Bitki adı ilə adlandırılan yağlara dair minimum keyfiyyət və təhlükəsizlik tələbləri”nin, “Heyvan mənşəli qida məhsullarında baytarlıq preparatlarının təsnifatı üzrə farmakoloji aktiv maddələrin qalıq miqdarına dair sanitariya normaları və qaydaları”nın və “Qida məhsullarında çirkləndirici maddələrin yolverilən maksimum miqdarına dair sanitariya normaları və qaydaları”nın təsdiq edilməsi barədə (Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi, 18.12.2020)

“Yeyinti məhsulları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2003-cü il 23 oktyabr tarixli 969 nömrəli Fərmanının 1.7-ci bəndinin və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 29 aprel tarixli 1143 nömrəli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə dair 2019 – 2025-ci illər üçün Dövlət Proqramı”nın “Tədbirlər Planı”nın 10.1.2-ci yarımbəndinin icrasını təmin etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2017-ci il 13 noyabr tarixli 1681 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi haqqında Əsasnamə”nin 2.0.3-cü, 3.0.2-ci və 4.0.1-ci yarımbəndlərini və 5.10 - 5.12-ci bəndlərini rəhbər tutaraq, Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Kollegiyası

1. Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin fəaliyyət istiqamətləri üzrə aşağıdakı texniki normativ hüquqi aktlar təsdiq edilsin:

1.1. “Bitki adı ilə adlandırılan yağlara dair minimum keyfiyyət və təhlükəsizlik tələbləri” (Əlavə 1);

1.2. “Heyvan mənşəli qida məhsullarında baytarlıq preparatlarının təsnifatı üzrə farmakoloji aktiv maddələrin qalıq miqdarına dair sanitariya normaları və qaydaları” (Əlavə 2);

1.3. “Qida məhsullarında çirkləndirici maddələrin yolverilən maksimum miqdarına dair sanitariya normaları və qaydaları” (Əlavə 3);

2. Bu Qərarın 1.1 - 1.3-cü bəndləri ilə təsdiq edilən texniki normativ hüquqi aktlar 1 aprel 2021-ci il tarixindən qüvvəyə minir.

3. Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Aparatının Hüquq, kadr və icraya nəzarət şöbəsinin müdiri vəzifəsini icra edən Elşad Cəbrayılov bu Qərarın “Normativ hüquqi aktlar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Qanununun tələblərinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edilməsi məqsədilə 3 (üç) gün ərzində Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyinə göndərilməsini təmin etsin.

4. Kollegiyanın məsul katibi Asif Əbdüləzimov bu Qərarın surətinin aidiyyəti üzrə göndərilməsini təmin etsin.

5. Bu Qərarın icrasına nəzarəti öz üzərimdə saxlayıram.

Azərbaycan Respublikası

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin sədri

Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Kollegiyasının 18 dekabr 2020-ci il tarixli 20 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmişdir.

1.1. “Bitki adı ilə adlandırılan yağlara dair minimum keyfiyyət və təhlükəsizlik tələbləri” (bundan sonra - Tələblər) bitki adı ilə adlandırılan yağların (bundan sonra-bitki yağları) minimum keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəricilərini müəyyən edir.

1.2. Tələblərin işlənib hazırlanmasında “Bitki adı ilə adlandırılan yağlara dair” CXS (Codex Stan) 210-1999 saylı Kodeks Alimentarius Beynəlxaq qida standartına istinad olunmuşdur.

2.1. Tələblərin əhatə dairəsinə Tələblərin 3.2-ci bəndində qeyd edilən bitki yağları şamil edilir.

2.2. Tələblər yağ turşularının quruluşunu və ya yağın qatılığını dəyişdirmək məqsədilə efirləşdirilmiş və ya hidrogenləşdirilmiş yağları və qarışıq yağları əhatə etmir.

3.1. Tələblərdə istifadə edilən əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:

3.1.1. Bitki yağı – yalnız bitki mənbələrindən əldə edilmiş, əsasən yağ turşuları qliseridlərindən ibarət olan, tərkibində təbii halda mövcud olan fosfatidlər kimi digər lipidlər, sabunlaşmayan komponentlər və sərbəst yağ turşuları olan yağlar;

3.1.2. Xam yağ – ekstraksiya və ya mexaniki üsullarla əldə edilən orqanoleptik və xarakterik xüsusiyyətləri baxımından birbaşa istehlak üçün yararlı olmayan, rafinasiya və ya texniki məqsədlər üçün uyğun olan yağ;

3.1.3. Natural yağ – birbaşa istehlaka uyğun olan, yağın quruluşunu dəyişmədən mexaniki üsullarla və istilik tətbiq etmə yolu ilə əldə edilən, rafinasiya məqsədilə yalnız su ilə yuma, çökdürmə, filtrdən süzmə və (və ya) sentrifuqa prosesləri tətbiq edilən yağ;

3.1.4. Soyuq sıxma yağ - birbaşa istehlaka uyğun olan, istilik tətbiq etmədən, yalnız mexaniki üsullarla əldə edilən, rafinasiya məqsədilə yalnız su ilə yuma, çökdürmə, filtrdən süzmə və sentrifuqa prosesləri tətbiq edilən yağ;

3.1.5. Rafinasiya – müxtəlif mənbələrdən əldə edilən xam yağlara qida olaraq istehlak ediləbiləcək xüsusiyyətləri qazandırmaq məqsədilə tətbiq edilən təmizləmə proseslərinin məcmusu;

3.2. Tələblərdə istifadə edilən bitki yağları ilə bağlı anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:

3.2.1. Babassu yağı – müxtəlif palma (Orbignya spp.) növlərinin meyvələrinin çəyirdəyindən əldə edilən yağ;

3.2.2. Badam yağı–badam ağacı (Amygdalus communis L.) meyvələrinin ləpəsindən əldə edilən yağ;

3.2.3. Düyü kəpəyi yağı – düyü kəpəyindən (Oryza sativa L.) əldə edilən yağ;

3.2.4. Fındıq yağı – fındıq ağacı (Corylus avellana L., Corylus maksima və Corylus colbina) meyvələrinin ləpəsindən əldə edilən yağ;

3.2.5. Günəbaxan yağı – günəbaxan bitkisinin (Helianthus annuus L.) toxumlarından əldə edilən yağ;

3.2.6. Yüksək miqdarda olein turşulu günəbaxan yağı – günəbaxan tumlarının (Helianthus annuus L.) tərkibində yüksək miqdarda olein turşusu olan növlərindən əldə edilən yağ;

3.2.7. Orta miqdarda olein turşulu günəbaxan yağı -– günəbaxan tumlarının (Helianthus annuus L.) tərkibində orta miqdarda olein turşusu olan növlərindən əldə edilən yağ;

3.2.8. Xardal toxumu yağı – ağ xardalın (Sinapis alba L. və ya Brassica hirta Moench), qəhvəyi və sarı xardalın (Brassica juncea (L.) Czernajew və Cossen) və ya qara xardalın (Brassica nigra (L.) Koch) tumlarından əldə edilən yağ;

3.2.9. Kətan toxumu yağı– müxtəlif kətan (Linum usitatissimum) növlərinin toxumlarından əldə edilən yağ;

3.2.10. Kokos yağı – kokos (Cocos nucifera L.) meyvəsindən əldə edilən yağ;

3.2.11. Küncüt yağı – küncüt bitkisinin (Sesamum indicum L.) toxumlarından əldə edilən yağ;

3.2.12. Qarğıdalı yağı – qarğıdalı bitkisi (Zea mays L.) toxumlarından əldə edilən yağ;

3.2.13. Qoz yağı – qoz ağacı (Juglans regia L.) meyvələrinin ləpəsindən əldə edilən yağ;

3.2.14. Pambıq toxumu yağı – müxtəlif pambıq (Gossypium spp.) növlərinin toxumlarından əldə edilən yağ;

3.2.15. Palma çəyirdəyi yağı – palma (Elaeis guineensis) meyvəsinin çəyirdəyindən əldə edilən yağ;

3.2.16. Palma çəyirdəyi oleini – fraksiyalarına ayrılan palma çəyirdəyi yağının maye hissəsi;

3.2.17. Palma çəyirdəyi stearini – fraksiyalarına ayrılan palma çəyirdəyi yağının qatı hissəsi;

3.2.18. Palma yağı – palma meyvəsinin (Elaeis guineensis) lətli hissəsindən (mezokarp) əldə edilən yağ;

3.2.19. Yüksək miqdarda olein turşulu palma yağı–– hibrid palma meyvəsinin OxG (Elaeis oleifera x Elaeis guineensis) lətli hissəsindən əldə edilən yağ;

3.2.20. Palma oleini – fraksiyalarına ayrılan palma yağının maye hissəsi;

3.2.21. Palma stearini – fraksiyalarına ayrılan palma yağının qatı hissəsi;

3.2.22. Palma superoleini – yod ədədi ən azı 60 olacaq formada nəzarət altında aparılan kristallizasiya prosesi ilə palma yağından alınan maye fraksiya;

3.2.23. Püstə yağı – püstə meyvəsinin (Pistacia vera L.) ləpəsindən əldə edilən yağ;

3.2.24. Raps yağı (kanola yağı, kolza yağı) – raps bitkisinin Brassica napus L., Brassica campestris L., Brassica juncea L. və Brassica tournefortii (Gouan) növlərinin tumlarından əldə edilən yağ;

3.2.25. Aşağı miqdarda eruk turşulu raps yağı –– raps bitkisinin (Brassica napus L., Brassica rapa L. və Brassica juncea L.) yağlı tumlu növlərindən əldə edilən, tərkibində aşağı miqdarda eruk turşusu olan yağ;

3.2.26. Saflor yağı (aspir yağı, kartamus yağı) – saflor tumlarından (Carthamus tinctorius L. tumları) əldə edilən yağ;

3.2.27. Yüksək miqdarda olein turşulu saflor yağı – saflor bitkisinin yağlı tumlarından (Carthamus tinctorius L. tumları) əldə edilən, tərkibində yüksək miqdarda olein turşusu olan yağ;

3.2.28. Soya yağı – soya paxlasından (Glycine max (L.) Merr.) əldə edilən yağ;

3.2.29. Üzüm çəyirdəyi yağı – üzüm bitkisinin (Vitis vinifera L.) çəyirdəklərindən əldə edilən yağ;

3.2.30. Yerfındığı yağı (araxis yağı)– yerfındığından (Arachis hypogaea L) əldə edilən yağ;

3.3. Tələblərdə istifadə olunan digər anlayışlar “Qida təhlükəsizliyi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu və qüvvədə olan digər normativ hüquqi aktlar ilə müəyyən edilmiş mənaları ifadə edir.

Qeyd: Yağ adından sonra mötərizədə həmin yağ adının sinonim(lər)i göstərilmişdir.

4.1. Bitki yağlarının tərkibində olan yağ turşularının miqdarı Tələblərə 1 nömrəli əlavədə verilən cədvələ uyğun olmalıdır.

4.2. Bitki yağları aşağıda göstərilənlərə uyğun olmalıdır:

4.2.1. Aşağı miqdarda eruk turşulu raps yağının tərkibində eruk turşusu 2%-dən çox olmamalıdır (yağ turşularının ümumi miqdarının %-i nisbətində);

4.2.2. Yüksək miqdarda olein turşulu saflor yağının tərkibində olein turşusu 70%-dən az olmamalıdır (yağ turşularının ümumi miqdarının %-i nisbətində);

4.2.3. Yüksək miqdarda olein turşulu günəbaxan yağının tərkibində olein turşusu 75%-dən az olmamalıdır (yağ turşularının ümumi miqdarının %-i nisbətində);

4.2.4. Yüksək miqdarda olein turşulu palma yağının tərkibində olein turşusu 48%-dən az olmamalıdır (yağ turşularının ümumi miqdarının %-i nisbətində);

4.2.5. Orta miqdarda olein turşulu günəbaxan yağının tərkibində olein turşusu 43,1%-dən az olmamalıdır (yağ turşularının ümumi miqdarının %-i nisbətində);

4.2.6. Palma çəyirdəyi oleinin ərimə temperaturu 21C - 26C hüdudunda olmalıdır;

4.2.7. Palma çəyirdəyi stearinin ərimə temperaturu 31C - 34C hüdudunda olmalıdır;

4.2.8. Palma oleinin ərimə temperaturu 24C-dən çox olmamalıdır;

4.2.9. Palma stearinin ərimə temperaturu 44C-dən az olmamalıdır;

4.2.10. Palma superoleinin ərimə temperaturu 19.5C-dən çox olmamalıdır.

5.1. Bitki yağlarına dair digər minimum keyfiyyət və tərkib göstəriciləri Tələblərə 2 nömrəli əlavədə göstərilmişdir.

5.2. Rafinə edilməmiş bitki yağlarının kimyəvi və fiziki xüsusiyyətləri Tələblərə 3 nömrəli əlavədə, Rafinə edilməmiş bitki yağlarının tərkibindəki sterolların miqdarı Tələblərə 4 nömrəli əlavədə, rafinə edilməmiş bitki yağlarının tərkibindəki tokoferolların və tokotrienolların miqdarı Tələblərə 5 nömrəli əlavədə verilən cədvəllərə uyğun olmalıdır.

