BÖLMƏLƏR: "ELEKTRİK STANSİYALARI VƏ ŞƏBƏKƏLƏRİ
AVADANLIQLARININ İSTİSMARI,
ENERJİ TƏLƏBATÇILARINA XİDMƏT;
"ELEKTRİK STANSİYALARI VƏ ŞƏBƏKƏLƏRİ
AVADANLIQLARININ TƏMİRİ".
Elektrik stansiyaları və şəbəkələrinin istismarı və enerji tələbatçılarına (istehlakçılarına) xidmət ilə məşğul olan fəhlə peşələrinin tarif ixtisas xüsusiyyətləri yeddi tarif qrupuna, elektrik stansiyaları və şəbəkələri avadanlıqlarının təmiri ilə məşğul olan fəhlələrinki isə altı dərəcəli tarif cədvəlinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25 aprel 1995-ci il tarixli 93 N-li "Fəhlə peşələrinin və qulluqçu vəzifələrinin ümumrespublika təsnifatının və fəhlə peşələri və qulluqçuların vahid tarif ixtisas sorğu kitabçalarının hazırlatması haqqında" qərarının icrası ilə əlaqədar yenidən işlənmişdir.
İxtisas qruplarında göstərilən fəhlə peşələrinin ixtisası, dərəcə ilə göstərilən fəhlə peşələrinin ixtisasına uyğunluğu nəzərdə tutulur, İşlərin ixtisas və dərəcə qrupu bir qayda olaraq iş şəraiti nəzərə alınmaqla onların mürəkkəbliyi üzrə müəyyən edilmişdir. lazım olan hallarda iş şəraiti, ilə təsdiq olunmuş yüksəldilmiş tarif maaşının tətbiq olunması yolu ilə nəzərə alınır.
Müxtəlif avadanlıqlara xidmət etdikdə ixtisas qrupu, xidmət edilən avadanlıqlardan daha mürəkkəb olanı üzrə müəyyən edilir və avadanlıqların miqdarı-xidmət normaları ilə təyin edilir.
Vahid tarif ixtisas sorğu kitabçalarının (ŞTİSK) bu hissəsindən istifadə edən zaman aşağıdakılar rəhbər tutmaq lazımdır; aqreqatlara, maşınlara və digər texnoloji avadanlıqlara xidmət ilə əlaqədar olan işlərə fəhlələri birinci dəfə təyin etdikdə, həmçinin fəhlə texnoloji prosesi müstəqil aparmaq üçün işlər kompleksini tam öyrənmədiyi və əməyin təşkili ilə müəyyən edilmiş üsulları və metodları mənimsəmədiyi, yaxud xidmət etdiyi sazlama və tənzimlənməsində lazımi qədər vərdişi olmadığı hallarda müəssisənin müdriyyətini 6 ay müddətinə qədər, həmkarlar ittifaqı təşkilatı ilə razılaşdırmaqla tarif ixtisas sorğu kitabçasında göstərilən ixtisas qrupundan yaxud dərəcəsindən, bir dərəcə aşağı təyin etmək hüququna malikdir. Bu müddət qurtardıqdan sonra tarif ixtisas sorğu kitabçasında nəzərdə tutulmuş ixtisas qrupunun və yaxud dərəcəsinin təyin edilməsi müəyyən edilmiş qaydada həll edilir.
Tarif ixtisas xüsusiyyətlərində nəzərdə tutulmuş işlərdən başqa, fəhlələr növbənin qəbulu və təhvili, vaxtında öz iş yerinin, avadanlığın, alətlərin, ləvazimatların işə hazırlanması, texniki sənədlərin doldurulması ilə əlaqədar olan işlərin yerinə yetirməlidir, həmçinin qəza hallarının növlərini, yaranma səbəblərini, xəbərdarlıq və aradan qaldırılma üsullarını bilməlidir.
Tarif-ixtisas xüsusiyyətlərində göstərilmiş uyğun ixtisas fəhlələri nəzəri və xüsusi biliklər səviyyəsinə olan tələblərdən başqa aşağıdakıları da bilməlidir: vəzifə və istehsalat təlimatlarını, texnoloji xəritələri, elektrik stansiyalarının və şəbəkələrinin texniki istifadə qaydalarını (TİQ). texniki təhlükəsizlik qaydalarını (TTQ),Yanğından mühafizə qaydalarını (YMQ), Azərbaycan Respublikasının dağ-texniki nəzarət və "Dövlətenerji" nəzarəti üzrə müvafiq təşkilatlarının qaydalarını (öz sənəti üzrə biliyi həcmində) müəssisənin daxili əmək-intizamı qaydalarını, energetikanın iqtisadiyyatının əsaslarını (öyrədilmiş proqram həcmində).
VTİSK-dəp istifadə, dərəcələrin düzgün təyin edilməsi, və artırması, dəyişikliklər və əlavələr edilməsi qaydası VTİSK-ip "Bütün sahələr üçün ümumi olan fəhlə peşələri” bölməsinin ümumi müddəalarında göstərilmişdir.
Kitabçadan istifadəni asanlaşdırmaq məqsədi ilə hər bölmənin sonunda sorğu materialı kimi "Bölməyə daxil olan fəhlə peşələrinin indiyə qədər fəaliyyətdə olan fəhlə peşələri ilə müqayisəli adları və dərəcələr diapazonu " və kitabın sonunda "Bölmələrə daxil olan fəhlə peşələrin əlifba sırası ilə adları və dərəcələr diapazonu" əlavə edilmişdir (Əlavə 1, əlavə 2).
Qeyd: Elektrik stansiyaları və şəbəkələri avadanlıqlarının istismarı və təmiri sahəsində olan işlərin müxtəlifliyini, mürəkkəbliyini və təhlükəsizliyinin təminatı, həmçinin energetika sistemində işlərin özünə məxsus xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq istismarda və təmirdə işləyən işçiləri bir-birindən ayırmaq üçün VTİSK-də, istismarda çalışan fəhlələrin tarif qruppası ilə, təmirdə çalışan fəhlələrinki isə tarif dərəcəsi göstərilmişdir.
İşin xüsusiyyəti. Turbinlərin vahid gücü 40 min. kVt-a qədər olan istilik da, verilmiş yük qrafikinə uyğun olaraq qazanların, turbinlərin, generatorların qrup şəklində idarəetmə lövhəsindən iş rejiminin idarə olunması. Aqreqatlara istismar xidməti göstərmək, onların fasiləsiz işə buraxılması, dayandırılması, yoxlanması və təzyiq altında sınanması, istilik sxemlərində dəyişdirmələrin aparılması. Ölçü vasitələrinin göstəricilərinə, avtomatik tənzimləyicilərin və siqnal vericilərin işinə nəzarət edilməsi, Qəza hallarının ləğv edilməsi.
Bilməlidir. Xidmət etdiyi qazanın, turbinin, generatorun və yardımçı avadanlığın quruluşunu və texniki xarakteristikalarını; qruğunun istilik sxemlərini və istilik elektrik enerjisi istehsalının texnoloji prosesini; müxtəlif səviyyədə yüklənmə zamanı qazanları və turbinlərin iş rejimlərini; qazan-turbin generatorlarının avadanlığının prinsipial elektrik sxemlərini ölçü vasitələrinin iş prinsipini, istilik nəzarəti və avtomatikanın prinsipial sxemlərini; parametrlərdə buraxıla bilən dəyişmələr həddini; avadanlığın işinin texniki-iqtisadi göstəricilərini; istilik texnikasının, mexanikanın, elektrotexnikanın və su hazırlığının əsaslarını.
Turbinlərin vahid gücü 40 min kVt-dan artıq olan istilik elektrik stansiyalarında qazanların, turbinlərin, generatorların iş rejimi, qrup idarə lövhəsindən idarə olunduqda - ixtisas qrupu.
Turbinlərin vahid günü 40 min. kVt-dan artıq olan istilik elektrik stansiyalarında qazanların, turbinlərin, generatorların iş rejimini, qrup idarə lövhələrindən idarə etdikdə buxar məhsuldarlığı 400 t/saat-dan artıq olan maye və qaz şəklində olan yanacaqla işləyən qazan aqreqatları blok idarəetmə sistemində olduğu halda - VII ixtisas qrupu (orta ixtisas təhsili tələb olunur).
İşin xüsusiyyəti. Hidroelektrik stansiyalarında balıq keçidi qurğusunun və onunla əlaqədar olan yardımçı avadanlığın iş rejiminin idarə olunması. Avadanlığa istismar xidmətlərinin göstərilməsi və onun fasiləsiz və faydalı işləməsinin təyin edilməsi. Hidroaqreqatda və balıq yolunun mexaniki avadanlığında olan xırda nöqsanların aşkar edilib aradan qaldırılması, təmir və sazlama işlərinin görülməsi. Balığın buraxılması işinə nəzarət etmək.
Bilməlidir: Balıq yolunun əsas və yardımçı avadanlığının quruluşunu; ölçü vasitələrinin və alətlərinin təyinatını və quraşdırılma yerini; hidravlika, mexanika və elektrotexnika üzrə elementar məlumatları.
İşin xüsusiyyəti. Verilmiş yük qrafikinə uyğun olaraq turbinin iş rejiminin idarə olunması. Buxar turbinlərində istismar xidmətinin göstərilməsi və onların fasiləsiz və faydalı işinin təmin edilməsi. Xidmət edilən avadanlığın işə salınması, dayandırılması, təzyiq altında yoxlanılması, sınanması və turbinin istilik sxemlərində dəyişdirmələrik aparılması. Ölçü vasitələrinin göstəricilərinə, avtomatik tənzimləyicilərinə və siqnal vericilərin işinə nəzarət edilməsi. Qəza hallarının ləğv edilməsi. Avadanlığın işində olan nasazlıqların aşkar edilməsi və onların aradan qaldırılması üçün tədbirlərin görülməsi. Avadanlığın təmirə çıxarılması, Tabeliyində olan fəhlələrə rəhbərlik.
Bilməlidir; Turbinin və yardımçı avadanlığın quruluşunu, iş prinsipini və texniki xarakteristikalarını; turbin qruğusunun istilik sxemini və istilik, elektrik enerjisi istehsalının texnoloji prosesini; avtomatik tənzimləyicilərin, ölçü vasitələrinin, istilik mühafizələrinin və siqnal verimilərin iş prinsipini; istilik nəzarəti və avtomatikanın prinsipial sxemini; buxarın, turbin yağının və kondesatın keyfiyyət normalarını; turbinin işinin texniki-iqtisadi göstəricilərini, parametrlərdə buraxıla bilən dəyişmələr həddini (meyl etməsini), istilik texnikasının, mexanikanın, elektrotexnikanın və su hazırlığının əsaslarını.
İşin xüsusiyyəti. Verilmiş yük qrafikinə uyğun olaraq buxar turbinlərinin iş rejiminin mərkəzi istilik idarəetmə lövhəsinin idarə olunması, Buxar turbinlərində istismar xidməti göstərməklə onların fasiləsiz və faydalı işinin təmin edilməsi. Xidmət edilən avadanlığın işə salınması, dayandırılması, təzyiq altında yoxlanılması, sınanması və turbinin istilik sxemlərində dəyişdirmələrin aparılması. Ölçü vasitələrinin göstəricilərinə, avtomatik tənzimləyicilərinə və siqnal vericilərin işinə nəzarət edilməsi. Qəza hallarının ləğv edilməsi. Avadanlığın işində olan nasazlıqların aşkar edilməsi və onların aradan qaldırılması üçün tədbirlərin görülməsi. Avadanlığın təmirə çıxarılması, Tabeliyində olan fəhlələrə rəhbərlik.
Bilməlidir. Turbinlərin və yardımçı avadanlığın quruluşunu, və texniki xarakteristikalarını; istilik sxemini, istilik, elektrik enerjisi istehsalının texnoloji prosesini; avtomatik tənzimləyicilərin, ölçü vasitələrinin, istilik mühafizələrinin və siqnalvericilərin iş prinsipini; istilik nəzarəti və avtomatikanın prinsipial sxemini; buxarın, suyun, turbin yağının və kondesatın keyfiyyət normalarını; turbinin işinin texniki-iqtisadi göstəricilərini, parametrlərdə buraxıla bilən dəyişmələr həddini, istilik texnikasının, mexanikanın, elektrotexnikanın və hazırlığının əsaslarını.
VI ixtisas qrupu vermək üçün orta ixtisas təhsili tələb olunur.
İşin xüsusiyyəti. Vahid gücü 1 min kVt alətlər olan qaz-turbin qurğuları avadanlığının rejiminin idarə idarə olunması. Qaz-turbin qurğularına istismar xidməti göstərməklə onların fasiləsiz və faydalı işinin təmin edilməsi. Qurğun avadanlığın işə salınması dayandırılması, sınanması və turbinin istilik sxemlərində dəyişdirmələrin aparılması. Ölçü vasitələrinin göstəricilərinə avtomatik tənzimləyən-siqnal vericilərin nəzarət edilməsi. Qəza hallarında ləğv edilməsi.
Bilməlidir: Xidmət etdiyi kompressorların qaz-turbinlərinin turbogeneratorların və yardımçı avadanlığın quruluşunu və texniki xarakteristikalarını istilik sxemlərini; ölçü vasitələrinin iş prinsipini; qaz-turbin qurğuları avtomatikasını və nəzarətinin prinsipial sxemlərinin; qaz turbin qurğularının, generatorların və xüsusilə sərfiyyatların (ehtiyacların) prinsipial elektrik sxemlərini; avadanlığın işinin texniki iqtisadi göstəricilərini, qaz dinamikasının, istilik texnikasının və iqtisadi göstəricilərini; qaz dinamikasının, istilik texnikasının və elektrotexnikanın əsaslarını:
Vahid gücü 10 mindən artıq və 50 min kVt-a qədər olan qaz-turbin qurğusu avadanlığının iş rejimini idarə etdikdə - V-ixtisas qrupu;
vahid gücü 50 mindən artıq və 100 kVt-a qədər olan qaz-turbin qurğusu avadanlığının iş rejimini idarə etdikdə - VI ixtisas qrupu;
vahid gücü 100 min kVt-dan artıq olan qaz-turbin qurğusu avadanlığının iş rejimini idarə etdikdə (orta ixtisas təhsili almaq şəri ilə) - VII ixtisas qrupu
Əgər içlər qaz-turbin qurğularını daha yüksək ixtisaslı maşinistinin rəhbərliyi altında aparılırsa, qaz-turbin qurğularının uyğun gücündə tarifləşdirmə bir qrup aşağı təyin edilir.
İşin xüsusiyyəti. Qazan-turbin sexinin avadanlığının fasiləsiz və faydalı işinin təmin edilməsi. Qaz-turbin sexinin avadanlıqlarının işə salınması, dayandırılması və təzyiq altında yoxlanılması. Dispetçer cədvəli dəyişdikdə istilik və elektrik yüklərinin enerji blokları arasında bölüşdürülməsi. Mazut və qaz kəmərlərinin, buxar kommunikasiyalarının, kondensatın, suyun, havanın və s. sxemlərində dəyişdirmələrin aparılması. Avadanlığın təmirə çıxarılması. Təzə hallarının ləğv edilməsi, avadanlığın işindəki nasazlığın aşkar edilib aradan qaldırılması, yardımçı istilik güc avadanlıqlarında işləmək üçün 2-ci icazənin alınması, və iş yerinin hazırlanması, Qazan turbin sexinin fəhlələrinə rəhbərlik edilməsi.
Bilməlidir: Avadanlığın quruluşunu və texniki xarakteristikalarını; qazan-turbin sexinin istilik mühafizəsini və istilik sxemini; elektrik stansiyasının işinin texniki-iqtisadi göstəricilərini; istilik texnikasının mexanikanın və su hazırlığının əsaslarını.
Gücü 200 min kVt və daha çox olan elektrik stansiyalarında orta ixtisas təhsili tələb olunur.
İşin xüsusiyyəti. Verilmiş yük qrafikinə uyğun olaraq qazanların iş rejiminin idarə olunması. Aqreqatlara istismar xidməti göstərməklə, onların fasiləsiz və, faydalı işinin təmin edilməsi. Xidmət edilən avadanlığın işə salınması, dayandırılması; sınanması və təzyiq altında yoxlanılması və istilik sxemlərində dəişdirmələrin aparılması. Ölçü vasitələrinin göstəricilərinə, avtomatik tənzimləyicilərin və siqnalvericilərin işinə nəzarət edilməsi: Qəza hallarının ləğv edilməsi, avadanlığın işindəki nasazlığın aşkar edilib aradan qaldırılması üçün tədbirlər görülməsi, avadanlığın təmirə çıxarılması; tabeliyində olan fəhlələrə rəhbərlik edilməsi.
Bilməlidir: Qazının və yardımçı avadanlığının quruluşunu və iş prinsipini və texniki xarakteristikalarını; qazan qurğusunun istilik mühafizəsini və istilik sxemini; istilik və elektrik enerjisi istehsalının texnoloji prosesinin; suyun və buxarın keyfiyyət normalarını; ölçü vasitələrinin iş prinsipini, istilik nəzarətini və avtomatikanın prinsipial sxemlərini; qazan aqreqatlarının işçi parametrlərində buraxılan dəyişmələr həddini; istifadə edilən yanacağın və onun yanma üsullarının xassələrini; qazan aqreqatının texniki-iqtisadi göstəricilərini; istilik texnikasının mexanikanın, elektrotexnikanın su hazırlığının əsaslarını.
