Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə
Nazirliyi qeydə almışdır
tarix 20 noyabr 1997-ci il
Nazir əvəzi_________S.həsənova
Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi kollegiyası 33-19 nömrəli 22 oktyabr
1997-ci tarixli qərarı ilə təsdiq edilmişdir
Nazir________prof. Ə.Nağıyev
Fəhlə peşələrin və işlərin vahid-tarif-ixtisas sorğu kitabçasının (hissə 56-1) Dəmiryolu nəqliyyatı" bölməsi Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25 aprel 1995-ci il tarixli 93 N-li "Fəhlə peşələri və qulluqçu vəzifələrinin ümumrespublika təsnifatının və fəhlə peşələri qulluqçu vəzifələrinin vahid tarif-ixtisas sorğu kitabçalarının işlənib hazırlanması haqqında" qərarının icrası olaraq yenidən hazırlanmışdır.
Vahid Tarif-ixtisas Sorğu kitabçasının bu bölməsi özündə ancaq dəmiryolu nəqliyyatı sahəsinə aid olan fəhlə peşələrinin tarif-ixtisas xüsusiyyətlərini əks etdirən vahid normativ sənəddir və onun tətbiqi mülkiyyət formasından asılı olmayaraq bütün müəssisə və təşkilatlarda məcburi xarakter daşıyır. hər hansı bir sahə uçun spesifik xarakter daşımayan digər fəhlə peşələri və işləri üzrə tarif-ixtisas xüsusiyyətləri VTİSK-nın "Bütün sahələr uçun ümumi olan fəhlə peşələri" hissəsinə (VTİSK-1) daxil edilmişdir.
Tarif-ixtisas xüsusiyyətləri altı dərəcəli tarif cədvəlinə əsasən, bir qayda olaraq əmək şəraiti nəzərə alınmadan işlərin mürəkkəbliyi üzrə işlənmişdir. Əmək şəraiti lazım gəldikdə müvafiq orqanlar tərəfindən təsdiq edilmiş, artırılmış tarif maaşları əsasında nəzərə alınır.
Kitabçadan istifadə, əməyin ödənilmə dərəcələrinin təyin edilməsi və artırılması qaydası VTİSK-nın "Bütün sahələr uçun ümumi olan fəhlə peşələri və işləri" bölməsinin "Ümumi müddəalar"ında göstərilmişdir.
Kitabçadan istifadəni əsaslandırmaq məqsədilə bir sorğu materialı kimi hər bir bölmənin sonunda "Bölməyə daxil olan peşə adları və dərəcələr diapazonu ilə indiyə qədər fəaliyyətdə olan peşə adlarının müqayisəli cədvəli " və "Bölməyə daxil olan fəhlə peşələrinin adları və dərəcələr diapazonu " əlavə edilmişdir.
İşin xüsusiyyəti. Adamların daşınması üçün nəzərdə tutulan avtomotorisin idarə edilməsi, o cümlədən gərginlik altında olan və gərginlik altında olmayan kontakt şəbəkəsi qurğularının, quraşdırma işlərinin, dəmiryollarında istismar və qəza-bərpa işlərinin həyata keçirilməsi. avtomotorisin texniki xidməti. Mühərrikin, elektrik və hidravlik avadanlığın, tormoz sisteminin işarəverici cihazların, avtomotorisin hərəkət edən hissəsinin və onun yükqaldıran avadanlığın saz vəziyyətdə saxlanılması. Nəzarət-ölçü cihazlarının göstəricilərinin müşahidəsi, mexanizmlərin sürtülən hissəsinin yağlanması. Planlı - xəbərdarlıq təmirində iştirak.
Bilməlidir: avtomotoris, onun avadanlığının quruluşunu, onun sürülmə qaydası; avtomotorisin mexanizmlərinin işindəki nasazlıqların səbəblərini, onların qarşısını almaq və qaldırmaq vasitələrini; yanacaq və sürtgü materiallarının növü və keyfiyyətlərini, onların sərf edilmə normasını, nəzarət-ölçü cihazlarının quruluşunu və təyinatını; avtomotorisin təkər cütlərinin, düyünlərinin və onun kran avadanlığının təmirinin texniki baxışının növlərini, müddətlərini və qaydalarını; adamların daşınması, yükləmə-boşaldılma işlərinin qaydalarını; elektrotexnikanın, radiotexnikanın, hidravlikanın, mexanikanın əsaslarını.
Benzin mühərrikli avtomotorislərin idarəsi və xidmətin zamanı.
Dizel mühərrikli avtomotorislərin idarəsi və xidmətin zamanı.
Qeyd. Avtomotorisin maşinist köməkçisi rəhbərliyi altında işlədiyi maşinistdən bir dərəcə aşağı tarifləşdirilir.
İşin xüsusiyyəti. hərəkət zamanı özüyeriyən tərəzi-yoxlama vaqonun və özüyeriyən tərəzi-yoxlama arabalarının tərəzi və giriş yolları həddində idarəsi. Kran-tirin köməyilə özüyeriyən tərəzi-yoxlama arabalarının yola qoyulması və quraşdırılması. Özüyeriyən tərəzi-yoxlama arabalarının nümunə daşları ilə yüklənməsi. Vaqon tərəzilərinin, tərəzi-nəzarət platformalarının və yük tərəzilərinin yoxlanması. Elektrik stansiyalarının, yükqaldırma-nəqliyyat avadanlığının, mühərriklərinin və onların ötürücülərinin xidməti. Tərəzi-yoxlama vaqonu avadanlığının və mühərriklərinin tənzimlənməsi və sazlanması. Nümunə daşlarının saz vəziyyətdə saxlanılmasının təmin edilməsi və onların üzərində qüvvədə olan etibarlılıq damğasının olmasına nəzarət etmək. Tərəzi-yoxlama vaqonu qurğularının və avadanlığının planlı xəbərdarlıq təmirində iştirak etmək. Tərəzi-yoxlama vaqonunun sərbəst hərəkəti zamanı hərəkət mexanizminin birləşdirilməsi və onun qatarın heyətinə qoşma zamanı açılması.
Bilməlidir: Tərəzi-yoxlama vaqonunun quruluşunu; tərəzi-yoxlama vaqonunun və özüyeriyən arabaların idarəedilmə qaydasını; tərəzi-yoxlama vaqonunun avadanlığının texniki müayinəsini; təmir müddətinin, qaydalarının, nümunə avadanlığının və arabalarının dövlət sınağı və damğalanma qaydalarını; tərəzi-yoxlama vaqonun köməyilə tərəzi-ölçü qurğularının sınaq metod və qaydalarını, tərəzi-yoxlama arabalarının çəki daşları ilə yüklənmə vasitə və qaydalarını; vaqona, arabaya və yükqaldırıcı nəqliyyat avadanlığına yol verilən yüklənmə həddini; inventarın və alətlərin müayinə edilmə müddətlərini; elektrotexnikanın əsaslarını.
Qeyd. Avtomatik tərəzi-yoxlama vaqonunun maşinist köməkçisinə rəhbərliyi altında işlədiyi maşinistin dərəcəsindən bir dərəcə aşağı dərəcə verilir.
İşin xüsusiyyəti. Vaqonların avtomatik tormozların mərkəzləşdirilmiş sınanması pultuna xidmət. Qatarların qəbulu və göndərilmə qrafiklərinə uyğun olaraq, vaqonların avtotormozlarının müayinəsi, təmiri və sınaqdan keçirilməsi vaxtında yerinə yetirilməsi üçün vaqonlara texniki xidməti məntəqələrinin parkları və stansiya operatoru arasında əlaqə saxlamaq.
Bilməlidir: Vaqonların avtomatik tormozlarının mərkəzləşdirilmiş sınanma pultunun, maşinist kranlarının və bütün sistemlərdən olan havabölüşdürücülərin və elektrik havabölüşdürücülərin işində tətbiq edilən nəzarət-ölçü cihazlarının quruluşunu; vaqonların texniki xidmət məntəqələrində avtomatik tormozların müayinəsi və sınanması üçün texniki vasitələrin yerləşmə sxemini.
İşin xüsusiyyəti. Texniki xidmət məntəqələrindəki heyətlərdə avtotormozların sınanması işlərinin təşkili və bu işlərə rəhbərlik. Qatarların mərkəzləşdirilmiş çəpərlənmələrinin və onlarda avtomatik distansiya nəzarət qurğularının köməyilə avtomatik tormozların sınanması prosesinin aparılması. Sərnişin və yük vaqonlarında qatar hərəkəti zamanı elektron cihazlarının köməyilə buksaların qızma dərəcəsinin yoxlanması.
Bilməlidir: Qatarların mərkəzləşdirilmiş çəpərlənmələri və avtotormoz sınaqları qurğularının, elktron cihazlarının sazlama vasitələrinin quruluşunu; vaqonlara texniki xidmət məntəqəsində xüsusi qəbul göndərmə yollarının yerləşmə sxemi.
İşin xüsusiyyəti. Qatarların təhlükəsizlik hərəkətinə və ya yüklərin toxunulmazlıq təhlükəsizliyinə zərər yetirən nasazlıqların aşkara çıxarılması üçün vaqonların hər tərəfini yoxlamaqla texniki müayinəsi. Ölçü alətlərinin köməyilə vaqonların hərəkət hissələrində, kuzovunda, qovşaq və detallarında və xarici görünüşündə defektlərin təyin edilməsi. Konteynerlərin texniyi müayinəsi və yüklərin toxunulmazlığını təmin edən germetikliyin təyini. Qatardan açılmaqla təmir olunası vaqonların şərti işarələnməsi və onların nasazlıqları haqqında bildiriş yazılması. Nasazlıqların qatarlardan açmadan aradan qaldırılması nasazlıqlar haqqında təbaşirlə qeydlər edilməsi. Vaqon və konteynerlərdə aparılacaq təmir işlərinin həcminin təyini. Vaqonların sənaye müəssisələri tərəfindən edilmiş təmirinin keyfiyyətinə nəzarət. Vaqonların müayinədən və təmirdən sonra təhvili. Qüvvədə olan yükləmə və qatar manevr işlərində hərəkət heyətinin toxunulmazlığını təmin edən hissədə yüklərin bərkidilməsi qaydalarının yerinə yetirilməsinə nəzarət, Təmir zamanı qatarın ətrafının çəpərlənməsi. Qatarların quyruğunun olduğunu göstərən siqnalların açılması və çıxarılması.
Bilməlidir: Vaqonların və konteynerlərin quruluşunu və texniki istismar qaydalarını, vaqon və konteynerlərin planlı təmir növlərinin yerinə yetirilmə müddətlərini; texniki müayinə qaydasını; vaqonların açılmadan təmiri texnologiyası və qaydalarını; vaqon parkının saxlanması məsələləri üzrə qaydalarını, təlimatları və göstərişləri; texniki sənədlərin tərtib edilməsi qaydalarını, qatar siqnallarını və qatarların çəpərlənmə qaydalarını, tərtib edilən şablonları, ölçü alətini və ondan istifadə qaydalarını. Qatarın quyruğunun göstərilməsi qaydalarını. Konteynerlərin konteyner meydançalarında, sənaye müəssisələrində və magistral dəmir yolunun aralıq stansiyalarında vaqonların texniki müayinəsi zamanı-kütləvi yükləmə, boşaldılma məntəqələrində və çeşidləmə - 3 dərəcə və sahə stansiyalarında vaqonların cari təmiri və xidməti məntəqələrində və magistral dəmir yol nəqliyyatının sərnişin qatarına texniki xidmət məntəqələrində texniki müayinə zamanı.
Qeyd: Baş vaqon baxıcısı rəhbərlik etdiyi vaqon baxıcılarından bir dərəcə yuxarı tarifləşdirilir.
İşin xüsusiyyəti. Qatarın təhlükəsiz hərəkətinə zərər gətirən nasazlıqların aşkara çıxarılması üçün texniki müayinə və kuzovların çərçivəsinin vacib qovşaqlarının hərəkət hissələrinin avtoqoşqu qurğularının, tormozların, avtotənzimləyici ling ötürücülərinin, yellənmə və sürüşmə diyircəkli buksa qovşaqlarının, kardan-reaktor soyuducu və moto-ventilyasiya qurğularının, elektron və radio avadanlığının, vaqonların, döşəmələrin, bağlı və izometrik vaqonların qızdırıcı cihazların texniki müayinəsi. Bütün tiplərdən olan yük vaqonlarının təmiri üçün nəzərdə tutulan özüyeriyən maşınlara və ya mürəkkəb universal qurğulara xidmət. Həmin maşın və qurğuların elektrik, hidravlik, pnevmatik və qaldırıcı avadanlığın elektrik mühərriklərinin saz vəziyyətdə saxlanılması. Yük vaqonlarının düzgün yerləşdirilməsi, yüklərin, daşınan yüklərin toxunulmazlığına xələl gətirə bilən daşıma şərtləri pozuntularının aşkara çıxarılması üçün kommersiya müayinəsi. Aidiyyatı olan işçilərin qatarın və ya ayrı-ayrı vaqonların texniki və ya kommersiya hazırlığı haqqında məlumatı. Konteynerlərin texniki müayinəsi, təmiri və onların yüklərinin toxunulmazlığını təmin edən germetikliyinin təyini. Konteynerlər üçün naryadların, formaların, cədvəllərin tərtib edilməsi. Nasaz vaqon və konteynerlərin uçotunun aparılması. Vaqon və konteynerlərdə təmir işlərinin həcminin təyin edilməsi və yerinə yetirilməsi. Briqadaların işinin təşkil edilməsi və bu işlərə rəhbərlik. Zədələnmiş və inventardan çıxarılmalı olan vaqon və konteynerlərə texniki aktların tərtib edilməsi. Təmir zamanı qatarın olduğu yerin çəpərlənməsi.
Bilməlidir: Vaqon və konteynerlərin quruluşunu; detal və düyünlərin köhnəlmə və yol verilə biləcək çatışmazlığı, konteynerlərin, qatarın kommersiya cəhətdən müayinə, qəbul və təhvil qaydalarını; çilingər, xarrat, taxtapuş istehsalının qabaqcıl metodlarını; ölçü cihazlarını, vaqonların və konteynerlərin təmiri və müayinəsi zamanı işlədilən alət və aparatları, onlardan istifadə qaydalarını; yüklərin xarakteristikalarını; tənzimləmə qaydası ilə istiqamətləndirilən boş konteynerlərin yoldan göndərilmə qaydalarını; özüyeriyən maşınların və universal qurğuların quruluşunu, nasazlıqların səbəblərini və onların qarşısının alınması və aradan qaldırılması vasitələrini; təmir zamanı qatarın çəpərlənmə qaydalarını. Konteyner meydança-larında konteynerlərin texniki müayinəsi və təmiri zamanı. 3-4-cü dərəcə.
Magistral dəmiryol nəqliyyatının aralıq stansiyalarında yerləşən nəzarət-texniki xidmət məntəqələrində və sənaye müəssisələrinin dalan yollarında texniki müayinə və vaqonların açılmadan təmiri zamanı. 5-ci dərəcə.
Kütləvi yükləmə, boşaldılma stansiyalarında yerləşən vaqon hazırlama məntəqələrində və çeşidləmə, sahə stansiyalarında olan texniki xidmət məntəqələrində və sərnişin qatarlarının texniki xidmət məntəqələrində idarə etdikləri mürəkkəb universal qurğuların və özüyeriyən maşınların köməyilə yük vaqonlarının təmiri zamanı.
İşin xüsusiyyəti: Vaqonların hərəkət sürətinin tormoz başmaqları vasitəsilə tormozlanma yolu ilə tənzimlənməsi. Başmaqların yığışdırılması və tormoz mövqeyinə gətirilməsi. Vaqonların qoşulmaq üçün çeşidləmə yollarına gətirilməsi. Dayanan vaqonların əl tormozları və tormoz başmaqları vasitəsilə bərkidilməsi.
Bilməlidir: Relslərdə qoyulan vasitələrin və tormoz başmaqlarının quruluşunu; tormoz başmaqlarının relslərə qoyulması, çıxarılması qaydalarını; tormoz mövqelərinin yerləşməsini, xidmət edilən sahədə çeşidləmə yollarının və onların ixtisaslaşdırılmasının plan və profilini; çeşidləmə parkının yollarında vaqonların müəyyən yerlərdə saxlanılması qaydalarını; vaqonlar arasında lazımi məsafənin təmin edilməsi üçün hərəkət heyətinin tormozlanma dərəcəsinin və qaydalarını;
Sənaye dəmir yol nəqliyyatının stansiya yollarında vaqonların hərəkət sürətini tənzimləyərkən. 1-ci dərəcə.
Magistral dəmiryol nəqliyyatının stansiyalarının uzadılmış yollarında və ya nişan boğazlıqlarında çeşidlənən və sənaye dəmir yollarının çeşidləmə stansiyalarında olan vaqonların hərəkət sürətini tənzimləyərkən. 2-ci dərəcə.
çeşidləmə yamaclarından buraxılan vaqonların hərəkət sürətini tənzimləyərkən. 3-cü dərəcə.
Qeyd: Böyük tənzimləyicinin tarif-ixtisas xüsusiyyətlərində nəzərdə tutulan işlərdən başqa tənzimləyici vəzifəsini səmərəli bölüşdürmə üzrə işləri yerinə yetirir və tənzimləyicilərdən bir dərəcə yuxarı tarifləşdirilir.
İşin xüsusiyyəti: Avtomat xətdə idarə pultundan vaqonların və konteynerlərin təmiri prosesinin aparılması. Xidmət xəttin iş və yük rejiminin tənzimlənməsi. avtomat xəttin nasızlıqlarının qarşısının alınması və aradan qaldırılması. Mexanizmlərin təmirində iştirak. Vaqon və konteynerlərin təmiri üzrə istehsal əməliyyatlarının avtomatika tətbiq etməklə yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Avtomat xəttin və köməkçi xəttin mexnaizmlərinin qarşılıqlı əlaqəsinin və avadanlığının kinematik sxemini, xidmət edilən xətlərin siqnalizasiya və bloklaşdırılmasından, nəzarət-ölçü cihaz və alətlərindən istifadə qaydalarını, vaqon və konteynerlərin quruluşunu, vaqon və konteynerlərin avtomat xətlərdə təmirinin texnoloji prosesini, mexanikanın və elektrotexnikanın əsaslarını.
İşin xüsusiyyəti Plomblanmış və plomblanmamış yüklərin daşınması zamanı naqil burultağı. Vaqon və konteynerlərə plomb vurulması. Plomblara plomb nişanın vurulması. Plombun hər iki tərəfində plomb nişanlarının aydın görünüşünün və naqillərin bərkidilmə etibarlılığının yoxlanılması. Stansiya plomblarının, plomb məngənələrinin qorunub saxlanılması. Məngənələrə qulluq, onların yağlanması, nəzarət işarələrinin keçirilməsi (hərf və rəqəm işarələrinin). Plombvurma kitabının tərtibi.
Bilməlidir: Vaqon və konteynerlərin plomblanma qaydalarını, naqil burul-tağlarının bərkidilmə qaydalarını; plombların qoyulması və plombların asılması zamanı tətbiq edilən cihaz və alətləri; plomb növlərini, plombların asılma üsullarını plomb məngənənlərinin asılma üsullarını, plomb məngənənlərinin quruluşunu, plomblama məngənənlərinin və kitablarının saxlanma qaydalarını, nəzarət işarələrinin (hərf və rəqəm işarələrinin) plomblama məngənənlərində keçirilmə qaydalarını, plomblanmış və ya burultağlanmış daşınan yüklərin növlərinin, stansiya hesabatının aparılması qaydalarını, dəmir yolu nizamnaməsinin plomblaşdırıcının vəzifələrinə aid hissəsini, təhlükəsizlik texnikası qaydalarını.