5.3. Tələblərin 5.1-ci və 5.2-ci bəndlərində qeyd edilən göstəricilər Tələblərdə göstərilən əsas minimum keyfiyyət və tərkib göstəricilərinə tamamlayıcı göstəricilər qismində verilmişdir. Əsas minimum keyfiyyət və tərkib göstəricilərinə cavab verən, lakin digər minimum keyfiyyət və tərkib göstəricilərinə cavab verməyən məhsul, bu tələblərə uyğun məhsul hesab edilir.

6.1. Natural və soyuq sıxma yağlarında qida əlavələrinin istifadəsinə icazə verilmir.

6.2. Toksiki aromatizatorlar istisna olmaqla, təbii aromatizatorlar və onların sintetik ekvivalentləri və digər sintetik aromatizatorlar bitki yağlarında istifadə edilir.

6.3. Tələblərin 6.1-ci bəndi istisna olmaqla, Tələblərin əhatə dairəsinə aid edilən digər bitki yağlarının istehsalında antioksidantlar qismində aşağıdakı qida əlavələri istifadə edilir:

Tokoferolkonsentratlarıqarışıqları

Butilhidroksianizol (BHA)

Butilhidroksitoluol (BHT)

3-lü-Butilhidroxinon, BHA, BHT və/və yaQallatların istənilən kombinasiyası yuxarıda göstərilən individual normalara əməl etmək şərtilə 200mq/kq-ı keçməməlidir.

6.4. Tələblərin 6.1-ci bəndi istisna olmaqla, bitki yağlarının istehsalında antioksidantların sinergistləri (antioksidantların təsirini gücləndirən qida əlavələri) qismində aşağıdakı qida əlavələri istifadə edilir:

GMP (Qabaqcıl İstehsal Təcrübəsi)

Natrium dihidrositrat

GMP (Qabaqcıl İstehsal Təcrübəsi)

İzopropil sitrat qarışığı

100 mq/kq(ayrı-ayrılıqda və birlikdə)

Qliserinin limon turşusu və yağ turşuları efirləri

6.5. frityur yağlar üçün istifadə edilən köpük yatırıcı qismində aşağıdakı qida əlavəsi (göstərilən maksimal miqdar nəzərə alınmaqla) istifadə edilir:

1. Bitki yağlarında maye qaz xromatoqrafiyası vasitəsilə müəyyən edilmiş yağ turşuları tərkibi (ümumi yağ turşularının faiz nisbəti kimi ifadə edilmişdir)

Aşağı miqdarda eruk turşulu raps yağı

Yüksək miqdarda olein turşulu saflor yağı

Yerfındığı yağı (araxis yağı)

TBM– Təyin edilə bilməyən miqdar (≤0.05%)

“Bitki adı ilə adlandırılan yağlara dair minimum keyfiyyət və təhlükəsizlik tələbləri”nə

1. Bitki yağları köhnəlmiş (qaxsımış, acı) yaxud kənar dad və qoxuya malik olmamalı, hər bir bitki yağının özünəməxsus rəngi, dadı və qoxusu olmalıdır.

2. Digər minimum keyfiyyət göstəriciləri:

Ümumi çəkinin 0.05%-i

Ümumi çəkinin 0.005%-i;

- Rafinə edilmiş yağda 1.5 mq/kq

- Natural yağda 5.0 mq/kq

- Xam palma çəyirdəyi oleini 5.0 mq/kq

- Xam palma çəyirdəyi stearinində 7.0 mq/kq

- Rafinə edilmiş yağda 0.1 mq/kq

- Natural yağda 0.4 mq/kq

- Natural palma yağında 5.0% (palmitin turşusu kimi)

- Xam palma çəyirdəyi yağında 4.0% (laurin turşusu kimi)

- Rafinə edilmiş düyü kəpəyi yağında 0.3% (olein turşusu kimi)

- Rafinə edilmiş yağda 0.6 mq KOH/q yağ

- Soyuq sıxma və natural yağlarda 4.0 mq KOH/q yağ

Rafinə edilmiş yağda 10 milliekvivalent aktiv oksigen/kq yağı

Soyuq sıxma və natural yağda 15 milliekvivalent aktiv oksigen/kq yağ

3. Digər tərkib göstəriciləri:

3.1. Bitki yağlarına mineral yağlar, sintetik yağlar, pereetirifikasiya olunmuş və digər yağlar qarışdırılmamalıdır.

3.2. Yerfındığı (araxis) yağının tərkibindəki araxidon və yüksək karbon atomlu yağ turşularının miqdarı 48 q/kq-dan çox olmamalıdır.

3.3. Kokos, palma çəyirdəyi və babassu yağları üçün Reyxert ədədi müvafiq olaraq 6-8.5, 4-7 və 4.5-6.5 hüdudunda olmalıdır.

3.4. Kokos, palma çəyirdəyi və babassu yağları üçün Polenske ədədləri müvafiq olaraq 13-18, 8-12 və 8-10 hüdudunda olmalıdır.

3.5. Pambıq toxumu yağı üçün Halfen testi müsbət olmalıdır.

3.6. Üzümçəyirdəyi yağının tərkibindəki eritrodiol miqdarı ümumi sterolların 2%-indən çox olmalıdır.

3.7. Tərkibində aşağı miqdarda eruk turşusu olan raps yağına görə Krizmer ədədi 67-70 hüdudunda olmalıdır.

3.8. Tərkibində aşağı miqdarda eruk turşusu olan raps yağında brassikasterolun qatılığı sterolların ümumi midarının 5%-dən çox olmalıdır.

3.9. Küncüt yağı üçün Baduin testi müsbət olmalıdır.

3.10. Rafinə edilməmiş düyü kəpəyi yağının tərkibindəki qamma orizanolların miqdarı 0.9-2.1% hüdudunda olmalıdır.

“Bitki adı ilə adlandırılan yağlara dair minimum keyfiyyət və təhlükəsizlik tələbləri”nə

Yüksək miqdarda olein turşulu günəbaxan yağı

Orta miqdarda olein turşulu günəbaxan yağı

Palma çəyirdəyi oleini

Palma çəyirdəyi stearini

Yüksək miqdarda olein turşulu palma yağı

Aşağı miqdarda eruk turşulu raps yağı

Yüksək miqdarda olein turşulu saflor yağı

Yerfındığı (araxis) yağı

“Bitki adı ilə adlandırılan yağlara dair minimum keyfiyyət və təhlükəsizlik tələbləri”nə

Bitki yağları / Parametrlər

Yüksək miqdarda olein turşulu günəbaxan yağı

Orta miqdarda olein turşulu günəbaxan yağı

Palma çəyirdəyi oleini

Palma çəyirdəyi stearini

Yüksək miqdarda olein turşulu palma yağı

Aşağı miqdarda eruk turşulu raps yağı

Yüksək miqdarda olein turşulu saflor yağı

Yerfındığı (araxis) yağı

TBM– Təyin edilə bilməyən miqdar (≤0.05 %)

“Bitki adı ilə adlandırılan yağlara dair minimum keyfiyyət və təhlükəsizlik tələbləri”nə

Bitki yağları / Parametrlər

Yüksək miqdarda olein turşulu günəbaxan yağı

Orta miqdarda olein turşulu günəbaxan yağı

Palma çəyirdəyi oleini

Palma çəyirdəyi stearini

Yüksək miqdarda olein turşulu palma yağı

Aşağı miqdarda eruk turşulu raps yağı

Yüksək miqdarda olein turşulu saflor yağı

Yerfındığı (araxis) yağı

TBM– Təyin edilə bilməyən miqdar (≤0.05 %)

Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Kollegiyasının 18 dekabr 2020-ci il tarixli 20 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmişdir.

1.1. “Heyvan mənşəli qida məhsullarında baytarlıq preparatlarının təsnifatı üzrə farmakoloji aktiv maddələrin qalıq miqdarına dair sanitariya norma və qaydaları” (bundan sonra - Qaydalar) qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədilə heyvan mənşəli qida məhsullarında aşkar edilən baytarlıq preparatlarının təsnifatı üzrə farmakoloji aktiv maddələrin yolverilən maksimum qalıq miqdarını (bundan sonra - YMQM), o cümlədən heyvan mənşəli qida məhsullarında yol verilməsi qadağan olunmuş farmakoloji aktiv maddələri müəyyənləşdirir.

1.2. Qaydaların işlənib hazırlanmasında Kodeks Alimentarius Komissiyasının CX/MRL 2-2018 saylı “Qida məhsullarında baytarlıq preparatları qalığı üçün maksimum qalıq hədləri və risk idarəedilməsi üzrə tövsiyələr”i, həmçinin “Heyvan mənşəli qida məhsullarında farmakoloji aktiv maddələrin təsnifatı və yolverilən maksimum qalıq miqdarı”na dair 37/2010/EEC Avropa Birliyinin Komissiya reqlamentinin tələblərinə istinad olunmuşdur.

1.3. Heyvan mənşəli qida məhsulları qida məsullarının ilkin istehsalı, istehsalı, emalı, dövriyyəsi, o cümlədən ictimai iaşə və xidmət sahələrində istifadəsi mərhələlərində Qaydaların tələblərinə uyğun olmalıdır.

2.1. Qaydalarda istifadə edilən əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:

2.1.1. Farmakoloji aktiv maddələr - təbii, sintetik, yarımsintetik və ya biotexnoloji mənşəli, bioloji aktivliyə malik olan, orqanizmin davranış və (və ya) fizioloji funksiyalarını dəyişdirən, baytarlıq preparatlarının hazırlanmasında və istehsalında istifadə olunan maddələr;

2.1.2. Farmakoloji aktiv maddə qalığı - heyvan mənşəli qida məhsullarının tərkibində mövcud olan, canlı kütləyə görə mq/kq və ya µq/kq ilə ifadə olunan, insan, heyvan sağlamlığı və ya ətraf mühit üçün təhlükə yarada bilən aktiv və köməkçi maddələr, onların parçalanma məhsulları və metabolitləri daxil olmaqla farmakoloji aktiv maddələrin miqdarı;

2.1.3. YMQM - heyvan mənşəli qida məhsullarında istifadəsinə icazə verilən farmakoloji aktiv maddə qalığının yolverilən maksimum miqdarı;

2.1.4. heyvan mənşəli qida məhsulu - insanların qidalanması üçün istifadə olunan heyvan əti, quş əti, heyvan və quş ətinin sub məhsulları, balıq və balıq kürüsü, molyuska, xərçəngkimilər və digər su onurğasızları, yumurta, bal və digər arıçılıq məhsulları (vərəmum, arı südü), süd və emal yolu ilə onlardan alınan qida məhsulları;

2.1.6. Təyin edilən qalıq maddə - heyvan mənşəli qida məhsullarının tərkibində baytarlıq preparatlarının qalığı haqqında məlumat verən və orqanizmdə farmakodinamikası bilinən, ümumi qalığa paralel olaraq azalan farmakoloji aktiv maddə və (və ya) onun metabolitləri.

2.2. Qaydalarda istifadə olunan digər anlayışlar “Qida təhlükəsizliyi haqqında”, “Baytarlıq haqqında” Azərbaycan Respublikası qanunları və qüvvədə olan digər normativ hüquqi aktlar ilə müəyyən edilmiş mənaları ifadə edir.