İşin xüsusiyyəti. Verilmiş yük qrafikinə uyğun olaraq qazanların iş rejiminin idarə olunması. Mərkəzi istiliyi idarəetmə lövhəsində qazanlara istismar xidməti göstərməklə onların fasiləsiz və faydalı işinin təmin edilməsi. Xidmət edilən avadanlığın işə salınması, dayandırılması, təzyiq altında yoxlanılması, sınanması və qazan aqreqatlarının istilik sxemlərində dəyişdirmələrin aparılması. Ölçü vasitələrinin göstəricilərinə, avtomatik tənzimləyicilərin və siqnal vericilərin işinə nəzarət edilməsi. Qəza hallarının ləğv edilməsi. Avadanlığın işində olan nasazlıqları aşkar edib onların aradan qaldırılması üçün tədbirlər görülməsi. Avadanlığın təmirə çıxarılması. Tabeliyində olan fəhlələrə rəhbərlik edilməsi.
Bilməlidir: Qazanın və yardımçı avadanlığın quruluşunu və texniki xarakteristikasını; qazan qurğusunun istilik mühafizəsini və istilik sxemini: istilik və elektrik enerjisi; istehsalının texnoloji prosesini; suyun və buxarın keyfiyyət normalarını; ölçü vasitələrinin iş prinsipini; istilik nəzarət; prinsipial sxemini; qazan aqreqatlarının parametrlərin buraxıla bilmə həddini; istifadə olunan yanacağın və onun yanmasından məhsulun xassələrini; qazan aqreqatının işinin texniki-iqtisadi göstəricilərini; istilik texnikasının, mexanikanın, elektrotexnikanın və su hazırlığının əsasları.
Buxarın təzyiqi 6,0 MPa (60 kqs/sm2)
Buxarın təzyiqi 6,0 MPa-dan yuxarı (60 kqs/sm2)
100-dən çox 300-ə qədər
VI - ixtisas qrupu vermək üçün orta ixtisas təhsili tələb olunur.
İşin xüsusiyyəti. Qazanın bütün avadanlıqlarının fasiləsiz və faydalı təmin edilməsi. Avadanlığın işə salınması, dayandırılması, təzyiq altında sınanması və yoxlanılması. Dispetçer cədvəli dəyişdirildikdə qazan aqreqatları arasında yükün paylanılması (bölüşdürülməsi). Qazanxananın istilik sxemlərində dəyişdirmələr (çevirmələr) aparılması. Avadanlığın təmirə çıxarılması. Mazut və qaz kəmərinə nəzarət edilməsi. Qazanxanada qəza hallarının ləğv edilməsi. Avadanlığın işində olan nasazlıqları aşkar edib onların aradan qaldırılması üçün tədbirlər görülməsi. Yardımçı istilik-güc avadanlıqlarında iş yerinin və işə buraxmağa icazənin hazırlanması, sexin növbə rəisinin imzası ilə qazan aqreqatlarında işləmə üçün ikinci icazənin alınmasa və iş yerinin hazırlanması. Tabeliyində olan fəhlələrə rəhbərlik edilməsi.
Bilməlidir: Avadanlığın quruluşunu və texniki xarakteristikasını; qazan-turbin sexinin qazanxanın istilik mühafizəsini və istilik sxemini; yanacaq verici sistemi; qazanxanın xüsusi (sərfiyyatını) prinsipial elektrik sxemini; qazanxana avadanlıqlarının texniki-iqtisadi göstəricilərini; istilik texnikasının, mexanikanın, elektrotexnikanın və su hazırlığının əsaslarını.
Buxarın təzyiqi 6,0 MPa (60 kqs/sm2) olduqda
Buxarın təzyiqi 6,0 MPa-dan çox (60 kqs/sm2) olduqda
Qazanın buxar istehsalından asıl ı olmayaraq
Yüksək təzyiq qazanlarına xidmət zamanı VI və VII ixtisas qrupunu vermək üçün orta ixtisas təhsili tələb olunur.
İşin xüsusiyyəti. Qazanın yardımçı avadanlıqlarına; qaz-hava, qaz-mazut və drenaj sistemlərinə, odluq qurğularına, qazanın buxar-suyoluna kimyəvi reagentləri daxil edən qurğulara, qazanın qızmış səthinin üfürmə sisteminə və üfürmə üzrə qurğulara, reduksiya-soyuducu qurğular, çən təsərrüfatına, texniki su və sıxılmış hava sisteminə xidmət etməklə, onların işinə nəzarət edilməsi, qazanın yardımçı avadanlığının fasiləsiz işinin təmin edilməsi, Qazan aqreqatının iş rejiminin idarə olunmasında iştirak etmək. Xidmət edilən avadanlığın işə salınması, dayandırılması, sınanması, yoxlanılması, qazan qurğusunun istilik sxemində dəyişdirmələr aparılması. Avadanlığın işində olan nasazlıqları aşkar edib onların aradan qaldırılması. Qəza hallarının ləğv edilməsində iştirak etmək.
Bilməlidir: Qazanların və yardımçı avadanlığın quruluşunu və texniki xarakteristikasını; aqreqatların işləməsinin istilik sxemini və texnoloji prosesini; avtomatik tənzimləyicilərini, istilik mühafizəsinin, bloklayıcının, siqnal vericilərin və ölçü vasitələrinin vəzifəsini və iş prinsipini; qidalandırıcı və ölçü vasitələrinin vəzifəsini və iş prinsipini; qidalandırıcı suyun və buxarın keyfiyyət normalarını; yandırılan yanacağın xarakteristikasını; aqreqatın buxar-su yoluna daxil edilən kimyəvi reagentlərin xassəsini və onların dozalarla bölünməsini; qazan aqreqatlarının yük rejimini; qazan aqreqatlarının işinin texniki-iqtisadi göstəricilərini; istilik texnikasının əsaslarını, elektrotexnikanın, mexanikanın və su hazırlığının elementar əsaslarını.
İşin xüsusiyyəti. İstilik məntəqəsi və istilik təchizatı sistemi qovşağının avadanlıqlarına ardıcıl və qarışıq sxemlə qoşulmuş, iki pilləli qızdırıcıları olmayan, avtomatlaşdırılmış isti su təchizatı olan istilik məntəqələrinin: təzyiqi əks xəttə 0,1 MPa (1,0 kqs/sm2)-dən çox olan istilik məntəqələrinin gücü 2,326x10 3 Vt (2 Qkal/saat)-a qədər olan avtomatlaşdırılmış istiləşdirmə sistemli istilik məntəqələrinin; hündürlüyü 10 mərtəbəyə qədər olan binaların istilik məntəqələrinin avadanlıqlarına qulluq edilməsi (qoşulması, açılması) və sazlanması. İstilik su təchizatının tələbat üçün verilən buxarın və şəbəkə sularının miqdarının tənzimlənməsi və onlara nəzarət edilməsi. İstilik məntəqələrinin, istilik təchizatı sistemi qovşağının və bölüşdürücü şəbəkənin avadanlıqlarının təmirdən qəbul edilməsi. Əks suyu temperaturuna, kondensatın qaytarılmasına, istiliyin səmərəli sərfiyyatına nəzarət. Şəbəkə suyunun, buxarın, tələbatçılara (istehlakçılara) buraxılan istilik sərfiyyatının qeydiyyatının aparılması.
İstilik tələbatçılarının (istehlakçılarının) “İstilik və elektrik enerjisindən istifadə qaydalarına” və “istilik məntəqələrinə xidmət üzrə təlimat”a əməl etmələrinə nəzarət.
Bilməlidir: Avtomatlaşdırılmış və avtomatlaşdırılmamış istilik məntəqələrində təmirin texnologiyasını və texniki xidməti; istilik şəbəkələrinin istilik və hidravlik iş rejimlərini, istilik tələbatçılarının iş rejimlərini, qızdırma, hava dəyişdirmə, isti su təchizatı və havanın sərinləşdirilmə sisteminin quruluşunu və tənzimləmə qaydasını; ölçü vasitələrinin iş prinsipini və quraşdırma yerini; çilingər texnikasının əsaslarını.
İşin xüsusiyyəti: Mürəkkəb iş rejimli istiləşdirilməsi istilik məntəqəsi və istilik təchizatı sistemi qovşağının olan əks xəttinin girişində təzyiqi 0,1 MPa (1 kqs/sm 3)-dan az və nasosla qarışdırması olan; ikipilləli qazdırıcılı avtomatlaşdırılmış isti su təchizatı qurğusu olan; gücü 2326x 10 3 Vt(2 Q kal/saat)-dan çox, avtomatlaşdırılmış istiləşdirmə sistemi olan; avtomatlaşdırılmış hava dəyişmə və havanın soyutma sistemi olan istilik məntəqələrinin; hündürlüyü 10 mərtəbədən çox olan binaların və sənaye müəssisələrinin istilik məntəqələrinin avadanlıqlarına xidmət etməklə onların sazlanması.
Bilməlidir: Mürəkkəb iş rejimli, əks xəttinin girimində təzyiqi 0,1 MPa(1kqs/sm 2)-dan az olan; havanın qızdırılması və soyudulması avtomatlaşdırılmış qurğu ilə olan; ikipilləli qızdırıcılı avtomatlaşdırılmış isti su təchizatı qurğusu olan istilik məntəqələrində texniki xidmətin və təmirin texnologiyasını; sənaye müəssisələrinin istilik məntəqələrində texniki xidməti və təmirin texnologiyası.
İşin xüsusiyyəti: Boru kəmərinin diametri 500 mm-ə qədər plan istilik şəbəkəsinin avadanlığına xidmət. Yeraltı və yerüstü istilik şəbəkələrində dəyişdirmələr etməklə istiqamətinin (trassasının) yoxlanması; Boru kəmərinin yerüstü və qrunt suları altında qalmaqdan qorumaq məqsədilə, istilik trassasının xarici səthinin vəziyyətinə nəzarət edilməsi. Qarşıya çıxan drenajların və drenaj quyularının təmizlənməsi, kameralardan və quyulardan suyun çəkilməsi.
Kamerada yaxud yer üstü pavilyonlarda olana avadanlıqların yoxlanması. Əl intiqalı və sonsuz vint ötürücü intiqalı olan bağlayıcı və tənzimləyici armaturlara, təzyiq endirici və hava kranlarına, dayaqlara, metal və istilik şəbəkəsini qurğulara və istilik şəbəkəsinin qurğularına xidmət göstərməklə cari təmirin aparılması. Kamerada qaz artıqlığının yoxlanması, kameranın özünü və kamerada yaxud yerüstü pavilyonda olan bütün avadanlığın təmiz saxlanması, metal konstruksiyaların rənglənməsi, boru kəmərlərin və armaturların markalanması, trassada şurfların hazırlanmasının yoxlanması. İstilik şəbəkələrinin əsaslı təmiri, şəbəkələrin hidravlik və istilik sınaqları. İstilik şəbəkələrinin işə salınması və sazlanması, onların iş rejimlərinə nəzarət.
Bilməlidir: Xidmət etdiyi sahənin sxemini; istilik şəbəkəsi avadanlıqlarının quruluşunu və iş prinsipini; təzyiq altında olan avadanlıqların işləməyin xüsusiyyətini; xidmət sahəsində armaturların kompensatorların (müvazinətləşdiricilərin), ölçü vasitələrinin təyinatını və quraşdırılma yerini; torpaq, təmir və quraşdırma işlərinin növünü və görülmə qaydasını; çilingər işini, istilik texnikasının əsaslarını.
Boru kəmərinin diametri 500-dən çox olan istilik şəbəkələrinin avadanlıqlarına xidmət zamanı – V ixtisas qrupu.
İşin xüsusiyyəti: Gərginliyi 35 kVt, III mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiya (YS) avadanlıqlarına xidmət; gərginlik, yük, temperatur və digər parametrlər üzrə müəyyən edilmiş rejimin təmin edilməsi. YS-nın paylayıcı qurğusunda operativ (əməli) rejim çevirmələrinin (dəyişdirmələrin) aparılması; YS-da iş aparıldıqda iş yerinin hazırlanması; fəhlələrin işə buraxılması, onların işinə nəzarət və iş yerlərinin qəbul edilməsi; qəza halını ləğv edən zaman operativ çevrilmələrin aparılması. YS avadanlığına baxış. Xüsusi ehtiyacın idarəetmə lövhəsində və qurğusunda, kommutasiya aparatlarının intiqalında YS-nın açıq və qapalı paylaşdırıcı qurğularının 2-ci kommutasiya dövrələrində olan nasazlıqları aradan qaldıran zaman kiçik həcmli və qısamüddətli işlərin görülməsi. Lampa və qoruyucuları dəyişməklə işıqlandırma şəbəkələrində olan nasazlıqların aradan qaldırılması.
Bilməlidir: Qulluq edilən avadanlığın təyinatını və quruluşunu; ilkin birləşmələrin sxemini; xüsusi ehtiyacların cərəyanının və elektromaqnit bloklamasının şəbəkələrini; avtomatikanın və rele mühafizəsinin təyinatını və təsir zonasını; telemexanika qurğularının vəzifələrini YS-da istifadə olunan mühafizə vasitələrinin və alətlərinin sınaq müddətlərini; YS-da qoyulmuş rabitənin növlərini, onlardan istifadə qaydalarını; elektrotexnikanın əsaslarını.
Gərginliyi 35, 110,154 kV, 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiya avadanlıqlarına xidmət zamanı - IV ixtisas qrupu";
Gərginliyi 35,110,154 kV, 1-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan və gərginliyi 220 kV 2-cı mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiya avadanlıqlarına xidmət zamanı – V ixtisas qrupu;
Gərginliyi 220 kV 1-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiyaların, 330 kV olan yarımstansiyaların və gərginliyi 800 kV-a qədər olan sabit cərəyan yarımstansiyaların avadanlıqlarına xidmət zamanı - VI ixtisas qrupu;
Gərginliyi 400,500 olan dəyişən cərəyan yarımstansiyalarının və gərginliyi 800 kV-dan çox sabit cərəyan yarımstansiyaların avadanlıqlarına xidmət zamanı – VII ixtisas montyoru
Gərginliyi 400 kV olan və ondan çox olan və işlərinin həcmi 1000 şərti vahiddən çox olan 110-330-kV-luq yarımstansiyalarının avadanlıqlarına xidmət zamanı ikinci montyorun tarif dərəcəsi birincidən bir qrup aşağı tarifləşdirilir.
Gərginliyi 220 kV və ondan çox olam yarımstansiya avadanlıqlarına xidmət zamanı orta təhsil tələb olunur.
§ 15. Kabel şəbəkəsi istiqamətlərinə (trassalarına) nəzarət üzrə elektrik montyoru
İşin xüsusiyyəti. Plan üzrə kabel xətlərinin trassalarına baxış keçirilməsi. Kabel xətlərinin keçdiyi zonalarda torpaq işlərini aparmaq üçün tikinti quraşdırma müəssisələrinə icazə verilməsi və vaxtaşırı onlara nəzarət edilməsi. İdarə və müəssisə rəhbərlərinə kabel xətlərinin keçdiyi zonalarda torpaq işlərinin qaydası üzrə xəbərdarlıq məktubunun təqdim olunması. Tikinti-quraşdırma idarələri yeni kabel xətlərini çəkən zaman elektrik qurğularının qurulma qaydalarına əməl etmələrinə nəzarət etmək.
Bilməlidir. Kabellərin təyinatını və onların çəkilmə qaydasını; kabel xətlərinin trassalarını; kabel xətlərinin keçdiyi zonalarda torpaq işlərinin aparılma qaydasını; kabel xətlərinin mexaniki zədələnmədən mühafizə üsullarını; elektrotexnika üzrə elementar məlumatları.
İstifadə olunan reagentolərin sayı üçə qədər olduqda, kimyəvi reagentləri və reagent təsərrüfatı ambarının avadanlıqlarına: çənlərə, bunkerlərə, sisternlərə, nasalara, qarışdırıcılara və yükləmə-boşaltma mexanizmlərinə xidmət edilməsi. Rejim kartına uyğun olaraq əhəngin söndürülməsi, əhəng südünün, koaqulyantın, fosfatın, hidrazin-hidratın, hidrazin-sulfatın, trilonun və digər məhlulların hazırlanması. Reagent məhlullarının kimyəvi su təmizləməyə arası kəsilmədən və materialların daşınması və iş yerinə yaxınlaşdırılması. Çənlərin təmizlənməsi və yuyulması. Mexanizmlərin yastıqlarının yağlanması.
Bilməlidir: Reagentlərin hazırlanma və boşaldılma qurğusunda qovşaqların texnoloji sxemlərini; xidmət etdiyi avadanlığın quruluşu haqqında əsas məlumatları; reagentlərin və süzücü maddələrin tərkibini Əlavə 1-ə bax
və xassələrini; suyun mexaniki və kimyəvi təmizlənməsinin əsas üsullarını; aparatların və tutumların (çənlərin) təmizlənməsi və yuyulması qaydalarını.
İstifadə edilən reagentlərin sayı üçdən artıq olduğu halda reagent təsərrüfatının və reagentlər ambarlarının avadanlıqlarına xidmətdə - III ixtisas qrupu.
İşin xüsusiyyəti. Hidroaqreqatlara, tarnsformatoralara və digər texnoloji vahid gücü 500 min kVt və ondan artıq olan hidroelektrik stansiyalarında onların qəzasız və qənaətli işləməsinin təmin edilməsi. Təsirlənmə qurğularında generatorların işə buraxılması və dayandırılması; bak sxemdə, xüsusi ehtiyaclar sxemində, ikinbi kommutasiya, rele mühafizəsi və avtomatika sxemlərində dəyişdirmələrin (çevirmələrin) aparılması, qəza hallarının ləğv edilməsi. Elektrik avadanlığının işində olan nasazlıqların müəyyən edilməsi və aradan qaldırılması.