İşin xüsusiyyəti. Vaqonların yanacaqla təmin edilməsi. Qış vaxtı vaqonların qızdırılması və onlarda normal hava temperatunun saxlanması. Qapı qıfıllarının sazlığının və inventarın toxunulmazlığının təmin edilməsi. Qazanın odluqlarının və küllüklərinin güldən və müxtəlif qalıqlardan təmizlənməsi. Vaqonların çıxarılan inventarının və daxili avadanlıqlarının inventar siyahısı üzrə qəbulu və təhvil verilməsi.
Bilməlidir: Sərnişin vaqonlarının ümumi quruluşunu, qızdırıcı cihazların quruluşunu, sərnişin vaqonlarının bələdçisinin təhlükəsizlik texnikası üzrə yaddaş kitabçası.
İşin xüsusiyyəti. müəyyən edilmiş iş rejiminə riayət edilməklə məhsuldarlığı gündə 20 m olan qum ötürücü qurğunun idarə edilməsi. Qumquğudan sobanın yüklənməsi, qumun qurudulması və qumpaylayan bunkerə verilməsi. Qurğunun mexanizmlərinin sürtülən hissələrinin yağlanması. Bilməlidir: qurğunun quruluşunu, işləmə prinsipini, iş rejimini, idarəedilmə və qulluq qaydalarını, qurğunun detallarının vaxtından qabaq köhnəlməsi səbəblərini, tətbiq edilən sürtkü materiallarının növlərini və keyfiyyətini, yağlama rejimini, lokomotivlərin təchiz edildikləri quma olan tələbatı.
məhsuldarlığı gündə 20 m-dən 40 m-dək olan qumötürcü qurğunun idarə edilməsi və xidmət zamanı. 3-cü dərəcə;
məhsuldarılığı gündə 40 m-dən artıq olan qumötürücü qurğunun idarəedilməsi xidmət zamanı. 4-cü dərəcə.
İşin xüsusiyyəti. Qatarın getdiyi yolda, yük və baqaj qəbulu, yüklənmə və quraşdırılması stansiyalarında yük və baqajın boşaldılması və təhvili üzrə işlərin təşkil edilməsi.
Yük və baqajların vaqonda şəbəkə təşkil edilmə planına uyğun rasional yerləşdirilməsinin təmin edilməsi. Yük və baqajların getdiyi yolda qəbul edildiyi andan təhvil veriləcəyi anadək toxunulmazlığının təmin edilməsi və müşayiət edilməsi. Qatarların stansiyalarda qoyulmuş dayanma vaxtında yükləmə-boşaldılma əməliyyatlarının həyata keçirilməsinin təmin edilməsi. Daşınmaya qəbul edilmiş və gedilən yolda yük və baqajların uçotu.
Bilməlidir: Yük və baqajların daşınma qaydalarını, daşıma sənədlərinin tərtib edilmə qaydalarını, vaqonların rasional yüklənməsi sxemlərini, xidmət edilən sahə hüdudlarında yük baqajının daşınmasının təşkil edilmə şəbəkə planını, qatarların getdiyi yol stansiyalarında dayanma vaxtını, yük və baqajın uçotu qaydalarını.
İşin xüsusiyyəti. Stansiya daxilində daşıma sənədlərinin bütün obyektlərə və qatarlara çatdırılması. Sənədlərin xüsusi təhvil kitabındakı qeydlər əsasında sənədlərin qəbulu. Qəbul edilən sənədlərin miqdarının, onların təhvil kitabında yazılmış adamlarla uyğunluğunun yoxlanılması. Sənədlərin imza atmış şəxsə verilməsi. Bilməlidir: Sənədlərin qəbulu, təhvili qaydalarını, sənədlərin təhvili və qəbulu məntəqələrinin və digər idarələrin yerləşdiyi yerləri; stansiya yollarında olar-kən təhlükəsizlik texnikası qaydalarını, daşıma sənədlərini, rasional daşıma sxemini.
İşin xüsusiyyəti. Hərəkət heyətlərinin və vaqon qruplarının açılması və tərtib edilməsi. Vaqonların qatarlara qoşulması və açılması, yükləmə və boşaldılma və digər xüsusi yollara verilməsi, bu yollardan götürülməsi, hərəkət heyətləri və vaqonların stansiyadan stansiyaya və parkdan parka ötürülməsi. Qatarların avtomatik tormoz-larının sınağında iştirak, nişanlama, postlarının növbətçilərinin xidmət etdikləri mərkəzləşdirilmiş nişanların və ya yerli idarəyə verilmiş mərkəzləşdirilmiş nişanların aparılması. Çeşidləmə təpələrindən hərəkət heyətlərinin buraxıldığı zaman vaqonların açılması. Qatarların mənzildə dayanması və ya yollarda da-yanan ayrı-ayrı vaqonların əl tormozları və tormoz başmaqları vasitəsilə bərkidil-məsi və onların vaqonların altından götürülməsi. Manevrlərin aparılmasında iştirak edən işçilərin manevr işlərinə rəhbərlik. Bilməlidir: manevrlərin keçirilməsi qaydalarını, hərəkət heyətlərinin təşkil edilməsini-dağıdılmasını, tormoz başmaqlarının quruluşunu və onlardan istifadə qaydalarını, yollarda dayanan vaqonların bərkidilmə qaydalarını və normalarını, mərkəzləşdirilməmiş nişanların və yerli idarəyə verilmiş mərkəzləşdirilmiş nişanların keçirilməsi qaydalarını, yolların profilini, planını, xüsusiyyətlərini və tutumunu, xidmət edilən manevr rayonlarında olan vaqonların yükləmə və boşaldılma məntəqələrin yerləşmə qaydasını, texnoloji prosesin tərtibatçılarını, stansiyaların işinə aid olan işini və texniki sərəncam aktlarını, qatarın çəpərlənmə qaydalarını, duru isti metalın və aqlomeratın metallurgiya istehsalatının texnoloji axınında daşınma qaydalarının, mənzildə dayanan qatarların çəpərlənmə qaydaların. Sənaye dəmir yol nəqliyyatının gərgin olmayan manevr rayonlarında manevr işlərinin yerinə yetirilməsi zamanı. 3-cü dərəcə.
5-2-ci dərəcə stansiyalarda, 1-ci dərəcə və dərəcəsiz az işli stansiyaların manevr rayonlarında və sənaye dəmir yol nəqliyyatının gərgin manevr rayonların manevr işlərinin yerinə yetirilməsi zamanı. 4-cü dərəcə.
Gərgin manevr rayonlarında 1-ci dərəcə və dərəcəsiz stansiyalarda manevr işlərinin yerinə yetirilməsi zamanı.
Metallurgiya istehsalatının texnoloji prosesində duru isti metalın və aqlomeratın daşınması zamanı. 5-ci dərəcə.
Qeyd: Qatar tərtibçisinin köməkçisi rəhbərliyin altında işlədiyi qatar tərtibçisindən 1 dərəcə aşağı tarifləşdirilir.
İşin xüsusiyyəti. Elektrik qızdırıcısı olmayan və havası dəyişdirilməyən vaqonlardan ibarət sərnişin qatarlarına yolda texniki xidmət, hərəkət hissələrinin avtoqoşqu qurğularının, pnevmatik və elektrotormoz avadanlığının, diyircəkli podşipnikli buksların qızmasına nəzarət sisteminin, reduktor-kardan ötürücülərinin, akkumlyator batareyalarının su təchizatı və qızdırıcı qurğuların, vaqondaxili elektrik və soyuducu avadanlığın, elektrik işıqlandırma şəbəkəsində generatorların, cərəyan dəyişdiricilərin, düzləndiricilərin, kompressorların, kondensatorların, su doldurma siqnalizatorlarınıN; qızdırılma cihazlarının, vaqonlararası elektrik birləşmələrinin, quyruq siqnalları və enmə fonarlarının, radioməntəqələrin antennalarının, ventilyasiya qurğularının, qatardaxili telefon rabitəsi avdanlığının, xidmət edilən bütün tiplərdən olan vaqonlarda rədiorabitə və radio ötürücü şəbəkə-avadanlıqlarının texniki vəziyyətinin yoxlanılması, işinə müşahidə, cihazlar vasitəsilə defektlərinin aşkar edilməsi və işdə yaranan nasazlıqların aradan qaldırılması. Sərnişin qatarlarının heyətlərinin yaradılması və dövriyyəsi məntəqələrində qatar elektromexanikinin sifarişlə yerinə yetirilmiş təmir işlərinin keyfiyyəti və həcminin yoxlanması, Müəyyən olunmuş sənədlərin doldurulması. Qatar briqadalarının sərnişin vaqonlarının istismar etdikləri avadanlıqlarına texniki xidmət, təhlükəsizlik texnikası və qəza şəraitində fəaliyyət qaydaları üzrə təlimatlandırılması. Yolda vaqonların elektrik avadanlığının təmiri.
Bilməlidir: Bütün tiplərdən olan sərnişin vaqonları qurğularının və xidmət edilən avadanlıqların kinematik elektrik sxemlərini və quruluşunu; vaqonların quruluşunu və qurğuların qovşaqların və ayrı-ayrı detalların texniki xarakteristikalarını, istehsalçı-zavodların təlimatlarını, texniki göstərişlərini, qaydalarını, vaqonların qovşaq və detallarının istismar və təmiri zamanı icazə verilən köhnəlmə normalarını və yol verilən artıq-əskikliyi; sərnişin vaqonlarına xidmət, təmir sınaq zamanı istifadəyə verilən aparat və alətlərin, nəzarət-ölçü cihazlarının quruluşunu və konstruksiyasını və onlardan istifadə qaydalarını; elektrotexnika və mexanikanın əsaslarını; qatarların vaqonlarımın texniki hazırlığı, hərəkət heyətlərinin qəbul və təhvili qaydalarını; vaqonların qovşaq və detallarının işində olan nasazlıqların aşkara çıxarılması, qarşısının alınması və aradan qaldırılması vasitələrini; vaqonların və onların təchizatının texniki vəziyyətinə nəzarət və xidmət texnologiyasını; sərnişin qatarının hərəkət yolunda vaqonlara texniki xidmət və təchizetmə məntəqələrinin yerləşməsini; sərnişin qatarlarının hərəkət təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və yanğın təhlükəsizliyi tədbirləri üzrə təlimatları elektrik qızdırıcısı olan və ya havası dəyişdirilən vaqonlardan ibarət sərnişin qatarlarına yolda texniki xidmət zamanı. 6-c dərəcə.
İşin xüsusiyyəti. Gəlmiş və tərtib edilmiş qatarların vaqonlarında plombların mövcudluğuna, yarımvaqonların və bağlı vaqonların qapı və lyuklarının, platformaların, bortlarının bağlanma kipliyini, açıq hərəkət heyətində yüklərin bərkidilmə düzgünlüyünü, sistemlərin, lyuklarının və tökmə cihazlarının bağlanma kimliyini, bunker yarımvaqonlarının və s. kommersiya müayinəsi. Qatarların hərəkət təhlükəsizliyinə və yüklərin toxunulmazlığına kommersiya nasazlıqlarının aşkara çıxarılması və aradan qaldırılması üçün qatarların kommersiya cəhətdən müayinəsi, onların qatarın vaqondan açılmadan aradan qaldırılması işlərinə rəhbərlik və nəzarət. Başqa vaqona yüklənmə və ya yükün toxunulmazlığının yoxlanılmazlığını tələb edilən kommersiya cəhətdən nasaz vaqonların təbaşirlə nişanlanması. Manevr dispetçerinə nasaz vaqonların açılması üçün naryad verilməsi. Kommersiya nasazlıqları aradan qaldırıldıqdan sonra vaqonlara plomb asılması və plomblama kitabında qeyd edilməsi. Qatar-ların və vaqonların müayinəsinin nəticələrinin kitaba qeyd edilməsi. Hərəkət heyətinin dayanma müddətinin qısaldılması üçün tədbir görülməsi və nəzarəti. Kommersiya cəhətdən nasaz vaqonların xəttə buraxılması hallarının tədqiqatında iştirak.
Bilməlidir: Kommersiya müayinə məntəqəsinin texnoloji iş prosesini; müxtəlif tip vaqonların yük hissəsinin quruluşunu və onların texniki göstəricilərini, müxtəlif yüklər daşınarkən vaqonlara olan texniki tələbləri; yüklərin vurulma və bərkidilməsinin texniki şərtlərini, yüklərin daşınma qaydalarını, kommersiya aktlarının tərtibi üçün ümumi akt formalarının və raportların tərtib edilmə qaydalarını; dəmir yollarının nizamnaməsini, Azərbaycan Dövlət Dəmir Yolunun texniki istismar qaydalarını; Azərbaycan Dövlət Dəmir Yolunda işarəvermə üzrə təlimatı; yük stansiYa-sının texnoloji iş prosesini; təhlükəsizlik texnikası qaydalarını; vəzifə dairəsinə aid olan əmrləri və göstərişləri.
İşin xüsusiyyəti. Dəmir yollarında hərəkət zamanı drezin idarə edilməsi, fəhlələrin və materialların, avadanlıqların, qurğuların iş yerinə daşınması, Stansiya hüdudunda manevr işlərinin görülməsi. Təmir, quraşdırma və yükləmədaşınma işlərində kran qurğuları və digər xüsusi drezin mexanizmləri və qurğularının idarəedilməsi. Drezinin, onun avadanlığının saz vəziyyətdə saxlanılması və onlara qulluq. Drezinin, onun qaldırıcı və digər xüsusi qurğularının nasazlıqlarının aradan qaldırılması.
Bilməlidir: Drezinin, onun mexanizm və avadanlıqlarının quruluşunu, onun istismar qaydalarını, nəzarət-ölçü cihazlarının quruluşunu və təyinatını, yanacaq-sürtgü materiallarının xarakteristikalarını və xüsusiyyətlərini və onlara qoyulan tələbləri; adamların və yüklərin drezində daşınma qaydaları, yükləmə və boşaldılma və kran avadanlığının köməyi ilə görülən digər işlərin yerinə yetirilmə qaydalarını; drezinin və onun kran avadanlığının təkər cütlərinin, düyünlərinin texniki baxışının, təmirinin növlərini, müddətlərini və qaydalarını; elektrotexnikanın, mexanikanın və hidravlikanın əsasları. Magistral dəmiryol nəqliyyatının dəmiryollarına çıxarılan drezinin və sənaye dəmir yol nəqliyyatının dəmir yollarına çıxarılmayan drezinin idarə edilməsi və xidmətində. 3-cü dərəcə.
Yüklərin daşınması üçün qoşulma avadanlığı ilə təchiz edilmiş çıxarılan drezinin və ya yüklərin daşınması üçün platforma ilə təchiz edilmiş çıxarılmayan drezinin idarə edilməsi və qulluğu zamanı. 4-cü dərəcə.
Təmir-quraşdırma və yükləmə-boşaljılma işlərinin yerinə yetirilməsi üçün qüllə, qaldırıcı kran və ya digər xüsusi mexanizmlər ilə təchiz edilmiş karbürator mühərrikli çıxarılmayan drezinin idarə edilməsi və qulluğu. 5-ci dərəcə.
Təmir-quraşdırma və yükləmə-boşaldılma işlərinin yerinə yetirilməsi üçün qüllə, qaldırıcı kran və ya digər xüsusi mexanizmlər ilə təchiz edilmiş dizel güc qurğulu çıxarılmayan drezinin idarə edilməsi və qulluğu. 6-cı dərəcə.
Qeyd, Drezin sürücüsü köməkçisi rəhbərliyi altında işlədiyi sürücüdən bir dərəcə aşağı tarifləşdirilir.
İşin xüsusiyyəti. Sutkada 70 lokomotivədək iş həcmində elektrik və pnevmo-ötürücülərin köməyilə döngə dairəsinin idarəsi. Dairənin sahəsinin fermasında lokomotiv qurğusunun tənzimlənməsi. Düngə idarəsinin avadanlığının saz vəziyyətdə saxlanması və ona xidmət. Xidmət edilən sahənin sınağı və tənzimlənməsi. İdarə kabinəsində qoyulmuş maqnit buraxıcısı və basma-düymə açarların yığılması və quraşdırılması. Döngə dairəsinin mexanizmlərinin sürtülən hissələrinin təmizlənməsi və yağlanması.
Bilməlidir: Döngə dairəsinin və onun mexanizmlərinin quruluşunu, döngə sahə fermasında lokomotivlərin qoyulma qaydalarını, döngə dairəsinin mexanizmlərinə və aparatlarına qulluq və sürtülən hissələrinin yağlanma qaydalarını, elektrik mühərriklərinin iş rejimini, döngə dairəsinin işi zamanı qoyulmuş işarəvericisini, sutka ərzində 70 lokomotivdən yuxarı iş həcmində döngə dairəsinin idarə olunmasında. 3-cü dərəcə.
İşin xüsusiyyəti. Defektoskop arabası ilə relslərdə gizli deffektlərin aşkara çıxarılma prosesinin aparılması. Relslərdə aşkar edilən zədələrin hərtərəfli təhlili və dərəcəsinin təyini, onların qeydiyyatı və labüd hallarda qatarın hərəkət təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üzrə tədbirlər görülməsi. Rels defektoskop araba-larının istismar qaydalarına əməl etməklə saz vəziyyətdə saxlanılması və xidmət. Xarici əlamətlərə görə və cihazlarla arabanın aparatlarında olan nasazlıqların təyini və aradan qaldırılması. Arabaların ayrı-ayrı qovşaqlarının sökülməsi, yığılması və işə yararlığının təyini. Arabaların deffektli relslərdə axtarıcı qurğuların və telefonların sazlanması və tənzimlənməsi. Qidalanma mənbələrinin işinin yoxlanması, defektoskop arabanın təmiri.
Bilməlidir: Elktromaqnit və ultrasəs rels defektoskopların quruluş və təyinatını; relslərin deffekt dərəcəsini və onların qatarların hərəkət təhlükəsizliyinə təsirini; relslərin norma iş şərtlərini; yolun üst qatının quruluşunu; elektrotexnikanın əsaslarını, çilingər işlərini; defektoskopların saxlanma və istismar qaydalarını və arabanın işi zamanı düzgün göstəriciləri pozan nasazlıqların qarşı-sının alınması və aradan qaldırılması qaydalarını; defektoskopların və onların axtarıcı qurğuların, telefon və digər aparatların deffektli relslərində (etalonlarda) sazlama və tənzimləmə qaydalarını, qidalanma batareyalarının quruluşunu və onlara qulluq edilməsi qaydalarını.
Maqnit rels defektoskop arabalarında işləyərkən - 3 dərəcə.
Ultrasəs rels defektoskop arabalarında işləyərkən - 4-cü dərəcə.
Müxtəlif tip rels defektoskop arabalarında işləyərkən və bütün təmir növlərin-də iştirak - 5-ci dərəcə.
Qeyd. Defektoskop arabasının operator köməkçisi operatorun rəhbərliyi altında işləyərkən sürücülük vəsiqəsinə malik deyilsə, iki dərəcə aşağı tarifləşdirilir.
İşin xüsusiyyəti. Daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında elektrik qurğularında operativ qoşmaların həyata keçirilməsi. Aparatların birləşmə mexanizmlərinin tənzimlənməsi və yağlanması. Alətlərin, cihazların, inventarın mühafizə vasitələrinin daşınan torpağa birləşdirilmələrin, işıqlanma aparatlarının, maqnit buraxıcılarının təmiri. Yarımstansiyanın ərazisinin və binalarının saxlanılması işlərinin yerinə yetirilməsi. Materialların alınması və qalaqlanıb yığılması.