3.1. Qaydalar qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədilə heyvan mənşəli qida məhsullarında rast gəlinən farmakoloji aktiv maddələrin təsnifatı üzrə YMQM-in, o cümlədən həmin məhsullarda yol verilməsi qadağan olunmuş farmakoloji aktiv maddələrin siyahısını əhatə edir.

3.2. Qaydalar aşağıdakılara şamil olunmur:

3.2.1. heyvanlarda aktiv və ya passiv immunitetin yaranması və ya xəstəliklərin diaqnostikası üçün nəzərdə tutulmuş immunobioloji baytarlıq preparatlarının tərkibindəki bioloji aktiv maddələrə;

3.2.2. heyvan mənşəli qida məhsullarında təsadüf edilən, lakin məqsədli şəkildə istifadə olunmayan maddə və ya digər yad təbiətli çirkləndirici maddələrə.

4.1. Heyvan mənşəli qida məhsullarında aşkar oluna biləcək baytarlıq preparatlarına aid farmakoloji aktiv maddələr Qaydalara 1 nömrəli və 2 nömrəli əlavələrdə göstərilmişdir.

4.2. 1 nömrəli Əlavənin 1.1-ci bəndində idxal olunan, 2 nömrəli Əlavənin 1.1-ci bəndində isə həm ölkə ərazisinə idxal olunan, həm də ölkə ərazisində istehsal olunan heyvan mənşəli məhsullarda rast gəlinə biləcək baytarlıq preparatlarının tərkibində olan farmakoloji aktiv maddələrin daxil olduğu terapevtik sinifləri və YMQM-i verilmişdir.

4.3. 1 nömrəli əlavənin 1.2-ci bəndində idxal olunan, 2 nömrəli əlavənin 1.2-ci bəndində isə həm ölkə ərazisinə idxal olunan, həm də ölkə ərazisində istehsal olunan heyvan mənşəli məhsullarda rast gəlinən, lakin YMQM tələb olunmayan baytarlıq preparatlarına aid farmakoloji aktiv maddələr verilmişdir.

4.4. Heyvan mənşəli qida məhsullarında yol verilməsi qadağan olunmuş farmakoloji aktiv maddələr Qaydalara 3 nömrəli əlavədə verilmişdir.

Bu Qaydaların tələblərinə riayət etməyən qida zənciri subyektləri barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin müvafiq maddələrinə uyğun olaraq inzibati tənbeh tədbirləri və (və ya) “Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların tənzimlənməsi və sahibkarların maraqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada qida zənciri subyektlərin fəaliyyətinə məhdudlaşdırıcı tədbirlər tətbiq edilir.

6.1. Azərbaycan Respublikasında yeni qeydiyyata alınmış baytarlıq preparatları ilə əlaqədar Qaydalarda müvafiq dəyişikliklər edilməlidir.

6.2. Qaydaların tələblərinə əməl edilməsinə nəzarət Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi tərəfindən qanunvericiliyin tələblərinə uyğun həyata keçirilir.

“Heyvan mənşəli qida məhsullarında baytarlıq preparatlarının təsnifatı üzrə farmakoloji aktiv maddələrin miqdarına dair sanitariya norma və qaydaları”na

Albendazoloksid, albendazolsulfon, və albendazol 2-amino sulfon cəmi

Mebendazol və ona ekvivalent metil (5-(1-hidroksi, 1-fenil) metil-1H-benzimidazol-2-yl) karbamat və (2-amino-1H-benzimidazol-5-yl) fenilmetanon cəmi

morantel ekvivalentləri kimi özünü göstərən və N-metil-1,3-propandiamin-ə kimi hidrolizə edən qalıqlar

Albendazoloksid, albendazolsulfon, və albendazol 2-amino sulfon cəmi

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Tiabendazol və 5-hidroksi tiabendazol cəmi

Emamektin və ya Emamektinbenzoat

ev quşları, bildirçin, qırqovul

Dixloroizoeverninik turşusu (DIT)

Digər qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün gövşəyən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Fenoksimetil penisillin

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Tulatromisin ekvivalentlərikimi (2R,3S, 4R, 5R,8R,

10R,11R,12S,13S,14R)-2-etil 3, 4, 10, 13-tetrahidroksi-3,5,8,10,12, 14-heksametil-11 [(3,4,6-trideoksi-3 (dimetil amino)-βD-ksiloheksopiranosil)oksi] 1-oksa-6-azasiklopent-dekan-15-one

Azaperon və azaperol cəmi

İBH əzələsində beta-trenbolon, qaraciyərində alfa-trenbolon

Karprofen və karprofen qlükuronid konyuqatın cəmi

Digər bütün qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Asetilsalisilturşusu DL-lizin

Balıqlar istisna olmaqla, bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Adenozin və onun 5’-mono-, 5’-di-və 5’ trifosfatları

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Aesculus hippocastaneum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

İBH, dovşan, donuz, təkdırnaqlılar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Aloe vera geli və yarpağının bütün növ ekstraktları

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Aloe, Barbados, Capae,onların standartlaşdırılmış quru ekstraktları və onlardan hazırlananlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Aluminium hidroksid asetat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Aluminiumsalisilat, əsas

Balıqlar istisna olmaqla, bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

2-aminoetonol qlükoronat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

2-aminoetil dihidrogenfosfat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Ammonium laurilsulfat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Angelicae radix aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Anisistellati meyvələri, standartlaşdırılmış ekstraktı və ondan hazırlananlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Arnica montana (çiçəkləri və bütün bitki)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Beklametazon dipropionat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Benzil p-hidroksibenzoat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bituminosulfonat, ammonium və natrium duzları

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bor turşusu və boratlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Butil 4-hidroksibenzoat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Butilskopolaminium bromid

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

İBH, (südü istisna olmaqla digər toxumaları)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Kalsium qlükono qlükoheptonat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Kalsium qlükonalaktat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Kalsium qliserofosfat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

(Capsici fructus acer)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Üzgəcli balıqlar istisna olmaqla, bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Cardiospermum halicacabum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Caryophylli aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

İBH (südü istisna olmaqla, digər toxumaları)

İBH və XBH (südü istisna olunmaqla digər toxumaları)

İBH (südü istisna olmaqla, digər toxumaları)

Centellae asiaticae ekstraktı

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Chrysanthemi cinerariifolii çiçəkləri

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Cimisifugae racemosae kökləri

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Cinchonae cortex, standartlaşdırılmış ekstraktı və ondan hazırlananlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Cinnamomi cassia aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Cinnamomi cassia cortex, standartlaşdırılmış ekstraktı və ondan hazırlananlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Cinnamomi ceylanici aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Cinnamomi ceylanici cortex, standartlaşdırılmış ekstraktı və ondan hazırlanan məhsullar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Citronellae aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Koko alkil dimetil betain

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Conduranga cortex, standartlaşdırılmış ekstraki və ondan hazırlananlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Coriandri aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Sitidin və onun 5’-mono-, 5’-di- və 5’-trifosfatları

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Denaverin hidroxlorid

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Dietilen qlikol mono etil efiri

Bütün gövşəyən heyvanlar və donuz

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

D-fenilalanin (6)- lüteinləşdirici hormon

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Etilen-diamin-tetra sirkə turşusu və onun duzları

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Etiproston trometamin

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Euphrasia officinalis

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Fenpipramid hidroxlorid

Fertirelin sirkə turşusu

Foeniculi aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Follikul stimullaşdırıcı hormon

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Qida əlavələri (insan istifadəsi üçün təsdiq edilmiş bütün E qida əlavələri)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Frangulae cortex, stabilləşdirilmiş ekstraktı və ondan hazırlananlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Gentianae radix, stabilləşdirilmiş ekstraktı və ondan hazırlananlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Quanozin və onun 5’-mono-, 5’-di- və 5’-trifosfatları

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Harpago phytum procumbens

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Harunga madagascariensis

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Hesperidin metal xalkon

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

İnsanın xorionik qanodotropini (təbii və sintetik analoqları)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

İnsanın menapauzal sidik qanadotropini

Hum turşusu və onun Na duzları

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Hidroksietil salisilat

Üzgəcli balıqlar istisna olmaqla, bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Inozin və onun 5’-mono-, 5’-di- və 5’-trifosfatları

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Yod və yodun qeyri-üzvi birləşmələri (Na və K yodid, Na və K yodat, polivinil pirrolidon yodin daxil olmaqla yodoforlar)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Dəmir ammonium sitrat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Lachnanthes tinctoria

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Lavandulae aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Qırmızı paxlameyvəli Phaseolis vulgaris-dən ekstraksiya olunmuş lektin

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Linear alkil benzen sulfon turşusu ilə C13 zəncirindən uzun 2.5% halqalara malik, uzunluğu C9-dan C13-ə qədər olan alkil zənciri

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Luteinləşdirici \hormon (bütün növlərdən olan təbii LH və ya onun sintetik analoqları)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Maqnezium aluminium silikat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Matricaria recutita və ondan hazırlananlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Medicago sativa ekstraktı

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Menthae arvensis aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Menthae piperitae aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Merkaptamin-hidroxlorid

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Üzgəcli balıqlar istisna olmaqla, bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Aşağı və yüksək özlülüyə malik mineral karbohidrogenlər,o cümlədən mikrokristallik mum, təxminən C10-C60, alifatik, şaxələnmiş alifatik və alisiklik birləşmələr

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Myristicae aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Terebinthinae oleum-un oksidləşmiş məhsulları

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Piceae turiones recentes ekstraktı

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Piperazin dihidroxlorid

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Polietilenqlikol 15 hidroksistearat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Polietilenqlikol 7 qliserilkokoat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

8-40 oksietilen vahidləri ilə birgə polietilen qlikolstearatlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Polietilen qlikollar (molekul çəkisi 200-10000 aralığında)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Polioksietilen sorbitan monooleat və triolat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Polioksil kastor yağı 30-40 oksietilen vahidləri ilə

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Polioksil hidrogenləşmiş kastor yağı 40-60 oksietilen vahidləri ilə

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Polisulfatlaşmış qlikozaminoqlükan

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Hamilə at,qonadotropin serumu

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Pretkamid (krotetamid və kropropamid)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Rhei radix, standartlaşdırılmış ekstraktı və ondan hazırlananlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

İBH (südü istisna olmaqla)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Rosmarini aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Selenicereus grandiflorus

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Natrium 2-metil-fenoksi-propanoat

Natrium asetil salisilat

Üzgəcli balıqlar istisna olmaqla, bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Natrium butil 4-hidroksibenzoat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Natrium setostearil sulfat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Natrium diostilsulfosuksinat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Natrium formaldehid sulfoksilat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Natrium-qliserofosfat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Üzgəcli balıqlar istisna olmaqla, bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Homoepatik baytarlıq preparatlarında istifadə olunan maddələr

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

L-tartarik turşu və onun mono- və di-natrium, kalium və kalsium əsaslı duzu

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Terebinthinae aetheroleum rectificatum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Terebinthinae laricina

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Tiludron turşusu (dinatrium duzu)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Tosilxloramid natrium

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Trimetil floroqlusinol

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Uridin və onun 5’-mono-5’-di- və 5’-trifosfatları

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Vetrobutin hidroxlorid

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Qeyd: - İBH – iribuynuzlu heyvanlar

- XBH – xırdabuynuzlu heyvanlar

“Heyvan mənşəli qida məhsullarında baytarlıq preparatlarının təsnifatı üzrə farmakoloji aktiv maddələrin miqdarına dair sanitariya norma və qaydaları”na

Albendazol sulfoksid, albendazol sulfon və 2-aminosulfon metobolitinin cəmi

Bütün gövşəyən heyvanlar

süd ( µg/l, İBH və XBH üçün)

Bütün qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Özünü oksfendazol sulfon kimi göstərən fenbendazol, oksfendazol və oksfendazol sulfon cəmi

Bütün məməli qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

İBH, XBH, donuz, ev quşları

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Ketotriklabendazola oksidləşən, esktraksiya olunan qalıqların cəmi

Bütün gövşəyənlər (İBH, XBH istisna omaqla)