Bilməlidir: Hidroaqreqatların, tarnsformatoraların, civə çevirmələrinin və yardımçı elektrik avadanlıqlarının quruluşunu, iş prinsipini və texniki xarakteristikalarını, elektrik sxemlərini, ölçü vasitələrinin, hidroaqreqatların və tarnsformatoraların mühafizələrinin siqnallaşdırma sistemlərinin quruluşunu və iş prinsiplərini; xidmət edilən avadanlığın parametrlərinin buraxıla bilən dəyişmələr Həddini; hidroaqreqatların işinin texniki-iqtisadi göstəricilərini; elektrotexnikanın, hidroenergetikanın əsaslarını.
İşin xüsusiyyəti. Gərginliyi 0,4 kV-a qədər olan paylaşdırıcı şəbəkələrdə olan zədələnmələrin ləğv edilməsi. Gərginliyi 35 kV 3-cü mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiyaların (YS) yaxud 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiyasız paylaşdırıcı şəbəkələrin avadanlıqlarına daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında operativ və texniki xidmət göstərilməsi; rejim və qəza çevirmələrinin aparılması, iş yerinin hazırlanması, paylaşdırıcı şəbəkənin avadanlıqlarında və YS-nın paylaşdırıcı qurğularına olan qəzaların ləğv edilməsi, akkumulyator batareyalarının parametrlərinin ölçülməsi. Gərginlikdən açılmış güc transformatorlarının budaqlanmalarında çevirmələr aparmaq üzrə kiçik həcmli işlərin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Xidmət edilən YS avadanlığının vəzifəsini və prinsipial quruluşunu; paylaşdırıcı məntəqələri və transformator yarımstansiyaları yerləşdirməklə xidmət edilən paylaşdırıcı şəbəkəsinin sxemini mühafizəsi qurğusuna operativ xidmət qaydalarını; YS-larda, gözətçi məntəqələrində və operativ avtomobillərdə quraşdırılan rabitə növlərini və bulardan istifadə qaydasını; gərginliyi 0,4 kV olan paylaşdırıcı şəbəkələrdə daha tez-tez baş verən zədələnmələri onların ləğvetmə metodlarını; elektrotexnika üzrə elementar məlumatları. Gərginliyi 35-110 kV 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiya avadanlıqlarına yaxud yarımstansiyasız 1-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələri avadanlıqlarına yaxud 1-ci və 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələrin avadanlıqları ilə birlikdə gərginliyi 35-110 kV 2-ci və 3-cü mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiya avadanlıqlarına daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında operativ və texniki xidmət zamanı ixtisas qrupu;
gərginliyi 35-110 kV 1-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiya avadanlıqlarına daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında operativ və texniki xidmət zamanı -1 ixtisas qrupu.
İşin xüsusiyyəti. Gərginliyi 35 kV 3-cü mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiyaların (YS) yaxud 2-ci YS-sız 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələrin avadanlıqlarına operativ və texniki xidmət göstərilməsi. Gərginlik, yük temperaturu və digər parametrlər üzrə qoyulmuş rejimlərin təyin edilməsi. YS-nın paylaşdırıcı quruluşunda və paylaşdırıcı şəbəkələrdə operativ rejim çevirmələrinin, qəza ləğv edilərkən operativ çevirmələrin aparılması, avadanlığa baxmaq. Paylaşdırıcı şəbəkələrin avadanlıqlarında, xüsusi ehtiyacların idarə lövhəsində və yığımında, kommutasiya aparatlarının intiqallarında, açıq və qapalı YS quruluşunun ikinci kommutasiya dövrəsində zədələnmələrin yerinin təyini və onların ləğv edilməsi. İş yerinin hazırlanması, fəhlələrin işə buraxılması, onların işinə nəzarət, iş qurtardıqdan sonra iş yerinin qəbul edilməsi.
Bilməlidir: Xidmət edilən avadanlığın quruluşunu; xidmət edilən YS-nın və paylaşdırma məntəqələrinin operativ cərəyanın və elektromaqnit-bloklamalarının sxemlərini; rele mühafizəsinin vəzifəsini və təsir zonasını; avtomatika və telemexanika qurğularına operativ xidmət qaydalarını; mühafizəsi vasitələrinin və qurğuların sınaq müddətlərini; elektrotexnikanın əsaslarını. Gərginliyi 35-110 kV 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiya avadanlıqlarına yaxud yarımstansiyasız 1-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələri avadanlıqlarına yaxud 1ci və 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələrin avadanlıqları ilə birlikdə gərginlik 35-110 kV 2-ci və 3-cü mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiya avadanlıqlarına daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında operativ və texniki xidmət zamanı V ixtisas qrupu;
gərginliyi 35-110 kV 1-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiya avadanlıqlarına yaxud 1-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələrin avadanlıqları ilə birlikdə gərginliyi 35-110 kV 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiya avadanlıqlarına operativ və texniki xidmət zamanı - VI ixtisas qrupu.
İşin xüsusiyyəti. Rayon elektrik şəbəkələrinin (REŞ): 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələrin, 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələr ilə birlikdə gərginliyi 35 kV 3-cü mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiyaların elektrik avadanlıqlarının etibarlı və qənaətli iş rejiminin təmin edilməsi. Tələbatçılarda gərginliyin normal səviyyəsini təmin etmək. Avadanlıqların təmirə çıxarılmasına, avadanlığın işə salınmasına, işdən yaxud ehtiyata çıxarılmasına sifarişlərin qəbul edilməsi və razılaşdırılması. YS-nın paylaşdırıcı qurğularında çevirmələrin aparılması. Qəza hallarının ləğv edilməsinə rəhbərlik etmək. Operativ rabitə avadanlığında olan qüsurların aradan qaldırılması üzrə işlərə nəzarət etmək. YS-da iş aparan zaman iş yerinin hazırlanması, qəbulu və briqadanın işə buraxılması. Rayon elektrik şəbəkəsinin bölməsinin işi haqqında operativ məlumatların yığılıb xəbər verilməsi.
Bilməlidir: Paylaşdırıcı şəbəkələrin və YS avadanlıqlarının təyinatını və quruluşunu; REŞ avadanlıqlarının istismarı üzrə direktiv göstərişləri və təlimatları; REŞ elektrik sxemini; xidmət göstərilən YS-nın operativ cərəyanının və bloklamasının sxemini; REŞ-nin əsas avadanlıqlarının istismar xarakteristikasını; rele mühafizəsinin və avtomatika qurğularının vəzifəsini və təsir zonasını; elektrik şəbəkəsi rayonnun işinin texniki-iqtisadi göstəricilərini; elektrotexnikanın əsaslarını; 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələr ilə birlikdə, gərginliyi 35-110 kV 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələr ilə birlikdə, gərginliyi 35-110 kB 2-ci və 3-cü mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiya-ların elektrik avadanlıqlarına xidmət zamanı - VI ixtisas qrupu; 1 -ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələr ilə birlikdə, gərginliyi 35-110 kV 1-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiyaların elektrik avadanlıqlarına xidmət zamanı (orta ixtisas təhsili tələb olunur) - VII ixtisas qrupu.
İşini xüsusiyyəti. 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələrin paylaşdırma məntəqələrinin (PM) transormator avadanlıqlarına baxışda iştirak edir. Avadanlığın və elektrik verilişi xəttinin təmir edilməsi, aşkar olunmuş nasazlığın aradan qaldırılması, PM və TYS-nın avadanlıqlarının təmizlənməsi, yükü və gərginliyi ölçmək, PM və TYS-da və elektrik veriliş xətlərində iş yerinin hazırlanması, yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında yeni PM və TYS-nın və elektrik veriliş xətlərinin işə qoşulmaya hazırlanması. Avadanlığa yağ əlavə edilməsi, kontraktların sıxılıb təmizlənməsi, xarab qoruyucuların dəyişdirilməsi, yağ göstərici şüşələrin təmir edilməsi və buna oxşar digər işlərin yerinə yetirilməsi. Yeni PM, TYS, hava və kabel xətləri tikilən zaman elektrik qurğularının quruluşu qaydasının yerinə yetirilməsinə, TYS və PM-nin təmiri zamanı tikinti fəhlələrinə nəzarət etmək.
Bilməlidir; PM və TYS-nın yerləşdirilməsi ilə paylaşdırıcı şəbəkə sahəsinin sxemini, quyuların, kollektorların və tunellərin yerləşməsi ilə hava və kabel elektrik xətlərinin trassasını (istiqamətini); PM və TYS-nın ilkin birləşmələrinin prinsipial sxemini; paylaşdırıcı şəbəkələrdə iş yerinin hazırlanma qaydasını; elektrotexnika üzrə elementar məlumatları. Daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında, 1-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələrin paylaşdırma məntəqələrinə, transformator yarımstansiyalarına, hava və kabel elektrik xətlərinə - III ixtisas qrupu.
İşini xüsusiyyəti. Paylaşdırma məntəqələrinin (PM), transormator yarımstansiyasının (TYS) hava və kabel elektrik xətlərinin avadanlığına xidmət edilməsi. PM.TYS və elektrik xətlərinin avadanlığının təmir edilməsi, nasazlığın aradan qaldırılması, PM və TYS-nın avadanlıqlarının təmizlənməsi, şəbəkənin müxtəlif nöqtələrində gərginliyin və yükün ölçülməsi. Şəbəkədə rejimi dəyişdirməklə PM, TYS və elektrik xətlərində çevirmələr aparmaqla iş yerlərinin hazırlanması. Yeni PM və TYS-nın, hava və kabel elektrik xətlərinin hazırlanması, TYS və PM-də təmiri aparılan zamanı tikinti fəhlələrinə nəzarət etmək.
Bilməlidir: Xidmət edilən avadanlığın vəzifəsini, quruluşunu və cari təmirin aparılma qaydasını; PM və TYS-nın ilkin birləşmələrin, operativ cərəyanı və bloklamanın sxemini; ən çox baş verən nasazlıqları və onların aradan qaldırılma metodlarını; elektrik qurğularına operativ xidmət qaydalarını; elektrotexnikanın əsaslarını. 1-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırma məntəqələrinik, transformator yarımstansiyalarının, Hava və kabel elektrik xətlərinin avadanlıqlarına xidmət zamanı - V ixtisas qrupu.
İşin xüsusiyyəti. Mərkəzdənqaçma və bir oxda bərkidilən (oxlu) nasoslarla təchiz edilmiş sahil nasos stansiyalarının istismarı və etibarlı işləməsinin təmir edilməsi. Sirkulyasiya edən suyun təzyiqinə, yastıqlarının yağlanmasına və qızmasına, nasoslarının və elektrik mühərrikləriin işinə, su qəbuledicilərin və hidrotexniki qurğuların vəziyyətinə nəzarət. Nasosların işə buraxılması, saxlanması və sınanması. Avadanlığın işində olan nasazlıqların aşkar edilməsi və aradan qaldırılması. Qəza hallarının ləğv edilməsi.
Bilməlidir. Suqəbuledicilərinin barmaqlarının və nasosların quruluşunu və iş prinsiplərini; sorucu və basqı boru kəmərlərinin və tənzimləyici qurğuların sxemlərini, armaturların və ölçü vasitələrinin vəzifələrini və quraşdırma yerlərini; hidravlika və mexanika üzrə elementar məlumatları.
* Operativ - çıxış briqadası olmayan elektrik şəbəkəsi müəssisələrinin paylaşdırıcı şəbəkələrində bütün operativ paylaşdırıcı şəbəkənin istismarı üzrə elektrik montyoru yerinə yetirir.
İşin xüsusiyyəti. Təzyiq hovuzunun hidromexaniki avadanlığına istismar xidməti göstərmək ilə profilaktik təmir edilməsi. Sürgünün qaldırılması, endirilməsi və onunla manevrlər aparılması. Zibil təmizləyən maşın vasitəsilə zibiltutan barmaqlığa xidmət göstərilməsi, xidmət edilən avadanlığın işində olanın nasazlığın aşkar edilməsi və aradan qaldırılması.
Bilməlidir. Təzyiq hovuzunun xidmət edilən mexaniki avadanlığının quruluşunu və iş prinsipini: yolçu vasitələrinin vəzifəsini və quraşdırma yerini; hidravlika, mexanika, elektrotexnika üzrə elementar məlumatları.
İşinin xüsusiyyəti. Elektrik stansiyalarında və elektrik şəbəkələrindədaha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında gərginliyi 220 kV-a qədər olan elektrik avadanlıqlarının parametrlərinin ölçülməsi və sınaqlarının aparılması, yüksəldilmiş gərginlik tətbiq etməklə mühafizə vasitələrinin və qurğularının sınanması; izolyasiya müqavimətinin açar kontaklarının keçid müqavimətinin, paylaşdırıcı quruluşların torpaqlama konturu müqavimətinin ölçülməsi; kabel və hava xətlərinin zədələnmə yerinin təyin edilməsi; ölçmə ştanqasanın köməyi iləzədəli izolyatorların aşkar edilməsi; sınaq və ölçmə zamanı istifadə olunan aparatlara texniki xidmət göstərilməsi, sınaq və ölçmə aparmaq üçün iş yerinin hazırlanması.
Bilməlidir. Elektrik stansiyalarında və elektrik şəbəkələrində sınaq və ölçmə üçün işlədilən elektrik avadanlıqlarının və aparatlarının vəzifəsinin və prinsipial quruluşunun mürəkkəb olmayan sınaq və ölçmələrdə sınaq və ölçmə aparatlarının qoşulma qaydalarını; sınaq və ölçmə aparmaq üçün iş yerinin hazırlanması qaydalarını; elektrotexnika üzrə elementar məmulatları.
İşin xüsusiyyəti. Elektrik stansiyalarında və elektrik şəbəkələrində daha yüksək ixtisaslı montyorunun rəhbərliyi altında, gərginliyi 220 KV –dan yuxarı 500 kV-a qədər olan elektrik avadanlıqlarının parametrlərinin ölçülməsi və sınaqların aparılması, yüksəldilmiş gərginlik tətbiq etməklə yüksək gərginlik elektrik mühərriklərinin və sabit cərəyan maşınlarının sınaqdan çıxarılması; yüksəldilmiş düzləndirilmiş gərginlik tətbiq edib, sızma cərəyanını təyin etməklə güc kabellərinin sınması; transformatorlarında və yağ doldurulmuş reaktorlarda tutumun və dielektrik itki bucağı tangensinin, yüksüz işləmə itkisinin, transformasiya əmsalının, qısa qapanma gərginliyinin, sabiq cərəyanla dolaqların müqavimətinin ölçülməsi; boşaldıcıların, ölçmə transformatorlarının, kommutasiya aparatlarının sınaqdan çıxarılması; sınaq və ölçmə zamanı istifadə olunan aparatlara texniki xidmət göstərilməsi; sınaq və ölçmə aparmaq üçün iş yerinin hazırlanması.
Bilməlidir: Elektrik stansiyalarında və elektrik şəbəkələrində sınaq və ölçmə üçün işlədilən elektrik avadanlıqlarının və aparatlarının təyinatını və prinsipial quruluşunu; mürəkkəb və məsuliyyətli sınaq və ölçmələr aparılan zaman, sınaq və ölçmə aparatlarının qoşulma qaydalarını; sınaq və ölçmə aparmaq üçün iş yerinin hazırlanması qaydalarını; elektrotexnika üzrə əsas məlumatları.
İşim xüsusiyyəti, Elektrik stansiyalarında və elektrik şəbəkələrində gərginliyi 220 kV-a qədər olan elektrik avadanlıqlarının parametrlərinin ölçülməsi və mürəkkəb olmayan sınaqların yerinə yetirilməsi; yüksəldilmiş gərginlik tətbiq etməklə mühafizə vasitələri və qurğuların sınanması; izolyasiya müqavimətinin, açarların kontaktlarının keçid müqavimətinin, paylaşdırıcı quruluşların yerlə birləşdirmə konturunun müqavimətinin ölçülməsi; kabel və hava xətlərində zədələnmə yerinin təyin edilməsi; ölçmə ştanqları vasitəsilə zədəli izolyatorların aşkarlanması. Sınaq ölçmə zamanı istifadə olunan aparatlara texniki xidmət göstərilməsi və onların təmir edilməsi; sınaq və ölçmə aparmaq üçün iş yerinin hazırlanması. Mühəndis-texniki işçinin rəhbərliyi altında yüksəldimi gərginlik tətbiq etməklə gücü 50 min kVt-a qədər olan turbogeneratorların və gücü 50 min kVt-a qədər olan turbogeneratorları və gücü 50 MV-a qədər olan sinxron kompensatorların sınanması, Sınağın və ölçmənin nəticələrinin ilkin texniki sənədlərdə rəsmiləşdirilməsi.
Bilməlidir. Elektrik şəbəkələrində və elektrik stansiyasının sexlərində gərginliyi 220 kV-a qədər olan avadanlıqlarda mürəkkəb olmayan sınaq və ölçmənin aparılma qaydalarını; metodlarını, ardıcıllığını və müddətini; avadanlıqların çıxdaş (brak) normalarını; yarımstansiyanın paylaşdırıcı qurğularında və elektrik stansiyanın sexlərində birinci birləşmələrinin sxemini və avadanlıqların yerləşdirilməsini; istismar olunan elektrik avadanlıqlarının əsas texniki xarakteristikalarını və quruluşunu; mühafizə vasitələrinin və qurğularının sınanma üsullarını və müddətini; elektrik qurğularına operativ xidmət qaydalarını.