Bilməlidir: Yarımstansiya avadanlığının quruluşu, təyinatı haqqında məlumatları, yarımstansiya avadanlığının təmirində istifadə edilən materialların xüsusiyyətlərini, operativ keçirilmə qaydalarını, elektrik alətlərindən istifadə qaydalarını, mühafizə və quraşdırma aparatlarının təyinatını və tətbiq edilmə qaydalarını, elektrotexnika üzrə elementar məlumatları.
İşin xüsusiyyəti. İşləyən yarımstansiyalarda avadanlığın quraşdırılması. Yarımkeçiricilərin profilaktik sınağı. Daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında sadə və orta çətinlikli mühafizənin yoxlanılması və sazlanmasında iştirak. Elektrik avadanlıqlarında olan zədələnmələrin aşkara çıxarılması və aradan qaldırılması. Düzləndirici körpülərin, elektrik mühərriklərinin, generatorları, ötürücülərin, açarların, kontaktorların, dəyişdiricilərin, transformatorların, nasosların təmiri, işinin yoxlanması və tənzimlənməsi. Aparatlara yağın tökülməsi. Transformator yağının regenerasiyası.
Akkumlyator batareyalarına xidmət. Operativ yenidən qoşulmaların yerinə yetiril-məsi. Görülən iş üzrə texniki sənədlərin aparılması.
Bilməlidir: elektrik qurğularını və onların birləşdirmə sxemlərini: yarımkeçirici dəyişdiricilərin, yağ açarlarının, tranformatoralrın, akkumulyatorlar batareyalarının, süzgəc qurğularının mühafizə və ölçü aparatlarının iş prinsipini; elektrik maşınlarının və aparatlarının qovşaqlarının sökülmə və yığılmasının texnoloji prosesini, akkumlyator batareyalarında, elektrki mühərriklərinin nasazlıqlarını və onların aradan qaldırılma vasitələrini; yarımstansiyanın işinin qəza hallarında normal iş rejiminə keçirilməsi imkanlarını; elektrotexnika və telemexanikanın əsaslarını.
İşin xüsusiyyəti. Yarımstansiyaların elektrik avadanlığının və mühafizə vasitələrinin nəzarət-ölçü cihazlarının köməyilə tənzimlənməsi, sazlanması. Aparat və elektrik maşınlarnının qurudulması. Naqil və kabellərin nişanlanması və çəkilməsi. Bütün növlərdən olan keçirici lövhələrin və izolyatorların, ayırıcıların, ötürücülərin, boşaldırıcıların, güc transformatorlarının qurulması. Yağ açarlarının ötürücülərinin, tez işə düşən avtomatların, süzgəc qurğularının təmizlənməsi və detalların dəyişdirilməsi ilə yığılması. Blokirovka dövrələrinin mühafizə qurğularının və yarımkeçirici dəyişdiricilərin quraşdırılması.
Avadanlığın avtomatik və distansiya idarələrindəki düzləndiricilərdə olan nasazlıqların aşkara çıxarılması və aradan qaldırılması. Avtomatların maqnit səthlərinin şaberlə yonulması, maqnit keçiricilərinin xəlitələnməsi və xəlitədən təmizlənməsi. Kommutasiyaların təkrar zəncirlərinin, yarımkeçirici dəyişdiricilərinin, güc transformatorlarının sxemlərinin yoxlanması.
Elektrik maşınların və transformatorların sarğılarının izolyasiyasının vəziyyətinin təyin edilməsi. Avtomatika və telemexanikanın sadə qurğularının yoxlanması. Relelərin təmiri, tənzimlənməsi və xarakteristikalarının çıxarılması. İdarəetmə şkaflarının və şitlərinin yoxlanmasında və profilaktik sınağında iştirak. Orta çətinlikli mühafizələrin yoxlanması və sazlanması. Ağırlıq qrafiklərinin tərtibi.
Bilməlidir: dartı və alçaldıcı yarımstansiyalarının elektrik təchizatı sxemlərinin, yarımstansiyaların avadanlığının quruluşunu və iş prinsipini, bu avandanlığın işində olan nasazlıqları və onların aradan qaldırma vasitələrinin; avadanlığın təmirinin yerinə yetirilmə qaydasını; avadanlığının mühafizəsini və qidalandırıcı xəttləri, torpağa birləşdirmənin quruluşunu və sxemini; elektrik avadanlığının işində yaranan qüsurların səbəblərini və onların qarşısını alma vasitələrini; elektrik avadanlığının quruldulma vasitələrini; quraşdırılan avadanlığın elektrik sxemlərini və onların yoxlanma vasitələrini; izolyasiyanın müqavimətini
ölçmə vasitələrini; elektrik ölçü cihazlarının quruluşunu və tətbiq edilmə qaydalarını; bütün növlərdən olan relelərin konstruksiyasını və iş prinsipini; elektrik avadanlıqlarının və mühafizə vasitələrinin texniki xarakteristikalarını; texniki məktəblərin proqramı həcmində elektrotexnikanı.
İşin xüsusiyyəti. Elektrik avadanlığının və kabellərin sınağı. Dəyişdirici aqreqatların qurulma yerlərinin nişanlanması. Daha mürəkkəb aparatların, avadanlıqların və cihazların montajı. Reaktorların və süzgəc qurğularının qurulması və quraşdırılması dəyişən cərəyan hava açarlarının qurulması və xidməti. Paylayıcı qurğuların yığma dəstlərinin və onların ayrı-ayrı blok və qovşaqlarının qurulması və tənzimlənməsi. Cihaz və aparatların işinin kənar cərəyan və gərginlik mənbələrindən qidalanma ilə sınaqdan çıxarılması və onların qoşulmaq üçün hazırlanması. Birinci və ikinci kommutasiya dövrələrinin avtomatika qurğularının və mühafizənin quraşdırılması. Mürəkkəb mühafizələrin yoxlanması və sazlanması. Güc transformatorlarının ansapf qoşulması. Açıq və qapalı paylayıcı qurğularda kabellərin, şinlərin fazalaşdırılması.
Bilməlidir: elektrik sxemlərinin; elektrik avadanlığının yoxlanılması və tənzimlənməsi metodlarını; paylayıcı qurğuların konstruksiyalarını; idarə və mühafizə şitlərini; yarımstansiyaların elektrik avandanlığının və mühafizə vasitələrinin sınanma qayda və qanunlarını; avtomatika, telemexanika və mühafizənin elektron qurğularının prinsipial sxemlərini və iş prinsipini; maksimal cərəyan mühafizəsinin; ayırıcıların, differensial distansiya və torpaq mühafizəsinin, qaz mühafizəsinin, soyuğun yoxa çıxması mühafizəsinin, havanın qızmasından istilik mühafizəsinin di-odların gərginlik deşilməsinin yoxaçıxma mühafizəsinin quraşdırılma sxemlərinin, sarğıların birləşmə qruplarını və sxemlərinin və çıxışların işarələrini; yarımstansiya avadanlığının təmiri zamanı istifadə edilən materiallar haqqında dövlət standartlarından əsas göstəriciləri; kabellərin, materialların və transformatorlarının sərf edilmə normalarını.
Qeyd: Dartı yarımstansiyalarının elektrik montyoruna dərəcələr verilməsi müvafiq qurğuların istismarı zamanı təhlükəsizlik texnikası qaydalarına uyğun olmalıdır; yəni 2-ci dərəcə təhlükəsizlik texnikası qaydalarını II qrup həcmində; 3-cü dərəcə III qrup həcmində; 4-cü dərəcə IV qrup həcmində; 5-6-cı dərəcələr V qrup həcmində.
İşin xüsusiyyəti. Müxtəlif istehsalat yarımbölmələrinin işçi briqadalarına rəhbərlik. Təsdiq edilmiş iş planını vaxtında yerinə yetirilməsinin təmin edilməsi. Qoyulmuş texnoloji proses üzrə iş yerlərində işin təşkili.
Briqadanın işçilərinin obyektlərə bölüşdürülməsi. İş yerlərinin material və detallarla təmin edilməsi. Təhlükəsizlik texnikasının, əməyin mühafizəsinin və yanğın əleyhinə qaydaların tələblərinin yerinə yetirilməsinin təmini. Briqada işçilərinin rasional iş qaydaları alət və qurğuların tətbiqi üzrə təlimatlandırılması. Görülən işlərin keyfiyyətinə nəzarət və müşahidə. İşin qəbulu və obyektlərin ustaya təhvili. Material sərfinə nəzarət. Yerinə yetirilən işlərin həcminin uçotu və onların keyfiyyətinin qiymətləndirilməsi. Avadanlığın və inventarın saz vəziyyətdə saxlanılması.
Bilməlidir: təmir obyektlərinin qovşaqlarının quruluşunu və qarşılıqlı əlaqəsini, yerinə yetirilən işlərin texnoloji proseslərini; işlərin həyata keçirilmə qaydalarını; iş yerlərində əməyin təşkili; material sərfi normalarını; 5-ci dərəcədən aşağı olmayan həcmdə yerinə yetirilən işlərin həyata keçirilmə qayda və qanunlarını; təhlükəsizlik texnikası qaydalarını; yerinə yetirilən işlərin uçotu qaydalarını.
İşin xüsusiyyəti: Rele mühafizəsinin, güc avadanlığının, cihazların sınağı və yoxlanılması. Avtomatika sxeminin profilaktik müayinəsi. Avtomatika və rele mühafizəsi sxemlərinin daha yüksək ixtisaslı releçi elektromontyorun rəhbərliyi altında quraşdırılması nəzarət-ölçü cihazlarının təmiri.
Bilməlidir: Rele mühafizəsinin və cihazların təyinatını; rele mühafizəsinin və güc avadanlığının sınaq nəzarət-ölçü cihazlarını; nəzarət-ölçü cihazlarının qoşulma sxemlərini; rele və cihazların iş prinsipinin; avtomatika sxemlərində istifadə edilən relelərin tiplərini; yarımstansiyaların bir xəttli sxemini, elektrotexnikanın əsaslarını.
İşin xüsusiyyəti. Maksimal cərəyan mühafizəsinin yoxlanması və müayinəsi. Düzəldirici aqreqatların, qaz mühafizə transformatorlarının, avtomatika və telemexanikanın sadə qurğuların yoxlanması, müayinəsi və sazlanması. Sadə konstruksiyaların müayinəsi, təmiri, təftişi, tənzimlənməsi və sazlanması. Maqnit-elektrik və induksiya sistemlərinin elektrik cihazlarının sınanması və dərəcələrə bölünməsi ilə sökülməsi, təmiri və yığılması.
Ölçü transformatorlarının təmiri, mühafizə vasitələrinin sınanması. Mühafizə dövrəsinin səsləndirilməsi. Rele və cihazların tənzimlənməsi ilə əlaqədar olan hesabatların yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: relelərin quruluşunu, relelərin tənzimlənmə prosesini, tənzimlənmə prosesində tətbiq edilən hesablamaları; yarımstansiyanın güc avadanlığının təyinatını və iş prinsipini; rele mühafizəsinin prinsipial sxemlərini; naqil və kabellərin markalarını; avtomatikanın prinsipial sxemlərinin oxunma qaydalarını; rele və cihazların yoxlama sxemlərini.
İşin xüsusiyyəti. Maksimal cərəyan və torpaq mühafizəsinin, kabellə-gərginlik alçalmasından mühafizənin, torpağa qapanmadan mühafizənin sınağı, yoxlanması və sazlanması. Sipər nəzarət-ölçü cihazlarının yoxlanması. Açar və avtomatların yoxlanması və sınanması. Açar və avtomatların yoxlanması və sınanması. Güc və ölçü transformatorlarının, yüksək gərginlik avadanlığının sınağı. Avtomatikanın bütün sxemlərinin təftişi sazlanması. Avtomatika rele sxemlərinin və aparatların təftişi və sazlanması.
Fəaliyyət göstərən yarımstansiya şəraitində avtomatika sxemlərinin idarəsi və yenidən quraşdırılması. Vahid dəqiqlik sinifli bütün tiplərdən olan cihaz və relelərin təmir və tənzimlənməsi. Teleidarə sxemlərin müayinəsi. Teleidarənin vergilərinin və cihazlarının sazlanması. Termovericilərin və termorelelərin təmiri və tənzimlənməsi.
Bilməlidir: ölçü və sınaq aparatlarının quruluşunu; rele mühafizəsinin xarakteristikalarını və əsas parametrlərini; rele mühafizəsi və avtomatikanın təmas sxemlərinin oxunma qaydalarını; avtomatika sxemlərinin texniki iş şəraitini; teleidarənin iş prinsipini.
İşin xüsusiyyəti. Yarımstansiyalarda işlədilən müxtəlif tip rele mühafizələrinin sınağı, yoxlanması, sazlanması. Teleidarənin tənzimlənməsi və sazlanması. Teleidarənin işində nasazlıqların səbəblərinin təyini.
Elektron mühafizəsinin plan yoxlanmasının həyata keçirilməsi. Elektron aparat-larının və doldurucu qurğuların quraşdırılması və sazlanması üçün istifadə edilən cihaz və qurğuların təftiş xidməti və təmiri. Telemexanika aparatlarının blok və modullarının stend sazlanması.
Bilməlidir: teleidarənin prinsipial və quraşdırılma sxemlərini və idarə sxemlərini. Orta ixtisas təhsili tələb olunur.
İşin xüsusiyyəti. Xidmət edilən sahədə dəmir yolunun üst quruluşunun, torpaq qatının, süni tikililərin, ballast prizmalarının, yol kənarlarının, yamacların, küvetlərin, torpaq döşəmənin su ayırıcı qurğularının, tramvay yollarını, üst örtüyünün döşənməsinin, fermaaltı sahələrin, bülövlərin, sürahilərin işlək yol səviyyəsində yerləşən eninə və uzununa tirlərin, bərabərləşdirici cihazların, körpülərin göz tikililərinin dirək hissələrinin, portalqabaq tavanlarının, tonnellərdəki kamera və oyuqların, yol siqnal və tonnel işarələri körpülərinin, körpülərin dirəklərində və göz tikililərində şərait işarələrinin, mühafizə edilməyən keçidlərin, mühafizə vasitələrinin, iri əyri mıxların, şurupların, boltların, bəndlərin, bərkidilmə qovşaqlarının, kronşteynlərin, rels arakəsmələrin, mühafizə örtüyü qutularının, birləşmə relsinin, yağın əleyhinə inventarın, iş və ölçü alətlərinin, digər avadanlıq və tikililərin müayinəsi. Yolun beton örtüyünün və çınqıl ballastlarının kronşteynlərin və rels birləşmələrinin qutularının təmiz saxlanılması. Süni tikililərin, di-varların, üzlüklərin, pilonların, mənzil tonnelləri hörmələrinin üst qatının, yerüstü stansiyalarının və vestibüllərin dəm örtüklərinin vəziyyətinin müşahidə edilməsi. Rels birləşməsindəki yüksək gərginliyin olmasının yoxlanılması, təmas relsinin sökülən və yığılan norma, temperatur və izoləedici qovuşuqların vəziyyətinə nəzarət. Yolun planda və relslərin tamlığının vəziyyətinə bərabərləşdirici relslərin və rels hörgülərinin arasındakı qovuşuqların, rels birləşdiricilərinin və torpaqlaşdırıcılarının vəziyyətinə nəzarət. Birləşmə şəbəkəsinin, rabitə xəttlərinin, hərəkət heyətinin işarələrinin və keçən qatarlardakı yüklərin vəziyyətinə nəzarət. Qatarların fasiləsiz və təhlükəsiz hərəkətini təmin etməyən yerlərin çəpərlənməsi. Yolun və tikililərin təmiri işlərinin aparılma qaydalarına uyğun olaraq yol montyor-larının və digər fəhlələrin iştirakını tələb etməyən nasazlıqların qarşısının alınması, aşkara çıxarılması və s.
Bilməlidir: yolun üst qatının, torpaq layının, körpülərin, tunellərin, tikililərin, rels birləşməsinin və onun sırğalarının, yüksək gərginliyi təyin edən cihazların quruluşunu, təyinatının və saxlanılma qaydalarını; işlərin aparılması, relelərin və bəndləmələrin müayinəsi zamanı izolə edilmiş naqilin açılması və qoşulma qaydalarını; qatarların hərəkətinə qarşı yaranmış maneələrə, həmçinin zəlzələlər, leysanlar və dağ uçqunları zamanı fəaliyyət; bərkidilmə düyünlərinin, normal temperatur və izolə qovuşuqlarının yığılma və sökülmə qaydalarını; uçqun və söküntülərin qarşısını almaq qaydalarını; alətlər, cihazlar və qurğulardan istifadə, birləşmə relsinə gərginlik verilməsi və gərginliyin açılması, təsərrüfat qatarlarının, yol vaqonlarının və arabaların buraxılma qaydalarını; yolun, süni tikililərin, birləşmə relsinin, nasazlıqları və onların aradan qaldırılması vasitələrini; birləşmə şəbəkəsinin və rabitə xəttinin saz vəziyyətinə olan tələbləri; xidmət edilən obyektlərin müayinə qaydalarının; tunel və digər süni tikililərin quruluşunu; təbii və süni hasarların qurulması və saxlanılması üzrə əsas qaydaları; yol və ölçü cihazlarından, alət və mexanizmlərindən istifadə qaydalarını və təyinatını;
Körpü və körpülərin üstündə salınan yollarda olan və ya tramvay hərəkəti tezliyi saatda 20 qatardan çox olan tramvay yollarında, yük gərginliyi 12 mln. tkm brutto olan dəmir yollarında, sənaye müəssisələrinin dalan yollarında aparılan işlər zamanı; metropoliten və təmas relsinin quruluşunda olan deffektlərin aşkara çıxarılması, qarşısının alınması və aradan qaldırılması işlərinin yerinə yetirilməsi zamanı.
Dəmir yollarının, metropoliteninin, yol və süni tikililərin yük gərginliyi 12-25 mln. tkm brutto olan xəttlərin müayinəsi və xidməti üzrə və ya aşağıda göstərilən obyektlərə malik dəmiryol sahələrində xidmət zamanı görülən işlərin yerinə yetirilməsi zamanı:
- böyük qovşaq və ya çeşidləmə stansiyalarına və ya əsas deposu olan stansiyalara malik dəmir yol sahələrində;
- hər birinin uzunluğu paqon, metr, körpü, tunel, digər süni tikililərə və ya gücləndirilmiş nəzarət tələb edən süni tikililərə malik dəmir yol sahələrində.
- uzunluğu xidmət sahəsinin 20%-dən az olmayan, güclü nəzarət tələb edən girdablı yerlərə və xəstə torpaq döşəməyə malik dəmir yol sahəsində:
- xidmət edilən dəmir yol sahəsinin açıq şəkildə uzunluğunun 50%-dən az olmayan kiçik radius əyrilərinə və sürüşkən yamaclara malik dəmir yol sahələrində;
- açıq şəkildə 10 km-dən çox uzunluqda yola malik dəmir yol sahələrində;
dəmir yolunun, metropolitenin yolu və süni tikililərin, 25 mln.tkm brutttodan çox yük gərginlikli yollarda və ya dəmir yol xətlərinin elektrikləşdirilmiş qovuşuqsuz relsin və ya dəmir-beton şpallarına malik 100 km/saatdan artıq hərəkət sürətli sahələrdə müayinə və xidmət işlərinin yerinə yetirilməsi zamanı; metropolitenin radius əyrilərinə, 20 promildən yuxarı enişlərə malik, uzunluğu xidmət edilən sahənin açıq şəkildə uzunluğunun 25%-dən az olmayan uzunluqlu çətin yol sahələrində və işçi kontrrelsli yol sahəsində müayinə və xidmət zamanı.
Lazımi nəzarət-ölçü cihazlarının və alətlərinin köməyilə fasiləsiz işin təmin etmək məqsədilə səyyar elektrik stansiyalarının və daxili yanma mühərriklərinin, rele kəsən və releqaynaq edən dəzgahların, yol hidravliki cihazlarının, elektrik və pnevmatik işçi yol alətinin tənzimlənməsi və salınması. Mexanizmlərin nasazlığının təyin edilməsi.