Amitraz və tərkibinə 2,4-DMA hissəsi daxil olan metobolitlər

Fenvalerat və onun RR, SS, RS və SR izomerləri

Flubendazol (2-amino 1H-benzimidazol-5-yl) və metanonun (4-flürofenil) cəmi

Flumetrin (trans-Z-izomerlərinin cəmi)

N,N'-bis(4-nitrofenil) karbamid

Sipermetrin və Alfa-sipermetrin

Sipermetrin qalıqlarının cəmi

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Basitrasin A, B cə C-nin cəmi

Benzilpenisillin və ya

Prokain benzilpenisillin

Sefapirin və desasetil sefapirin cəmi

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Əsas maddə, tək və ya qarışıq şəkildə

balıq, qiqant krevetka

Kolistin A və kolistin B cəmi

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Dihidrostreptomisin / Streptomisin

Dihidrostreptomisin və Streptomisin cəmi

ev quşları, donuz, dovşan

Enrofloksasin və Siprofloksasin cəmi

Digər qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Digər bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Florfenikol və onun florfenikol-amin metobolitləri

Digər qida məhsulları əldə edilən heyvanlarda

Balıq istisna olmaqla bütün qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

İBH və toyuqlarda spiramisin və neospiramisin cəmi;

Donuzda spiramisin ekvivalentləri, Spiramisin 1

8-α-hidroksimutilin-ə hidroliz edən metobolitlər cəmi (toyuğun yumurtasında tiamulin)

Digər qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Tilvalozin və 3-O-asetil tilozin cəmi

piy/dəri (dəri donuz üçün)

Fluniksin (İBH-nın südündə

IBH, XBH, donuz, at, dovşan

qoyun, donuz, toyuq, dovşan

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Asetilsalisil turşusu

Balıqlar istisna olmaqla, bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Aluminium mono stearate

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

İBH (südü istisna olmaqla digər toxumaları)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

İBH, donuz, ev quşları

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Kalsium qlükoheptonat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Calendula officinalis

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Eucalypti aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Ginseng, stabilləşdirilmiş ekstraktı və ondan hazırlananlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Qonadotropin ifraz edən hormon

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Yodun üzvi birləşmələri (yodoform)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Lauri folii aetheroleum

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Maqnezium qliserofosfat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Medroksi progesteron asetat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

İBH (südü istisna olmaqla)

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən məməli heyvanlar

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Balıqlar istisna olmaqla, bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Natrium benzil 4-hidroksibenzoat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

Natrium dixloro izosianurat

Bütün növ qida məhsulları əldə edilən heyvanlar

“Heyvan mənşəli qida məhsullarında baytarlıq preparatlarının təsnifatı üzrə farmakoloji aktiv maddələrin qalıq miqdarına dair sanitariya norma və qaydaları”na

Aristolochia spp. və ondan hazırlananlar

Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Kollegiyasının 18 dekabr 2020-ci il tarixli 20 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmişdir.

1.1. “Qida məhsullarında çirkləndirici maddələrin yolverilən maksimum miqdarına dair sanitariya normaları və qaydaları” (bundan sonra - Qaydalar) qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədilə qida məhsullarında aşkar edilən çirkləndiricilərin yolverilən maksimum miqdarını (bundan sonra - YMM) müəyyənləşdirir.

1.2. Qaydaların hazırlanmasında Kodeks Alimentarius Komissiyasının “Qida məhsulları və yemlərdə çirkləndirici və toksinlər üçün ümumi standart” (CODEX STAN 193-1995) və “Qida məhsullarında müəyyən çirkləndiricilər üçün maksimum səviyyələrin müəyyənləşdirilməsi” Avropa Birliyi Komissiyasının 1881/2006 saylı Reqlamentinə istinad edilmişdir.

1.3. Qaydaların əsas məqsədi qida məhsullarının insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəsizliyinin, istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsinin təmin edilməsidir.

2.1. Qaydalarda istifadə edilən əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:

2.1.1. çirkləndirici maddə - qida və yem məhsullarının təhlükəsizliyinə və ya minimum keyfiyyətinə təhlükə yarada bilən, qida və yem məhsullarının ilkin istehsalı, istehsalı, emalı və dövriyyəsi zamanı məhsulların tərkibinə məqsədli şəkildə daxil edilməyən və ya ətraf mühitdən keçən maddə;

2.1.2. qarışıq tərkibli qida məhsulları - insan istehlakı üçün nəzərdə tutulmuş və tərkibində heyvan və bitki mənşəli məhsulların olduğu qida məhsulu;

2.1.3. inqrediyent - qida məhsullarının hazırlanmasında istifadə olunan, yaxud hazır məhsulun tərkibində ilkin və ya dəyişilmiş formada mövcud olan maddələr, heyvan, bitki, mikrobioloji, mineral mənşəli maddələr, o cümlədən qida əlavələri;

2.1.4. toksinlər - qida məhsullarına məqsədli şəkildə əlavə olunmayan, mövcudluğu heyvan və insanların xəstəliklərinə və ya ölümünə səbəb olan bakteriya, bitki və ya heyvan mənşəli zəhərli maddələr;

2.1.5. mikotoksinlər - ətraf mühitin müəyyən şəraitində qida məhsullarında əmələ gələn kif göbələkləri tərəfindən hasil olunan toksiki ikincili metabolitlər;

2.1.6. YMM - qida məhsullarında rast gəlinən çirkləndirici maddələrin yolverilən ən yüksək miqdarı;

2.1.7. qida məhsullarının partiyası - eyni istehsal növbəsində və yerdə ilkin istehsal, istehsal və emal olunan, qablaşdırılan, eyni texnoloji şərtlərlə əldə edilən, identifikasiya olunmuş məhsulların bir qrupu və ya dəsti;

2.1.8. detoksifikasiya – toksiki maddələrin məhv edilməsi və ya konsentrasiyasının azaldılması prosesi;

2.1.9. xarici iqtisadi fəaliyyətin mal nomenklaturası (bundan sonra - XİF MN) - malların qrupunu, mövqeyini, yardımçı mövqeyini, alt yardımçı mövqeyini rəqəm işarəsi və ya rəqəm işarələri qrupu (kodlar) şəklində özündə birləşdirən təsnifat;

2.1.10. qida təhlükəsizliyi sahəsində səlahiyyətli orqan (bundan sonra - səlahiyyətli orqan) - qida təhlükəsizliyi sahəsində dövlət nəzarətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi.

2.2. Qaydalarda istifadə olunan digər anlayışlar “Qida təhlükəsizliyi haqqında”, “Körpələrin və erkən yaşlı uşaqların qidalanması haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunları və qüvvədə olan digər normativ hüquqi aktlar ilə müəyyən edilmiş mənaları ifadə edir.

3.1. Qaydalar qida məhsullarında aşkar oluna bilən çirkləndirici maddələrin YMM-ini əhatə edir.

3.2. Aşağıda göstərilənlər Qaydaların əhatə dairəsinə aid edilmir:

3.2.1. qida məhsullarının minimum keyfiyyətinə təsir göstərən, lakin insan sağlamlığında heç bir təsirə malik olmayan çirkləndirici maddələr;

3.2.2. pestisid qalıqları;

3.2.3. baytarlıq preparatlarının və yem əlavələrinin (qida dəyərliliyindən asılı olmayaraq bilavasitə yem kimi istifadə edilməyən, məqsədli şəkildə əlavə edildikdə yem və ya heyvan mənşəli qida məhsullarının xüsusiyyətlərinə təsir edən istənilən inqrediyent) qalıqları;

3.2.4. mikrob toksinləri (məsələn: botulinik toksin və stafilokokk enteretoksinləri kimi) və mikroorqanizmlər;

3.2.5. istehsal zamanı istifadə edilən köməkçi maddələrin (aparat və avadanlıqlar istisna olmaqla, qida komponenti qismində istifadə edilməyən, emal zamanı müəyyən texnoloji məqsədlərə nail olmaq üçün məqsədli şəkildə xammalın, qida məhsulları və ya onların inqredientlərinin emalında istifadə olunan və son məhsulda mövcudluğu qaçılmaz olan hər hansı bir material və ya maddə, məs. üzvi turşular, pH tənzimləyiciləri, enzimlər (rennet)) qalıqları.

4.1. YMM-lərə dair tələblər:

4.1.1. Qaydalara 1 nömrəli əlavədə (bundan sonra - 1 nömrəli əlavə) göstərilən və tərkibindəki çirkləndirici maddənin miqdarı YMM-dən yuxarı olan qida məhsulları dövriyyəyə buraxıla bilməz.

4.1.2. 1 nömrəli əlavədə digər bir hal göstərilməmişdirsə, təyin olunan YMM-lər qida məhsullarının istehlak edilən (yeyilən, içilən) hissələrinə tətbiq olunur.

4.2. Qurudulmuş, durulaşdırılmış, emal olunmuş və tərkibində birdən artıq inqrediyent ehtiva edən qida məhsullarına dair tələblər:

4.2.1. Qurudulmuş, durulaşdırılmış, emal olunmuş və ya tərkibində birdən artıq inqrediyent ehtiva edən qida məhsullarına 1 nömrəli əlavədə göstərilən çirkləndirici maddələrin YMM-ləri tətbiq olunduqda aşağıdakılar nəzərə alınmalıdır:

a) Qurudulma və ya durulaşdırma prosesləri ilə əlaqədar çirkləndirici maddə miqdarının dəyişiklikləri (dəyişiklik nisbətində);

b) Qida məhsullarının emalı zamanı aparılan prosedurlarla əlaqədar çirkləndirici maddə miqdarının dəyişiklikləri (dəyişiklik nisbətində);

c) Qida məhsullarının tərkibində inqrediyentlərin nisbəti;

d) Analitik təyin həddi.

4.2.2. Səlahiyyətli orqan tərəfindən nəzarət (yoxlama) həyata keçirildikdə qurudulma, durulaşdırma, emal və (və ya) qarışdırma (inqrediyentlərin qarışdırılması) əməliyyatları və bu əməliyyatlar nəticəsində əldə edilən qida məhsulları üçün konsentrasiya (qatılaşdırma) və ya durulaşdırma faktorları barədə təsdiqedici məlumatlar qida zənciri subyektləri tərəfindən təqdim edilməlidir.

4.2.3. Qida zənciri subyektləri tərəfindən tələb olunan konsentrasiya və ya durulaşdırma faktoru müəyyən edilmədiyi halda və ya təqdim olunan məlumatların laborator müayinələrin nəticələri və ya məhsulun hazırlanmasında istifadə edilən əsas inqrediyentlərin miqdarı əsasında həqiqətə uyğun olmadığı aşkarlandıqda, həmin nəticələrə uyğun olaraq səlahiyyətli orqan müvafiq konsentrasiya və ya durulaşdırma faktorunu müəyyənləşdirir.

4.3. İstifadə, qarışdırma və detoksifikasiya ilə bağlı tətbiq olunan qadağalar

4.3.1. 1 nömrəli əlavədə göstərilən YMM-lərə uyğun olmayan məhsullar inqrediyent qismində istifadə oluna bilməz.

4.3.2. 1 nömrəli əlavədə göstərilən YMM-lərə uyğun qida məhsulları, məruz qaldığı çirkləndirici maddələrin miqdarının göstərilən YMM-lərdən çox olduğu qida məhsulları ilə qarışdırıla bilməz.

4.3.3. Tərkibindəki çirkləndirici səviyyəsinin azaldılması məqsədilə çeşidləmə və ya digər fiziki prosedurlara məruz qoyulması nəzərdə tutulan qida məhsulları birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan qida məhsulları ilə və ya inqrediyent olaraq istifadəsi nəzərdə tutulan qida məhsulları ilə qarışdırıla bilməz.

4.3.4. Tərkibində 1 nömrəli əlavənin ikinci hissəsində göstərilən çirkləndirici maddələr (mikotoksinlər) aşkar olunan qida məhsullarına kimyəvi prosedurlarla detoksifikasiya tətbiq oluna bilməz.