İşin xüsusiyyəti. Elektrik stansiyalarında və elektrik şəbəkələrində gərginliyi 220 kV-a qədər olan elektrik avadanlıqlarının parametrlərinin ölçülməsi, mürəkkəb, məsuliyyətli sınaqların yerinə yetirilməsi; yüksəldilmiş gərginlik tətbiq etməklə gərginlikli elektrik mühərriklərinin və sabit cərəyan maşınlarının sınaqdan çıxarılması; yüksəldici düzləndirilmiş gərginlik tətbiq edərək sızma cərəyanını və tutum cərəyanını təyin etməklə güc kabellərinin sınanması; transformatorun çevirgəc qurğusunu dairəvi diaqramının çıxarılması; güc transformatorlarının və yağ doldurulmuş reaktorların tutumun və dielektrik itki bucağı tangensinin və yüksüz işləmə itkisinin, dolağın dielektrik itki bucağı tangensinin və yüksüz işləmə itkisinin, dolağın nəmliyinin, birləşmə qrupunun, transformasiya əmsalının, qısa qapanma gərginliyinin, sabit cərəyanla dolağın müqavimətinin ölçülməsi; boşaldıcıların, ölçmə transformatorlarının; kommutasiya aparatlarının sınanması; kondensatorların və ölçmə transformatorlarının tutumunun və dielektrik itki bucağı tangensinin ölçülməsi. Sınaq və ölçmə zamanı istifadə olunan aparatları texniki xidmət göstərilməsi və onların təmir edilməsi; sınaq və ölçmə aparmaq üçün iş yerlərinin hazırlanması. Mühəndis-texniki işçi heyətin rəhbərliyi altında yüksəldici gərginlik tətbiq etməklə gücü 50 min kVt-a qədər olan turbogeneratorları və gücü 60 Mvar-a qədər olan sinxron kompensatorların sınanması, Sınağın və ölçmənin nəticələrinin ilkin texniki sənədlərdə rəsmiləşdirilməsi. Daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında gərginliyi 750 kV və yuxarı olan elektrik avadanlıqlarının sınaqdan çıxarılması.
Bilməlidir. Elektrik şəbəkələrində və elektrik stansiyasının sexlərində gərginliyi 220 kV-a qədər olan avadanlıqlarda mürəkkəb sınaq və ölçmənİk aparılma qaydalarını; metodlarını, ardıcıllığını və müddətini; avadanlıqların çıxdaş (brak) normalarını; istismar olunan elektrik avadanlığının texniki xarakteristikasını və konstruktiv quruluşunu.
Elektrik şəbəkələrində gərginliyi 220 kV-dan yuxarı olan güc transformatorlarından, açarlardan və cərəyan transformatorlarından başqa, elektrik avadanlıqlarının parametrlərinin ölçülməsi və sınaqların aparılması; yüksəldilmiş gərginlik tətbiq etməklə sınaqların aparılması; izolyasiya müqavimətinin ölçülməsi; dielektrik itkilər bucağı tangensinin və yüksüz işləmə itkilərinin təyin edilməsi; yağ doldurulmuş reaktor dolağında nəmliyim, sabit cərəyanla dolağın müqavimətinin ölçülməsi; kondensatorların və ölçmə transformatorlarının tutumunun və dielektrik itkilər bucağı tangensinin ölçülməsi; boşaldıcıların sızma cərəyanının, asma və dartma izolyatorları zəncirəsində gərginliyin paylanmasının, yerlə birləşdirmə konturunun müqavimətinin ölçülməsi. Sınaq və ölçmə zamanı istifadə olunan aparatlara texniki xidmət göstərilməsi və onların təmir edilməsi
Bilməlidir. Gərginliyi 220 kV-dan yuxarı olan avadanlıqlarda sınaq ölçmənin aparılma qaydalarını; ardıcıllığını və müddətini; avadanlıqların zaylıq(brak) normalarını; elektrik sahəsində və ətraf mühitdə izolyasiyanın işləmə prinsipini orta ixtisas təhsili tələb olunur.
İşin xüsusiyyəti. Turbinin əsas və yardımçı avadanlıqlarına: kondensasiya, qidalandırıcı; buxarlandırıcı, reduksiya-soyuducu, dearator, regenerativ və istiləşdirmə qurğularında; drenaj, dövretmə (sirkulyasiya) və yağ sisteminə; döşəməyə tökülən suların axıdılma sisteminə; generatorun tənzimləmə və soyutma sisteminə; süzgəclərə, çənlərə, buxarlandırıcılara; aqreqatın buxar-su yoluna kimyəvi reagentlərin daxil edən qurğulara; istilik elektrik stansiyalarında texniki su, sıxılmış hava və yanğın söndürmə sisteminə xidmət edilməsi, baxmaqla avadanlığın işinə nəzarət, onların fasiləsiz işləməsinin təmin edilməsi. Xidmət edilən avadanlığın işə salınması, turbin qurğusunun istilik sxemində dəyişdirmələrin aparılması. Avadanlığın işində olan nasazlıqları aşkar etməklə aradan qaldırılması. Qəza hallarının ləğv edilməsi,
Bilməlidir. Turbinin, turbogeneratorun və turbinin yardımçı avadanlığının quruluşunu və texniki xarakteristikasını; qurğunun işləməsinin texnoloji proseslərini; istilik sxemini; avtoştik tənzimləyicilərin, istilik mühafizələrinin, bloklamaların, siqnalvericilərin və ölçü vasitələrinin təyinatını və iş prinsipini; buxarın, kondensatın, turbin yağının, istiliyə davamlı mayenin keyfiyyət normalarını; aqreqatın buxar-su yoluna daxil edilən kimyəvi reagentlərin xassələrini və onların hissələrə bölünməsini (dozasını); turboqurğunun yüklənmə rejiminin; turbin avadanlığının işinin texniki-iqtisadi göstəricilərini; istilik texnikasının əsaslarını, elektrotexnikanın, mexanikanın və su avadanlığının elementar əsaslarını. İstilik elektrik stansiyalarında turbin avadanlığına xidmət zamanı, turbinin gücü:
10 kVt-a qədər olduqda - III ixtisas qrupu;
10-dan çox 45 min kVt-a qədər olduqda - IV ixtisas qrupu;
45-dən çox 240 min kVt-a qədər olduqdə - V ixtisas qrupu;
240 min 10 kVt-dan çox olduqda - VI ixtisas qrupu;.
Turbinin ancaq yardımçı avadanlığına xidmət göstərən turbin avadanlığı üzrə maşinist-baxıcının tarif qrupu turbinin gücünə uyğun qrupdan bir qrup aşağı olmalIdır.
Turbin avadanlığının fasiləsiz və faydalı işləməsinin təyin edilməsi. Avadanlığın işə salınması, dayandırılması, sınanması və təzyiq altında yoxlanması. Dispetçer cədvəli dəyişdirildikdə elektrik və istilik yüklərinin aqreqatlar arasında paylaşdırılması. Turbin sexinin istilik sxemlərində dəyişdirmələrin aparılması. Qəza hallarının ləğv edilməsi. Avadanlığın işində olan nasazlıqların aşkar edilməsi və aradan qaldırılması. avadanlığın təmirə çıxarılması. Yardımçı istilik-güc avadanlığında iş yerlərinin hazırlanması və işlərin aparılmasına icazə verilməsi, turboaqreqatda işlərin-aparılması üçün sexin növbə rəisinin icazəsi ilə ikinci icazənin verilməsi və iş yerlərinin hazırlanması. Turbin sexinin fəhlələrinə rəhbərlik edilməsi.
Bilməlidir: Turbin avadanlığının quruluşunu və texniki xarakteristikasını; xüsusi ehtiyacların prinsipial elektrik sxemini; turbin sexinin istilik sxemlərini və istilik mühafizəsini; turbin avadanlığının işinin texniki-iqtisadi göstəricilərini, avtomatikanın və istilik nəzarətinin sxemlərini; istilik texnikasının; elektrotexnikanın, mexanikanın və su hazırlığı əsaslarını.
VII ixtisas qrupunun verilməsi üçün orta ixtisas təhsili tələb olunur.
İşin xüsusiyyəti. Vahid gücü 10 min kVt-a qədər olan hidroaqreqat 50 min. kVt-a qədər olan hidroaqreqatların iş rejiminin idarə edilməsi. Hidroaqreqatlara istismar xidməti və onların işə buraxılması fasiləsiz və faydalı işləməsinin təmin edilməsi. Avadanlığın işə buraxılması, dayandırılması, sınanması və hidroaqreqatların elektrik sxemlərində dəyişdirmələrin aparılması. Ölçü vasitələrinin göstəricilərinə, sürət tənzimləyicilərinin və yağbasıcı qurğuların işinə nəzarət. Qəza hallarının ləğv edilməsi. Əsas və yardımçı avadanlıqların işində olan nasazlıqların müəyyən edilməsi və aradan qaldırılması.
Bilməlidir. Hidroaqreqatların və yardımçı avadanlıqların quruluşun, iş prinsipini və texniki xarakteristikalarını; elektrik sxemlərini; sürət tənzimləyicilərinin, yağbasıcı qurğuların, ölçü vasitələrinin, hidroaqreqatlarının mühafizə və siqnal verən aparatların iş prinsipi; Parametrlərin yol verilə bilən dəyişmələr həddini; hidroaqreqatların işinin texniki-iqtisadi göstəricilərini, hidravlikanın, elektrotexnikanın və mexanikanın əsaslarını. Vahid gücü 10 mindən artıq və 25 min kVt-a qədər olan hidroaqreqatların iş rejimini idarə etdikdə - IV ixtisas qrupu. Vahid gücü 25 mindən artıq və 100 min kVt-a qədər olan hidroaqreqatların iş rejimini idarə etdikdə - V ixtisas qrupu. Vahid gücü 100 mindən artıq və 250 min kVt-a qədər olan hidroaqreqatların iş rejimini idarə etdikdə - VI ixtisas qrupu. Vahid gücü 250 mindən artıq olan hidroaqreqatların iş rejimini idarə etdikdə (orta ixtisas təhsili olmaq şərti ilə) - VII ixtisas qrupu.
İşin xüsusiyyəti. Hidrotexniki qurğuya istismar xidmətinin göstərilməsi. Suölçmə postlarında suyun temperaturu və səviyyəsinin, süzgəclərdə suyun yuxarı və aşağı səviyyələrinin ölçülməsi. Pyezometrə, mayaklara məhdudlaşdırıcı və qadağanedici nişanlara, plakatların vəziyyətinə, məsafə (distansiya) vericilərin ilə bəndin özülünün temperaturu və gərginlik rejiminə və betonun armaturuna və su aşırının metal üzlüyündə gərginliyə, bəndin yerdəyişməsinə, əyilməməsinə, çökməsinə optik və klinometr vasitəsilə nəzarət edilməsi. Bəndin özülündə sahilə birləşən yerində qrunt suyunun səviyyəsinin ölçülməsi və təzyiqə qarşı süzgəclərdə ölçülərin aparılması. Bəndin özülündə və təzyiq sərhədində süzməyə nəzarət. Byefdə suyun səviyyəsinin ölçülməsi. Xidmət edilən qurğudan kiçik nöqsanların aradan qaldırılması.
Bilməlidir. Məhdudlaşdırıcı və qadağanedici nişanların, ölçü vasitələrinin, xidmət edilən rayonda qurğuların yerini, ölçü vasitələrinin təyinatını və iş prinsipini; ölçünün götürülmə qaydasını; ikinci dərəcəli (əlavə) aparatların istismar qaydasını; çöl jurnalının doldurulma qaydasını və müşahidə nəticələrinin işlənməsini (təhlilini).
İşin xüsusiyyəti. Sınaq və ölçmə zamanı istifadə olunan aparatlardakı qüsurların aradan qaldırılması. İş yerinin hazırlanması, Daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında çevirici körpülərə xidmət zamanı gərginlik, yük, temperatur və digər parametrlər üzrə qoyulmuş rejimlərin təmin edilməsi; çevirici qurğuların avadanlıqlarında mürəkkəb olmayan sınaq və sazlaş işlərinin aparılması. Tristor bloklarında tristor üçlüyünün dəyişdirilməsi 3 kV-luq impuls gərginlik generatorunun, osilloqrafın və meqaommetrlərin köməyi ilə tristor özəklərinin (xanalarının) sazlığının yoxlanması; müqavimətlər blokunu dəyişmək və sazlamaqla onların parametrlərinin ölçülməsi); blok elementlərinin (doyma drosellərinin, müqavimətlərin kondensatorların və s.) keçid kontaktlarının yoxlanılması; stenddə tristorların sınanması əsas elektrik xarakteristikaları üzrə üçlükdən onları seçməklə, üçlüyün stenddə sınanması; hidroqıfıllımalarda trsitor üçlüyünün sıxılmasının taturirovkalanması (nişanlanması), su ilə soyudulan blok modullarının quraşdırılması və çıxarılması, modul blokunun hidro sınağı.
Mühəndis-texnik işçilərin və daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorlarının rəhbərliyi altında su ilə soyudulan tristor bloklarında (SSTB) qoyulmuş idarəetmə, izləmə və mühafizə kanalları aparatlarının təmir edilməsi; işıqötürənin burmasında (hörməsində) və işıq mənbəyinin çıxışında işıq şüasının gücünün ölçülməsi; işıq ötürücülərin quraşdırılması və sökülməsi, tristor bloklarının şkafında (TBŞ) rele hissəsinin yoxlanılması və sazlanması; elektron osilloqrafın köməyi ilə elektrik kəmiyyətlərinin ölçülməsi, təmir zamanı modulların və digər avadanlıqların quraşdırılması və sökülməsi; körpü blokunun yığılmış halda hidravlik sınaqdan keçirilməsi; müqavimətlər sütununun, reaktorların, ayrıca dayanmış su ötürücülərin, elektrik boşaldıcılarının yoxlanılması və sınaqdan keçirilməsi.
Bilməlidir. Çevirici qurğularda sadə sınaqların və ölçülərin aparılma qaydasını, metodunu və müddətini; obyektiv avadanlıqların yerləşdirilməsini və ilkin birləşdirmə sxemini; istismar olunan avadanlığın əsas texniki xarakteristikalarını və iş prinsipini; sınaq stendinin sxemini; sazlama sınaq və ölçmə zamanı istifadə olunan aparatların sxemini və iş prinsipini; çevirici qurğuların və nəzarət aparatlarının yoxlanılma qaydasını; ardıcıllığını və müddətini; SSTB-nin əsas mühafizəsini, idarəetmə və siqnallaşdırma kanallarının iş prinsipini məntiqi sxemləri; çeviricinin, transformatorun, kabel və hava elektrik veriliş xətlərinin iş rejimini; elektro və radiotexnikanın əsaslarını.
İşin xüsusiyyəti. Çevirici qurğulara xidmət zamanı gərginlik, yük, temperatur və digər parametrlər üzrə qoyulmuş rejimlərin təmin edilməsi; çevirici və avadanlığın sınağı və sazlaması üzrə məsuliyyətli və mürəkkəb işlərin aparılması. İdarəetmə blokunun, tristorlara nəzarət vericisinin (TNZ) və cərəyanın sıfırdan keçmə vericisinin (CSV) parametrlərinin yoxlanması. Elektron-şüa qurğularının osilloqrafların köməyi ilə modullar dəyişdirildikdə onların işləməsinin cərəyan mühafizə və digər blokların yoxlanması. Qüsurlu, qovşaqları (hissələri) dəyişdirdikdən sonra selşəkilli stabilitronların və tristor blokunun xarakteristikalarının yoxlanması. Məntiqi elementlərdən olan sxemlərin yoxlanıb sazlanması. Verilmiş. işıq şüalanmasının gücünə uyğun olaraq işıqla idarəetmə kanallarının sazlanması. Cərəyan üzrə bloklama qurğusunun (CBQ) və CSV-in birlikdə yoxlanması və sazlanması üzrə işlər daxil olmaqla, izləyici sisteminin sazlanması. SSTB-nin idarəetmə bloklarının və bütün drosellər bloklarının (DB) vəTŞB-nin təmir edilməsi və sazlanması.
Bilməlidir. Kvant mexanikasının əsaslarını; çevirici avadanlığın sxeminin quruluşu və sazlanması üzrə rəhbər göstərişləri və təlimatları; xidmət edilən avadanlığın təyinatını və quruluşunu; idarəetmə bloklarının işləmə sxemini və iş prinsipini; sınaq və ölçmə zamanı istifadə olunan aparatların, impuls gərginlik transformatorunun, osilloqrafın quruluşunu və iş prinsipini; cərəyan və selşəkilli stabilitron mühafizəsinin sxemini və quruluşunu; obyekdə qurulan obyektin rabitənin növünü və onlardan istifadə qaydasını; çeviricinin kommutasiya sxemini; zədələnmələrin və iş rejimlərinin pozulmasının növlərini; sabit cərəyan və gərginlik transformatorların qoşulma sxemini; xəttin avtomatik təkrar qoşmasının (ATQ) vəzifəsini; ehtiyatı avtomatik qoşma (EAQ) qurğusunun təyinatını və ona olan əsas tələbləri.