Bilməlidir. Mexanizmlərin quruluşunu, elektrik və knematik sxemlərini, xidmət edilən alətlərin, cihazların, dəzgahların, səyyar elektrik stansiyalarının B nasazlıqların səbəbini, onların qarşısını almaq və aradan qaldırmaq vasitələrini, elektrotexnika, radiotexnika, mexanika və hidravlika üzrə elementar məmulatları; işlədilən nəzarət-ölçü alətlərinin quruluşunu və təyinatını.
Qovuşuqsuz yolun rele hörgülərinin daşınması üçün xüsusi heyət avadanlığının və mexanizmlərinin, reledüzənlərin, hopperdozatorların, yolölçən arabaların, kəsikqazanların, yol mənbələrinin, planlaşdırma-bərkidicilərinik və bərkidici maşınların, drenaj maşınlarının, çıxarma çınqıl təmizləyən maşınların, pnevmatik və mexaniki ötürücülü qartəmizləyən, qaryığışdıran və yoltəmizləyici maşınların idarə sistemlərinin və mexanizmlərinin qovuşaqlarının təmizlənməsi və sazlanması. Lazımi nəzarət-ölçü cihazlarından istifadə etməklə xidmət edilən maşın mexanizmlərin nasazlıqlarının təyin edilməsi. Xidmət edilən maşınların sazlanması və təmizlənməsi zamanı lazımi texniki hesabatların yerinə yetirilməsi.
Xidmət edilən maşınların, mexanizmlərin və onların qovşaqlarının quruluşunu və elektrik sxemlərini; onların sazlanma, təmizlənmə, texniki xidmət və istismar qaydalarını; təzyiq altında işləyən qabların və yükqaldıran mexanizmlərin sınaq və müayinə müddətlərini; elektrotexnika və elektronika, radiotexnika və hidravlikanın əsaslarını; nasazlıqların səbəbini, onların qarşısının alınmasını və aradan qaldırılması vasitələrini.
Orta ixtisas təhsili tələb edir.
Yolsalan maşınların, relscilalayıcı və sulayıcı qatarların avadanlığının, rotor və reaktiv borulu qartəmizləyicilərin, qaryığan və yol təmizləyən maşınların elektrik ötürücülü işçi orqanlarının və hissəyığan, hissə sökən, şpalvuran, çınqıl təmizləyən maşınların, elektrik-ballast, rəndələyici, düzəldici-seçici-düzəldici və digər ağır tipli analoji maşınların mexanizmlərinin, qovuşaqlarının, idarə sisteminin sazlanması və tənzimlənməsi, nəzarət-ölçü aparatlardan istifadə etməklə defektoskop qurğularının, ultra-səs və çıxarılma maqnit defektoskop qurğularının, qovşaqlarının idarə sisteminin sazlanması və tənzimlənməsi. Yol maşınlarının, mexanizmlərinin, defektoskoplarının və alətlərinin, qovşaqlarının və mexanizmlərinin nasazlıqlarının təyin edilməsi. Nəzarət-ölçü cihazlarının göstəricilərinin düzgünlüyünün yoxlanılması.
Bilməlidir. Xidmət edilən yol, maşın və mexanizmlərinin quruluşunu, elektrik və kinematik sxemlərini; elektrotexnikanı, radiotexnikanı, elektronikanı, mexanikanı və hidravlikanı.
Orta ixtisas təhsili tələb edilir.
Yolölçmə arabasının köməyi ilə dəmir yolu xətlərinin eni və səviyyəsi üzrə dəmir yolunun nasazlıqlarını aşkara çıxarılması və vəziyyətinin yoxlanılması prosesini və relsölçmə arabasının aparılması. Yolölçmə relsölçən arabasının köməyi ilə relslərin üzərində olan kələ-kötürlüyün ölçülməsi prosesinin aparılması. Yolölçmə relsölçən arabalarının düzgün işləməsinin təmin edilməsi üçün olan aparatların sazlanması. Yolölçmə, relsölçən arabalarının və nəzarət-ölçü cihazlarının göstəricilərinin düzgünlüyü üzərində müşahidə. Yolun vəziyyəti və relelərin səthində olan kələ-kötürlük haqqında lentlə yazılmış qeydlərin şərh edilməsi.
Bilməlidir: yolölçmə, relsölçmə arabaların quruluşunu; arabaların aparatlarının sazlanma qaydalarının; relslərin deffekt dərəcələrinin sıradançıxma normasının təyin edilməsini; yolun üst quruluşunu; dəmir yolun saxlanılması qaydalarını və normasını.
Tramvay vaqonlarının, trolleybusların, minik yük avtomobillərinin, avtobusların yuyulması və silinməsi üçün nəzərdə tutulmuş yuyucu qurğulara və aparatlara xidmət. Tətbiq edilən yuyucu məhlulların hazırlanması. İstismar prosesində qurğu və aparatların işində olan kiçik nasazlıqların aradan qaldırılması.
Bilməlidir: xidmət etdiyi qurğu və aparatların iş prinsipini, yuyucu məhlulların hazırlanması üsul və qaydaların.
Lokomotivlərin, sərnişin və yük vaqonlarının, elektrik qatar-vaqonlarının yuyulması zamanı yuyucu qurğuya xidmət, metropoliten tunellərini yuyan maşınlara xidmət, metropoliten vaqonlarının yuyulması və qurudulması, zibilin metropolitendən çıxarılması üçün nəzərdə tutulmuş konteynerləri yuyan qurğuya xidmət; hərəkət heyətinin detal və qovşaqlarının yuyulmasına nəzarət; suyun xlorlaşdırılması qurğusuna xidmət.
Xidmət edilən maşın və qurğuların işinin nəzarət-ölçü cihazlarının köməyi ilə təmizlənməsi. Xidmət edilən avadanlığın planlı-xəbərdarlıq təmirində iştirakı. Vaqonların, lokomativlərin kuzovlarının və onların detallarının yuyulmasının keyfiyyətinə nəzarət.
Bilməlidir: xidmət etdiyi maşın və qurğuların quruluşunu, nəzarət-ölçü cihazlarının təyinatını və quruluşunu, tətbiq edilmə qaydasını, lokomotivlərin, vaqonların metropolitenin tunelləri, konteynerləri və hərəkət heyətinin detallarının yuyulmasına qoyulan tələbləri.
İşin xarakteristikası. Qatarların marşrut üzrə qəbulu, nömrələnməsi, buraxılması və manevr işlərin yerinə yetirilməsi üçün hazırlanması zamanı mərkəzləşdirilməmiş nişanların keçirilməsi və bağlanılması. Qatarların qəbulu zamanı yolun boşluğunun yoxlanılması. Vaqon və hərəkət heyətlərinin tormoz başmaqları vasitəsilə dayandırılması və bərkidilməsi göstəricilərin işıqlandırılması. Nişan keçiricilərinin, inventarın və siqnal ləvazimatının saz və təmiz saxlanılması. Boşalmış bolt və şuruplarının bərkidilməsi, nişan keçiricilərinin hissələrinin yağlanması.
Bilməlidir. Nişan keçiricilərinin quruluşu; qatarların qəbulu, göndərilməsi, buraxılması və manevr işlərinin aparılması üçün marşrutların hazırlanması zamanı mərkəzləşdirilmiş nişanların keçirilməsi və bağlanması qaydalarını; nəzarət-nişan qıfıllarının təyinatının quruluşunu; nişan və siqnalların mexaniki və elektrik asılılığını; nişan keçiricilərinin saz vəziyyətdə saxlanılması qaydalarını və nişan göstəricilərinin işıqlandırılma qaydalarını, nasaz nişan keçiricilərinin çəpərlənmə qaydalarını; tormoz başmaqlarının quruluşu və onlardan istifadə qaydalarını; magistral dəmir yol nəqliyyatının u-p dərəcəli stansiyaların, sənaye dəmir yol nəqliyyatının stansiyalarını gərgin olmayan manevrlər rayonlarındakı nişanlanma postlarında; sənaye dəmir yol nəqliyyatının gərgin manevr rayonlarında istehsalatın həlledici sahələrindəki nişanlama postlarında xidmət zamanı - 2-ci dərəcə.
Magistral dəmir yol nəqliyyatının 1-ci dərəcəli və dərəcəsiz stansiyaların gərgin manevr rayonlarında; metallurgiya istehsalatının texnoloji axınında aqlomeratın və qaynar maye metalın daşınma sahələrindəki nişanlama postlarında xidmət zamanı - 3-cü dərəcə.
Qeyd: nişanlanma postunun baş növbətçisi üçün nişanlama postunun rəhbərlik etdiyi növbətçitlərdən 1 dərəcə yüksək tarifləşdirilir, ya qatarlın qəbulu, göndərilməsi və buraxılması yollarında yolun hissə rəisinin qoyduğu siyahı üzrə nişanlama postlarında müstəqil xidmət edir.
İşin xüsusiyyəti: yığma, daşınma, ötürülmə və təsərrüfat qatarlarının, magistral dəmir yol nəqliyyatına xidmət. Vaqonların daşınma sənədlərinin qəbulu və təhvili, maşinist natura vərəqəsi üzrə göndərilən qatarların tərkibi ilə tanış edilməsi. Sənaye müəssisələrin yollarında qatar və vaqonların qəbulu, təhvili və xidməti. Açıq hərəkət, hərəkət heyətinə yüklərin vurulması və qatarların təşkil edilməsinin düzgünlüyünün yoxlanması. Qatarın avtomat tormozlarının sınağında iştirakı. Vaqonlarda və konteyenrlərdə daşınan yüklərin mühafizəsinin təmin edilməsi. Mənzildə dayanma zamanı qatarın çəpərlənməsi və onun tormoz başmaqları və əl tormozları vasitəsilə bərkidilməsi. Manevr işinin yerinə yetirilməsi və aralıq stansiyalarında xidmət etdikləri yığma, ötürmə və qatarlarla manevrlərdə iştirak edən işçilərin fəaliyyətinə rəhbərlik.
Bilməlidir: göndərmə məntəqələrində, yolda və gəldiyi məntəqələrdə qatarların qəbulu, xidməti və təhvili qaydalarını, açıq hərəkət heyətində yüklərin vurulması və vaqon konteynerlərin plomblanması qaydalarını; yük sənədlərinin tərtib edilmə qaydalarını; vaqon və konteynerlərin qurluşu haqqında ümumi anlayışı, tormoz başmaqlarının quruluşu və istifadə qaydalarını; qatarların tərtib və manevr işlərinin aparma qaydalarını; mərkəzləşdirilməmiş nişanların. keçirilmə və bağlanma qaydalarını.
Sənaye müəssisələrinin dalan yollarında bütün yük qatarlarına xidmətdə - 2-ci dərəcə.
Dəmir yolları şəbəkəsində təsərrüfat qatarlarına xidmətdə - 3-cü dərəcə.
Dəmir yolu şəbəkəsində manevr işlərində yığma, ötürmə və ötürücü qatarlar xidmətdə - 4-cü dərəcə.
Qeyd: 1. Manevr işləri ilə və ya konduktor briqadasında rəhbərlik edən baş konduktora uyğun qatara xidmət edən konduktorun dərəcəsindən bir dərəcə yüksək tarifləşdirilir.
2. Dar yol sahələrində müvafiq qatarlara xidmət edən konduktora geniş yol sahələrində işləyən konduktordan bir dərəcə aşağı tarifləşdirilir.
İşin xüsusiyyəti. Müxtəlif istehsalat yarımbölmələrinin işçi briqadalarına rəhbərlik. Təsdiq edilmiş iş planının vaxtında yerinə yetirilməsinin təmin edilməsi. Qoyulmuş texnoloji proses üzrə iş yerlərinldə işin təşkili. Briqadanın işçilərinin obyektlərə paylanması. İş yerlərinin material və detallarla təmin edilməsi. Təhlükəsizlik texnikasının, əməyin mühafizəsi və yanğın əleyhinə qaydalarının tələblərinin yerinə yetirilməsinin təmini, Briqada işçilərinin rasional iş qaydalarının, alət və qurğuların tətbiqi üzrə təlimatlaşdırılması. Görülən işlərin keyfiyyətinə nəzarət və müşahidə. İşin qəbulu və obyektlərin ustaya təhvili. İşlənmiş material həcminin uçotu və onların keyfiyyətinin qiymətləndirilməsi. Avdanlığın və inventarın saz vəziyyətdə saxlanılması.
Bilməlidir; təmir obyektlərinin qovşaqlarının quruluşunun və qarşılıqlı əlaqəsini; yerinə yetirilən işlərin texnoloji proseslərini; işlərin həyata keçirilmə qaydalarını; iş yerlərində əməyin təşkili; material sərfi normalarını; təhlükəsizlik texnikası qaydalarını; yerinə yetirilən işlərin uçotu qaydalarını.
İşin xüsusiyyəti, Yük və kommersiya əməliyyatlarının yük və baqajların yüklənmə-si, boşaldılması, çeşidlənməsi, qəbulu, təhvili və çəkilməsi işlərinin təşkili. Fəhlələrin təhlükəsizlik texnikasına əməl edilməsini nəzarəti və yükləmə-boşaldılma maşın və mexanizmlərindən səmərəli istifadə edilməsinə nəzarət. Yük və baqajların müəyyən edilmiş yüklənməsi-boşaldılması və təhvil verilməsi işlərinin yerinə yetirilməsinin qəmin edilməsi. Yük və baqajın işlənməsi, qəbulu, göndərilməsi üzrə uçotun aparılması və daşıma sənədlərinin və tərtib edilməsi. Qatarların təşkilinin şəbəkə və yol planlarının uyğun olaraq yük və baqajların yüklənməsinin və çeşidlənməsinin təşkili. Tərəzilərin yük və baqajların nişanlanması, vaqon və konteynerlərin plomblanması üçün lazım olan inventar və materialların saz vəziyyətinə nəzarətin həyata keçirilməsi. Yük və baqajların sazlanması və daşınması zamanı toxunulmazlığının təmin edilməsi və onun anbar və vaqonlarda səmərəli yerləşdirilməsi, Hərəkət heyətinin yük əməliyyatları altında dayanma vaxtının azaldılması üçün tədbirlər görülməsi.
Bilməlidir: daşıma qaydalarını və yük baqajlarının daşınma sənədlərinin tərtib edilmə qaydalarını; yük və baqajlarının yüklənmə və bərkidilmə, boşaldılma qaydalarını, vaqon və konteynerlərin plomblanma, yüklərin buruntalarının və nişanlarının bərkidilmə qaydalarını, yük və baqajların daşınma üçün qəbulu və onların alıcılara verilmə qaydalarını; yükləmə-boşaldılma işləri zamanı təhlükəsizlik texnikası qaydalarını; əndazəsiz yüklərin daşınması üzrə təlimatı; müxtəlif növ vaqonların yükdaşınma hissələrinin quruluşunun və onların texniki göstəricilərinin; müxtəlif yüklərin daşınması zamanı vaqonlarda yerləşdirilmə, tələblərini qablaşdırma üzrə Dövlət standartlarını; dəmir yollarının sxemlərini, yük və baqajın əsas hərəkət marşrutunu; və baqajların saxlanma qaydalarını.
Kommersiya aktlarını ümumi formalı aktların, kommersiya aktlarının, verilmiş sifarişlərin tərtib edilmə qaydalarını; dəmir yollarının Nizamnaməsini; təhlükəsizlik texnikası üzrə təlimatı.
İşin xüsusiyyəti. Yolun üst tikilililərinin, konstruksiyalarının və metropoliten xətlərinin quraşdırılması və sökülməsi və təmiri üzrə ən sadə işlərin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: yol nişan və işarələrini, yol üst tikililərinin qurulması üçün əsas material növlərini. Yolun üst tikililərinin quruluşunu və torpaq döşəməsinin quruluşu üzrə ümumi göstəriciləri və onların istismarı üzrə ümumi tələbləri. Üst tikililərin konstruksiyalarının quraşdırılması və sökülməsi zamanı sadə işlərin yerinə yetirilmə vasitələrini və üsullarını. Yolun üst tikililərinin və torpaq döşəmənin əsas elementlərinin adlarını.
İş nümunələri. Şpalların düzülməsi və əl ilə bərkidilməsi. Şpallarda şurupların tros açarları ilə bərkidilməsi və asılması. Şpalların və tirlərin çəpərlərinin qoyulması və dəyişdirilməsi. Xətlərdə çini izolyatorların qoyulması. Xəndəklərin, suyu kənara axıdan və hünür çilovların təmizlənməsi. Nişan keçiricilərinin (mərkəzləşdirilmişlərdən savayı) təmizlənməsi və yağlanması. Şpal yeşiklərindən şpal altlıqlarınadək ballast kəsilib götürülməsi.
İşin xüsusiyyəti, Yolun üst tikilililərinin, konstruksiyalarının və metropolitenin yerüstü xətlərinin quraşdırılması, sökülməsi və təmiri üzrə ən sadə işlərin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: yol üst tikililərinin qurulması üçün bütün material növlərini. Ağac şpalların saxlanma formaları. Yolun üst tikililəri, konstruksiyalarının (sürət sahələrindən və dəmir-beton özülü sahələrindən savayı) təmizlənmə qaydalarını; ümumi təyinatlı elektrikləşdirilmiş və pnevmatik əl alətlərinin və hidravlika cihazlarının tətbiq edilməsiylə iş üsullarını və vasitələrini. hidravlika cihazlarının saxlama qaydalarını. Relslərin, şpal və tir bağlamalarının storklanması. İş yelərinin qoyulmuş siqnallarla çəpərlənməsi. Əl alətlərinin və aparatlarının köməyilə torpaq döşəməsinin qurulması zamanı görülən iş vasitələrini və qaydalarını.
İş nümunələri. Şpalların, tirlərin, relslərin, rels-şpal şəbəkələrinin və nişan keçirmələrinin bəndlərinin kranların köməyilə yüklənməsi, boşaldılması və düzülməsi. Şpalların təmizlənməsi. Şpalların elektrik burğularının köməyilə deşilməsi. Rels qovuşuqlarının quraşdırılması. Birləşmə relsinin qutularının çıxarılması. Qatarın özbaşına qaçılması əleyhinə qurğuların sökülməsi. Rels-şpal şəbəkələrinin elementlərinin bir-bir dəyişdirilməsi. Yarımvaqonlardan bal-lastların boşaldılması. Kontrrelslərin çıxarılması və taxta keçid döşəmlərinin sökülməsi. Hidravlik açma cihazları ilə rels aralıqların təmizlənməsi. Hidravlik hamarlanma cihazları planında rels-şpal şəbəkələrinin təmizlənməsi. Rels tellərinin əl ilə hündürlük və səviyyəsi üzrə vəziyyətinin tənzimlənməsi. Cütləşdirilmiş şpal və tirlərin quraşdırılması. İş yerlərinin siqnal işarələri ilə çəpərlənməsi. Ballast rizmalarının çərçivəyə sapınması. Mərkəzləşdirilmiş nişan keçiricilərinin tənzimlənməsi və yağlanması. Boltların bərkidilməsi. Kostılların axıracan vurulması. Yolda şpalların təmiri. Şpal yastıqlarının və aralıqlarının düzəldilməsi. Yolsalanların köməyilə torpaq qatı ünsürlərinin düzəldilməsi.