5.1. 1 nömrəli əlavənin ikinci hissəsinin 2.1.5-ci, 2.1.6-cı, 2.1.7-ci, 2.1.8-ci və 2.1.10-cu yarımbəndlərində göstərilən və tərkibində aşkar olunan aflatoksin miqdarının YMM-ə uyğun olmayan yerfındığı, digər yağlı toxumlar, qərzəkli meyvələr, düyü və qarğıdalının ticarət dövriyyəsinə çıxarılmasına yalnız aşağıdakı hallarda icazə verilir:

a) Birbaşa insan istehlakı üçün və ya qida məhsullarında inqrediyent qismində istifadə üçün nəzərdə tutulmadıqda və 1 nömrəli əlavənin ikinci hissəsinin 2.1.1-ci, 2.1.2-ci, 2.1.3-cü, 2.1.4-cü və 2.1.11-ci yarımbəndlərində göstərilən YMM-lərə uyğun olduqda;

b) Çeşidləmə və digər fiziki prosedurlara məruz qoyulduqda və bu prosedurlardan sonra 1 nömrəli əlavənin ikinci hissəsinin 2.1.5-ci, 2.1.6-cı, 2.1.7-ci, 2.1.8-ci və 2.1.10-cu yarımbəndlərində göstərilən YMM-dən yuxarı olmadıqda, habelə aparılan prosedurun qida məhsullarında zərərli maddə qalıqlarının toplanmasına səbəb olmadıqda;

c) 5.1-ci bəndin (a) yarımbəndində göstərilən yük və ya partiyanın istifadə məqsədinin aydın şəkildə etiketlənməsi və göndərilən yük və ya partiyadakı hər bir kisə və ya qutunun etiketi üzərində və ya bunların müşaiyətedici sənədlərində “insan istehlakına təqdim edilməzdən və inqrediyent kimi istifadə olunmazdan əvvəl aflatoksin miqdarının azaldılması məqsədilə çeşidlənmə və ya digər fiziki prosedurlara məruz qoyulması nəzərdə tutulan məhsul” şəklində aydın və silinməyən qeydin olması, göndərilən yük və partiyanın müşaiyətedici sənədlərə uyğunluğunu identikləşdirməyə imkan verən məlumatların hər bir kisə və ya qutunun üzərində və bunların müşaiyətedici sənədlərində silinməyən şəkildə işarələnməsi təmin edildikdə.

5.2. Fındıq, yerfındığı və digər yağlı toxumlar rafinə olunmuş bitki yağı istehsalında istifadə olunarsa, 1 nömrəli əlavənin ikinci hissəsinin 2.1.1-ci və 2.1.3-cü yarımbəndlərində göstərilən YMM-lər nəzərə alınmır. Lakin bu hal, yalnız, etiket üzərində istifadə üçün nəzərdə tutulan məqsədinə dair “rafinə olunmuş bitki yağı istehsalında istifadə olunur” formasında məlumat yerləşdirildiyi halda tətbiq olunur. Bu halda hər bir kisə və ya qutunun etiketi üzərində və məhsulun müşaiyətedici sənədlərində qeyd olunan məlumat yerləşdirilməlidir. Bu yarımbənddə göstərilən məhsulların son çatdırılma yeri mütləq şəkildə yağ fabriki olur.

Qaydaların tələblərinə riayət etməyən qida zənciri subyektləri barəsində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin müvafiq maddələrinə uyğun olaraq inzibati tənbeh tədbirləri və (və ya) “Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların tənzimlənməsi və sahibkarların maraqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada həmin subyektlərin fəaliyyətinə məhdudlaşdırıcı tədbirlər tətbiq edilir.

Qaydaların tələblərinə əməl edilməsinə nəzarət səlahiyyətli orqan tərəfindən qanunvericiliyin tələblərinə uyğun həyata keçirilir.

“Qida məhsullarında çirkləndirici maddələrin yolverilən maksimum miqdarına dair sanitariya normaları və qaydaları”na

Təzə ispanaq (Spinacia oleracea)

Konservləşdirilmiş, dərin dondurulmuş (-30C-(-50C)) temperaturda sürətli dondurulmuş) və ya dondurulmuş (-18C) ispanaq

Təzə kahı (Lactuca sativa L.) (örtük altında və açıq yetişən kahı)(Aysberq kahı istisna olmaqla)

məhsul yığımı:1 oktyabr – 31 mart

örtük altında yetişdirilmiş kahı

məhsul yığımı:1 oktyabr – 31 mart

açıq havada yetişdirilmiş kahı

məhsul yığımı:1 aprel-30 sentyabr

örtük altında yetişdirilmiş kahı

məhsul yığımı:1 aprel-30 sentyabr

açıq havada yetişdirilmiş kahı

örtük altında yetişdirilmiş kahı

açıq havada yetişdirilmiş kahı

Roka bitkisi (Eruca sativa, Diplotaxis sp., Brassica tenuifolia, Sisymbrium tenuifolium)

məhsul yığımı:1 oktyabr – 31 mart

məhsul yığımı:1 aprel-30 sentyabr

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün əlavə qidalar

Yerfındığı və digər yağlı toxumlar

(insan istehlakına təqdim edilməzdən və inqrediyent kimi istifadə olunmazdan əvvəl çeşidlənmə və digər fiziki təmizlənməyə məruz qalan)

Rafinə olunmuş bitki yağlarının istehsalında istifadə olunan yerfındığı və digər yağlı toxumlar istisna olunmaqla

Badam, püstə və ərik dənəsi

(insan istehlakına təqdim edilməzdən və inqrediyent kimi istifadə olunmazdan əvvəl çeşidlənmə və digər fiziki təmizlənməyə məruz qalan)

Fındıq və Braziliya fındığı

(insan istehlakına təqdim edilməzdən və inqrediyent kimi istifadə olunmazdan əvvəl çeşidlənmə və digər fiziki təmizlənməyə məruz qalan)

-Rafinə olunmuş bitki yağlarının istehsalında istifadə olunan fındıq istisna olunmaqla

(Qaydalara 1 nömrəli Əlavənin (bundan sonra – bu Əlavənin) 2.1.2-ci və 2.1.3-cü yarımbəndlərində göstərilənlər istisna olunmaqla)

(insan istehlakına təqdim edilməzdən və inqrediyent kimi istifadə olunmazdan əvvəl çeşidlənmə və digər fiziki təmizlənməyə məruz qalan)

Yerfındığı, digər yağlı toxumlar və onların emal olunmuş məhsulları

(birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan və ya qida məhsullarında inqrediyent kimi istifadə olunan)

-Rafinə olunacaq xam bitki yağı və rafinə olunmuş bitki yağı istisna olmaqla

Badam, püstə və ərik dənəsi

(birbaşa insan istehlakı üçün nəzərə tutulan və ya qida məhsullarında inqrediyent kimi istifadə olunan)

Fındıq və Braziliya fındığı

(birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan və ya inqrediyent kimi istifadə olunan)

-Rafinə olunmuş bitki yağlarının istehsalında istifadə olunan fındıq istisna olunmaqla

Qərzəkli meyvələr və onların emal olunmuş məhsulları

(birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan və ya qida məhsullarında inqrediyent kimi istifadə olunan)

(bu Əlavənin 2.1.6-cı və 2.1.7-ci yarımbəndlərində göstərilənlər istisna olunmaqla)

(birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan və ya qida məhsullarında inqrediyent kimi istifadə olunan)

Emal olunmuş (işlənmiş) taxıl məhsulları da daxil olmaqla bütün taxıllar və taxıllardan əldə olunmuş bütün məhsullar

(bu Əlavənin 2.1.11, 2.1.14 və 2.1.16-cı yarımbəndlərində göstərilənlər istisna olunmaqla)

(insan istehlakına təqdim edilməzdən və inqrediyent kimi istifadə olunmazdan əvvəl çeşidlənmə və digər fiziki təmizlənməyə məruz qalan)

Çiy süd, termiki emala məruz qalmış süd və süd əsaslı məhsulların istehsalında istifadə olunan süd

Ədviyyatın aşağıdakı növləri üçün:

-Qırmızıbibər (Capsicum spp.)

(Bunların qurudulmuş meyvələri, bütöv və ya üyüdülmüş, o cümlədən çili bibəri, çili tozu)

-Qaraistiot (Piper spp.)

(bunların meyvələri ağ istiot və qara istiot daxil olmaqla)

-Muskat qozu (Myristica fragrans)

-Zəncəfil (Zingiber officinale)

-Sarıkök (Curcuma longa)

Bunların bir və ya bir neçəsindən ibarət qarışıq ədviyyat

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün taxıl əsaslı əlavə qidalar

(inək südü və ya keçi südündən hazırlanan 1 nömrəli və 2 nömrəli qida formulu daxil olmaqla)

Körpələr üçün tibbi məqsədlər üçün hazırlanan qida məhsulları

Emal olunmamış taxıllar

Emal olunmamış taxıldan əldə edilən bütün məhsullar, birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulmuş taxıllar, o cümlədən emal olunmuş taxıl məhsulları

(bu Əlavənin 2.2.9-cu, 2.2.10-cu və 2.2.13-cü yarımbəndlərində göstərilənlər istisna olmaqla)

Qurudulmuş tənək meyvələri (quşüzümü, quru üzüm (kişmiş) və çəyirdəksiz üzüm)

Qovrulmuş qəhvə dənələri və üyüdülmüş qəhvə

(bu Əlavənin 2.2.5-ci yarımbəndində göstərilənlər istisna olunmaqla)

Qəhvə ekstraktı, həll oluna bilən qəhvə ekstraktı və ya həll oluna bilən qəhvə

Qazlaşdırılmış şərab (şampan daxil olmaqla) Şərab və meyvə şərabları (likor şərabları və alkoqol gücü 15%-dən çox olan şərablar istisna olmaqla)(likör şərabları və alkoqol gücü ən az 15% olan şərablar istisna olunmaqla)

Aromatlaşdırılmış şərab, aromatlaşdırılmış şərab əsaslı içkilər və aromatlaşdırılmış şərab kokteylləri

Üzüm suyu (must), qatılaşdırılmış üzüm suyu, üzüm şirəsi və qatılaşdırılmış üzüm şirəsi

(birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan)

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün əlavə qidalar

Körpələr üçün tibbi məqsədlər üçün hazırlanan qida məhsulları

Ədviyyatın aşağıdakı növləri üçün:

-Qırmızı bibər (Capsicum spp.)

(Bunların qurudulmuş meyvələri, bütöv və ya üyüdülmüş, o cümlədən çili bibəri, çili tozu)

-Qara istiot (Piper spp.)

(bunların meyvələri (ağ istiot və qara istiot daxil olmaqla)

-Hind qozu/Muskat qozu (Myristica fragrans)

-Zəncəfil (Zingiber officinale)

-Sarıkök (Curcuma longa)

Bunların bir və ya bir neçəsindən ibarət qarışıq ədviyyat

Biyan kökü (Glycyrrhiza glabra, G. Inflate və digər növlər)

(bitki cövhəri maddəsi olaraq istifadə edilənlər)

(alkoqolsuz içki və qənnadı məmulatları istehsalında istifadə olunan)

Birbaşa istehlak üçün nəzərdə tutulmayan buğda qlüteni

Meyvə şirələri, konsentratdan hazırlanan meyvə şirələri və meyvə nektarları

Distillə yolu ilə alınmış alkoqollu içkilər, sidr və almadan istehsal edilən və ya tərkibində alma suyu olan digər fermentasiya olunmuş içkilər

Qatı halda olan alma məhsulları

(alma kompotu və birbaşa istehlaka hazır olan alma püresi daxil olmaqla)

(bu Əlavənin 2.3.4-cü və 2.3.5-ci yarımbəndlərində göstərilənlər istisna olunmaqla)

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün istehsal edilən və bu məqsədlə satışa çıxarılan alma suyu və qatı alma məhsulları

(alma kompotu və alma püresi daxil olmaqla)

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün nəzərdə tutulan taxıl əsaslı əlavə qidalar istisna olmaqla, digər əlavə qidalar

Emal olunmamış taxıllar

(bərk buğda, yulaf və qarğıdalı istisna olunmaqla)

Emal olunmamış bərk buğda və yulaf

Emal olunmamış qarğıdalı

(yaş formada üyüdülənlər istisna olunmaqla)

Taxıllar, taxıl unu, kəpək və rüşeym

(birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan)

(bu Əlavənin 2.4.7., 2.4.8 və 2.4.9-cu yarımbəndlərində göstərilənlər istisna olmaqla)