İşin xüsusiyyəti. Çevirici avadanlığın sınağı və sazlaması üzrə çox mürəkkəb işlərin yerinə yetirilməsi Fototranzistor, stabilitron və diodların dəyişdirilməsi. Tristor blokların, sabit cərəyan mənbələrində yüksəldici gərginliklə sınanması. SSTV-qnin idarəetmə sisteminin fazalaşdırılması. Məntiqi və inteqral elementləri olan sxemlərin yoxlanıb sazlanması. Yarımkeçirici kvant generatorlarının (YKG) sökülüb quraşdırılması. İdarəetmə və mühafizə şkaflarının təmiri və sazlanması.
Bilməlidir. Telemexanika qurğularına xidmət qaydasını, impulslar qrupu generatorunun, elektron-şüa osilloqrafının, impuls gərginlik, generatorunun modulunun tərkibinə daxil odan idarəetmə şkaflarını mühafizə və siqnallaşdırmanın (İİ və SŞ) məntiqi və inteqral elementlərinin sxemini və quruluşunu; tristor bloklarının və modullarının saxlanılma sxemini. (Orta ixtisas təhsili tələb olunur).
İşin xüsusiyyəti. Hava xəttinin (HX) trassasının onun keçdiyi yerə ayrı-ayrı tikililərə bənd etməklə, dayaqların, qurulan və qoşulan avadanlıqların tiplərini göstərməklə eskiz planının tərtib edilməsi. Eskizlər üzrə, kalkada yemi HX-nin planının (sxeminin) tərtib etməklə, kalkada mövcud hava xətlərinin planlarında düzəlişlərin aparılması. Yeni tikilən HX-nin pasport məlumatlarının (göstəricilərin) tərtib edilməsi. Ünvanlar (adreslər üzrə texniki sənədlərin doldurulması. HX-nin sxemində dayaqların nömrələri, paylaşdırma məntəqələri (PM) və transformator yarımstansiyalarının –(TYS) göstərilməsi. Yeni kabel xətlərinin eskizinin tərtib edilməsi və reperlər üzrə yoxlamaqla yaxud ayrı-ayrı tikililərə bəed etməklə mövcud kabel xətlərinin yeni muftalarının eskizlərinin tərtib edilməsi. Eskizlər üzrə yeni kabel xətlərinin planlı və kalkasının hazırlanması. Kabel xətlərinin və muftaların yerləşdirilməsi üzrə bütün dəyişiklikləri plan və kalkaya köçürülməsi. Yenidən çəkilmiş kabel xətlərinin pasport məlumatlarının tərtib edilməsi.
Bilməlidir. HX, PM, TYS və kabel xətlərinin təyinatını; kalkada eskizlərin tərtib olunması və planın (sxemi) hazırlanma qaydasını; topoqrafik nişanları və işarələri; hava və kabel xətlərinin tikinti layihəsini və çertyojların (cizgilərin) oxunma qaydasını; elektrotexnikadan elementar məlumatları.
İşin xüsusiyyəti. Gərginliyi 1000 V-a qədər olan elektrik qurğularına elektrik sayğaclarının quraşdırılması və onlara xidmət göstərilməsi. Nümunəvi sayğacdan və yaxud laboratoriya vattmetrindən istifadə etməklə dövrəyə, cərəyan və gərginlik ölçü transformatorları vasitəsi ilə qoşulmuş birbaşa axınlı sayğaclarla enerjinin hesaba alınma sxeminin yoxlanması. Ölçü transformatorların və elektrik sayğaclarının yararlı olmasının təyin edilməsi və onların dəyişdirilməsi. Ölçü transformatorları ilə yerinə yetirilmiş, enerjinin hesaba alınma sxemlərində hesablama əmsalının təyin edilməsi. Elektrik sayğaclarının dövrəyə qoşulması.
Bilməlidir: Qoşma sxeminin iş prinsipini və quruluşunu; elektrik enerjisinin hesablanması üzrə elektrik qurğularının texniki xarakteristikalarını və yol verilə bilən xətalarını; hesablama əmsallarını; elektrik sayğaclarını quraşdıran, dəyişdirən və yoxlayan zaman işin görülmə qaydasını; elektrik sayğaclarının daşınma qaydasını; operativ və hesablama sənədlərinin yazılma qaydasını; elektrotexnikanın əsaslarını.
Gərginliyi 1000 V-dan yuxarı olan elektrik qurğularında quraşdırma xidmət zamanı - IV ixtisas qrupu.
İçin xüsusiyyəti. 200 min kVt-a qədər olan su elektrik stansiyaların da balıq yolunun əsas və yardımçı avadanlıqlarına təmir xidməti göstərilməsi və hidroaqreqatın mexaniki avadanlığının və çayın aşağı axarında və şlüzündə doldurma və boşaltma sistemli şaxtalarda olan yardımçı avadanlıqlarının qəzasız işinin təmin edilməsi. Xidmət edilən avadanlığın yağlanması və təmizlənməsi işində olan kiçik nasazlıqların aradan qaldırılması.
Bilməlidir: Balıq yolunun əsas və yardımçı avadanlıqlarının iş prinsipini quruluşunu; ölçü vasitələrinin vəzifəsini və quraşdırılma yerini; hidravlika, mexanika və elektrotexnika üzrə elementar məlumatları.
İşin xüsusiyyəti: Gücü 200 min kVt-dan çox olan su elektrik stansiyasında balıq yolunun əsas və yardımçı avadanlıqlarına təmir xidməti göstərilməsi və hidroaqreqatın mexaniki avadanlığının və çayın aşağı axarında və şlüzdə doldruma və boşaltma sistemli şaxtalarda olan-yardımçı avadanlıqların qəzasız işinin təmin edilməsi. Buxar generatorlarını, qazanların və istilik şəbəkələrini qidalandırmaq üçün suyun ilkin və tam təmizlənməsi, kondensatın təmizlənməsi, kimyəvi reagentlərin anbarının qurğularına və gücü 100 min kVt-a qədər olan istilik elektrik stansiyalarının kimyəvi sexlərində olan digər avadanlıqlara təmir xidməti göstərilməsi. Gücü 100 min kVt-a qədər olan digər istilik elektrik stansiyalarında mazutun qızdırılması və ötürülməsi üzrə avadanlıqlara təmir xidməti göstərilməsi.
Gücü 100 min kVt-a qədər olan istilik elektrik stansiyalarında qazan aqreqatlarına, üstü borularına və üfürücülərə təmir xidməti göstərilməsi.
Gücü 100 min kVt-a qədər olan istilik elektrik stansiyalarında qazan turbin avadanlıqlarına: turboaqreqatlara, devratorlara, buxarlandırıcılara, qızdırıcılara, qidalandırıcı nasoslara, su təchizatı avadanlığına və turbinin digər avadanlıqlarına təmir xidməti göstərilməsi.
Xidmət edilən avadanlığın işinə nəzarət edilməsi: avadanlığın işində olan nasazlığın aradan qaldırılması. Profilaktik təmir işlərinin yerinə yetirilməsi. Avadanlığın işə salınmasında, dayandırılmasında, kimyəvi reagentlərin qəbulunda və boşaldılmasında qəza halının ləğv edilməsində iştirak. Alət və qurğu dəstəsinin saz halda saxlanması.
Bilməlidir: Xidmət edilən əsas və yardımçı avadanlığın quruluşu və iş prinsipini; avadanlığın istilik və kinematik sxemini; yağlama aqreqatı və sıxışdırıcı materialların, kimyəvi reagentlərin xassələrini və işlədilmə qaydalarını, xüsusi və universal alət və qurğulardan istifadə qaydasını, istilik texnikasını, mexanika, su hazırlığı üzrə elementar məlumatları; çilingər işini.
İşin xüsusiyyəti: İstilik elektrik stansiyalarında turbin avadanlığına, gücü 100 min kVt-dan çox olan istilik elektrik stansiyalarının qazan avadanlığına və yanacaqvermə avadanlığına təmir xidməti göstərilməsi. Gücü 100 min kVt-a qədər olan istilik elektrik stansiyalarında qazan turbin avadanlığına təmir xidməti göstərilməsi
Bilməlidir: Xidmət edilən avadanlığın quruluşunu və kinematik sxemini; qəzanın yaranma və hissələrin vaxtından əvvəl yeyilmə səbəbini müəyyən etmək üsullarını; müsaidə və oturtmalar sistemini; avadanlığın profilaktik təmirinin əsas müddəalarını; istifadə olunan xüsusi və universal alət və qurğuların konstruksiyasını.
Gücü 100 min kVt-dan çox olan istilik elektrik stansiyasının qazan-turbin avadanlığına təmir xidməti zamanı - V ixtisas qrupu.
İşin xüsusiyyəti: Toz-nəmlik maşının köməyi ilə, hidroyuyucu və s. tətbiq etməklə elektrik stansiyalarının istehsal binalarında yerləşən avadanlıqların xarci səthinin təmizlənməsi. Mexanikləşdirilmiş təmizləmə vasitələrinə texniki xidmət göstərməklə onların təzyiq altında yoxlanması.
Bilməlidir: Mexanikləşdirilmiş təmizləmə vasitələrinin iş prinsipini; avadanlığın yerləşdirilməsi və onun təmizləmə qaydasını.
İşin xüsusiyyəti: Ölçü vasitələrinə xidmət edilməsi. Ölçü vasitələrində və onun elementlərində təmir heyətinin çağırılmasına ehtiyac olmayan kiçik nasazlıqların aşkar edilməsi və aradan qaldırılması. Cərəyan mənbəyindən aralanmış ölçü vasitələrinin hisslərinin dəyişdirilməsi, yuyulub təmizlənməsi. Gərginliyi söndürdükdən sonra, lövhədə (şitdə) olan nasaz ölçü vasitələrinin sazlanması və işə salınması. Ölçü vasitələrinin dövrəyə qoşulması və açılması. Qeyd edici ölçü vasitələrinə istismar xidməti göstərilməsi.
Bilməlidir: İstilik texnikası və kimyəvi nəzarətin birinci və ikinci dərəcəli ölçü vasitələrinin in prinsipini, vəzifəsini və quraşdırılma yerini; elektrik stansiyası avadanlığının istilik sxemini; avtomatik tənzimləyicilər, texnoloji mühafizələr, bloklamalar, siqnallaşdırmalar, məsafədən idarəetmə qurğuları və onlara aid olan bütün elementlər haqqında ümumi məlumatları; ölçü vasitələrinin dəqiqlik dərəcələrini; lövhədə (şitdə) qurulmayan cihazların göstəricisini yoxlamaq üçün gəzdirilən ölçü vasitələrinin təyinatını və onlardan istifadə qaydasını; istilik texnikası, mexanika və elektrotexnika haqqında elementar məlumatları.
İşin xüsusiyyəti: Daha yüksək ixtisaslı elektrik çilingərinin rəhbərliyi altında, nəzarət və idarəetmə sisteminin elementlərinə, avtomatik qurğulara və tənzimləyicilərə, texnoloji mühafizə, bloklama, siqnallaşdırma, məsafədən iadrəetmə qurğularına istismar xidməti göstərilməsi. İdarəetmənin elektrik sxemində olan nasazlıqların aşkar edilib aradan qaldırılması, yaxud işə salma aə açma aparatların dəyişdirilməsi. Siqnal lampalarının dəyişdirilməsi. Avtomatik tənzimləyicilərin ölçü və elektron bloklarının tənzimlənməsi (balanslamaq). Sərəncam üzrə təmir və sazlama işlərinə icazə verilmə. Bloklama və siqnallaşdırmanın yoxlanılmasında iştirak etmək. İdarəetmə sisteminin qoşulması və sazlanması. İcra mexanizmlərində uclardakı elektrik açarların tənzimlənməsi.
Bilməlidir: Avtomatik qurğuların və tənzimləyicilərin iş prinsipini; avtomatik tənzimləyicilərin, mühafizələrin, məsafədən idarəetmə sistemlərini; siqnallaşdırmanın prinsipial, struktur (quruluş) və kommutasiya quraşdırma sxemlərini; bütün yığımların və lövhələrin ölçü və avtomatika vasitələrinin sxemləri; kommutasiya sxemlərində olan zədələnmə yerlərini tapmaq və aradan qaldırmaq üsullarını.
İşin xüsusiyyəti. Nəzarət və idarəetmə sisteminin elementlərinə, avtomatik qurğulara və tənzimləyicilərə, gücü 240 kVta qədər olan bogeneratorun (elektrik stansiyalarında) məsafədən idarəetmə qurğularına istismar xidməti göstərməklə, onların fasiləsiz işləməsinin təmin edilməsi. Nəzarət və idarəetmə sisteminin dövrəyə qoşulması və açılması. Xidmət edilən nəzarət və idarəetmə vasitələrində və ona aid olan bütün elementlərdə qüsurların aşkar edilib aradan qaldırılması. Avtomatik tənzimləyicilərin qimən köklənməsi (sazlanması). Texnoloji mühafizələrin, bloklamaların və siqnallaşdırmanın yoxlanması. Təmir sazlama işləri aparmaq üçün iş yerlərinin hazırlanması.
Bilməlidir: Lövhədə (şitdə) olan ölçü vasitələrini və tənzimləyiciləri sazlamaq və sınaqdan çıxarmaq üçün gəzdirilən ölçü vasitələrinin və qurğuların təyinatını, onlardan istifadə şərtlərini; istilik və enerji istehsalının texnoloji prosesin; elektron hesablama maşınlarının quruluşunu və sxemini; elektronikanın və elektrotexnikanın əsaslarını. 240 kVt-dan artıq gücə malik turbogeneratorun (elektrik stansiyasında) nəzarət və idarəetmə sisteminin elementlərinə istismar xidməti zamanı – VI ixtisas qrupu.
Qeyd: Nəzarət və idarəetmə sisteminə xidmət zamanı hesablama dan istifadə olunursa, ixtisas qrupu uyğun güclərdə verilmiş ixtisas qrupundan bir qrup yuxarı verilir.
VI və VII ixtisas qrupunu vermək üçün orta ixtisas təhsili tələb olunur.
İşin xüsusiyyəti. Elektrik stansiyasının elektrik avadanlıqlarına texniki xidmət göstərməklə onların fasiləsiz və faydalı işləməsinin təmin edilməsi. Rele mühafizəsinin, məsafədən idarəetmənin, siqnallaşdırmanın və elektroavtomatikanın vəziyyətinə nəzarət. Paylaşdırıcı qurğularda operativ çevirmələrin aparılması. Generatorların hidrogen soyutmasından hava soyutmasına və əksinə çevrilməsi. Meqaommetrlə elektrik avadanlığı izolyasiyanın vəziyyətin yoxlanması. Elektrik ölçmə kəlbətinləri ilə elektrik parametrlərin ölçülməsi. Xidmət edilən avadanlığın işində olan nasazlıqların aşkar edilməsi və aradan qaldırılması. Elektrik avadanlıqlarını təmirə çıxartmaq, iş yerini hazırlamaq, təmir və sazlama işlərini aparmaq üçün fəhlələrə icazə verilməsi. Avadanlığın işə salınması.
Bilməlidir: Elektrik avadanlığının təyinatını və quruluşunu elektrik stansiyasının paylaşdırıcı qurğusunun elektrik sxemini; elektrik parametrlərini; ölçü vasitələrinin, dəyişən cərəyan düzləndiricilərinin, yüksək tezlikli cərəyan qurğularının quruluşunu və təyinatını; rele mühafizəsinin elektroavtomatikanın, siqnallaşdırmanın iş prinsipini və sxemini; elektrik avadanlığında zədə yerinin tapılma üsullarını; elektrik stansiyasının əsas və yardımçı avadanlığının yerləşdirilməsini və texniki xarakteristikasını; istilik və elektrik enerjisi istehsalının texnoloji prosesini;elektrotexnikanın əsaslarını, istilik texnikasının elementar əsaslarını.
30 min kVt-a qədər vahid gücə malik turbogeneratorları olan istilik-elektrik stansiyalarında elektrik avadanlıqlarına xidmət zamanı - III ixtisas qrupu;
30 min kVt-dan 130 min kVt-a qədər vahid gücə malik turbogeneratorları olan istilik elektrik stansiyalarında elektrik avadanlıqlarına xidmət zamanı - IV ixtisas qrupu;
130 min kVt-dan 800 min kVt-a qədər vahid gücə malik turbogeneratorları olan istilik elektrik stansiyalarında elektrik avadanlıqlarına xidmət zamanı - V ixtisas qrupu;
800 min kVt-dan çox vahid gücə malik turbogeneratorları olan istilik elektrik stansiyalarında elektrik avadanlıqlarına xidmət zamanı - VI ixtisas qrupu;
Qeyd: Elektrik stansiyalarının elektrik avadanlıqlarına xidmət edən böyük elektrik montyorunun tarif dərəcəsi, uyğun növlü elektrik stansiyalarının uyğun güclü turbogeneratorlarına və enerji bloklarına xidmətdə verilən ixtisas qrupundan bir qrup yuxarı olur.
İşin xüsusiyyəti. Xlorlu əhəng məhlulunun hazırlanması və dozalanması, səpələciyi soyuducu qurğularının və hovuzların suyunun xlorlaşdırılması. Suda olan aktiv xlorun müəyyən edilmiş artıqlıq konsentrasiyasının təmin edilməsi.
Bilməlidir: Xidmət etdiyi aparatların quruluşu haqqında əsas məlumatları; su kəmərlərinin və armaturların yerləşməsini; xlorlanan məhsulların konsentrasiyasını.