İşin xüsusiyyəti. Yolun üst tikilililərinin, konstruksiyalarının və metropolitenin yerüstü xətlərinin quraşdırılması, sökülməsi və təmiri üzrə orta çətinlikli işlərin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir; sürət sahələrində və dəmir-beton şpallı, lövhəli və bloklu sahələrdə yolun saxlanılan normalarını. Avtobloklama rels dövrələrinin saxlanılması. Elektrik və mexaniki alət və mexanizmlərin tətbiqi ilə yolun üst quruluşuun konstruksiyalarının quraşdıırlması, sökülməsi və təmizlənməsi üzrə işin yerinə yetirilmə qaydalarını. Avtobloklama rels dövrələri üzrə işlərin yerinə yetirilmə qaydalarını. Yol elektrik və pnevmatik alətlərinin quruluşunu, istismar və xidmət qaydalarını. Sürət sahələrində və dəmir-beton əsaslı sahələrdə yolun üst quruluşunun konstruksiyalarının təmizləmə qaydalarını.
İş nümunələri. Relslərin şpallara və tiplərə əl ilə və kostılvuranlarla bərkidilməsi. Relslərin altlıqlara ayrı bərkidilmə zamanı boltlar ilə bərkidilməsi. Relslərin elektrik relsdoğrayıcı dəzgahlar vasitəsilə doğranması. Relslərdə elektrik burğu dəzgahları vasitəsilə deşiklər açılması. Altlıqların dəmir-beton şpalları elektrik açarları və şurupbağlayanlarla bərkidilməsi. İzolə edilmiş qovuşuğun quraşdırılması və sökülməsi. Yolun sürət sahələrində və dəmir-beton şpallı, lövhəli və bloklu sahələrində resl aralıqlarının hidravlik açılma cihazları ilə təmizlənməsi. Yolun sürət sahələrində və dəmir-beton şpalı sahələrində hidravlik hamarlama cihazlarının köməyi ilə rels-şpal şəbəkəsinin təmizlənməsi. Sürət sahələrində və dəmir-beton şpallı sahələrdə rels izlərinin eninin şablon üzrə ölçülməsi və tənzimlənməsi. Sürət sahələrində, dəmir-beton şpallı, lövhəli və bloklu sahələrdə hidravlik və elektrik alətinin və taxta şpallı sahələr də elektrik alətlərinin köməyi ilə rels tellərinin hündürlüyü və səviyyəsi üzrə vəziyyətinin ölçül-məsi və tənzimlənməsi. Girdablı yerlərdə rels tellərinin hündürlüyü və səviyyəsi üzrə vəziyyətinin tənzimlənməsi. Sürət sahələrində və dəmir-beton şpallı, lövhəli və bloklu sahələrdə rels-şpal şəbəkələrinin elementlərinin bir-bir dəyişdirilməsi. Avtobloklama rels dövrəsinin təmiri və saxlanması, Şpalların boltlarla çərçivəyə bərkidilməsi. Metropolitenin yerüstü xətlərində qovuşuqların boltlarının açılması və bağlanması ilə bərabər kontrrelslərin quraşdırılması. Metropolitenin yerüstü xətlərinin, kontrrelslərin bərkidilmə qovşaqlarının quraşdırılması. Elektrik alətləri vasitəsilə rels bəndlərinin ayrı-ayrı elementlərlə sökülməsi. Kontrrelslərin qoyulması ilə daimi keçid döşəməsinin quraşdırılması. Keçidin dəmir-beton döşəməsinin sökülməsi. Dəmir-beton su novlarının quraşdırılması və sökülməsi.
İşin xüsusiyyəti. Yolun üst quruluşu və metropolitenin yerüstü xətlərinin quraşdırılması, sökülməsi və təmiri üzrə mürəkkəb işlərin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: konstruksiyaların quruluşunu, qovuşuqsuz yolun və nişan keçirmələrinin saxlanma normalarını. Qovuşuqsuz yolun və nişan keçiricilərinin quraşdırılma qaydalarını. Qovuşuqsuz yolun və nişan keçiricilərinin tənzimlənməsi üzrə iş qaydalarını. Yolun üst qatının salınmasının keyfiyyətinə olan tələbləri.
Yol maşınlarının təyinatını. Bəndyığan xəttləri və stendlərin burğu qurğularını quruluşunu və iş prinsipini.
İş nümunələri. Nişan keçiricilərinin quraşdırılması və onların kostılvuranlar vasitəsilə şpalları və tirlərə bərkidilməsi. Relslərin uzunluq üzrə seçilməsi və onların günya və aralıq elementləri ilə bərkidilməsi. Optik cihazların köməyilə yolların layihə vəziyyətinə qoyulması profilində dəmir yolu, tramvay yollarının və metropolitenin yerüstü xətlərinin vizalanması. Konttreslərin qurulması və bərkidilməsi. Metropoliten xətlərinin təmas relslərinin və kronşteynlərinin yoxlanılması. Qovuşqusuz yolun qaynaq edilmiş rels gövdələrinin uclarının vint qarmaqları vasitəsilə tənzimlənməsi. Bərabərləşdirici cihazların quraşdırılması, söndürülməsi. Qovuşuqsuz yolun rels gövdələrinin deffektli sahəsinin deyişdirilməsi. Nişan keçiricilərinin bütöv kəsişmələrin üfüqi və maye yolların, həmçinin gəmiqaldıran qurğuların yollarını kəsişmələrinin şablon səviyyəsi və istiqaməti üzrə ölçülməsi və tənzimlənməsi. Dəmir-beton lövhəli və bloklu yol sahələrində hidravlik cihazları planında rels-şpal şəbəkəsinin tənzimlənməsi. Dəmir-beton lövhənin bloklu yol sahələrində rels izlərinin eninin şablon üzrə ölçülməsi və tənzimlənməsi.
İşin xüsusiyyəti. Yolun üst quruluşunu və metroPoliten yerüstü xəttkonstruksiyalarının quraşdırılması xüsusi çətinlikli işlərin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Əyri yolun sahələri üçün qısaldılmış relslərin seçilməsi və hesablanmasını. Relslərin uzunluq üzrə seçilməsinin və onların süni tikililərin körpü tirlərində günyə üzrə düzülməsini. Əyri yerlərin nişanları üzrə əyriləri ölçmə vasitələrini. Elementyığan xətlərin yığıcı dəzgahlarının quruluşunu və iş prinsipini.
İş nümunələri: Əyri yol sahələri üçün qısaldılmış relslərin seçilməsi və hesablanması. Relslərin uzunluq üzrə seçilməsilə onların süni tikililərin körpü tirlərində künclük üzrə düzülməsinin yoxlanılması. Əyri yerlərin nişanları üzrə əyrilərin ölçülməsi. Dəmir yollarının dairəvi və keçid əyrilərinin və metropoliten yerüstü xətlərinin hesablanmış dəyişikliklər üzrə bölünməsi və vizalanması. Nişan keçirmələrinin bölünməsi və onun keçirici mexanizmlə tənzimlənməsilə yoxlanması. Keçirici mexanizmin tənzimlənməsilə onun qurulması və tənzimlənməsi.
Rels inventarlarının qaynaq edilmiş gövdələri ilə dəyişdirilməsi üçün arabaların qurulması, tənzimlənməsi.
Elementyığan xəttin yığma dəzgahlarında elementlərin yığılması.
İşin xüsusiyyəti: Gərginlik olmayan daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında takelaj aparat və mexanizmlərdən, elektrik və pnevmatik alətlərdən istifadə etməklə tramvay və trolleybus xətlərinin əlavə şəbəkəsinin quraşdırılması və sökülməsindən çıxarılmış armaturun sökülməsi və emalatxanada rənglənməsi, Yol örtüklərinin çıxarılması. Alətlərin çıxarılması, rənglənməsi və onların işə hazırlanması.
Bilməlidir: Əlaqə şəbəkəsi elementlərin, alətlərin adlarını, tətbiq edilən armaturu və materialları; takelaj aparatlarının və çilingər alətlərinin quruluşu və təyinatını; əlaqə şəbəkəsinin təmiri və təftişi üzrə aparılan əməliyyatların ardıcıllığını və iş üsullarını.
İşin xüsusiyyəti: Tramvay və trolleybus xətlərinin əlaqə şəbəkəsinin yolda işlətməklə və elektrik, takelaj aparatları və mexanizmlərdən istifadə etməklə quraşdırılmasını və sökülməsini düzəldilməsində iştirak. Xətlərdə armaturların konstruksiyaların və dirəklərin rənglənməsi. Aparıcı dirəklərin qurulması, möhkəmləndirilməsi, şaxtalarda şəbəkə naqillərinin dartılması, möhkəmləndirilməsi və sallaq yerlərin tənzimlənməsi. Şaxtalarda olan dartı yarımstansiyalarının girişi ilə xətlərin birləşdirilməsi. Yarımstansiyaların quraşdırılması və sökülməsi. Dirəkləraltı çuxurların qazılması.
Bilməlidir: Birləşmə şəbəkəsinin ayrı-ayrı elementlərinin quruluşu; sadə mexanizm və aqreqatların bütün takelaj aparatlarının iş prinsipini və quruluşunu; qara və rəngli metalların, izolyasiya materiallarının və çini materialların əsas xüsusiyyətini; naqillərin, tros və təftillərin kəsilməsi və markasının; takelaj aparatlarının və mexanizmlərinin tətbiq edilmə qaydalarını; süxurların əsas xüsusiyyətini, dərəcələrini; dirəklərin növlərini; ən sadə ölçü alətlərini; şaxtalarda əlaqə şəbəkəsinin dirəklərinin qurulma və bərkidilmə qaydalarını; şaxtalarda qoyulmuş yarımstansiyaların növlərini və güclərini; kabellərin markalarını, onlara buraxıla bilən gücləri; şaxtalarda əlaqə şəbəkəsinin təmiri və müayinəsi zamanı trosların cərəyansızlaşdırma qaydalarını; nəzarət-ölçü cihazlarından istifadə qaydalarını; elektrotexnika üzrə ümumi məlumatları.
İşin xüsusiyyəti: Dəyişən və sabit cərəyan əlaqə şəbəkələrinin, kontak şəbəkələrinin dirəklərindən asılmış yüksək gərginlik xətlərinin, bu şəbəkələrə qoşulmuş transformator yarımstansiyaların quraşdırılması və sökülməsi, müayinəsi, ölçülməsi, vəziyyətinin yoxlanması, təmiri; dirəklərin qurulması. Elektrik təmiri işlərinin hündürlükdə gərginlik vəziyyətində gərginlik açılmayan hissələrin yaxınlığında və gərginlik altında - qatarların hərəkəti dayandırılmadan və ya vaxtla reqlamentləşdirilmiş fəsillərdə elektrik təmir işlərinin yerinə yetirilməsi. Mənzillərin uzunluğunu, ölçülməsi. Stansiya və mənzillərdə işləmə yerlərinin çəpərlənməsi. Dəyişdirici açar ötürücülərinin yoxlanılması və tənzimlənməsi. Beton qarışıqlarının hazırlanması. Tramvay və troleybus xətlərinin təmas şəbəkəsinin naqilləri ilə körpülərin açılması və yığılması zamanı əməliyyatların yerinə yetirilməsi. Orta anker torsların hazırlanması, dartılması və rənglənməsi. Əndazə darvazalarının yoxlanması. Dəmir yolu, tramvay və trolleybus xətlərinin xidmət edilən distansiyada (sahədə) kontak şəbəkəsinin açarlarının dəyişdirilməsi.
Kontakt şəbəkəsinin dirəklərində müvəqqəti siqnal işarələrinin qoyulması.
Müxtəlif atmosfer şəraitində bərkitmə işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Xidmət edilən qurğuların zədələnmə əlamətlərini və ya normal vəziyyətdə yayınmaları və onların aradan qaldırılma üsullarını; xidmət edilən distansiyalarda kontakt şəbəkəsinin və elektrik təchizatının başqa qurğularını qidalanma sxemlərini və seksiyalarını; xidmət edilən qurğuları bütün elementlərini quruluşuna və onların təyinatını; naqillərdə buraxılabilən gəcləri naqillərin qoşulma və bərkidilmə üsullarını; elektrotexnika üzrə əsas məlumatları kontakt şəbəkəsində işləmə zamanı çəpərlənmə qaydalarını; öz vəzifə dairəsində əlaqə şəbəkəsinin təmiri və saxlanılma qaydalarını və yol rabitəsinin iş prinsipini.
1. Kabel-mühafizə guşələrinin qoyulması və dəyişdirilməsi, salınması.
2. Açar ötürücüləri-müayinə.
3. Elektrik birləşdiriciləri, quraşdırma məngənələri, məftilləri hazırlama.
4. Kompensator qurğuları-işinin yoxlanması.
5. Rels elektrik dartı dövrələri-müayinə.
6. Torpaqlaşdırıcı ştanqler-işinin yoxlanması.
İşin xüsusiyyəti: Üst sahələrin çertyoj və eskizlər üzrə bölünməsi ilə tramvay və trolleybus xətlərinin kontakt şəbəkəsi avadanlığı quraşdırılması, söndürülməsi. Sabit və dəyişən cərəyan kontakt şəbəkəsinin plan-xəbərdarlıq təmiri. Yığma dirəklərin elastik köndələn tirlərin, dirəklərin, konsolların, kronşteynlərin, fiksatorların seksiya izolyatorlarının və sırğaların qurulması və. dəyişdirilməsi. Məsafədən dal idarəetmə seksiya ayırıcalarının ötürücü dayaqlarının, dayaqların izolyasiya dartıcılarının izolyasiyasının və cərəyanqəbuledicinin işinin yoxlanması. Məsafədən idarəetmə aparatlarının qurulması və quraşdırılması gərginlikli xətlərin, avtoblokirovkanı, kontakt şəbəkəsinin dayaqlarında asılmış dalğa ötürücülərin və ayrı dayanan dayvanacaqların saxlanılması və təmiri. Naqillərin termit və partlayış üsulu ilə üsulu ilə qaynaq edilməsində iştirak etmək. Yükvurma yükboşaldılma işlərinin yerinə yetirilməsi. Elktrikötürmə xətlərinin və qurğuların yoxlanması onların maşinistin kabinəsindən və ya vaqondan müayinəsi. Torpağı qazmadan bünövrə konstruksiyalarının, dartıcıların müayinəsi. Kontakt şəbəkəsinin dirəklərinə daimi siqnal işarələrinin vurulması.
Bilməlidir: Elektrik təchizatının kontakt şəbəkəsinin və digər qurğularının qidanlanma və seksiya sxemlərini; Metal və dəmir-beton dirəklərin konstruksiyasının, tiplərin və onların qurulması üsullarını; cərəyanqəbul edicilərin konstuksiyasını və onların təmas naqilinə təsirini; Qidalanma xətllərinin çıxış yerlərini və nömrələrini; yüksək gərginlik xətləri sxemlərini; partlayıcı maddələrin xüsusiyyətlərini, termit və partlayış üsulları ilə qaynaq əməliyyatlarının hazırlanması və keçirilməsi qaydalarını; takelaj ləvazimatının quruluşunu və onunla rəftar etməyi; takelaj işlərinin keçirilməsi zamanı işarə verməli; öz vəzifə dairəsində kontakt şəbəkəsinin saxlanma və təmir qaydalarını.
1. Torpaqlama kontoru-müqavimətin yoxlanması.
2. Kontakt şəbəkəsini kəsən hava xətləri-kesidlərin yoxlanması.
3. Soyuducu və qidalandırıcı-xətləri müayinə.
4. Dayaqları, dayaqların bünövrəsi-müqavimətlərin və cərəyan sızmasının yoxlanması.
5. Birləşmə naqilləri-stansiya və mənzillərdə köhlənmə dərəcəsinin ölçülməsi və mövsümü tənzimləmə.
6. Kontakt şəbəkəsinin ayrıcıları-xidməti edilən distansiyanı və ona bitişik distansiyaları yoxlama.
7. Fiksator konsol dirəkləri-müayinə.
8. Dalğaötürücülər üçün mili olan traverslər-yoxlama.
9. Kəndələn troslar-hazırlanma və dartma.
İşin xüsusiyyəti. Əyri sahələrin və qovşaqların çertyoj və eskizi üzrə bölünməsilə tramvay və trolleybus xətlərinin təma şəbəkəsinin avadanlığının quraşdırılması, sönülməsi. Kontakt şəbəkəsinin bütün qurğularının, kontakt şəbəkəsinin dayaq-larından asılmış yüksək gərginlikli xəttlərin təmiri və təftişi.
Kontakt şəbəkəsinin eninə, uzununa tənzimlənməsi. Kontakt şəbəkəsinin qurğularının gücləndirilməsi. Elastik köndələn tirlərin müəyəynləşdirici troslarının dartılmasının tənzimlənməsi. Aparatların məsafədən idarəolunma ilə tənzimlən məsi, sazlanması. Cərəyan verən aparatın yoxlanması.
Bilməlidir: Kontakt şəbəkəsinin əsas və qəza qidalandırma və seksiya sxemlərini dartı rels şəbəkəsini; kontakt şəbəkəsinin zədələrinin, nasazlığının səbəblərini və onların qarşısının alınması qaydalarını; kontakt şəbəkəsinin eninə və uzununa tənzimləmə metodlarının, cərəyan qəbul edici aparatın iş şəraitini; keçirici şkafların quruluşunu; dayaqlara buraxıla bilən gərginliliyi; körpülərdə açma qurğularının iş prinsipini, görülən işlər üzrə hesabatın aparılma qaydasını; şəbəkə və yarımstansiyalarda aparatların məsafədən idarə olunmasını və sxemini, kontakt şəbəkəsinin sxemlərinin və çertyojlarının oxunma qaydalarını, gərginliyi açmaqla və torpaqlama aparmaqla təhlükəsiz işləmə qaydalarını, partlayıcı maddələrin sərfedilmə normasını, partlayıcı maddələrin saxlanma, daşınma və məhv edilmə qaydalarını.
1. Birləşdirici stansiyanın mühafizə-müayinəsi.
2. Birləşmə naqilinin sarğılarının düyünləri qoşmaları, hündürlükləri-ölçülmə,
3. Qruplaşdırma məntəqələrinin açarları-cərəyanların ölçülməsi.
4. Biləşmə naqilləri və aparcı troslar-açılma və quraşdırma.
5. Boşaldıcılar qurulma və quraşdırma.
6. Orta anker troslar, elastik millər - quraşdırma, birləşmə şəbəkəsindən açılmadan dəyişdirilmə.
7. Fiksatorlar-birləşmə şəbəkəsindən gərginlik açılmadan dəyişdirilmə.
İşin xüsusiyyəti. Qovşaq və çeşidli stansiyalarında, əlaqə stansiyalarda da kontakt şəbəkəsi üzrə bütün işlərə, kontakt şəbəkəsinin dayaqlarında asılmış yüksək gərginlikli texniki nəzarət və kontakt şəbəkəsinin tənzimlənməsi. Körpülərdə bütün tiplərdən olan açma qurğularının quraşdırılması və sökülməsi. Fəaliyyət göstərən və yenidən elektrikləşdirilən dəmir yollarının yeni kontakt şəbəkəsinin quraşdırılmasının yetirilməsi. Müxtəlif cərəyan və gərginlik sistemli qovşaq stansiyalarında və qoşma parklarında idarə edilən seksiya açarlarının quraşdırılması. Məsafədən idarə olunan seksiya açarlarının və ayırıcılarının zədələnmələrinin aşkara çıxarılması və aradan qaldırılması. Eskiz və çertyojların çəkilməsi və tərtib edilməsi. Düz və əyri sahələrdə bütün tiplərdən olan yeni tramvay və trolleybus kontakt şəbəkələrində, mənzillərdə, stansiyalarda dayaqların vurulması.