Çörək (zərif çörək və bulka məmulatları da daxil olmaqla), qənnadı məmulatları, biskvit, peçenye, taxıl qəlyanaltılar və taxıllı səhər yeməkləri

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün əlavə qidalar

500 mikrondan böyük ələklərdən keçirilərək, istehsal edilən qarğıdalının qaba üyüdülməsindən alınan kiçik hissələr və qarğıdalı dənləri (XİF MN 1103 13) və ya qarğıdalıdan alınan qranullar (XİF MN 1103 20 40) və birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulmayan, 500 mikrondan böyük ələklərdən keçirilərək istehsal olunan qarğıdalı və ya qarğıdalı məhsullarının şişirdilməsi və ya qovrulması nəticəsində əldə edilən inqrediyentlər (XİF MN 1904 10 10)

500 mikrondan kiçik və ya 500 mikrona bərabər ölçülü ələklərdən keçirilərək, istehsal edilən qarğıdalı unu (XİF MN 1102 20) və birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulmayan, 500 mikrondan kiçik və ya 500 mikrona bərabər ölçülü ələklərdən keçirilərək istehsal olunan qarğıdalı və ya qarğıdalı məhsullarının şişirdilməsi və ya qovrulması nəticəsində əldə edilən inqrediyentlər (XİF MN 1904 10 10)

Emal olunmamış taxıllar

(qarğıdalı istisna olunmaqla)

Emal olunmamış qarğıdalı

(yaş formada üyüdülənlər istisna olunmaqla)

Taxıllar, taxıl unu, kəpək və rüşeym

(birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan)

(bu Əlavənin 2.5.6, 2.5.7, 2.5.8, 2.5.9 və 2.5.10-cu yarımbəndlərində göstərilənlər istisna olunmaqla)

Rafinə olunmuş qarğıdalı yağı

Çörək (zərif çörək-bulka məmulatları da daxil olmaqla), qənnadı məmulatları, biskvit-peçenye, taxıl qəlyanaltılar və taxıllı səhər yeməkləri

(qarğıdalı çərəzləri və qarğıdalı əsaslı dənli səhər yeməkləri istisna olunmaqla)

Birbaşa insan istehlakına hazır olan qarğıdalı, qarğıdalı çərəzləri və qarğıdalı əsaslı dənli səhər yeməkləri

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün əlavə qidalar

(bu Əlavənin 2.5.8-ci yarımbəndində göstərilənlər istisna olmaqla)

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün emal olunmuş qarğıdalı əsaslı əlavə qidalar

Emal olunmamış qarğıdalı

(yaş formada üyüdülənlər istisna olunmaqla)

Qarğıdalı və qarğıdalı əsaslı məhsullar

(birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan məhsullar)

(bu Əlavənin 2.6.3 və 2.6.4-cü yarımbəndlərində göstərilənlər istisna olunmaqla)

Qarğıdalı əsaslı dənli səhər yeməkləri və qarğıdalı əsaslı çərəzlər

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün emal olunmuş qarğıdalı əsaslı əlavə qidalar

500 mikrondan kiçik və ya 500 mikrona bərabər ölçülü ələklərdən keçirilərək, istehsal edilən qarğıdalı unu (XİF MN 1102 20) və birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulmayan 500 mikrondan kiçik və ya 500 mikrona bərabər ölçülü ələklərdən keçirilərək istehsal olunan qarğıdalı və ya qarğıdalı məhsullarının şişirdilməsi və ya qovrulması nəticəsində əldə edilən inqrediyentlər (XİF MN 1904 10 10)

Qırmızı maya göbələyi Monascus purpureus ilə fermentasiya olunmuş düyü əsaslı bioloji aktiv qida məhsulları

ERQOT SKLEROTIA (MAHMIZ)

Emal olunmamış taxıllar

(qarğıdalı və düyü istisna olunmaqla)

B1- Aspergiullus flavus və A. Parasiticus göbələkləri tərəfindən hasil edilən aflatoksin. Ümumi aflatoksin miqdarının ≥ 50 % hissəsini təşkil edir.

B1+B2+G1+G2 – Aflatoksinlərin ümumi miqdarı.

M1 – yalnız süd və süd məhsullarında rast gəlinə bilən aflatoksin növü.

Çiy süd, termiki emala məruz qalmış süd və süd əsaslı məhsulların istehsalında istifadə olunan süd

Qida formulları (1 nömrəli və 2 nömrəli)

-toz şəklində satılan

-maye şəklində satılan

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün emal olunmuş taxıl əsaslı əlavə qidalar

(bu Əlavənin 3.1.5-ci yarımbənddə göstərilənlər göstərilənlər istisna olmaqla)

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün nəzərdə tutulan tibbi məqsədli qida məhsulları

-toz şəklində satılan

-maye şəklində satılan

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün etiketlənərək satılan içkilər

(bu Əlavənin 3.1.2 və 3.1.4-cü yarımbəndlərində göstərilənlər istisna olmaqla)

-maye halında satılan və ya istehsalçının təlimatına uyğun olaraq maye şəklə çevrilərək istifadə olunan içkilər, o cümlədən meyvə suları

-cövhər və ya həlim vasitəsilə hazırlanan

Iribuynuzlu heyvan, qoyun, donuz və quş əti (bu Əlavənin 3.1.7-ci yarımbəndində göstərilələr istisna olunmaqla)

Iribuynuzlu heyvan, qoyun, donuz və quşun yeyilə bilən içalatı

(başlı gövdə hissəsi istisna olmaqla qarın və qarın uzantısının əzələ əti, xərçəng və xərçəngəbənzərlərdə (Brachyura və Anemura) appendages əzələ əti)

(daxili orqanları istisna olunmaqla)

Paxlalı tərəvəzlər, taxıllar və paxlalıkimilər

(kələmkimilərə aid edilən tərəvəzlər, yarpaqlı tərəvəzlər və təzə otlar, göbələk, dəniz yosunu, kökümeyvəli və gövdəmeyvəli tərəvəzlər istisna olunmaqla)(kartof üçün YMM soyulmuş kartofa tətbiq olunur)

Kələmkimilərə aid edilən tərəvəzlər, yarpaqlı tərəvəzlər və aşağıdakı göbələk növləri: Agaricus bisporus (adi göbələk), Pleurotus ostreatus (Oister göbələyi), Lentinula edotes (Şiitake göbələyi)

Şirin qarğıdalıdan başqa digərləri

(mərcanı, qarağat, çiyələk və kiçik meyvələr istisna olmaqla)

Mərcanı, qarağat, çiyələk və kiçik meyvələr

Bərk və duru yağlar (süd yağı daxil olmaqla)

Meyvə suları, konsentratdan istehsal olunan meyvə suyu və meyvə nektarları

Şərab (qazlaşdırılmış şərab daxil olmaqla, likyor şərabı istisna olmaqla) alma, armud və meyvə şərabı

Aromatlaşdırılmış şərab, aromatlaşdırılmış şərab əsaslı içkilər və aromatlaşdırılmış şərab kokteylləri

Bioloji aktiv qida məhsulları

Konservləşdirilmiş meyvələr

Cem, jele və marmeladlar

Konservləşdirilmiş tərəvəzlər

Marinə olunmuş xiyarlar (turşu xiyar)

Konservləşdirilmiş şabalıd və şabalıd püresi

Preservləşdirilmiş pomidor

Iribuynuzlu heyvan, qoyun, donuz və quş əti

(içalat istisna olunmaqla)

Iribuynuzlu heyvan, qoyun, donuz, quş və atın qaraciyəri

Iribuynuzlu heyvan, qoyun, donuz, quş və atın böyrəyi

(bu Əlavənin 3.2.6., 3.2.7 və 3.2.8-ci yarımbəndlərində göstərilənlər istisna olunmaqla)

Aşağıdakı balıq növlərinin ətləri:

- Palamut balığı (Sarda Sarda),

- Qaragöz (Diplodus vulgaris),

- İlanbalığı (Anguilla anguilla),

- Kefal (Mugil labrosus labrosus),

- Stavridiya (Trachurus sp.),

- Nərəkimilər (Acipenseriformes),

- Xanıkimilər (Perciformes),

- Çəkikimilər (Cypriniformes),

- Qızılbalıqkimilər (Salmoniformes),

- Louvar və ya luvar (Luvarus imperialis),

- Skumbriya növləri – Mackerel (Scomber sp.),

- Siyənək növləri (Sardinops sp.),

- Tuna balığı (Thunnus sp və Euthynnys sp.,Katsuwonus pelamis),

- Dilbalığı (Dicologoglossa cuneata),

- Bıçki balığı (Sicyopterus lagocephalus)

Aşağıdakı balıq növlərinin ətləri:

- Bullet tuna (Auxis speices)

Aşağıdakı balıq növlərinin ətləri:

- Qılıncbalığı (Xiphias gladius),

- Anqous (Engraulis sp.)

(başlı gövdə hissəsi istisna olunmaqla qarın və qarın uzantısının əzələ əti, xərçəng və xərçəngəbənzərlərdə (Brachyura və Anemura) appendages əzələ əti)

(daxili orqanları istisna olunmaqla)

(bu Əlavənin 3.2.13cü yarımbəndində göstərilənlər istisna olunmaqla)

Kəpək, rüşeym, buğda və düyü dənləri

(yarpaqlı tərəvəzlər, təzə otlar, yarpaqlı kələmlər, saplı tərəvəzlər, kök və gövdəsimeyvəli tərəvəzlər, göbələk və dəniz yosunu istisna olunmaqla)

Saplı tərəvəzlər (kərəviz istisna olunmaqla), kök və gövdəsi meyvəli tərəvəzlər (kərəviz kökü, yabanı yerkökü, yulaf kökü və qıtıqotu istisna olunmaqla) (kartof üçün yolverilən maksimum miqdar soyulmuş kartof üçün tətbiq olunur)

Yarpaqlı tərəvəzlər, təzə otlar, yarpaqlı kələmlər, kərəviz, kərəviz kökü, yabanı yerkökü, yulaf kökü, qıtıqotu və aşağıdakı göbələk növləri: Agaricus bisporus (adi göbələk), Pleurotus ostreatus (Oister göbələyi), Lentinula edotes (Şiitake göbələyi)

(bu Əlavənin 3.2.17-ci yarımbəndində göstərilənlər istisna olmaqla)

Bioloji aktiv qida məhsulları

(3.2.20-də göstərilənlər istisna olmaqla)

Bioloji aktiv qida məhsulları

(qurudulmuş dəniz yosunu və ya dəniz yosunu məhsulu, qurudulmuş ikitaylı mollyuskdan istehsal edilən və ya əsas inqrediyentləri bu məhsullar olan)

Aşağıdakı kakao və şokolad məhsulları:

- Tərkibində ümumi quru kakao məhsulunun miqdarı <30% olan südlü şokolad

- Tərkibində ümumi quru kakao məhsulunun miqdarı <50% şokolad və tərkibində ümumi quru kakao məhsulunun miqdarı ≥ 30% olan südlü şokolad

- Tərkibində ümumi quru kakao məhsulunun miqdarı

- Son istehlakçıya satılan və ya şirinləşdirilmiş kakao tozunun tərkibində inqrediyent olaraq son istehlakçıya satılan kakao tozu maddəsi (içməli şokolad)

- İnək südü zülalları və ya zülal hidrolizatından hazırlanan tozşəkilli qida formulu

- İnək südü zülalları və ya zülal hidrolizatından hazırlanan maye halında qida formulu

- Yalnız soya zülalı izolatlarından və ya soya zülalı izolatları ilə inək südü zülalının qarışığından hazırlanan tozşəkilli qida formulu

- Yalnız soya zülalı izolatlarından və ya soya zülalı izolatları ilə inək südü zülalının qarışığından hazırlanan maye halında qida formulu

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün taxıl əsaslı əlavə qidalar

Balıqçılıq məhsulları və balıqların əzələ əti:

(bu Əlavənin 3.3.2-ci yarımbəndində göstərilənlər istisna olmaqla)

YMM xərçəngkimilərdə başlı gövdə hissəsi istisna olmaqla qarın və qarın uzantısının əzələ ətinə tətbiq olunur. xərçəng və xərçəngəbənzərlərdə (Brachyura və Anemura) isə qarın uzantısı əzələ ətinə tətbiq olunur.