İşin xüsusiyyəti. Qazanların, istilik şəbəkələrinin və buxarlandırıcıların qidalanması üçün qabaqcadan təmizlənmiş suyun, yumşaltma sxemi üzrə kimyəvi təmizlənmə prosesinin idarə olunması.
Kationit süzgəclərin duzlar məhlulu ilə regenerasiyası. Kimyəvi analizlərin nəticələri və ölçü vasitələrinin göstərciləri üzrə yumşaldılma prosesinin parametrlərinin tənzim edilməsi. Suyun yumşaldılma prosesinə nəzarət. Xidmət edilən avadanlıqda istifadə olunan reagentlərin və xüsusi ehtiyaclara su sərfinin miqdarının hesablanması. Tullanılan suların neytrallaşdırılması; Su hazırlayıcı qurğuların avadanlığInın işə buraxılmasında, dayandırılmasında və sınanmasında iştirak etmək. Avadanlığın, armaturların, kommunikasiyaların, cihazların işində olan nasazlıqların aşkar edilməsi və onların aradan götürülməsi (ləğv edilməsi) üzrə tədbirlərin görülməsi. Qəza hallarının ləğvində iştirak edilməsi.
Bilməlidir: Su yumşaldıcı qurğunun texnoloji sxemini; xidmət etdiyi avadanlıqların, müxtəlif sistemli süzgəclərin, nasosların, dozalaşdırıcı qurğuların, çənlərin və s. quruluşunu və iş prinsipini; suyun kimyəvi üsulla hazırlanmasının, yumşaldılmasının regenerasiyasının, neytrallaşdırılmasının əsas texnoloji proseslərini; texnoloji proseslərin aparılma rejimlərini kimyəvi reagentlərin təyinatını; ölçü və avtomatika vasitələrinin vəzifələrini və quraşdırma yerlərini; qazın buxar-su yolunun prinsipial sxemini; su hazırlayıcı qurğunun, işinə kimyəvi nəzarətin aparılması qaydalarını; ümumi kimya üzrə elementar məlumatları.
İşin xüsusiyyəti. Qazanların, istilik şəbəkələrinin və buxarlandırıcıların qidalanması üçün qabaqcadan təmizlənmə ilə suyun yumşaldılma prosesinin idarə olunması. Durulducularda (durulducu hovuzlarda, çənlərdə) reagentlə suyun ilkin emalı. Durulducularda suyun reagentlə emalı texnoloji prosesinə kimyəvi nəzarət, Durulducularda suyun reagentlə emalı texnoloji prosesinin parametrlərinin və ölçü vasitələrinin göstəriciləri və kimyəvi analizlərin nəticələri üzrə suyun yumşaldılmasının tənzimlənməsi. İonitlərin: hopma həcminin və reagentin xüsusi sərfinin texnoloji xarakteristikalarının hesablanması. Qazanların enerji bloklarının konturlarının qidalandırılması və turşuların, duzların və qələvilərin məhlulları ilə ionit süzgəclərinin regenerasiyası üçün daha yüksək ixtisaslı aparatçının rəhbərliyi altında suyun duzsuzlaşdırılma prosesinin aparılması. Qəza hallarının ləğv edilməsi.
Bilməlidir: Suyun duzsuzlaşdırılmasının və reagentlə emalının texnoloji sxemlərini; durulducularda (hovuzlarda) suyun reagentlə işləməsinin aparıldma rejimini; qidalandırıcı suyun keyfiyyət normalarını; analizlərin və hesablama aparılma üsullarını.
İşin xüsusiyyəti. Elektrik stansiyasının avadanlığına xidmət edilməsi. Turbo və hidrogeneratorların, sistem ilə əlaqələndirici transformatorların, xüsusi ehtiyac transformatorlarının, stansiyadan çıxan hava və kabel xətlərinin, akkumulyator batareyalarının, sabit cərəyan sistemlərinin iş rejimlərinə, ölçü vasitələrinin göstəricilərinə nəzarət etməklə onların qəzasız və faydalı işləməsinin təmin edilməsi. Rele mühafizəsi elektroavtomatika, ölçü vasitələri, blinker qurğularının və elektrik sxeminin elementlərinə nəzarət edən siqnalverci qurğuların işinə nəzarət edilməsi. Verilmiş dispetçer qrafiki üzrə elektrik stansiyası generatorlarının iş rejiminin tənzimlənməsi. Generatorların, xüsusi ehtiyac transformatorlarının işə qoşulması və açılması, elektrik stansiyasının elektrik sxemlərində dəyişdirmələrin apaıdlması. Qəza hallarının ləğv edilməsində iştirak etmək. Maşın teleqrafına nəzarət etmək.
Bilməlidir. Elektrik maşınlarının, rele mühafizəsinin və elektroavtomatikanın, elektrik avadanlığının, ölçü, siqnalverici və məsafədən idarəetmə vasitələrinin quruluşunu və iş prinsipini; elektrik stansiyasının elektrik sxemini; elektrik və istilik mexanikasının əsas avadanlıqlarının texniki xarakteristikalarını; elektrik və istilik enerji istehsalının texnoloji prosesini; parametrlərin buraxıla bilən dəyişmə hədlərini; elektrotexnikanın əsaslarını.
Gücü 400 min kVt və ondan çox olan elektrik stansiyalarında V və VI ixtisas qrupunun verilməsi üçün orta ixtisas təhsili tələb olunur.
İşin xüsusiyyəti. Enerji bloklarının fasiləsiz və faydalı işləməsinin təmin edilməsi.
Enerji bloklarının avadanlıqlarının işə buraxılması, dayandırılması, sınanması, təzyiq altında yoxlanması və onların istilik sxemlərində dəyişdirmələrin aparılması. Qəza hallarının ləğv edilməsi. Avadanlığın təmirə çıxarılması. Təmir və yaxud sazlama işlərinin aparılması üçün iş yerlərinin hazırlanması. Avadanlığın işində olan nasazlıqların aşkar edilməsi və aradan qaldırılması. Enerji bloklarına xidmət edən fəhlələrə rəhbərlik edilməsi.
Bilməlidir: Enerji avadanlığının quruluşunu, texniki xarakteristikasını, energetika avadanlığını və istilik mühafizəsini enerji blokları avadanlığının su və turşularla yuyulma rejimini; qazan-turbin sexinik energetika avadanlığının işinin texniki iqtisadi göstəricilərini; istilik texnikasının, elektrotexnikanın, mexanikanın və su hazırlığının əsaslarını.
Gücü 150 kVt və ondan çox olan enerji bloklarına xidmət edən zaman orta ixtisas təhsili tələb olunur.
İşin xüsusiyyəti. Verilmiş yük qrafikinə uyğun olaraq vahid gücü 240 min kVt-a qədər olan enerji blokunun iş rejiminin idarə edilməsi. Enerji blokuna istismar xidməti göstərməklə onun fasiləsiz və faydalı işləməsinin təmin edilməsi.
Xidmət edilən avadanlığın işə buraxılması, dayandırılması, təzyiq altında yoxlanması, sınanması və enerji blokunun istilik sxemində dəyişdirilmələrin aparılması. Turbogeneratorun dövrəyə qoşulması və açılması, enerji blokunun xüsusi ehtiyaclarının elektrik avadanlıqlarının qidalandırılmasının əsasda ehtiyata və əksinə çevrilməsi. Ölçü vasitələrinin göstəricilərinə, avtomatik tənzimləyicilərin və siqnalvericilərin işinə nəzarət edilməsi. Avadanlığın işində olan nasazlıqların aşkar etməklə onların aradan qaldırılması üçün tədbirlər görülməsi. Qəza halının ləğv edilməsi. Tabeliyində olan fəhlələrə rəhbərlik edilməsi.
Bilməlidir: Qazanın, turbinin, generatorun, transformatorun və yardımçı avadanlıqların quruluşunu, iş prinsipini və texniki xarakteristikasını, istilik və elektrik enerjisi istehsalında istilik mühafizəsini, istilik sxemini və texnoloji prosesi; enerji blokunun yük rejimlərini; parametrlərində buraxıla bilən dəyişmələr həddini; enerji blokunun avadanlığının işinin texniki iqtisadi göstəricilərini; istilik texnikasının, elektrotexnikanın, mexanikanın və su hazırlığının əsaslarını.
Vahid gücü 240 min kVt-dan çox olan enerji blokunun iş rejimini idarə edərkən (orta ixtisas təhsili tələb olunur) – VII ixtisas qrupu.
İşin xüsusiyyəti. Elektrik enerjisinin tələbatçılarına xidmət edilməsi. Hesablayıcı cihazların vəziyyətinə və işləməsinə nəzarət hesaba alınmadan enerjidən istifadə hallarının aşkar edilməsi. Elektrik sayğaclarının göstəricilərinin yazılması, enerjinin hesaba alınma qaydası pozulduqda hesablama aparılması. Tələbatçılara ödəmə haqqında xəbərdarlıqların çatdırılması; tələbatçılar tərəfindən hesabların vaxtında ödənilməsinin təmin edilməsi.
Bilməlidir. Elektrik sayğaclarının və ölçü transformatorlarının iş prinsipi və istismarı qaydalarını; elektrik sayğaclarının qoşulma sxemlərini; elektrik sayğaclarının buraxıla bilən xətalarını; hesablama əmsallarını; xidmət etdiyi elektrik qurğuları haqqında elementar məlumatları; hesablayıcı cihazlara daxil olmadan elektrik qəbuledicilərinin qoşulma üsullarını.
İşin xüsusiyyəti. Ödənilmiş hesablar və yaxud özünəxidmət kitabları üzrə elektrik enerjisi tələbatçıları ilə hesablaşmalara nəzarət. Birfazalı məişət elektrik sayğaclarının şəbəkədən açılması və qoşulması, məişət tələbatçılarının elektrik enerjisi şəbəkəsinin açılması və qoşulması.
Bilməlidir. Birfazalı elektrik sayğaclarının işləmə prinsipini və qoşulma sxemlərini; enerjiyə görə hesablaşmaların texnologiyasını; hesablaşmalar üzrə sənədlərin aparılma qaydalarını.
İşin xüsusiyyəti. Tələbatçıların enerji sərfi və bankdan daxil olan ödənilmiş hnsablar və yaxud tabulyaqramlar üzrə elektrik enerjisi tələbatçılarının hesablarına nəzarət etmək. Elektrik enerjisinin tələbatçılarının xidmət göstərilməsi, onların şəbəkədən açılması və qoşulması, nasaz elektrik sayğaclarının və ölçü transformatorlarının dəyişdirilməsi. Təhkim edilmiş tələbatçılarla elektrik enerjisi sərfinə aid hesablaşmalarının aparılması. Aşağı ixtisaslı enerji nəzarəti yoxlayıcılarına və elektrik sayğaclarının istismarı üzrə elektrik montyorlarına tapşırıqları hazırlayıb verməklə görülmüş işlərin onlardan qəbul edilməsi. Tələbatçlarla sərf etdikləri enerji üzrə hesablaşmalar aparılarkən hesablayıcı maşınlarda işləmək. Enerji hesablayıcı cihazlarının vəziyyətinə nəzarət və onların düzgün işlənməsinin təmin edilməsi. Aşağı ixtisaslı enerji nəzarəti yoxlayıcılarına rəhbərlik edilməsi.
Bilməlidir: Elektrik sayğaclarının, ölçü transformatorlarının və xidmət edilən dikər elektrik aparatlarının xarakteristikalarını; hesablayıcı texnikadan istifadə etməklə enerji sərfinə aid hesablaşmaların aparılma qaydalarını; enerji sərfinə aid hesablaşma tabulyaqramlarından düzgün istifadə etmək qaydalarını.
Aqreqatların (qazan-turbin) idarəetmə blok sisteminin maşinisti
Машинист блочной системы управления агрегатами (котель-турбин)
Balıq keçidi qurğusunun maşinisti
Машинист рыбоподьемника
Buxar turbinlərinin maşinisti
Машинист паровых турбин
Buxar turbinlərinin mərkəzi istilik idarəetmə lövhəsinin maşinisti
Машинист центрального теполового щита управления паровыми турбинами
Qaz-turbin qurğularının maşinisti
Машинист газотурбинных установок
Qaz-turbin sexinin böyük maşinisti
Старший машинист котлотурбинного цеха
Qazanların mərkəzi istilik idarəetmə lövhəsinin maşinisti
Машинист централвного теплового щита управления котлами
Qazanxana avadanlığının böyük maşinisti
Старший машинист котельного оборудования
Qazanxana avadanlığı üzrə maşinist baxıcı
Машинист-обходчик по котельному оборудований
İstilik məntəqələrinə xidmət üzrə çilingər
Слесарь по обслуживанию тепловых пунктов
İstilik şəbəkələrinə xidmət üzrə çilingər
Слесарь по обслуживанию тепловых сетей
Yarımstansiyalar xidmət üzrə elektrik montyoru
Электромонтер по обслуживанию подстанций
Kabel şəbəkəsi istiqamətlərinə (trassasına) nəzarət üzrə elektrik montyoru
Электромонтер по надзору за трассами кабельных сетей
Kimyəvi reagentlərin hazırlanması üzrə aparatçı
Аппаратчик но приготовлению химреагентов
Maşın zalının hidroaqreqatlarına xidmət üzrə elektrik montyoru
Электромонтер по обслуживанию гидроагрегатов машинного зала
Operativ-səyyar briqadanın (OSB) elektrik montyoru
Электромонтер по оперативно-выездной бригады
Paylaşdırıcı şəbəkələrdə operativ çevirmələr üzrə elektrik montyoru
Электромонтер по оперативным переключениям в распределительных сетях
Paylaşdırıcı şəbəkələrin istismarı üzrə elektrik montyoru
Электро монтер по эксплуатации респределителных сетей
Sahil nasos stansiyaların maşinisti
Машинист береговых насосных станций
Sınaq və ölçmə üzrə elektrik montyoru
Электромонтер по испытаниям и измерениям
Turbin avadanlığı üzrə maşinisti
Машинист-обходчик по турбиному оборудуванию)
Turbin şöbəsinin böyük maşinisti
Старший машинист турбиного отделения
Hidroaqreqatların maşinisti
Машинист гидроагрегатов
Hidroqurğuların baxıcısı
Обходчик гидросооружений
Çevirici qurğulara xidmət üzrə elektrik montyoru
Электромонтер по обслуживанию преорбазовательных устроиств
Elektrik veriliş xəttinin trassasının eskizlənməsi üzrə elektrik montyoru
Электромонтер по эскизированию трасс линий электропередачи
Elektrik sayğaclarının istismarı üzrə elektrik montyoru
Электромонтер по эксплуатаций электросчетчиков
Elektrik stansiyaları avadanlığının təmizlənməsi (yığışdırılması) üzrə motorçu
Моторист по уборке оборудования электростанций
Elektrik stansiyaları avadanlığına xidmət üzrə çilingər
Слесарь пр обслуживанию оборудования электростанций
Elektrik stansiyalarının avtomatika və ölçü vasitələrinə xidmət üzrə elektrik çilingəri
Электрослесарь по обслуживанию автоматики и средств измерения электростанций
Elektrik stansiyalarının elektrik avadanlığına xidmət üzrə elektrik montyoru
Электрослесарь по обслуживанию электрооборудования электростанций
Elektrik stansiyalarında suyun kimyəvi təmizlənməsi üzrə aparatçı
Аппаратчик химводоочистки электростанций
Elektrik stansiyalarında baş idarəetmə lövhəsinin elektrik montyoru
Электромонтер главного шита управления электростанций
Enerji bloklarının böyük maşinisti
Старший машинист энергоблоков
Enerji blokunun maşinisti
Машинист энергоблоков
Enerji nəzarətinin yoxlayıcısı
Машинист энергонадзора
Yarımstansiyaya xidmət üzrə elektrik montyoru, “Operativ səyyar briqadasının elektrik montyoru”; “Paylaşdırıcı şəbəkələrdə operativ (çevik) çevirmələr üzrə elektrik montyoru” və “Paylaşdırıcı şəbəkələrin istismarı üzrə elektrik montyoru” fəhlə peşələrinə ixtisas qrupu vermək üçün xidmət edilən qruğuların aşağıdakı mürəkkəblik dərəcələri müəyyən edilmişdir:
1. İki və daha çox sistem şini və yüksək gərginlik tərəfində açarları, an azı 10 ədəd 3-5 kV gərginlikli xətti və ən azı 5 ədəd güc transformatoru olan yarımstansiyalar, gərginliyi 35 kV 1-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiyalara aiddir.
2. İki və daha çox sistem şini və yüksək gərginlik tərəfində açarları olan yarımstansiyalar və sinxron kompensatorları olan yarımstansiyalar, gərginliyi 35 kV 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiyalara aiddir.
3. 1-ci və 2-ci bəndlərdə göstərilən yarımstansiyalardan başqa yarımstansiyalar, gərginliyi 35 kV 3-cü mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiyalara aiddir.
4. İki və daha çox sistem şini və yüksək gərginlik tərəfində açarları olan yarımstansiyalar, çoxbucaqlı sxemli yarımstansiyalar və sinxron kompensatorları olan yarımstansiyalar, gərginliyi 110, 154, 220 kV 1-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiyalara aiddir.
5. 4-cü bənddə göstərilən yarımstansiyalardan başqa yarımstansiyalar, gərginliyi 110, 154, 220 kV 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan yarımstansiyalara aiddir.