Bilməlidir: Birləşmə şəbəkəsinin dayaqlarının vurulması üsullarının və onların çuxurlara basdırılma metodlarını: dayaqların bünövrələrinin konstruksiyasını və ölçülərini, elektrikləşdilirilmiş dəmir yolunun bütün elektrik təchizatı sahəsi hüdudlarında qidalanma sxemlərini və kontakt şəbəkəsinin seksiyalarını, tramvay və trolleybus xətlərinin kontakt şəbəkəsinin qidalanma sxemlərini, kontakt şəbəkəsinin istismarı və təmirində riayət edilən normaları, yol verilə bilən artıq-əskiklikləri, kontakt şəbəkəsinə aid olan dartı yarımstansiyasının və elektrik hərəkət heyətinin işini.
1. Qrup torpaqlanması - təftiş və təmir
2. Elastik izolə edilmiş köndələn tirlər - kontakt şəbəkəsində gərginlik açılmadan izolyatorların yoxlanması.
3. Birləşmə naqilləri - kontakt şəbəkəsindən gərginlik açılmadan calaqların quraşdırılması.
4. Rels-konsol-sızan cərəyanın keçid müqavimətinin ölçülməsi, potensial diaqrammaların çəkilməsi.
5. İzoləedici qoşquların vəziyyətinin yoxlanması.
6. Dəyişən və sabit cərəyanlı elektrik dartı qoşqu stansiyaları, qruplaşdırma. məntəqələri - kontakt şəbəkəsinin keçirici qurğularının və avadanlığının təmiri və təftişi.
Qeyd. Kontakt şəbəkəsinin elektrik montyoruna dərəcə verilməsi lazımi qurğuların təhlükəsizlik texnikası qaydalarının tələblərinə uyğun olmalıdır, yəni 3-cü dərəcə - təhlükəsizlik texnikasının qaydalarını III qrup həcmində bilməlidir.
4-cü dərəcə - IV qrup həcmində:
5-6-cı dərəcələr - V qrup həcmində.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ: Əl ilə, alətlərdən və müxtəlif əridicilərdən, pastalardan, benzindən və kerosindən, onların sanitar-gigiyena tələblərinə uyğun istifadə etməklə lokomotivlərin, sərnişin vaqonlarının, elektrik və dizel qatarlarının vaqonlarının, avtoboksların, tramvayların və trolleybusların şüşələrini təmizləməklə xarici və daxilinin yuyulması, yığışdırılması, silinməsi. Kömür yüklənmiş yarımvaqonların əl ilə təmizlənməsi, isti məhlulla yuyulması. Dəmiryolu hərəkət heyətinin təmiri zamanı əridicilərdən, benzindən və kerosindən istifadə etməklə detalların və qovşaqların təmizlənməsi, üfürülməsi, silinməsi yuyulması, yuyucu məhlulların hazırlanması. Zibilin və peyinin daşınması, yığılması, biotermik zərərsizləşdirilməsi və xüsusi sobalarda yandırılması. Dezinfeksiya - yuyucu stansiya və məntəqələrinin vaqonların kompleks hazırlıq məntəqəsinin ərazilərinin yığışdırılması.
BİLMƏLİDİR: Müxtəlif yuyucu vasitələrdən istifadə etməklə yuyulma və yandırma vasitələrini, qaydalarını, işlədilən məhlulların hazırlanma üsul və qaydalarını: Yükqaldırıcı nəqliyyat vasitələrindən istifadə qaydalarını, peyin və zibilin biotermik zərərsizləşdirilməsi və xüsusi sobalarda yandırılma qaydalarını.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ: İnsan, taxıl və digər qida məhsullarından ibarət yüklərin daşınması üçün nəzərdə tutulmuş vaqonların, ev quşlarının və heyvan mənşəli xammal yüklənmiş vaqonların, refrijirator, izotermik və diri balıq vaqonlarının dezinfeksiyası, daxilinin təmizlənməsi və isti su ilə yuyulması. Sərnişin və yük qatarlarının sanitariya qovşaqlarının yığılmış və dondurulmuş yüklərinin mexanikləşdirilmiş vasitələrlə tənzimlənməsi.
Sanitar-epidemioloji stansiyaların, veterinar nəzarətin dövlət inspeksiyasının tələblərinə uyğun olaraq vaqonların hazırlanması texnologiyası üzrə nəzərdə tutulmuş işlərin yerinə yetirilməsi. İş prosesində istifadə edilən mexanizm və avadanlıqlara xidmət etmək. Məhlulların hazırlanması, iş rejiminin tənzimlənməsi, su və buxar verilməsi, zibilin yığışdırılması. Avadanlıq və mexanizmlərin kiçik nasazlıqlarının təyini və aradan qaldırılması.
BİLDİRİLMƏLİDİR: Sərnişin qatarlarının, sanitariya qovşaqlarının, yük vaqonlarının yuyulma və təmizlənmə qaydalarını; vaqonların dezinfeksiya edilmə qaydalarını tətbiq edilən məhlulların hazırlanma reseptlərinin veterinar nəzarəti, sanitar-epidemioloji stansiyasının və dövlət taxıl inspeksiyasının qoyduğu tələbləri.
İşin xüsusiyyəti. Keçidə qatarların, avtomobillərin və digər nəqliyyat vasitələrinin hərəkət təhlükəsizliyinin təmin edilməsi. Keçidə bütün nəqliyyat növlərinin hərəkətinin nizamlanması. Böyük yüklü, əndazəsiz, aşağı sürətli və digər maşınların, mexanizmlərin və mal-qaranın qoyulmuş qaydada keçirilməsinin təşkili. Keçiddə olan avtomatik qurğuların, svetofor və səs işarəvericilərinin, projektor qurğularının, elektrik işıqlanmasının, rayon və telefon rabitəsinin və digər qurğuların saz işləməsinə nəzarət, keçid növbətçisinin aradan qaldıra biləcəyi nasazlıqların və avadanlığın işində olan pozuntuların düzəldilməsi. Keçidə qəza şəraitində qatarın saxlanılması üçün əl vasitələrindən, avtomatik işarə vasitələrindən və cihazlardan istifadə etməklə təhlükəsizlik tədbirlərinin təmini. Avtomatik işarəvermənin, avtomatik şlaqbaumların idarə cihazlarının nasaz vəziyyəti, elektrik təchizatının pozulması zamanı, avtomatik və işarəvermə qurğularının cari təmiri və nizamlanması zamanı qatarların və nəqliyyat vasitələrinin hərəkət təhlükəsizliyinin təşkili. Keçidin çəpərlənməsi və müəyyən olunmuş işarələrin verilməsi. Keçən qatarların vəziyyətinə nəzarət, hərəkət heyətində nasazlıqlar və yükləmədə hərəkətin təhlükəsizliyinə xələl gətirən pozuntular aşkara çıxarıldığı halda qatarın saxlanılması üçün tədbirlər görmək. Dəmir yolunun və keçid ləvazimatının saz və təmiz saxlanılmasının təmini.
Bilməlidir: keçidin quruluşunu və ona xidmət qaydalarını; elektrik ötürücünü avtomat və qeyri-avtomat şlaqbaumların, svetofor işarəvericisinin və maneə svetoforlarının iş prinsipini; avtomat şlaqbaumlar yol keçidində yol hərəkəti qaydalarını; nəqliyyat vasitələrinin keçiddə hərəkətinin nizamlanma qaydalarını; mal-qaranın keçiddən keçirilmə qaydalarını; qatarın nəqliyyat vasitələri ilə toqquşmasının qarşısını almaq qaydalarını; keçidin çəpərlənmə və qatarın hərəkətinə maneə törədən sədlər olduqda iş qaydalarını; hərəkət heyətinin əsas nasazlıqlarının qatarların hərəkət təhlükəsizliyini pozan yükləmə qaydalarını keçidlərin quruluşu və xidməti üzrə təlimatı; göstərilən keçidin xidməti üzrə yerli təlimatı, yol işləri görüldükdə qatarların təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üzrə təlimatı; işarəvermə üzrə təlimatı. Qatarların hərəkəti və manevr işləri üzrə təlimatı, yol montyoru üçün nəzərdə tutulan həcmdə dəmir yolunun texniki istismarı qaydalarını; dəmir yollarının avtomobil yolları ilə kəsişdiyi yerlərdəki keçidlərdə işləyən zaman, əgər onların maksimal gündəlik işi 10000 qatar-heyət təşkil edərsə.
dəmir yollarının avtomobil yolları ilə kəsişdiyi yerlərdəki keçirdiyi xidmət zamanı kafi görünmək şəraitində, əgər maksimal gündəlik iş 10000-dən 50000-dək qatar-heyət təşkil edərsə, yaxud şəhər nəqliyyatnın nizamlı hərəkəti olmayan şəhər küçələri ilə kəsişdiyi yerlərdəki keçidlərdə qeyri-kafi görünmə şəraitində əgər maksimal gündəlik iş 10000 qatar-heyət təşkil edərsə.
dəmir yollarının avtomobil yolları ilə kəsişdiyi yerlərdəki keçidlərdən xidmət zamanı, əgər maksimal gündəlik iş 50000-dən 150000-dək qatar-heyət təşkil edərsə, keçiddə saatda 8 qatar-avtobusa malik nizam avtobus hərəkətinə malik şəhər küçə və yolları ilə kəsişdiyi yerlərdəki keçidlərdə xidməti zamanı.
Dəmir yollarının avtomobil yolları ilə kəsişdiyi yerlərdə olan keçidlərdə, əgər onların maksimal gündəlik işi 150000 qatar-heyətindən artıq olarsa, I və II kateqoriya avtomobil yolları ilə tramvay və ya trolleybus hərəkətinə, yaxud keçiddə saatda 8 qatar-avtobusdan artıq nizamlı avtobus hərəkətinə malik şəhər, küçə və yolları ilə kəsişdiyi yerlərdəki xidmət zamanı
İşin xüsusiyyəti. Naryad əsasında depo üzrə növbətçinin və ya lokomotiv deposunun naryadçısının sərəncamı ilə lokomotiv və qatar briqadalarının iş yerinə vaxtında çağırılması.
Bilməlidir: Şəhərin rayon və küçələrinin yerləşməsini, şəhər nəqliyyatı ilə ən qısa gediş marşrutlarını və ya işçi briqadaların yaşayış yerlərinə keçidinin; stansiya və depo yollarında olarkən təhlükəsizlik texnikası qaydalarını.
İşin xüsusiyyəti. Göndərilməsi nəzərdə tutulan lokomotivlərin (vaqonların) müayinəsi, texniki vəziyyətinin yoxlanılmasında iştirak və qəbulu. Göndərilən lokomotiv və vaqonların hərəkət təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə nəzarət. Lazımi hallarda tormoz vasitələrindən istifadə. Alətlərin, inventarın ehtiyat hissələrinin, sürtgü materiallarının və işarə ləvazimatlarının siyahı üzrə toxunulmazlığının təmini. Müşaiyət edilən vaqon və lokomotivlərdə hərəkət təhlükəsizliyinə mane olan nasazlıqlar aşkar edildikdə yaxınlıqdakı təmir məntəqələrində təmir üçün tədbir görülməsi.
Bilməlidir: təhlükəsizlik texnikası qaydalarını; lokomotivlərin motor-vaqon-hərəkət heyətlərinin və sərnişin vaqonlarının göndərilmə qaydalarını; dəmiryol işçiləri üçün elektrikləşdirilmiş sahələrdə təhlükəsizlik qaydalarını; lokomotivlərin qəbul və təhvil qaydalarını.
İşin xüsusiyyəti: Lokomotiv briqadasının tərkibinə daxil olan şəxslərin işinə rəhbərlik, onların fəaliyyətinə nəzarət, onlar tərəfdən xidməti vəzifələrinin yerinə yetirilməsinə qarşı tələbkarlıq; qatarı sürərkən və manevr yerdəyişmələri zamanı TİQ, təlimatların, əmrlərin və göstərişlərin yerinə yetiriLməsi, hərəkət təhlükəsizliyinin təmin edilməsi; qatarların mütərəqqi qaydalarla sürülməsinin tətbiq edilməsi, manevr işlərinin həyata keçirilməsi; Yanacağa, elektrik enerjisinə qənaət, təhkim edilmiş lokomotiv briqadalarının, lokomotivlərə xidmət və onların texniki cəhətdən saz saxlanılması, lokomotiv briqadaların və çilingərlər tərəfindən yetirilən texniki xidmət və cari təmirin keyfiyyəti və tamlığını yoxlama üzrə qabaqcıl iş qaydalarının öyrədilməsi.
Bilməlidir: keçmiş SSRİ dəmir yollarının texniki istismar qaydalarını (TİQ)
- dəmir yollarında siqnalizasiya təlimatlarını;
- dəmir yollarında qatarların hərəkəti və manevr işləri üzrə təlimatı;
- lokomotiv briqadalarının işçilərinin vəzifə dairəsinə aid qüvvədə olan əmrləri, təlimatları və göstərişləri;
- dəmir yolu nəqliyyatı işçilərinin intizamı haqqında nizamnaməni;
- lokomotivlərin və motor-vaqon hərəkət heyətinin təmiri və istismarı zamanı təhlükəsizlik texnikası və istehsalat sanitariyası üzrə, həmçinin lokomotivlərdə və motor-vaqon hərəyət heyətlərində yanğın təhlükəsizliyi üzrə təlimatın və qaydaların tələblərini;
- lokomotiv briqadalarının vəzifə təlimatını.
Qeyd: maşinist köməkçisinin tarif dərəcəsi maşinistin tarif dərəcəsindən bir dərəcə aşağı təyin edilir.
İşin xüsusiyyəti. Motovozun idarə edilməsi. Dizelin, elektrik avadanlığının tormoz sisteminin, yağlanma sisteminin, işarə cihazlarının və motovozun hərəkət hissələrinin, onun yükqaldıran avadanlığının və qaz-balon və qaz-generator motovozlarında işləyərkən qaz paylaşdıran mexanizminin saz vəziyyətdə saxlanması. Nəzarət-ölçü cihazlarının göstəricilərini müşahidə etmək. Motovozun vaqonlara etibarlı qoşulmasının təmini. Qoşma platformalarında yükün düzgün bərkidilməsinə və yüklənməsinə nəzarət. Motovozun sürtünən hissələrinin yağlanması və dizelin, yanacaq çənlərinin, soyutma sisteminin və qumqabının doldurulması. Motovozun planlı xəbərdarlıq təmirində iştirak etmək.
Bilməlidir: motovozun quruluşunu və onu idarə etmək qaydalarını, motovozun mexanizmlərinin işində olan nasazlıqların səbəblərini, onların qarşısını almaq və aradan qaldırman üsullarını tətbiq olunan yanacaq və sürtgü materiallarının növlərini, keyfiyyətini və sərfedilmə normasını; nəzarət-ölçü cihazlarının təyinatını; motovozun və onun kran avadanlığının qovuşaqlarının, təkər cütlərinin texniki müayinəsini. Təmirini və müddətini, növlərini qaydalarını; yükləmə-boşaldılma işlərinin yerinə yetirilmə qaydalarını və üsullarını; ensiz dəmir yollarında işləyən motovoz, yükqaldırma kranı və ya digər qurğularla təchiz edilmiş enli dəmir yollarında işləyən motovozlu idarəetmə və xidmət zamanı. 4-cü dərəcə.
Qeyd: Motovoz maşinistinin köməkçisi rəhbərliyi altında işlədiyi motovoz maşinistindən bir dərəcə aşağı tarifləşdirilir.
İşin xüsusiyyəti: Vaqon-laboratoriyaların, əndazə yoxlayan, yolölçən, yolyoxlayan defektoskopların və müxtəlif qurğu və avadanlıqların, maşın və mexanizmlərin nəzarət-ölçü və qeydiyyat aparatlarının və mexanizmlərinin köməyi ilə dəmir yolunun və digər dəmir yol obyektlərinin vəziyyətinə nəzarət etmək və nasazlıqlarının aradan qaldırılması. Nəzarətin nəticələrinin şərh edilməsi. İstismar prosesində yaranan nasazlıqların aradan qaldırılması və işin düzgünlüyünə nəzarət. Texniki sənədlərin tərtib edilməsi və doldurulması.
Bilməlidir: Xidmət edilən vaqonların aparatlarının, cihazlarının, maşın və mexanizmlərinin iş rejimini, konstruksiyasını, kinematik sxemlərini, yolun üst quruluşunu və və süni tikililərin quruluşunu, hərəkət heyətinin tikililərinə dövlət standartının qoyduğu yaxınlaşma əndazələrini, xidmət edilən avadanlığın sazlanma, tənzimlənmə və saxlanma qaydalarını, nasazlıqların aşkara çıxarılma və onların aradan qaldırılma qaydalarını, nəzarətin nəticələrinin şərh edilməsi, nəzarət edilən obyektlərin nasazlıqlarının tənzimlənməsi və nəzarət-ölçü cihazlarının göstərilməsi üzrə onların qiymətləndirmə normalarını, fotokimyanı, elektrotexnikanı, radiotexnikanı, elektrotexnikanı, texniki sənədlərin doldurulma qaydalarını.
Orta ixtisas təhsili tələb edilir.
İşin xüsusiyyəti. Parovozların qazanlarının yanacaqsız doldurulması və isti yuyulması üçün nasoslara və digər avadanlıqlara xidmət. Parovoz qazanlarının sirkulyasiyası soyudulması, Qazanların yuyulması üçün kimyəvi preparatlardan istifadə etməklə lazımi temperaturda isti suyun hazırlanması, Parovozların qazanlarına su verilməsi və suyun səviyyəsinə və temperaturuna nəzarət-ölçü cihazlarından istifadə etməklə nəzarət etmək. Parovoz qazanlarının təzyiq altında sıxılması.
Bilməlidir: Müxtəlif sistemdən olan parovoz qazanlarının, elektrik mühərriklərinin. nasoslarının, su-buxar akkumlyatorlarının, filtrlərin qurluşunu, avadanlığın təmir və saz vəziyyətdə saxlanılma qaydalarını, parovoz qazanlarının isti məhlulla yuyulması prosesini.
İşin xüsusiyyəti. Parovoz qazanlarının, müxtəlif sistemli kranların buxar qazanlarının və parovoz tenderlərinin təzyiq altında su ilə yuyulması. Yuyucu tıxacların, lövbər tender, yuyucu lyukların və baca yüklərinin müayinəsi və nöqsanlarının aşkara çıxarılması. Qazan divarlarının xüsusi alətlərlə ərpdən təmizlənməsi. Dairəvi lyukların asbest hörmələrinin və tıxaclarının yuyucu bacaları üçün parolit aralıq qatlarının hazırlanması. Lyuk qurğularının və tıxacların germetikliyinin və yuyulmasının keyfiyyətinin yoxlanması.
Bilməlidir: Müxtəlif sistemlərdən olan buxar kranlarının və parovozlarının quruluşunu, yuyulma qaydalarını, qazanlarda ərpin yığıldığı yerləri; su ötürcü şəbəkəsinin və avadanlığının quruluşunu, yuyulma növlərini; qazanların yuyulma və təmizlənmə üsullarını; yuyucu lyukların, şlanq birləşmələrin açılması və bağlanması qaydalarını.
İşin xüsusiyyəti. Relsin dalğavari defektlərinin aradan qaldırılması prosesində rels cilalama qatarının mexanizmlərinin və aqreqatlarının idarə edilməsi. Qatarın mexaniki və elektro-pnevmatik avadanlığının tənzimlənməsi və sazlanması. İş prosesində avadanlıqların və mexanizmlərin nasazlıqlarının aradan qaldırılması. Qatarın avadanlığının bütün təmir növlərində iştirak etmək.
Bilməlidir: hidravlik, pnevmatik, elektrik avadanlığını və idarəetmə cihazlarının istismar qaydalarını və quruluşunu; bu avadanlıqların tənzimləmə və sazlama qaydalarını; işin keyfiyyətinə qoyulan texniki tələbləri; avadanlığın işində olan nasazlıqların səbəblərini və onların aradan qaldırılma vasitələrini; təzyiq altında işləyən qabların təmiri qaydalarını, elektrotexnika, hidravlika və mexanika üzrə ümumi məlumatı; 5-ci dərəcəli çilingər səviyyəsində çilingər işlərini.