Aşağıdakı balıq növlərinin ətləri:

- Fənər balıqları (Lophius spp),

- Dəniz canavarı balığı (Anarhichas lups),

- Palamut balığı (Sarda Sarda),

- İlanbalıqları (Anguilla spp.),

- Emperor, orange roughy, rosy soldierfish (Hoplostethus species),

- Qrenader (Coryphaenoides rupestris),

- Paltus (və ya kambala) (Hippoglossus hippoglossus),

- Kinqklip (Genypterus capensis),

- Merlin balığı (Makaira species),

- Meqrim (Lepidorhombus species),

- Barbunya (Mullus species),

- Pink cusk eel (Genypterus blacodes),

- Durnabalığı (Esox lucius),

- Birrəng bonito balığı (Orcynopsis unicolor),

- Zəif treska (Tricopterus minutes),

- Portuqaliya köpək balığı (Centroscymnus coelolepis),

- Skatlar (Raja species),

- Mərcan növü balıqlar (Sebastes marinus, S. mentella, S. viviparus),

- Yelkən balıqları (Istiophorus platypterus),

- Skumbriya növü balıqlar (Lepidopus caudatus, Aphanopus carbo),

- Mərcan balıqları (Pagellus species),

- Köpək balığı (bütün növləri),

- Skumbriya növü balıqları (Lepidocybium flavobrunneum, Ruvettus pretiosus, Gempylus serpens),

- Nərə balığı (Acipenser species),

- Qılınc balığı (Xiphias gladius),

- Tuna balığı (Thunnus species, Euthynnus species, Katsuwonus pelamis)

Bioloji aktiv qida məhsulları

Konservləşdirilmiş qida məhsulları

(içkilər istisna olmaqla)

Konservləşdirilmiş alkoqolsuz içkilər

(meyvə və tərəvəz suları daxil olmaqla)

Konservləşdirilmiş uşaq qidaları və körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün konservləşdirilimiş taxıl əsaslı əlavə qidalar

(quru və tozşəkilli qida məhsulları istisna olmaqla)

Konservləşdirilmiş qida formulları

(inək südü və ya keçi südündən hazırlanan 1 nömrəli və 2 nömrəli qida formulu daxil olmaqla)

(quru və tozşəkilli qida məhsulları istisna olmaqla)

Körpələr üçün konservləşdirilmiş tibbi məqsədli qida məhsulları

(quru və tozşəkilli qida məhsulları istisna olmaqla)

Termiki emala məruz qalan duzlanıb doğranmış ət

Termiki emala məruz qalan duzlanmış donuz budu əti

Termiki emala məruz qalan duzlanmış donuz çiyni əti

Yüngül qaynadılmamış, üyüdülmüş düyü (cilalanmış və ya ağ düyü)

Yüngül qaynadılmış, qabığı çıxarılmış düyü

Düyü vaflisi, düyü krekerləri, düyü piroqları

Uşaq qidalarının hazırlanması üçün istifadə olunan düyü

Yeyilən bərk və duru yağ

Yaxılabilən yağlar / marqarinlər

4. 3-MONOXLORPROPAN-1,2-DİOL (3-MCPD) VƏ QLİSİDİL YAĞ TURŞUSU EFİRLƏRİ

3-monoxlorpropan-1,2-diol (3-MCPD)

Hidrolizə olunmuş bitki zülalı

Turşulaşdırılaraq hidroliz olunmuş bitki zülalları ehtiva edən maye ədviyyatlar

(4.1.2-ci yarımbənddə göstərilən məhsul istisna olmaqla)

Qlisidol şəklində ifadə olunan qlisidil yağ turşusu efirləri

Son istehlakçı üçün bazarda yerləşdirilən və ya qida məhsullarında inqrediyent kimi istifadə olunan bərk yağ, bitki yağı, balıq və digər dəniz canlılarından alınan yağlar

(4.2.2-də göstərilənlər və sıxma zeytun yağı istisna olmaqla)

Uşaqlar üçün əlavə qidaların istehsalında istifadəsi nəzərdə tutulan bərk yağ, bitki yağları və balıq və digər dəniz canlılarından alınan yağlar

Qida formulları və körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün tibbi məqsədli qida məhsulları(tozşəkilli)

Qida formulları və uşaqlar üçün tibbi məqsədli qida məhsulları (maye halında)

3-monoxlorpropandiol (3-MPCD) və 3-MPCD-nin yağ turşusu efirlərinin cəmi (3-MPCD kimi ifadə olunur)

Birbaşa bazara yerləşdirilən və ya qida məhsullarında inqrediyent kimi istifadə olunan, aşağıdakı kateqoriyalara aid edilən duru və bərk bitki yağları, balıq yağı və digər dəniz canlılarından əldə olunan yağlar (4.3.2-ci yarımbənddə göstərilən məhsullar və natural sıxma zeytun yağları istisna olmaqla):

kokos, qarğıdalı, raps (kolza) toxumu, günəbaxan, soya, palma çəyirdəyindən əldə edilən duru və bərk yağ, zeytun yağları (rafinasiya edilmiş zeytun yağı və natural sıxma zeytun yağlarının qarışığı) və bu kateqoriyaya aid edilən duru və bərk yağların qarışıqları;

digər bitki yağları (o cümlədən, cecədən alınmış zeytun yağı), balıq yağları və digər dəniz canlılarından əldə olunan bərk və duru yağlar və bu kateqoriyaya aid edilən duru və bərk yağların qarışıqları;

Bu yarımbənddə göstərilən duru və bərk yağların qarışığı

Uşaq qidaları və körpə və erkən yaşlı uşaqların qidalanması üçün nəzərdə tutulan emal olunmuş taxıl əsaslı əlavə qidaların hazırlanmasında istifadəsi nəzərdə tutulan duru və bərk bitki yağları, balıq yağları və digər dəniz canlılarından əldə olunan yağlar

Qida formulları və körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün tibbi məqsədli qida məhsulları(tozşəkilli)

Qida formulları və körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün tibbi məqsədli qida məhsulları (maye halında)

5. DIOKSINLƏR VƏ PXB-LƏR (POLIXLORBIFENILLƏR)

Dioksinlərin cəmi (ÜST(WHO)-PXDD/F-lar-TEF)

Dioksinlərin və PXB-lərə bənzər dioksinlərin cəmi (ÜST (WHO)- PXDD/F-lar-PXB-TEF)

PXB28, PXB52, PXB101, PXB138, PXB153 and PXB180 (ICES – 6)-in cəmi

Aşağıdakı heyvanların ət və ət məhsulları (yeyiləbilən iç orqanları istisna olmaqla):

- iribuynuzlu heyvanlar və qoyun, keçi

5.1-də göstərilən heyvanların (qoyun istisna olmaqla) qaraciyəri və onlardan alınan məhsullar

Qoyun qaraciyəri və ondan alınan məhsullar

Balıq əti, balıqçılıq məhsulları və bunlardan hazırlanan məhsullar. Aşağıdakılar istisna olmaqla:

- tikanlı köpək balığı,

- şirin su balıqları (şirin suda ovlanan diadrom (həm duzlu, həm də şirin suda yaşayan) balıq növləri istisna olmaqla),

- balığın qaraciyəri və ondan alınan məhsullar,

- dəniz məhsullarından əldə edilən yağlar.

Xərçəngkimilərdə YMM başla birgə gövdə hissəsi istisna olmaqla qarın və qarın uzantısının əzələ ətinə tətbiq olunur.

Xərçəng və xərçəngəbənzərlərdə (Brachyura və Anemura) isə qarın uzantısının əzələ ətinə tətbiq olunur.

Şirin su balığının əzələ əti və ondan alınan məhsullar

(dənizdən şirin sulara köç edən və şirin suda ovlanan balıqlar-diadromlar istisna olunmaqla)

Tikanlı köpək balığının (Squalus acanthias) əzələ əti və ondan alınan məhsullar

İlan balığının (Anguilla anguilla) əzələ əti və ondan alınan məhsullar

Balıq qaraciyəri və ondan alınan məhsullar

(göstərilən dəniz məhsullarından əldə edilən yağlar istisna olunmaqla)

Dəniz məhsullarından alınan yağlar (birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan balıq yağı, balığın qaraciyər yağı və digər dəniz canlılarından əldə edilən yağ)

Çiy süd və süd məhsulları

(kərə yağı daxil olmaqla)

Toyuq yumurtası və yumurta məhsulları

Aşağıdakı heyvanlardan əldə edilən bərk yağlar:

- iribuynuzlu heyvanlar və qoyun, keçi

Qarışıq heyvanmənşəli qatı yağlar

Duru bitki yağları və bərk yağlar

Körpə və erkənyaşlı uşaq qidaları

6. POLİTSİKLİK AROMATİK HİDROKARBONATLAR (PAH)

(birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan və ya inqrediyent olaraq istifadə olunan)

(kakao yağları və kakos yağı istisna olmaqla)

(birbaşa insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan və ya inqrediyent kimi istifadə olunan)

Hisə verilmiş ət və hisə verilmiş ət məhsulları

Hisə verilmiş balıq əti və hisə verilmiş balıq əti məhsulları

(bu Əlavənin 6.6 və 6.7-ci bəndlərində göstərilən balıqçılıq məhsulları istisna olmaqla).

Hisə verilmiş xərçəngkimilərdə yolverilən maksimum miqdar başlı gövdə hissəsi istisna olmaqla qarın və qarınuzantısının əzələ ətinə tətbiq olunur. Hisə verilmiş xərçəng və xərçəngəbənzərlərdə (Brachyura və Anemura) isə qarın uzantısının əzələ ətinə tətbiq olunur.

Hisə verilmiş kilkə balığı və hisə verilmiş konserv kilkə balığı (Sprattus sprattus),ikitaylı mollyusklar (təzə, soyudulmuş və ya dondurulmuş), son istehlakçıya satılan termiki emala məruz qalmış ət və termiki emala məruz qalmış ət məhsulları

Hisə verilmiş ikitaylı mollyusklar

Körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün əlavə qidalar

(inək südü və ya keçi südündən hazırlanan 1 nömrəli və 2 nömrəli qida formulu daxil olmaqla)

Körpələr üçün tibbi məqsədli qida məhsulları

Kakao lifləri və qida məhsullarında inqrediyent kimi istifadəsi nəzərdə tutulan kakao liflərindən alınan məhsullar

Tərkibində bitkilər və onların hazırlanmaları olan bioloji aktiv qida məhsulları

Tərkibində arı bərəmumu, arı südü, spirulina və onların hazırlanmaları olan bioloji aktiv qida məhsulları

Qurudulmuş ədviyyatlar

(hil və hisə verilmiş qırmızı bibər Capsicum spp istisna olmaqla)

7. TƏBİİ BİTKİ TOKSİNLƏRİ

Eruk turşusu, o cümlədən bərk yağlarda eruk turşu birləşməsi

Son istehlakçı üçün satışda yerləşdirilən və ya qidalarda inqrediyent kimi istifadə olunan duru bitki yağları və bərk yağlar

5%-dən artıq yağ əlavə edilən qida inqrediyentləri

Emal olunmuş taxıl əsaslı qidalar və tərkibində darı, sorqo, qarabaşaq və onlardan alınan məhsullar olan körpə və erkənyaşlı uşaq üçün nəzərdə tutulan əlavə qidalar

Hidrosianid turşusu, o cümlədən sianogenik qlikozidlərdə hidrosianid turşusu birləşimi

Son istehlakçı üçün bazara yerləşdirilən emal olunmamış bütöv, döyülmüş, üyüdülmüş ərik dənələri

8. MELAMİN VƏ ONUN STRUKTUR ANALOQLARI

(qida formulları istisna olmaqla)

Maye halında qida formulları

Aşağıdakılar istisna olmaqla:

-Qabaqkimilər (Cucurbitaceae) və yarpaq kələmi

-Yarpaq tərəvəzlər və otlar

Çay (Camellia sinensis), qurudulmuş ot və meyvə cövhəri və qurusu

Qida formulları, körpə və erkənyaşlı uşaqlar üçün tibbi məqsədli qida məhsulları

Uşaqlar üçün əlavə qidalar

(Bu Əlavənin 9.5-ci bəndində göstərilənlər istisna olmaqla)

Emal olunmuş taxıl əsaslı əlavə qidalar

–Meyvələr üçün müəyyən edilən YMM qərzəkli meyvələrə tətbiq olunmur.