6. 1-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələr aiddir:
a) iki şüalı, yaxud dairəvi qidalandırılması olan paylaşdırma məntəqələri (PM) və transformator yarımstansiyası (TYS) və bir neçə seksiyası, yaxud 15-dən çox xətti birləşdirilən sistem şini olan mürəkkəb quruluşlu (konfiqurasiyalı) şəbəkələr.
b) iki şüalı, yaxud dairəvi qidalandırılması olan PM və TYS paylaşdırıcı şəbəkə ilə birlikdə xidmət göstərilən 35, 110 kV gərginlikli yarımstansiyası olan mürəkkəb quruluşlu (konfiqurasiyalı) şəbəkələr;
7. 6-cı bənddə göstərilənlərdən başqa yerdə qalan paylaşdırıcı şəbəkələr, 2-ci mürəkkəblik dərəcəsindən olan paylaşdırıcı şəbəkələrə aiddir.
Qeyd. Gərginliyi 330, 400, 500 və 750 kV olan yarımstansiyalara xidmət göstərilməsi mürəkkəblik dərəcəsinə görə bölünmürlər.
Aqreqatlar blokunun (buxar-turbin generatoru) idarəetmə lövhəsinin maşinisti
Gücü 800 min kVt-dan çox olan kondensasiyalı turbinlər və gücü 500 min kVt-dan çox olan istiləşdirmə turbinləri
Enerji blokunun maşinisti
Gücü 800 min kVt-dan çox olan enerji blokları
Qazan avadanlığının böyük maşinisti
Buxar istehsalı 300 t/saatdan çox olan bərk yanacaqla işləyən qazan aqreqatları
Qazan-turbin sexinin böyük maşinisti
Gücü 130-dan çox 240 min kVt-a qədər
Enerji bloklarının böyük maşinisti
Gücü 240-dan çox 800 min kVt-a qədər
Sınaq və ölçmə üzrə elektrik montyoru
Gərginliyi 750 kV və çox olan elektrik avadanlıqları və gərginliyi 220 kV-dan çox olan güc transformatorları
Yarımstansiyaya xidmət üzrə elektrik montyoru
Gərginliyi 750 kV və ondan çox olan dəyişən cərəyan yarımstansiyaları və gərginliyi 800 kV-dan çox olan sabit cərəyan yarımstansiyaları.
İşin xüsusiyyəti. Hissələrin 12-14 kvalitetlər (5-7 dəqiqlik dərəcələr üzrə çilingər emalı. Sökülmüş hissələrin təmizlənməsi, yuyulması və silinməsi, mürəkkəb olmayan metal və izolyasiya konstruksiyalarının hazırlanması. Çilingər alətlərinin inventarların, ləvazimatların və materialların iş yerinə gətirilməsi, işə hazırlanması və yığışdırılması. Sexin binasında, meydançada və bağlı qablarda elektrik-qaz qaynaqçısı ilə birlikdə işləmək. Qalaylama və lehimləmə üçün səthlərin təmizlənməsi
Daha yüksək dərəcəsi olan çilingərin rəhbərliyi altında təmir olunacaq əsas və köməkçi avadanlığın sadə düyün və elementlərinin sökülməsi, təmiri və yığılması.
Bilməlidir: Təmir olunan avadanlığın və onun qovşaqlarının iş prinsipini, yerləşdirilməsini və təyinatını; avadanlıqların sadə qovşaqlarının və hissələrinin sökülməsi, təmiri və yığılması üzrə işlərin yerinə yetirilmə üsullarını; sadə çilingər və ölçü alətlərinin təyinatı və istifadə qaydalarını; sexlərdə təhlükəli yerləri; pnevmatik, elektrikləşdirilmiş və alətləri ilə işləyən zaman mühafizə və qoruyucu vasitələrini; inventar taxta-şalbanların yığılma qaydalarını; materialşünaslıq haqqında elementar məlumatları; takelaj işlərinin sadə üsullarını; sadə takelaj vasitələrinin quruluşunu və onlardan istifadə qaydalarını; aç çəkili yüklərin stropla saxlanılma qaydalarını; istilik daşıyıcıların mühitindən asılı olaraq boru kəmərlərinin quruluşunu və yerləşdirilmə sxemini, onların döşənmə və kanallarda, tunellərdə, divar boyu, sütunlarda bərkidilmə üsullarını; bağlayıcı, qoruyucu armaturların konstruksiyasını və təyinatını.
1. Armaturların kipkəclərinin döyəclənməsi.
2. Çənlərin təmizlənməsi.
3. Turbinin rotor diskinin yığınlardan və pasdan təmizlənməsi.
4. Kondensatorların mexaniki təmizlənməsi, qapaqların və lyükların çıxarılması və quraşdırılması.
5. Maşın gövdəsinin örtüyünün sökülməsi və yığılması.
6. Muftaların çəpərlərinin sökülməsi və yığılması.
7. Asbesdən, rezindən, kartondan və paronitdən sadə quruluşlu aparatlarının nişanlanması və nişan yerindən kəsilməsi.
8. Yastıqların yağının dəyişilməsi.
9. Su qəbuledici süzgəcinin torlarının təmizlənməsi.
10. Bolt birləşmələrinin sökülməsi, yuyulması, yığılması və şplintlə bərkidilməsi.
11. Kondensatorların, yağ soyuducularının hava soyuducularının borucuqlarının təmizlənməsi və onların üç hissələrinin yastılanması üçün köməkçi işlərin yerinə yetirilməsi.
12. Süzgəclərin pasdan şlamdan təmizlənməsi, istifadə olunmuş yükləmə materialların boşaldılması.
13. Qaynaq üçün faskanın açılması.
İşin xüsusiyyəti. Əsas və yardımçı avadanlıqlarının, yükqaldırıcı maşın və mexanizmlərin mürəkkəb olmayan qovşaqların və mexanizmlərinin sökülməsi, təmiri və yığılması. Hissələrin 11-12-ci kvalitet (4-5-ci dəqiqlik dərəcələri) üzrə çilingər emalı. Qaynaq etmək üçün, çertyoj üzrə metal konstruksiyalarının mürəkkəb olmayan qovşaqlarının hazırlanması və yığılması. Mürəkkəb olmayan hissələrin eskizinin çəkilməsi, qaynaq birləşmələrinin defektoskopiyası üçün hazırlıq işləri görülməsi və mürəkkəb konfiqurasiyalı araqatlarının nişanlanması və hazırlanması. Kondensatorlarda və qızdırıcılarda polad və latun boruların başlarının yastılamağa hazırlanması və quraşdırılması. Qalayla lehimləmə. Pnevmatik, elektrikləşdirilmiş və alətlərinin təmiri və sazlanması. Sadə mexanizm vasitələrinin köməyi ilə hissə və qovşaqların yerini dəyişdirdikdə, yığdıqda, sökdükdə, quraşdırdıqda takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Təmir olunan buxar-qaz-turbin avadanlığının, istifadə edilən yükqaldıran maşın və mexanizmlərin quruluşunu; qovşaqların və mexanizmlərin vəzifəsini və qarşılıqlı təsirini; avadanlıqların sökülməsinin təmirinin və yığılmasının texnoloji ardıcıllığını; polad və latun boruların başlarını yastılamağın texnologiyasını; dəzgahla və qızdırmaqla boruların əyilmə üsullarını; çertyojların və sxemlərin oxunmasını; hidravlik sınağın texniki şərtləri; bütük təyinatlardan olan boru kəmərlərinin qoşulma və açılma qaydalarını; hidravlik intiqallı sürgülərin iş prinsiplərini; aşqar materialları və boruların qaz və elektrik qaynağı altında əsas məlumatları; buxar paylamanın, tənzimlənmənin və maşınların yağlanmasının prinsipial sxemlərini; hissələri və boruları qaynaq üçün hazırlamaq qaydalarını; mühitin parametrlərindən əsaslı olaraq flanslara, borulara armaturlara, araqatlara sıxma materiallarına olan tələbləri; orta mürəkkəbliyə malik xüsusi alətlərin, qurğuların və ölçü vasitələrinin quruluşunu və təyinatını; çilingər alətlərinin tablama, suyunu vermə hazırlanma və suyunu alma qaydalarını; valların mərkəzə uyğunlaşdırma qaydalarını; müsaidə və oturmaları, kvalitetləri və nahamarlıq parametrlərini; istismarda olan, bütün təyinatlı boru kəmərlərinin qoşulma və açılma qaydalarını; mexanika, istilik texnikası və elektrotexnika üzrə elementar məlumatları.
1. Yağ-buxar-subağlayıcı, tənzimləyici, qoruyucu armaturlarının kipləşdirici üzlüklərinin, yastıqlarının və qapaqlarının (klapanların) yonulub uyğunlaşdırılması ilə təmiri.
2. Turboaqreqatların vallarının boyuncuğunun cilalanması.
3. Turbin silindrlərinin diafraqmalarının yoxlanılması.
4. Şpon qanovunun nişanlanması və uyğunlaşdırılması.
5. Kompensatorların dəyişdirilməsi və qurulması.
6. Turbinin kürəklərindən pərçimlərin itələnməsi və çıxarılması.
7. Nasosların sökülməsi, təmiri və yığılması.
8. Yüksək təzyiqli buxar kəmərində araqatının dəyişdirilməsi.
9. Silindrik və oval şəkilli yonma zamanı dayaq yastıqlarında aralığın.
10. Şəbəkə suları qızdırıcılarının təmir və boruların dəyişdirilməsi.
11. Sürüşmə və yırğalanma yastıqlarının dəyişdirilməsi.
12. Fırlanan su təmizləyici torların təmiri və köhnəlmiş bölmələrinin dəyişdirilməsi.
13. Süzgəclərin sökülməsi, təmiri və yığılması.
İşin xüsusiyyəti. Mürəkkəb pnevmatik və elektrikləndirilmiş alətlərdən, xüsusi qurğulardan, avadanlıqlardan və ölçü vasitələrindən istifadə etməklə əsas və yardımçı avadanlıqların orta mürəkkəbli yükqaldıran maşın və mexanizmlərin qovşaqları və mexanizmlərik sökülməsi təmiri, yığılması, tənzimlənməsi və sınanması. Müxtəlif istiqamət verici və nişanlayıcı ülgüclərin hazırlanması. Təmir olunmuş avadanlıqların hidravlik sınağı. Hissələrin 7-10-cu kvalitet (2-3-cü dəqiqlik dərəcələri) üzrə uyğunlaşdırmaq və hazır vəziyyətdə çatdırmaqla çilingər emalı. Nasosların, fırlanan mexanizmlərin, müxtəlif güclü kompensatorların, istilik mübadilələrinin, üszgəclərin, bütün sistemlərdən olan tənzimləyicilərin, boru kəmərlərinin, qoruyucu və tənzimləyici armaturların, həmçinin avtomatik işləyənlərinin təmiri zamanı lazımi ölçülərin aparılması. Texniki şərtlərə riayət etməklə çertyoj və sxemlər üzrə bütün dərcələrdən olan boru kəmərlərinin çəkilməsi. Avadanlıqlarda yaranan zədələnmənin aşkar edilməsi və onların aradan qaldırılması. Elektrik stansiyasının fəaliyyətdə olan sexlərində stansiya boru kəmərlərində armaturlarda yığma, yenidənqurma və quraşdırılma işlərinin yerinə yetirilməsi. Yük qaldıran maşın və mexanizmlərin, qurğuların köməyi ilə birləşmələrin və hissələrin şaquli və üfüqi səth üzrə yerini dəyişdirdikdə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi. takelaj avadanlıqlarının və alətlərinin sınaqdan çıxarılması.
Bilməlidir: Təmir olunan əsas və yardımçı avadanlıqlarının yükqaldıran maşın və mexanixzmlərin quruluşu daha dəqiq: turbin qurğusunun boru kəmərinin sxemini; təmir olunan avadanlıqların tənzimlənməsi və mərkəzə uyğunlaşdırılması üzrə işlərin yerinə yetirilməsi qaydasını; avadanlıqda olan əsas nöqsanları və onların aradan qaldırılması metodlarını; boruların uclarının yastılama qaydasını; turbin avadanlığının mürəkkəb birləşmələrinin və elementlərinin təmiri, yığılması və hazırlanması üzrə texniki şərtləri; sürüşmə və yırğalanma yastıqlarının quruluşunu; müxtəlif üsullarla (tikişli, tikişsiz, yumrulanmış, bütöv metaldan düzəldilmiş) hazırlanmış boruların istifadə sahələrini; turbin avadanlığının təmiri zamanı istifadə olunan xüsusi alətlərin, ləvazimatların və avadanlıqların konstruktiv xüsusiyyətlərini; boru kəmərlərinin və qabların sınanma qaydalarını; planlı-xəbərdarlıq təmirlərinik əsas müddəalarını; təmirə çıxarmanın və buraxılış naryadın doldurulma qaydalarını; istilik texnikasının, mexanikanın, hidravlikanın əsaslarını.
1. Armaturların kipliyə sınanması.
2. Çənlərin ağzının açılması, kipliyə yoxlanması və bağlanması.
3. Diafraqmalarda köhnə metal-keramik kipləşdiricilərin çıxarılması və yenilərin quraşdırılması.
4. Deaeratorlarda çiləyici qurğunun təmiri.
5. Kondensatorların kimyəvi təmizlənməsi, borularının dəyişdirilməsi, dəyişdirmə zamanı boruların uclarıenın yastılanması, hidravlik sınağı.
6. Yağ soyuducularında borucuqların dəyişdirilməsi.
7. Su təmizləmə avadanlığının süzgəclərində, qablarında, istilik mübadilələrində zədələnmələrin aşkar edilməsi və təmiri.
8. Alçaq təzyiq qızdırıcılarında borucuqların dəyişdirilməklə təmir edilməsi.
9. Turboaqreqatın yastıqlarında aralığın təyin edilməsi, ölçü üzrə şaberlə yonulması.
10. Ayrılan hissələrin səthlərinin şaberlə yonulması.
11. Boruların təzyiq altında yoxlanılması.
12. Qaz-turbin qurğularında qaz alovlandırma borularının, odluq çiləyicilərinin (forsunkalarının) təmiri, yığılması və işə hazırlanması.
13. Buxar turbinində kürəkciyin quyruq hissəsinin ülgüc və ölçü üzrə yonulması (mişarlanması)
14. Buxar ejektorlarının sökülməsi, təmiri və yığılması.
İşin xüsusiyyəti. Buxar və qaz turbinlərinin, buxar maşınlarının kompensatorların, nasosların qızdırıcıların, yağ soyuducularının yüksək və ifrat yüksək təzyiqli boru kəmərlərinin, istilik mübadilə aparatlarının mürəkkəb qovşaqlarının, hissələri və mexanizmlərinin sökülməsi, təmiri, yenidən qurulması, yığılması, tənzimlənməsi və sınaqdan çıxarılması və sazlanması. Müxtəlif parametrli armaturlarının bərpası və təmiri. Yükqaldıran maşın və mexanizmlərin birləşmələrinin təmiri, bərpası, yığılması təmirdən sonra tənzimlənməsi, sınaqdan çıxarılması, sazlanması və istismara verilməsi. Hissələrin 6-7-ci kvalitet (1-2-ci dəqiqlik dərəcəsi) üzrə uyğunlaşdırılması və hazır vəziyyətə çatdırılması ilə çilingər emalı. Nasazlıqların aşkar edilməsi, avadanlığın armaturlarının ayrı-ayrı hissələrinin və qovşaqlarının yeyilmə dərəcəcəsi və onun səbəbinin təyin edilməsi; hissələrin bundan sonra işləməyə yararlığının və onların bərpa olunma imkanlarının müəyyən edilməsi. Çox çətin hissələrin nişanlanması. Təmirdən sonra əsas və yardımçı avadanlığın işdə yoxlanması və onun istismara təhvil verilməsi. Buxar-qaz-turbin avadanlığının çox mürəkkəb və məsuliyyətli qovşaqlarının üfiqi və şaquli səth üzrə yerlərini dəyişmə və sökmə, yığma quraşdırmada takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Buxar-qaz-turbin avadanlığının çox çətin qovşaqlarının və hissələrin sökülməsi, təmiri, yığılması, yoxlanılması, tənzimlənməsi və düzəldilməsi üzrə texniki şərtləri; rotorların statik və dinamik tarazlaşdırılmasının aparılma qaydalarını və üsullarını; turboaqreqatların və ayrı-ayrı boru kəmərlərinin hidravlik sınağı qaydalarını; turboaqreqatların bəzi elementlərinin və hissələrinin yeyilmə normalarını; flans birləşmələrinə, armaturların kipləşdirici səthlərinə, təzyiq altında işləyən boru kəmərlərinə, yükqaldıran mürəkkəb maşın və mexanixzmlərə, yükgötürən qurğulara olan tələbləri; dişli çarx ötürmələrinin mərkəzə uyğunlaşdırılmasının yığılmasının xüsusiyyətlərini; turboaqreqatın elementlərinin və hissələrinin vaxtından əvvəl yeyilməsinə qarşı xəbərdarlıq tədbirlərini; sexdə takelaj işlərinin aparılma qaydalarını.
1. İstənilən sistemli bağlayıcı, tənzimləyici, qoruyuc armaturların işləyən avadanlıq şəraitində hidravlik sınağı.
2. Qapayıcı qapaqların (klapanların) yoxlanması.
3. Kondensatorların boruların dəyişdirilməsi.
4. Əsas yağ nasoslarının yağ reduktorlarının sökülməsi, təmiri, yığılması, sazlanması.