Qeyd: rels cilalama qatarının maşinist köməkçisinə maşinistdən bir dərəcə aşağı dərəcə verilir.
İşin xüsusiyyəti. Yükləmə-boşaldılma işləri üçün rels hörmələrinin daşınması üçün olan alətlərin və mexanizmlərin idarəsi. Qovuşuqsuz yolların rels hörmələrinin yüklənməsi və boşaldılmasına nəzarəti həyata keçirmək. Rels hörmələrinin, aparatların bərkidilməsinin etibarlılığının, platformaların yanlarının bağlanmasına və rels hörmələrinin daşınması zamanı diyircəkli dayaqların kilid tirlərinin və laqların vəziyyətinə nəzarət və müşahidə. Xüsusi heyətin mexanizmlərinin və cihazlarının işindəki nasazlıqların aradan qaldırılması. Qatarın hərəkət təhlükəsizliyi tələblərinin təmini,
Bilməlidir: xüsusi heyətdə qoyulmuş elektrik-güc qurğularının, elektrik mühərriklərinin, digər avadanlığın qurulmasını; diyircəkli dayaqların qoyuluşu və rels hörmələrinin bərkidilmə sxemlərini; mexanizm və avadanlıqların tənzimləmə və təmiri vasitələrini, qaydalarını; rels hörmələrinin yüklənmə, boşaldılma və daşınma qaydaları.
Qeyd: rels hörmələrinin daşınması üzrə xüsusi heyətlərin maşinist köməkçisi üçün rəhbərliyi altında işlədiyi maşinistdən bir dərəcə aşağı dərəcə təyin edilir.
İşin xüsusiyyəti Refrijerator hərəkət heyətinin stansionar təchiz qurğusuna daha yüksək ixtisaslı maşinistin rəhbərliyi altında xidmət. Refrijerator hərəkət heyətinin qablarının dizel yanacağı, məhlulla, ammonyakla, freonla, propan-butanla doldurulması. Rassol, su və yanacaq nasoslarının, dizel yanacağı, yağ, məhlul qablarının və digər avadanlığın saz vəziyyətdə saxlanılması; ammonyak, freon, propan-butan və digər soyuducu balonlarının, silgi materiallarının və bərk yanacağın texniki tələblərə uyğun saxlanılmasının təmini.
Bilməlidir: xidmət etdiyi nasosların (dizel yanacağı, məhlul, su nasoslarının) və təchizatın digər avadanlığının quruluşunu və onların müəyyən edilmiş iş rejiminə riayət qaydalarını, ayırıcı kommunikasiya şəbəkəsinin; nəzarət-ölçü cihazlarının iş prinsipini və təyinatını; təzyiq altında işləyən balonlara xidmət qaydalarını; elektrotexnika üzrə elementar məlumatı.
İşin xüsusiyyəti. Refrijerator hərəkət heyətinin təchizatı üzrə stasionar qurğuya və onun aqreqatlarına xidmət, Təchizat nasoslarının, qablarının və başqa vasitələrin işində olan nasazlıqların aradan qaldırılması.
Bilməlidir: xidmət edən qurğunun avadanlıq və aqreqatlarının iş rejimini və quruluşunu; yanacaq-sürtgü və silgi materiallarının, soyuducu amillərin və bərk yanacağın xarakterini, nəzarət-ölçü cihazlarının quruluşunu; elektrotexnikanın əsaslarını.
İşin xüsusiyyəti. Hava xətlərinin MBS-nin təmiri və texniki xidməti zamanı köməkçi işlərin yerinə yetirilməsi. İzolyatorların qurulması və təmizlənməsi. Çalaların qazılması, doldurulması və hamarlanması. Materialların yüklənməsi və boşaldılması. Naqilin yığılması və açılması. Divarın nişanlanmış yerlərində deşiklərin açılması.
Bərpa-təmir kabelləri işlərində iştirak.
Bilməlidir: hava rabitə xətlərinin və MBS-nin təmiri və texniki saxlanılma işlərinin yerinə yetirilməsi qaydalarını; hava-rabitə xətlərinin MBS-nin təmirində istifadə edilən ən sadə alət və mexanizmlərlə rəftar qaydaları.
İşin xüsusiyyəti. Dayaqların qurulması, dəyişdirilməsi və bərkidilməsi üzrə İşlərin yerinə yetirilməsi. Dayaqların armatura millərlə təchiz edilməsi. Naqillərin asılması. Naqillərin qaynaq edilməsi. Kabellərin çəkilməsi üçün trosların hazırlanması, onun quraşdırılma və təmiri üzrə köməkçi işlərin yerinə yetirilməsi. Rabitə xətt qurğularının sınanmasında iştirak.
Bilməlidir: rabitə xətt qurğularının sınaq qaydalarını və hava xətlərinin əsaslı və orta təmiri və yenidən qurulması işlərinin yerinə yetirilməsi lehimləmə lampasının və termit qaynağı mexanizmlərinin quruluşu və onlarla rəftar qaydalarını; nəzarət-ölçü cihazlarından istifadə qaydalarını; elektrotexnika üzrə elementar məlumatları.
İşin xüsusiyyəti. Hava rabitə xətlərinə MBS-ə texniki xidmət, xətlərdə olan zədələnmələrin aradan qaldırılması. Morze aparatlarına, telefon aparatlarına 3-4-cü dərəcə radio qəbuledicilərə xidmət. Təmas qurğularının, kontaktorların, dəyişdiricilərin, naqillərin, ştepsellərin, düymələrin, mikrotelefon çubuqlarının, qarniturların, köməkçi avadanlıqların təmiri, müayinəsi və təmizlənməsi. Daxili naqil çəkilməsi. Akkumlyator batereyalarının doldurulması. Yerli rabitə kabellərinin və kabel armaturlarına xidməti. Birləşdirici, şaxələndirici və ucluq muftaların sxemlə quraşdırılması və lehimlənməsi. Yerli telefon şəbəkəsinin dirək xətlərinin qurulması, hava və yeraltı xətlərin asan sxemlər üzrə salınması və asılması. Naqillərin calanması və bağlanması. Kabel xətlərinin müayinəsi. Bilməlidir: teleqraf, telefon və radio cihazlarının qidalanma mənbələrini, hava rabitə xətlərinin və MBS-nin quruluşunu, xidmət və təmir qaydalarının, kabel təsərrüfatına, şkaflarda, bokslarda, kabel yeşiklərində və qutularında kabellərin hörülməsi, kabelin qabığında nəzarət nöqtələrinin potensialının ölçülmə quruluşunu, elektrotexnikanın və radio texnikanın əsaslarını; kabelin salınmasının texniki şərtlərini.
İşin xüsusiyyəti. Telefon stansiyalarının kommutatorlarına texniki xidmət və təmiri. Əsas cihaz və avadanlıqların müayinəsi və tənzimlənməsi. Onların nasazlıqlarının aşkara çıxarılması və aradan qaldırılması, birləşdirici xətlərin parametrlərinin eletrik ölçüsünü. Telefon cihazlarının və teleqraf stansiyalarının dəyişdirilməsi və quraşdırılması. Teleqraf aparatlarına texniki xidmət üzrə profilaktika işləri, startston aparatlarında mexaniki və elektrik nasazlıqların aşkara çıxarılması və aradan qaldırılması. İkitərəfli park rabitəsi və səsucaldan xəbərdarlıq reduktorları (danışıq kolonkaları, səsucaldan aparatlarında, mikrofon xətlərində) qurğularında, elektrik saatlarında, əl yüklərinin avtomat saxlama kameraların olan elektrik və mexaniki nasazlıqların aşkara çıxarılması və aradan qaldırılması. Transformatorların, rezistorların, kondensatorların, elektromexaniki relslərin yoxlanılması və qurulması.
Bilməlidir: xidmət edilən aparatların quruluşunu, əsas nasazlıq növlərini, onların aşkara çıxarılma və aradan qaldırılma vasitələrini; tətbiq edilən nəzarət-ölçü cihazlarının quruluşunu və təyinatını, elektrik qidalanma sistemlərini, aparatların texniki xidmət və təmiri normalarını, yol verilə biləcək artıq-əskiklikləri, qayda və qanunları.
İşin xüsusiyyəti. Əl və avtomatik telefon stansiyalarının, seçmə rabitənin aralıq məntəqələrinin, qatar, stansiya və operativ-təmir radioaparatlarının, texnoloji radiorabitənin, ikitərəfli park rabitəsinin, səsucaldan xəbərdarlıq radioaparatlarının texniki xidməti. Radioaparatların blok və qovşaqlarında ayrı-ayrı detalların - transformatorların, rezistorların, kondensatorların yoxlanılması və dəyişdirilməsi. Sərnişin qatarlarının göndərilməsinin qrup şəklində və palatforma vağzal göstəricilərinin, elektrokomposterlərin yoxlanılması. Şəhərlərətrafı kabel magistrallarının texniki xidmət və təmiri. Kabellərin korroziyadan mühafizə və sabit cərəyanın ölçülməsi üzrə işləri. Çətin şəraitlərdə kabeldə düzəldici naqildə zədələnmə yerlərinin təyin edilməsi. Kabel magistrallarında quraşdırma lehimləmə işləri. Kommutasiya-giriş qurğularının təmiri və verilmiş sxem üzrə dövrələrin kəsişdirilməsi.
Bilməlidir: avtomat və əl telefon stansiyalarının, radioqurğuların və digər rabitə və ölçü cihazlarının, həmçinin kabellərin elektrokorroziyadan mühafizə üzrə ölçmələrin aparılması cihazlarının quruluşunu; aparatların əsas nasazlıq növlərini, onların aşkara çıxarılması və aradan qaldırılmasını; elektrik qidalanma sistemlərini və xidmət edilən digər qurğuları.
İşin xüsusiyyəti. İmpuls və tonal çağırış aparatlarının, təmas relsləri üzrə siqnalların verilməsi ilə radio-qatar rabitəsi qurğularının texniki xidmət və təmiri; uzaq məsafədən qatarların keçid qrafikinin uçotu və nəzarəti üçün vaxt cihazları ilə idarə edilən mərkəzi saat stansiyalarına texniki xidmət və onların təmiri; sərnişinlərin eskalatorlarda, keçid koridorlarında və platformalarında hərəkətini müşahidə etmək üçün televizor və stansiya qurğularına texniki xidmət və onların təmiri; bütün rabitə növlərindən olan aparatların və avadanlıqların təcrübi nümunələrinin texniki xidməti və təmiri; elektrik və radiotexniki ölçmələr və metropolitenin sabit cərəyanının ölçülməsi zamanı aparatların texniki xidməti və təmiri. Radioqəbuledici-ötürücü qurğuların, televiziyanın və metropolitenin nəzarət-ölçü cihazlarının mexaniki və elektrik tənzimlənməsi.
Bilməlidir: xidmət edilən rabitə, radio, televiziya, mərkəzi saat stansiyalarının, qatarların buraxılmasına nəzarət üzrə cihazların quruluşunu və istismar qaydalarını; xidmət göstərilən və təmir edilən qurğularda yaranan qüsurların səbəblərini və qarşısının alınması və aradan qaldırılması vasitələrini; müxtəlif mürəkkəblikdə olan sxemlər üzrə quraşdırma işləri vasitələrini; qurğu və avadanlıqların yeni təcrübi nümunələr üzrə prinsipial sxemlərin tərtib edilmə qaydalarını; rabitə vasitələrinin yeni təcrübi nümunələrinin quraşdırılma və sazlanma prinsiplərini; çertyojların iş eskizlərini; sxemlərin tərtib edilmə və texniki sənədlərin doldurulma qaydalarını; telemexanikanın əsaslarını.
İşin xüsusiyyəti. Vaqonun texniki vəziyyətinə nəzarət və yolda sərnişinlərə xidmət, vaqonun daxili avadanlığının çıxarılma inventarının saz vəziyyətdə saxlanılması. Sərnişinin təhlükəsiz minmə və düşməsinin təmini. Gediş sənədlərinin əsasında sərnişinlərin vaqonlarda düzgün yerləşdirilməsinə əməl etmək. Əl yüklərini qoyulmuş qayda və normalara uyğun aparılmasına nəzarət. Qızdırıcı, işıqlandırıcı ventilyasiya cihazlarının, soyuducu qurğuların işinin təmin edilməsi. Məcburi ventilyasiyanın və havanın xarici temperaturundan və sərnişin sıxlığından asılı qızdırma cihazlarının işinin tənzimlənməsi. Elektrik avadanlığının işinə daimi müşahidə. Sərnişinlərə dayanacaq məntəqələrinin adları haqqında və qatarın dayanma müddətləri barədə xəbərdarlıq edilməsi. Vaqonun quru və sulu yığışdırılması. Labüd hallarda sərnişinlərə ilk tibbi yardım (həkimə qədər) göstərilməsi. Yolda sonuncu. vaqonun gecə və gündüz siqnallarının mövcudluğunun və sazlığının yoxlanılması. Qatarın dəmir yollarında işarə vermə təlimatına uyğun olaraq məcburi dayanması zamanı təhlükəsizliyin və çəpərlənmənin təmin edilməsi. Yerli, uzaq məsafəyə gedən və beynəlxalq dərəcəli qatarlarda xidmət zamanı əlavə olaraq aşağıda göstərilənləri yerinə yetirirlər: xidmət edilən vaqonlarda qoyulmuş forma üzrə sərnişin sıxlığının uçotunu aparmaq və qatarın mexanik-briqadirini (rəisini) vaqonlardakı boş və boşaldılmış yerlər haqda vaxtında xəbərdar etmək, sərnişinlər üçün yataq hazırlanmasının, sərnişinlərin çay və çay məhlulları ilə təchiz edilməsi;
Beynəlxalq nəqliyyatda hərəkət edən vaqonlara xidmət edərkən aşağıda göstərilənləri həyata keçirir; iş cədvəlini, gömrük deklarasiyalarının tərtibini və onların qeydiyyatdan keçirilməsi üçün gömrük orqanlarına təqdimatını; valyutanın alınması və təhvil verilməsi; sərnişinlərə plaskart yerlərə biletlərin satılması və dəmir yollarının beynəlxalq nəqliyatda qüvvədə olan tariflərə uyğun əlavə qəbzlərin tərtib edilməsi, sərnişinlərin tələbi ilə beynəlxalq nəqliyyatın gediş sənədlərində qoyulmuş nişanların tərtib edilməsi, qatarın sərhəd rayonunda və sərhəd-mənzil stansiyaları arasında hərəkəti zamanı sərnişinlər üçün qoyulmuş qaydaların yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: bütün tiplərdən olan sərnişin vaqonlarının ümumi quruluşunu, qızdırılma, məcburi ventilyasiya cihazlarının, elektrik avadanlıqlarının, yanğın təhlükəsizliyi qaydalarını; dəmiryol şəbəkələrinin ən vacib stansiyalarının çay və dəniz limanlarını coğrafi yerləşməsini; sərnişin qatarlarının xidməti hərəkət cədvəlindən istifadə qaydalarını; sərnişin vaqonları bələdçisinin təlimatını; dəmir yollarında sərnişin və baqaj daşınması qaydaları, sərnişin vaqonlarının bələdçisinin təhlükəsizlik texnikası üzrə yaddaş kitabçalırını; ilk tibbi (həkimə qədər) yardım göstərilməsini. Beynəlxalq nəqliyyatda gedən vaqonlarda xidmət edərkən bundan əlavə aşağıdakıları bilməlidir. Sərnişinlərlə xidməti məsələlər üzrə ünsiyyət üçün lazım olan həcmdə xarici dili; qatarın marşrut üzrə getdiyi ölkənin nəqliyyat coğrafiyasını; beynəlxalq nəqliyyatda vaqonlardan istfiadə qaydalarını, tarifləri; beynəlxalq nəqliyyatda sərnişin və baqajın daşınma qaydalarını və şərtlərini; qatarın marşrut üzrə getdiyi ölkədə dəmir yollarında tətbiq edilən qatarların manevr şüərələrini.
İşin xüsusiyyəti: Metropoliten stansiyalarının və dəmiryol vağzalının otaqlarını mexanikləşdirilmiş təmizlənməsi zamanı elektrik döşəməyuyanların, zibilyığanların, tozsoranların və digər zibilyığan maşınların idarəsi. Maşının iş rejiminin seçilməsi, onların tənzimilənməsi və sazlanması. Maşınların işində olan nasazlıqların təyini və onların aradan qaldırılması. Yuyucu mayelərin hazırlanması və onların maşınlara doldurulması.
Bilməlidir: xidmət edilən maşın və avadanlığın quruluşunu, istismar qaydalarını və sazlanmasını, yuyucu mayelərin hazırlanması texnologiyasını və onların istifadə qaydalarının metropoliten stansiyalarının və dəmir yolu vağzalının otaqlarının saxlanılması üzrə sanitariya və gigiyena qaydalarını.
İşin xüsusiyyəti. Qatarın quyruq hissəsinin göstərilməsi üçün siqnalların asılması və çıxarılması. Qatarların qəbulu, göndərilməsi, buraxılması və manevr işlərinin yerinə yetirilməsi zamanı səs və görünən siqnalların verilməsi. Yollardan qatarların əl tormozları və tormoz başmaqalrı vasitəsilə bərkidilməsi. İşarəvermə, mərkəzləşdirilmə, yoxlaşdırılma qurğularının işinin pozulması şəraitində qatarların qəbulu, göndərilməsi və buraxılması zamanı yolun boşluğunun yoxlanılması. Mərkəzləşdirilmiş nişanların kurbellə keçirilməsi, marşurutların hazıralnması düzgünlüyünün yoxlanılması.
Bilməlidir: qatar siqnalları və onlara qatarın quyruğunun işarələnməsini, əl tormozlarının və tormoz başmaqlarının quruluşunu və onlarla vaqonların bərkidilmə qaydalarını; nişan keçiricilərinin və izolə edilən sahələrin yerləşməsini; mərkəzləşdirilmiş nişanların quruluşu haqqında ümumi məlumatın və onların kurbellə keçirilmə qaydalarını.
Sənaye və magistral dəmiryolu nəqliyyatı stansiyalarında qatarların təyin edilmiş siqnallarla çəpərlənməsi zamanı.
magistral dəmir yol nəqliyyatının stansiyalarında manevr işlərinin keçirilməsi ilə qatarın təyin edilmiş siqnallarla çəpərələnməsi zamanı.
İşin xüsusiyyəti. Stansiya yollarının, stansiya ətrafı ərazilərin yük həyətlərinin, sərnişin və yük platformaların, piyada tunellərinin və körpülərinin, stansiya istehsal və digər yerlərin yığışdıırlması. Stansiya binalarının və platformalarının qızdırılması və işıqlandırılması.
Bilməlidir: xidmət edilən stansiya yollarının, xidmət binalarının platformalarının və digər iş yerlərinin yerləşdirilməsi; istifadə edilən alət və aparatları.
İşin xüsusiyyəti. Kommersiya nasazlıqlarının düzəldilməsi. Yükün yerində olmağı, plombların və burmaların qırılması zamanı yükün bərkidilməsi və hərəkət heyətinin əndazədən çıxmasının aradan qaldırılması. Kiçik göndərilmələrlə daşınan yüklərin və baqajın yüklənməsi və yük baqajlarının stansiya anbarlarına daşınması. İşlədilən alətlərin və ən sadə mexanizasiya vasitələrinin saz vəziyyətdə saxlanılması. Qəbul - göndərilmə məntəqələrində qatar sənədlərinin pnevmatik poçt ilə göndərilməsi.