– YMM, emal olunmaq məqsədilə, tarladan fabrikə daşınan təzə ispanaq üçün tətbiq olunmur;

- Kahıların etiketində örtük altında yetişdirilməsinə dair məlumat yerləşdirilməmişdirsə, açıq havada yetişdirilən kahılar üçün təyin olunan YMM tətbiq olunur.

– YMM; istehsalçı tərəfindən təqdim olunan, istifadə təlimatına görə hazırlanan və ya birbaşa istehlaka hazır şəkildə satışa çıxarılan məhsullara tətbiq olunur;

– XİF MN 1201, 1202, 1203, 1204, 1205, 1206, 1207 kodları ilə əhatə olunan yağlı toxumları və XİF MN 1208 kodu ilə əhatə olunanlardan istehsal olunan məhsullar;

- YMM yerfındığı və digər qərzəkli meyvələrin yeyiləbilən hissələrinə tətbiq olunur. Yerfındığı və digər qərzəkli meyvələr qabıqları ilə birgə analiz edildikdə Braziliya fındığı istisna olmaqla, aflatoksin miqdarı hesablandığı zaman aşkar olunan bütün çirkləndirici maddənin məhsulun yeyilə bilən hissəsində olduğu qəbul edilir;

– Emal olunmuş (işlənmiş) məhsullar bütünlüklə bu yarımbəndlərdə adıçəkilən qərzəkli meyvələrdən istehsal olunursa, bu qərzəkli meyvələr üçün təyin olunan YMM bunlardan emal olunmuş məhsul üçün də tətbiq olunur. Əks halda bu Qaydaların 4.2.1-ci, 4.2.2-ci və 4.2.3-cü yarımbəndləri tətbiq olunur;

– YMM qalay qablar istisna olmaqla, digər qablardakı məhsullara tətbiq olunur;

– XİF MN: 2009 kodu ilə təyin olunan məhsulları əhatə edir.

– YMM 3-4 kq biyan kökündən istehsal olunan 1 kq saf və durulaşdırılmamış ekstraktlara tətbiq olunur;

– XİF MN: 2208 kodu ilə təyin olunan məhsulları əhatə edir;

– “Körpələrin və erkənyaşlı uşaqların qidalanması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda göstərilən körpə və erkənyaşlı uşaq anlayışlarını əhatə edir;

– 2.4 və 2.5-ci hissələrdə deoksinivalenol və zearalenona görə YMM-lərin tətbiq məqsədi üçün düyü “taxıllar”a, düyü məhsulları isə “taxıl məhsulları”na aid edilmir;

– YMM ilkin emala (məsələn, döyülmə, üyüdülmə) məruz qoyulacaq emal olunmamış taxıllara tətbiq olunur. İlkin emal taxıl dənəsinin qurudulması istisna olmaqla, hər hansı fiziki və ya termiki emalı ifadə edir. Təmizləmə, çeşidləmə və qurutma ilkin emal olaraq dəyərləndirilə bilməz;

– İstisnalar sadəcə etiketində və (və ya) qida məhsulunu müşaiyət edən sənədlərin üzərində yaş formada üyüydülməyə dair istifadə məqsədi açıq-aydın göstərilən qarğıdalı üçün istifadə olunur. Məsələn, etiketində və ya hər hansı bir sənədində “nişasta istehsalı üçün” kimi istifadə məqsədi göstərilənlər və s.;

– XİF MN: 1902 kodu ilə təyin olunan məhsulları əhatə edir. Rütubət miqdarı 12% olan makaronu ifadə edir;

– Balıq bütöv şəkildə istehlak olunursa, YMM balığın bütöv halına tətbiq olunur;

– YMM aşağıdakı qida məhsullarına tətbiq olunur. (balıq qaraciyəri-XİF MN 0302 70 00 istisna olmaqla)

Diri balıqlar (XİF MN: 0301)

- Təzə və ya soyudulmuş balıqlar (XİF MN: 0302);

- Dondurulmuş balıqlar (XİF MN: 0303);

- Təzə, soyudulmuş və ya dondurulmuş balıq filesi və digər balıq ətləri (qiymə daxil olmaqla), (XİF MN: 0304);

- Qurudulmuş, duzlanmış və ya duzlu suda isladılmış, isti və ya soyuq hisə verilmiş, insan istehlakına yararlı qaba və ya narın balıq unu və qranul (XİF MN: 0305);

- Hazır və ya konservləşdirilmiş balıq, balıq yumurtalarından əldə edilən kürü və ya kürü əvəzinə istifadə olunan məhsullar (XİF MN: 1604);

– YMM aşağıdakı qida məhsullarına tətbiq olunur:

- Xərçəngkimilər (qabıqları ilə birgə və ya qabıqsız) (diri, təzə, soyudulmuş, dondurulmuş, qurudulmuş, duzlanmış və ya duzlu suya qoyulmuş); qabıqlı xərçəngkimilər (qaynar suda və ya buxarda bişmiş, soyudulmuş, dondurulmuş, qurudulmuş, duzlanmış və ya duzlu suya qoyulmuş); xərçəngkimilərdən hazırlanmış insan istehlakı üçün yararlı olan qaba və narın un və qranullar (XİF MN: 0306);

- Mollyusklar (qabıqlı və ya qabıqsız) (diri, təzə, soyudulmuş, dondurulmuş, qurudulmuş, duzlanmış və ya duzlu suya qoyulmuş); xərçəngkimilər və mollyusklardan fərqli suda yaşayan digər onurğasız heyvanlar (diri, təzə, soyudulmuş, dondurulmuş, qurudulmuş, duzlanmış və ya duzlu suya qoyulmuş); suda yaşayan onurğasız heyvanların (xərçəngkimilər istisna olmaqla) insan istehlakı üçün yararlı olan qaba və narın un və qranullar (XİF MN: 0307);

- Hazır və ya konservləşdirilmiş xərçəngkimilər, mollyusklar və digər su onurğasızları (XİF MN: 1605)

– YMM meyvə və tərəvəzlərin yuyulduqdan sonra yeyilə bilən hissələrinə tətbiq olunur;

– YMM təzə otlara (rozmarin, nanə, oreqamo və s.) tətbiq olunmur.

– 3 valentli As (III) və 5 valentli As (V) arsenin cəmi;

– YMM bioloji aktiv qida məhsullarının satışa təqdim olunduğu formasına tətbiq olunur;

– YMM tərkibində 40% quru maddə olan maye məhsul üçün verilir, bu isə quru maddədə 50 µq/kq-a uyğundur. Bu YMM göstərilən izahatlar nəzərə alınaraq məhsuldakı quru madə miqdarına mütənasib olaraq hesablanır;

- Dioksinlər polixlorlu dibenzo-para-dioksinlər (PCDD) və polixlorlu dibenzofuranların (PCDF) cəmi olub, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST/WHO) tərəfindən toksik ekvivalent olaraq ÜST/WHO -toksik ekvivalent faktoru (ÜST/WHO-TEF-lər) istifadə olunur. Dioksinbənzərləri PCB-lər isə PCDD-lər, PCDF-lər və polixlorin bifenil (PCB-lər) cəmi olub, ÜST/WHO toksik ekvivalenti ÜST/WHO-TEF-lər kimi ifadə olunur.

Dibenzo-p-dioksinlər (PCDD-lər)

Dioksinəbənzər PCB-lər: Non-orto-PCB-lər+Mono-orto-PCB-lər

1,2,3,4,6,7,8 - HpCDD

Dibenzofuranlar (PCDF-lər)

1,2,3,4,6,7,8 - HpTCDF

1,2,3,4,7,8,9 - HpTCDF

İxtisarlar: T – Tetra/Dörd; Pe – Penta/Beş; Hx- Heksa/Altı; Hp – Hepta/Yeddi; O – Okta/Səkkiz,

CDD – Xlorodibenzodioksin; CDF – Xlorodibenzofuran; CB - Xlorobifenil

– Üst hədd konsentrasiyası: Üst hədd konsentrasiyası ölçmə həddindən daha aşağı olan fərqli birləşmələrin bütün dəyərlərinin cəminin ölçmə həddinə bərabər olduğu qəbul edilərək hesablanır;

– YMM tərkibində yağın miqdarı 2%-dən az olan qida məhsulları üçün tətbiq olunmur. Bu qidalar üçün YMM = həmin məhsul üçün yağa əsasən YMM x 0,02

- YMM aşağıdakı qida məhsullarına tətbiq olunur. (balıq qaraciyəri-XİF MN 0302 70 00 istisna olmaqla)

- Diri balıqlar (XİF MN: 0301)

- Təzə və ya soyudulmuş balıqlar (XİF MN: 0302);

- Dondurulmuş balıqlar (XİF MN: 0303);

- Təzə, soyudulmuş və ya dondurulmuş balıq filesi və digər balıq ətləri (qiymə daxil olmaqla),

- Qurudulmuş, duzlanmış və ya duzlu suda isladılmış, isti və ya soyuq hisə verilmiş, insan istehlakına yararlı qaba və ya narın balıq unu və qranula (XİF MN: 0305);

- Hazır və ya konservləşdirilmiş balıq, balıq yumurtalarından əldə edilən kürü və ya kürü əvəzinə istifadə olunan məhsullar (XİF MN: 1604);

- Hazır və ya konservləşdirilmiş xərçəngkimilər, mollyusklar və digər su onurğasızları (XİF MN: 1605)

– Konservləşdirilmiş balıq qaraciyərində YMM konservləşdirilmiş məhsulun bütün yeyilə bilən hissəsinə tətbiq olunur;

– Aşağı hədd konsentrasiyası bu dörd maddənin ölçüləbilən miqdarının sıfır olduğu qəbul edilərək hesablanır;

– YMM aşağıdakı məhsullara tətbiq olunur:

- Qurudulmuş, duzlanmış və ya duzlu suda isladılmış, isti və ya soyuq hisə verilmiş, insan istehlakına yararlı qaba və ya narın balıq unu və qranula (XİF MN: 0305);

- Hazır və ya konservləşdirilmiş xərçəngkimilər, mollyusklar və digər su onurğasızları (XİF MN: 1605);

– Konservləşdirilmiş qida məhsullarında analiz bütün konserv məhsuluna görə aparılır. YMM qarışıq tərkibli qida məhsullarında Qaydaların 4.2.1-ci, 4.2.2-ci və 4.2.3-cü yarımbəndlərinə uyğun olaraq tətbiq olunur;

– Qaydalarda bəhs olunan termiki emala məruz qalmış ət və ət məhsulları dedikdə potensial olaraq PAH-ın əmələ gəlməsinə səbəb olan qril və kabab nəzərdə tutulur;

- YMM qida məhsulunun tərkibindəki yağ turşularının ümumi səviyyəsinə əsasən hesablanır;

- Melamin səviyyəsinin 2,5 mq/kq-dan çox olmasının səbəbi insektisid kimi siromazinin istifadəsinin nəticəsi olması sübut edildiyi zaman bu YMM həmin qida məhsullarına tətbiq olunmur: Melaminin səviyyəsi siromazinin səviyyəsini keçməməlidir;

1. 24 iyun 2023-cü il tarixli 35 nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Kollegiyası Qərarı (Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinin qeydiyyat nömrəsi 15202306240035, Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edildiyi tarix 11 iyul 2023-cü il)

2. 26 dekabr 2023-cü il tarixli 40 nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Kollegiyası Qərarı (Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinin qeydiyyat nömrəsi 15202312260040, Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edildiyi tarix 11 yanvar 2023-cü il)

3. 23 aprel 2026-cı il tarixli 68 nömrəli Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Kollegiyasının Qərarı (Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinin qeydiyyat nömrəsi 15202604230068, Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edildiyi tarix 19 avqust 2026-cı il) (Bu Qərar 2027-ci il yanvarın 1-dən qüvvəyə minir.)

Bu maddə üzrə məhkəmə təcrübəsi