Bilməlidir: açıq hərəkət heyətində yüklərin bərkidilməsinə qoyulan ümumi əsas prinsipləri kommersiya nasazlıqlarının yük və baqajlarının stansiyalarda yüklənməsi, boşaldılması və yerdəyişməsi işlərinin yerinə yetirilməsini həmçinin istifadə edilən alət və ən sadə mexanizasiya vasitələrindən istifadə qaydalarını, pnevmatik poçtaya xidmət qaydalarını.
İşin xüsusiyyəti. Estakadalarda, xüsusi meydançalarda və xüsusi ayrılmış yollarda sisternlərin etilli benzindən və kimyəvi məhsullardan başqa tünd və açıq rəngli neft məhsulları ilə təmizlənməsi. Sisternlərin maye neft məhsulu qalığı doldurma cihazlarının buz bağlanmış klapanlarının buxarla qızdırılması. Doldurma cihazlarının klapanlarının hazıralanması və onalrınqapanmasının texniki vəziyyətinni düzgünlüyünün yoxlanılması. Təmirə hazırlanan sisternlərin xaricdən təmizlənməsi.
Bilməlidir: doldurma cihazların konstruksiyasını və sisternlərin quruluşunu; neft məhsulları ilə doldurulmağa hazıralanan sisternlərin soyuq, təmizləmə işləri zamanı hazırlanan sisternlərə qoyulan tələbləri; istifadə edilən mexanizmlər, alətlər, inventar və cihazları, onlar istifadə qaydalarını, sisternlərin daxilində işləmək üçün istifadə olunan mühafizə vasitələrinin quruluşunu və istifadə qaydalarını.
İşin xüsusiyyəti. Sisternlərin etilli benzin və aromatik qruplardan, buxardan, isti sudan və məhsullardan istifadə etməklə təmizlənməsi. Sisternlərin qalıqlarından, vakuum qurğusundan, parosifondan və buxardan istifadə etməklə təmizlənməsi. Sisternlərin soyuq təmizlənməsi zamanı etilli benzin qalıqlarının mexanikləş-dirilmiş təmizlənməsi. Branspoytun köməyilə qapaqların və klapanların yuyulması. Sistern qazanlarının soyudulması, onların daxili hissələrinin silinməsi və qurudulması.
Bilməlidir: sisternlərin doldurmağa və təmirə hazırlanmasına olan tələbləri, təmizlənmənin temperatur rejimini və texniki şərtlərini; sisternlərə olan sanitar tələblərini; dezinfesksiyaedici vasitələrin xüsusiyyətlərini və onların tətbiqedilmə qaydalarını; estakada və xüsusi meydançaların ləvazimatı ilə birgə quruluşunu; sisternlərin mexanikləşdirilmiş yuyulması üçün mövcud cihazlardan, vakuum qurğularından və parosfonlardan, projektorlardan, partlamayan fanarlardan və digər qurğu vasitələrindən istifadə qaydalarını; məhsul qalıqlarının təmizlənməsi üçün tətbiq edilən boruların (isti və soyuq suyun verilməsi, hava və əridici boruların) boşaldılma novlarının, kanalizasiya şəbəkəsinin, neft duzaqlarının və digər qurğuların yerləşməsini. Sisternlərin qida məhsulları ilə doldurulması üçün etilli benzindən və aromatik qrupun kimyəvi məhsullarından isti su, buxar və əridicilər vasitəsilə təmizlənməsi.
İşin xüsusiyyəti. Döşəməüstü çöl qurğularının, elektrik mərkəzləşdirilməsinin kabel şəbəkələrinin, avtomatikləşdirilmiş və mexanikləşdirilmiş çeşidləmə təpələrinin, pnevmapoçtun şəbəkələrinin, avtomat və yarımavtomat bloklaşma, keçidlərdəki avtomexanikanın, avtomatik lokomotiv işarəvericisinə texnik xidməti, təmiri, quraşdırılması və tənzimlənməsi. MBS aparatlarının sökülməsi, detallarının dəyişdirilməsi, yığılması, mexaniki və elektriki tənzimlənməsi.
Bilməlidir: döşəməüstü qurğuların və elektrik mərkəzləşdirilməsinin kabel şəbəkələrinin, avtomatlaşdırılmış çeşidləmə yamaclarının avtomat və yarımavtomat bloklaşmaların, keçidlərdəki avtomatikanın, avtomat lokomatvi işarəvernicisinin və pnevmatik poçtun quruluşunu, xidmət texnologiyasının normalarını, qaydalarını, təmirini və quraşdırılmasını.
MBS qurğularının əsas zədələnmə səbəblərini və onların aradan qaldırılma vasitələrini, MBS aparatlarının sökülmə, yığılma, mexaniki və elektrik tənzimləmə texnologiyasını.
İşin xüsusiyyəti. Ötürücü qapayanların, kompensatorların və mexaniki mərkəzləşdirmənin elastik dartı xəttlərinin, marşrut-nəzarət qurğularının nişan və qıfıllarının, semaforların texniki xidmət üçün cari təmiri, quraşdırılması, mexaniki hissələrinin təmizlənməsi.
Bilməlidir: ötürücü qapayanların, kompensatorların və mexaniki mərkəzləşdirilməsinin elastik dartı xəttlərinin, marşrut-nəzarət qurğularının nişan və siqnal qıfıllarının, semaforların quruluşunu, texniki xidmət qaydalarını və normalarını, təmirini, quraşdırılmasının mexaniki hissələrinin təmizlənməsini.
İşin xüsusiyyəti. Rels dövrlərinin, avadanlıqlarının, aparatlarının, elektrik ötürücüsü, svetofor, marşrut göstəricisi, vaqon yavaşıdıcısı, kompressor, pnevmapoçt idarə sxemlərin texniki xidməti, əsaslı təmiri, tənzimlənməsi və sınanması. Təmir texnologiyası sahəldərindən MBS aparatlarının və avadanlığının tənzimlən-məsi.
Bilməlidir: rels dövrələrinin, aparat avadanlıqlarının quruluşunu, tənzimləmə və sınaq normalarını və texnoloji qaydalarını, texniki xidmət və əsaslı təmir zamanı elektrik ötürücülərinin, svetoforlarının, marşurut göstəricilərinin, vaqon yavaşıdıcılarının, kompressorların, pnevmapoçtun idarə sxemlərini, işlədilən ölçü cihazlarının quruluşunu.
İşin xüsusiyyəti. Getdiyi yolda vaqonun texniki vəziyyətinə nəzarət. Vaqonun çıxarılma inventarının və daxili avanlığının saz, təmiz və toxunulmaz vəziyyətdə saxlanması. Qızdırılma, işıqlanma, ventilyasiya cihazlarının, soyuducu qurğuların işinin təmin edilməsi. Elektrik avadanlığının işinə daimi nəzarət. Vaqonun sulu və quru yığışdırılması.
Vaqonun yanacaqla və su ilə təmin edilməsi. Getdiyi yolda vaqonun gündüz və gecə işarələrinin mövcudluğunun və sazlığının yoxlanması. Qatarın məcburi dayandırılması zamanı dəmir yollarının işarəvermə üzrə təlimatına uyğun olaraq, çəpərlənməsi və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi.
Refrijerator seksiyasının xidmət vaqonuna xidmət zamanı refrijerator qatarına (seksiyaya) xidmət edən briqada üçün yemək hazırlanması və briqadanın istirahət dövründə növbətçilik.
Bilməlidir: texnik xidmət vaqonunun ümumi quruluşunu; qızdırıcı, məcburi ventilyasiya cihazlarının, elektrik avadanlığının, soyuducu qurğuların, havanı kondensasiya edən qurğuların quruluşunu və soyuducu qurğuların, havanı kondensasiya edən qurğuların quruluşunu və onlara xidmət qaydlarını; yanğın təhlükəsizliyi qaydalarını; sərnişin vaqonları bələdçisinin təlimatını; dəmir yolları üzrə sərnişin və baqaj daşınması qaydalarını; sərnişin vaqonları bələdçisinin təhlükəsizlik texnikası üzrə yaddaş kitabçasını; ilk yardım (həkimə qədər) göstərilməsi üzrə dərslikləri.
İşin xüsusiyyəti. Qatarın hərəkət təhlükəsizliyini və istismarda etibarlılığının təmin etmək məqsədilə lokomotivlərin sadə və orta çətinlikli mexaniki, elektrik və pnevmatik avadanlıqların qovşaq və detallarının texniki vəziyyətinin təmiri, müayinəsi və yoxlanılması. Daimi ötürmələrin, dartı mühərriklərinin sarğılarının, motor-ox podşipniklərinin örtüklərinin, bukssimlərinin də qapaqlarının bərkidilməsi. 7-10 kvalitet (2-3 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə qovşaq və detalların çilingər işlənməsi və uyğunlaşdırılması.
Bilməlidir: mexaniki, elektrik və pnevmatik avadanlığın, maşınların, aparatların, cihazların quruluşun, texniki və istismar göstəricilərini, sökmə, təmir və sıxma texnoloji proseslərinin, əsas elektrik quraşdırma sxemlərinin; lokomotivlərin qovşaq və detallarının nasazlıqlarının təyin edilməsi və aradan qaldırma üsul və metodlarını; nəzarət-ölçü alətlərinin, şablonlarının, cihazlarının və aparatlarının təyinatını və tətbiqini.
Aşağıdakıların təmiri, müayinəsi və texniki vəziyyətinin yoxlanılması;
1. Teplovoz və dizel qatarlarının ventilyatorlarının, jalyuzlərinin.
2. Dartı mühərriklərinin şotkatutanlarının kronşteynlərinin.
3. Elektrik qatarlarının elektrovozlarının və vaqonlarının örtük avadanlığının.
4. Tormoz linglərinin, ötürülmələrinin.
5. Zərbə-qoşqu cihazlarının.
6. Ox reduktorlarının kardan vallarının, amortizatorlarının gövdəsinin və reaktiv dartıların.
7. Təbəqə, vint ressorlarının.
8. Qoruyucu bəndlərinin.
9. Tormozların, pnevmatik və tormoz avadanlıqlarının.
10. Teplavoz və dizel-qatarlarının soyuducu seksiyalarının, su, yağ və yanacaq sistemlərinin borularının.
11. Şotkalar-kollektor üzrə təmizlənmə və tənzimlənmə, elektrik maşınlarının şotkatutanları və dartı mühərikklərinin kronşteynlərini dəyişdirmə.
İşin xüsusiyyəti. Qatarın hərəkət təhlükəsizliyini və istismarda etibarlılığının təmin etmək məqsədilə lokomotivlərin mürəkkəb mexaniki, elektrik və pnevmatik avadanlığının, aqreqatların, qurğuların, aparatların, cihazların təmiri, müayinəsi və texniki vəziyyətinin yoxlanılması. Təmirinin həcminin təyin edilməsi. 6-7 kvalitet (1-2 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə qovşaq və detalların çilingər işlənməsi və uyğunlaşdırılması.
Bilməlidir: mexaniki, elektrik və pnevmatik avadanlıqlarının quruluşunu, konstruktiv xüsusiyyətlərini və qarşılıqlı təsirini, avadanlığın texniki və istimar göstəricilərini, elektrik quraşdırma sxemlərinin, lokomotivlərin detallatının, qovşaqlarının və aqreqatlarının təmir texnologiyasını və təmirin keyfiyyətinə qoyulan tələbləri;
lokomotivlərin detallarının, qovuşaqların nasazlıqlarının təyin edilməsi və aradan qaldırılması üsul və metodlarını; qovuşaqların yığılmasına və işləməsinin tənzimlənməsinə nəzarət üsullarını; tətbiq edilən nəzarət-ölçü alətlərinin, şablonlarının, cihazlarının və aparatlarının quruluşunu.
Aşağıda göstərilən avadanlıqların təmiri, müayinəsi və texniki vəziyyətinin yoxlanılması:
1. Elektrovozların, elektrik qatarlarının vaqonlarının yüksək-gərginlikli, azgərginlikli və ildırımdan mühafizə aparatlarının, ox reduktorlarının, ötürücülərinin.
2. Diyərcəkli buksaların və sürüşmə podşipniklərini, takərcütlərini, motor podşipniklərin, dartı mühərriklərinin, köməkçi maşınların, əsas nəzarətedicilərin, reversorların, tezişədüşən açarların.
3. Havapaylayanların, elektrik havapaylayıcıların.
4. Dartı generatorların, yanacaq nasosların, yanacaqvuran nasosların, teplovoz və dizel qatarlarının qazpaylayıcı mexanizmlərin.
5. Dartı mühərriklərinin, elektrik maşınlarının kollektorlarının.
6. Tormoz magistrallarının, tormoz və bərabərləşdirici silindrlərin.
7. Güc mexanizlməri seçmə vallarının və güc ötürmələrinin, teplovozların və dizel qatarlarının pazşəkilli ötürücülərinin.
8. Sürətölçənlərin, onların ötürücülərinin, ötürücüləri.
9. Elektrovozlar və elektrik qatarlarının cərəyanqəbuledicilərin.
VƏ TƏMİRİ ÜZRƏ ÇİLİNGƏR
İşin xüsusiyyəti. Qatarların hərəkət təhlükəsizliyinin və istismarda iş etibarlığını təmin etmək məqsədilə lokomotivləri çox mürəkkəb mexaniki, pnevmatik avadanlığın, aqreqatların, qurğuların, aparatların və cihazların təmiri, müayinəsi və texniki vəziyyətinin yoxlanılması, sınanması və tənzimlənməsi. Təmirin yerinə yetirilməsi və lokomotivin işə hazırlığı barədə qeydin edilməsi.
Bilməlidir: lokomotivlərin mexaniki, elektrik avadanlığın, pnevmatik maşınlarının, cihazlarının, aparatlarının və elektrik sxemlərinin konstruksiyası və yoxlanılma və tənzimlənmə üsullarını; lokomotivin avadanlıqlarında, elektrik-quraşdırma sxemlərinin qovşaqlarının nasazlıqalrını təyinedilmə və aradan qaldırılma üsul və qaydalarını xidmət edilən avadanlıqların, qovşaq və aqreqatların işini, qarşılıqlı əlaqəsini və təmir qaydalarını; müayinə və təmir edilən lokomotivləirin qovşaq kompleksinin, yığma qrupların düzgün yığılmasının təyin edilməsi.
Aşağıdakı avadanlıqları təmiri, müayinəsi, texniki vəziyyətinin yoxlanılması, sınanması və tənzimlənməsi;
1. İdarə paneli aparatının, elektrik-pnevmatik klapanının yumrucuqlu qrup dəyişidiricilərin, maşinist kontrollerlərin.
2. Elektrik aparatlarının.
3. Əsas açarların, elektrovozların və elektrik qatarlarının düzləndirici qurğularının.
4. Teplovozların dizelinin və dizel-qatarları. Nəzarət-ölçü cihazlarının göstəricilərinin yoxlanması, aparatların tənzimlənməsi.
5. Maşinist kranlarının, elektrik pnevmatik tormozların.
6. Tepolovozlara yanacaq verilməsinin idarə mexanizmlərinin.
7. İdarə pultunun cihazlarının, avtomatik lokomotiv işarəverməsinin, avtostopların və radio rabitəsinin.
8. Elektrovozların və elektrik qatarlarının vaqonlarının, elektrik idarə dövrəsinin sxemləri.
İşin xüsusiyyəti. Metropoliten tunel tikililərinin, cari saxlanılması, təmir və rekonstruksiyası. Arxitektura örtüklərindən çəkilmiş üzlüklərdən duz çöküntülərinin tozsovuranlarla təmizlənməsi. Mərmərin duz turşuları ilə yuyulması. Tyubinq və bolt virləmələrinin metal şotkalarla və parçalarla korroziya və çirkdən təmizlənməsi. Məhlullar və yapışqan izolyasiya üçün materialların hazırlanması. Ərplərin əl ilə kəsilməsi, oyuvqa və şırımların sement məhlulu ilə tutulması tıxanması, sıxıcı aparatların təmizlənməsi və yuyulması.
Bilməlidir: üzlərin təmizlənməsi üçün məhlul hazırlanması üsullarının və material növlərini; malama qaydalarını, tozsoranların, sıxıcı aparatların iş prinsipini, iş yerlərinin işarələrlə çəpərlənmə qaydalarını.
İşin xüsusiyyəti. Sıxma işlərində inyektorlu şlanqların quraşdırma montaj və sökülməsi. Sıxıcı məhlullardan sonra quyuların bağlanması. Qurğuşun qurğuşunlaşmış iplərin və digər tərkiblərin pərçimlənmə üçün hazırlanması. Tikişlərin əl ilə pərçimlənməsi. Bitum mastikalarının qızdırılması, sement birləşmələrin izolyasiya altında yerləşdirilməsi, bitum mastikasının səthə çəkilməsi. Müxtəlif qarışıqların hazırlanması və dozalara bölünməsi. Boru və pərçimlərin dəyişdirilməsi, alətlərin hava şəbəkəsinə qoşulması. İnventor taxta-şalbanının və səkilərinin sökülüb-yığılması.
Bilməlidir: məhlulqarışdırıcıların quruluşunu, tunel və onların hidroizolyasiyasının hörülməsi məhlulların tərkibini və onların əsas xüsusiyyətlərini; sıxılan materialların və əlavələrin keyfiyyətinə olan əsas tələbləri.
İşin xsüsusiyyəti. Tunel və şaxtaların hörülməsi zamanı qazma çəkiclərilə şrupların qazılması. Sızmaların ləğv edilmə xəritəsinə uyğun olaraq qazıntı yerlərinin nişanlanması. Genişləndiric sementlə və qurğuşunla birləşmələrin pərçimlənməsi. Tıxac və bolt birləşmələrinin dəyişdirilməsi. Məhlulların üzə çıxması ləğv edilməsi.
Bilməlidir: tətbiq edilən mexanizmlərin quruluşunu, şurupların rasional yerləşdirilmə sxemlərini, tunel hörmələrinin tiplərini, hidroizolyasiya örtüklərinin əsas konstruksiyasını, mastikaların, çəkilmə və rulon materiallarının yapışdırılma qaydalarını, çəpərlənmə işlərinin üsullarını.
İşin xüsusiyyəti. Konstruksiyalarda sızmaların ləğv edilməsi üçün sınaq sıxılmalarının və polimer materiallar əlavə edilməklə sement məhlulu sıxılmalarına keçirilməsi. Tunelətrafı tikililərin metal izolyasiyasının təmiri və açılması yeraltı suların sızmasının dayandırılması üçün qətran əsaslı epoksiya sıxılması.
Metal və beton hörgümlərin və qeyri-adi standart birləşmələrin bir-birinə bağlı yerlərinə, həmçinin polimer mastikalardan istifadə etməklə pərçimlənməsi. Dəyişən kəsikli yerlərdə və hörgülərdə olan sızmaların ləğv edilməsi üçün izolyasiyanın yapışdırılması.
Bilməlidir: sementləmə işlərinin və sıxılma tərkib reseptlərinin texnologiyasını və torpaqların texniki möhkəmləndirilməsinin əsas xüsusiyyətlərini, birləş-mələrin təmiri və qatların tutulması qaydalarını, qeyri-standart və mürəkkəb birləşmələrin pərçimlənmə qaydalarını və üsullarını, tunellərdə zəhərli polimer materiallarla təhlükəsiz iş qaydalarını və üsullarını.
1. 3 may 2023-cü il tarixli 3-17/3-5-15/2023 nömrəli Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Kollegiyasının Qərarı (Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinin qeydiyyat nömrəsi 15202305033515, Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edildiyi tarix 16 may 2023-cü il)
2. 28 yanvar 2026-ci il tarixli 3-17/3-5-5/2026 nömrəli Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Kollegiyasının Qərarı (Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinin qeydiyyat nömrəsi 15202601287355, Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edildiyi tarix 9 fevral 2026-cı il)