5. Bütün növlərdən olan nasosların yığılması və işçi rejimdə yoxlanması.
6. Alçaq və yüksək təzyiqli porşenlərin silindrə qoyulması, krey-skopf birləşdirilməsi və bərkidilməsi.
7. Kompressorların kreyskopflarının barmaqcıqlarının konus üzrə salınması.
8. Tənzimləmə sistemi qovşaqlarının təmiri və sazlanması.
9. Yüksək hissəsinin ayırıcı zolotnikli və əks rabitəli servomühərrikinin sökülməsi yoxlanması, təmiri və yığılması.
10. Müxtəlif konstruksiyalı istilik mübadilələrinin təmiri və drenaj qapaq sisteminin tənzimlənməsi. 11. Süzgəclərdə nöqsanların aşkar olunması, təmiri və drenaj qapaq sisteminin tənzimlənməsi.
12. Qaz-turbin qurğularının silindrlərinin çıxarılması, təmiri və qovşaqlarının bərkidilməsi.
İşin xüsusiyyəti. Çox mürəkkəb mexanikləşdirmə vasitələrindən, pnevmo-elektrik intiqallı alətlərdən, mürəkkəb ölçü vasitələrindən takelaj və nəqliyyat vasitələrindən istifadə etməklə buxar və qaz turboaqreqatların, yüksək və ifrat yüksək təzyiq armaturlarının, xüsusi sutəmizləmə avadanlıqlarının çox mürəkkəb qovşaqlarının və mexanizmlərinin təmiri, yenidən qurulması, bərpa olunması, yığılması, tənzimlənməsi və sazlanması. Hazırlanmış hissələrin ölçülərin çertyoja uyğun olmasının və keyfiyyətinin yoxlanması. Turboaqreqatın tənzimləmə, mühafizə və buxar paylama sisteminin təmiri və sazlanması, böyük ölçülü, yüksək və ifrat yüksək təzyiqli su və buxar sürgülərində kipləşdirici səthlərin bərpa olunması.
Bilməlidir: Təmir olunan əsas və yardımçı avadanlıqların texniki xarakteristikalarını, kinematik və hidravlik sxemlərini; təmir olunmuş avadanlığın təmiri, yığılması, sökülməsi və quraşdırılması, dəqiqliyə və sınanmaya yoxlanılması metodlarını; avadanlığın qovşaqlarına, hissələrinə və mexanizmlərinə düşən yüklənməni; zədələnmə, karroziya yeyilməsi və qəza xəbərdarlıqları üzrə profilaktik tədbirləri; turboaqreqatın normal işinin əsas texniki göstəricilərini və onun zədələnməsinin əsas növlərini; baş-buxar kəmərlərinin, qidalandırıcı və drenaj boru kəmərlərinin, yağ sisteminin, tənzimləmə sisteminin, turbin qurğusunun mühafizə və buxarpaylama sxemlərini; təzyiq altında işləyən qabların, qaldırıcıların və kranların yoxlama müddətlərini; mühitin parametrlərindən asılı olaraq material keyfiyyətinin, armaturların yararlığının təmin olunma metodlarını; takelaj alətlərinin, ləvazimatlarının, yükqaldıran maşın və mexanizmlərinin yoxlanma və saxlanma qaydalarını; turbinin təmiri üzrə işlərin aparılma və təşkili qaydasını. Orta ixtisas təhsili tələb olunur.
1. Turbinin valında valın köynəyinin dəyişdirilməsi.
2. Turbinin rotorunun söykənəcək disklərinin yonulması, cilalanması, qırılmaya yoxlanması və dəyişdirilməsi.
3. Kondensator borularının tam və yaxud qismən dəyişdirilməsi, kimyəvi təmizlənməsi, hidravlik sınağı,
4. Qapayıcı və tənzimləyici qapaqların (kalapanların) dəyişdirilməsi, qaynaq olunması və oturacağının yonulması.
5. Bütün növlərdən olan nasosların o cümlədən hidromuftalı boru qidalandırıcılarının tam təmiri, ölçülərin götürülməsi, sınaqdan çıxarılması və işə buraxılması.
6. Alçaq və yüksək təzyiqli qızdırıcıların borularını dəyişdirməklə təmiri.
7. Fırlanma tezliyi tənzimləyicilərinin hidromexaniki hissəsinin, armaturlarının yağ nasoslarının təftişi və təmiri.
8. Turbinin tənzimləmə sisteminin təmiri, köklənməsi və xarakteristikasının çıxarılması.
9. Qaz-turbin qurğularına yanacaq verilməsinin tənzimləmə sisteminin sazlanması.
10. Qurşaqüstü kipləşdiricilərdə minimum aralığın yoxlanması, uyğunlaşdırılması və qoyulması, ayrı-ayrı calaqların dəyişdirilməsi.
İşin xüsusiyyəti. 12-14 kvalitet (5-7-ci dəqiqəlik dərəcəsi) ürə hissələrin çilingər emalı. Sökülmüş hissələrin təmizlənməsi, yuyulması və silinib təmizlənməsi. Mürəkkəb olmayan metal və izolyasiya konstruksiyalarımın hazırlanması. Çilingər alətlərinin, avadanlıqlarının, ləvazimatlarının, materiallarının iş yerinə gətirilməsi, və hazırlanması və yığışdırılması. Sexin binasında, açıq meydançada, qapalı qablarda elektrik-qaz qaynaqçısı ilə birlikdə işləmə. Qalaylama və lehimləmə üçük səthin təmizlənməsi.
Mürəkkəb olmayan çilingər və ölçü alətlərindən və ləvazimatlarından istifadə etməklə təmir olunan əsas və yardımçı avadanlığın, yükqaldıran maşın və mexanizmlərin sadə elementlərinin birləşmələrinin sökülməsi, təmiri və yığılması, fasonlu hissə və armaturları quraşdırmaqla boru kəmərlərinin təmiri və çəkilməsi, daha yüksək ixtisaslı çilingərin rəhbərliyi altında avadanlığın hissələrinin və birləşmələrinin yerini dəyişdirən zaman sadə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: təmir edilən avadanlığının və onun birləşmələrinin iş prinsipini, yerləşdirilməsi və vəzifəsini; avadanlığın sadə hissələrinin və birləşmələrin sökülməsi, təmiri və yığılması üzrə işlərin yerinə yetirilmə üsullarını; müərəkkəb olmayan çilingər və ölçü alətlərinin təyinatı və istifadə qaydalarını; sexdə təhlükəli yerləri, pnevmatik, elektrikləşdirilmiş və al alətləri ilə işləyən zaman mühafizə və qoruyucu vasitələrini; inventar taxta-şalbanlarının yığılma qaydasını; materialşünaslıq üzrə elementar məlumatları; takelaj işlərinin sadə üsullarını; sadə takelaj vasitələrinin quruluşunu və onlardan istifadə qaydalarını; kiçik kütləli yüklərin stropla saxlanılma qaydalarını; istilik daşıyıcının mühitindən asılı olaraq boru kəmərlərinin rənginin seçilməsini; bütün təyinatlardan olan boru kəmərlərinin quruluşunu və sxemasını; kanallarda, tunellərdə yerdə, sütunlarda və divarlarda onların çəkilmə və bərkidilmə üsullarını, bağlayıcı, qoruyucu və tənzimləyici armaturların quruluşunu və təyinatını.
1. Armaturların kipkəclərinin döyəclənməsi.
2. Hissələrin ölçüsündən artıq ölçü həddində mişarlanıb düzəldilməsi, müxtəlif bucaqlar altında kəsilməsi, yiv açılması, boru ilə deşiyin açılması.
3. Birləşdirici (qapaqlama) məftillərinin kəsilməsi.
4. Tüstü boruları üçün yamağın hazırlanması
5. Qaz, tüstü və havayelləyən borulara bacanın açılması və bağlanması.
6. Asbestdən, rezindən, kartondan, paronitdən sadə şəkilli aparatlarının nişanlanması və nişan üzrə kəsilməsi.
7. Yastıqların yağının dəyişdirilməsi.
İşin xüsusiyyəti. Əsas və yardımçı avadanlığının, yükqaldıran maşın və mexanizmlərin mürəkkəb olmayan birləşmələrinin və mexanizmlərinin sökülməsi, təmiri və yığılması. 11-12 kvalitet (4-5-ci dəqiqlik) üzrə hissələrin çilingər emalı. Qaynaq etmək üçün çertyoj üzrə metal konstruksiyaların mürəkkəb olmayan birləşmələrinin hazırlanması və yığılması. Mürəkkəb olmayan hissələrin naturadan eskizlərinin tərtib edilməsi. Qazanların kollektorlarında və barabanlarda boruların başlarını yastılamaq, yaxud qaynaq üçün hazırlamaq və quraşdırmaq, qaynaq birləşmələrinin defektoskopiyası üçün hazırlıq işlərinin görülməsi. Mürəkkəb şəkilli aparatların nişanlanması və hazırlanması. Qalayla, mislə və gümüşü lehimlə lehimləmə işlərinin yerinə yetirilməsi.
Pnevmatik, elektrikləşdirilmiş və əl alətlərinin təmiri və sazlanması. Sadə mexanikləşdirmənin köməyi ilə hissələrin və birləşmələrin yerini dəyişdirdikdə, onları yığdıqda və sökdükdə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Təmir edilən avadanlığın istifadə edilən yükqaldıran maşın və mexanizslərin quruluşunu, birləşmələrin və mexanizmlərin vəzifəsini və qarşılıqlı təsirini; avadanlığın sökülməsi təmiri və yığılmasının texnoloji ardıcıllığını; boruların başlarını yastılatma texnologiyasını; dəzgahda və qazdırmaqla borularım ərinmə üsullarını; çertyojları və sxemləri oxumağı; boruların qaz və elektriklə qaynaq olunması və aşqar materialları haqqında əsas məğlumatları; qaynaq üçün boruların uc uca calanma qaydalarını; mühitin parametrlərindən asılı olaraq flanslara, borulara, armaturlara, araqatlarına və bərkidici materiallara olan tələbləri; boru kəmərlərinin hidravliu sınağına olan texniki şərtləri; bütün təğyinatlardan olan boru kəmərlərinin açılma və qoşulma qaydalarını; orta mürəkkəblikdən olan xüsusi alətlərin, ləvazimatların və ölçü vasitələrinin quruluşunu və təyinatını; çilingər alətlərinin tablanma, hazırlanma və suyunun alınma qaydalarını; valların mərkəzləşdirilməsi qaydalarını; mexanika, istilik texnikası və elektrotexnika üzrə elementar məğlumatları; müsaidə və oturtmaları, kvalitetləri və nahamarlıq parametrlərini; yükqaldıran maşınların, mexanizmlərin və ləvazimatların istismar qaydalarını.
1. Buxar-su bağlayıcıları, tənzimləyicilərin və qoruyucuların armaturlarının sürtülüb təmizlənməsi və cilalanması.
2. Valların boyuncuqlarının cilalanması.
3. Tüstü borularının və hava yelləyənlərin hissələrini dəyişdirməklə, istiqamətləndirici aparatlarının təmiri, iblisvari borularının və cibliklərinin təmiri
4. Şpon qanovlarının nişanlanması və uyğunlaşdırılması.
5. Yüksək təzyiqli boru kəmərlərin araqatların dəyişdirilməsi.
6. Elektrik süzgəclərinin taclanma və çökdürülmə elektrodlarının dəyişdirilməsi.
İşin xüsusiyyəti. Pnevmatik və elektrikləşdirilmiş alətlərdən, xüsusi ləvazimatlardan, avadanlıqlardan və ölçü vasitələrindən istifadə etməklə əsas və yardımçı avadanlıqların, orta mürəkkəblikdə olan yükqaldıran maşın və mexanizmlərin birləşmələrinin və mexanizmlərinin sökülməsi, təmiri, yığılması, tənzimlənməsi və sınaqdan çıxarılması. Müxtəlif nişanlama və quraşdırma ülgülərinin hazırlanması. Təmir olunmuş avadanlığın hidravlik sınaqdan çıxarılması. Uyğunlaşdırmaq və tam hazırlamaqla hissələrin 7-10-cu kvalitet (2/3 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə çilingər emalı. Qızdırılan səthlərin təmiri zamanı lazımi ölçülərin götürülməsi. Texniki şərtlərə əməl etməklə bütün dərəcələrdən olan boru kəmərlərinin cizgi (çertyoj) və sxem üzrə çəkilməsi. Avadanlıqlarda baş verən nasazlıqları (zədəənmələri) aşkar etməklə aradan qaldırılması. Stansiyanın boru kəmərlərində və fəaliyyətdə olan sexlərinin armaturlarında yığma, yenidən quraşdırma işlərinin yerinə yetirilməsi. Yükqaldıran mexanizmlərin və ləvazimatların köməyi ilə hissələrin və birləşmələrin şaquli və üfüqi səth üzrə yerlərinin dəyişdirilməsində takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi, Takelaj avadanlıqları və ləvazimatlarının sınaqdan çıxarılması,
Bilməlidir: təmir olunan əsas və yardımçı avadanlığın, yükqaldıran maşın və mexanizmlərini dəqiq quruluşunu; qazan aqreqatlarının əsas boru kəmərlərinin sxemini; təmir olunan avadanlığın tənzimlənməsi və mərkəzləşdirilməsi üzrə işlərin yerinə yetirilmə qaydalarını; avadanlıqda yaranan əsas zədələnmələri və onların aradan qaldırılma metodlarını; boruların başlarının yastılatma qaydalarını; qazan avadanlığının mürəkkəb hissə və birləşmələrinin təmirini, yığılmasımı və hazırlanmasının texniki şərtlərini; müxtəlif üsullarla (tikişli, tikişsiz, yuvarlama və bütöv çəkilmə) hazırlanmış boruların istfifadə sahələrinin; təmirlə istifadə olunan xüsusi alətlərin, ləvazimatların və avadanlıqların kontruktiv xüsusiyyətlərini; qabların və boru kəmərlərinin sınanma qaydalarını; avadanlığın planlı xəbərdarlıq təğmiri üzrə əsas qaydaları; elektrotexnikanın, mexanikanın; hidravlikanın, istilik texnikasının və materialşünaslığın əsaslarını.
1. Armaturların kipliyə sınanması.
2. Havayelləyənlərlə iblisvari boruların kipliyinin yoxlanması.
3. Havayelləyənlərin pərini dəyişdirməklə işçi çarxının və tüstü borularının təmiri, istiqamətləndirici aparat və pərlərin hazırlanması.
4. Zədəli boru hissəsinə əlavənin hazırlanması və uc-uca calanması.
5. Boruların və spiralşəkilli boruların təzyiq altında yoxlanılması.
8. Termocütlərin pərçimlənməsi, verilmiş rejimdə termik emalı və quraşdırılması.
7. Elektrik süzgəclərinin silkələnmə mexanizmin təmiri.
İşin xüsusiyyəti. Əsas və yardımçı avadanlığın mürəkkəb birləşmələri, hissələri və mexanizmlərinin, qazanların barabanları, kollektorları, buxar, su, qaz, mazut boru kəmərlərinin və müxtəlif parametrli armaturların sökülməsi, təmiri, yenidən qurulması. Yığılması, sınanması, tənzimlənməsi və sazlanması. Yükqaldırıcı maşın və mexanizmlərin mürəkkəb birləşmələrinin təmiri, bərpası, tənzimlənməsi, sınanması, sazlanması və istismara verilməsi. Uyğunlaşdırma və tam hazırlama ilə hissələrin 6-7-ci kvalitet (1-2-ci dəqiqlik dərəcəsi) üzrə çilingər emalı. Qazan aqreqatının hidravlik sınağı. Avadanlığının ayrı-ayrı birləşmələrinin (qovşaqlarının) və hissələrinin, armaturların zədələnməsinin aşkar edilməsi, yeyilmənin səbəbi və dərəcəsini təyin etmək. Hissələrin işdə yararlığının, bundan sonra və onların borla oluna bilmə imkanlarının təyin edilməsi. Çox mürəkkəb hissələrin nişanlanması. Təmirdən sonra əsas və yardımçı avadanlığın işdə yoxlanılması və onun istismara buraxılması. Avadanlığın çox mürəkkəb və məsuliyyətli birləşmələri, hissələri və elementlərinin yerlərinin dəyişdirilməsi, yığılması, sökülməsi və qurulması üzrə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
1. Qazan avadanlığının çox mürəkkəb hissələrinin və birləşmələrinin sökülməsi, təmiri, yığılması, sınanması, tənzimlənməsi və hazırlanmasının texniki şərtlərini; qazan aqreqatlarının, ayrı-aryı boruların, spiralşəkilli boruların və boru kəmərlərinin hidravliu sınaqdan çıxarılma qaydalarını; qazan aqreqatlarının ayrı-ayrı hissələri və elementlərinin yeyilmə normalarını, avadanlığın təmirə çıxarılma qaydasını, naryad-icazənin doldurulmasını, boruların saf-çürük edilməsini, mürəkkəb poladlardan olan boruların əyilmə yerlərinin və qaynaq edilmiş hissələrinin termik emalı metodlarını; armaturların flans-birləşmələrinə, kipləşdirici səthlərinə təzyiq altında işləyən boru kəmərlərinə, işçi mexanizmlərə, mürəkkəb yükqaldırıcı mexanizmlərə, yükgötürən avadanlıqlara olan tələbləri; sexdə takelaj işlərinin aparılma qaydalarını.
1. Buxar qazanlarının sürgülərinin sökülməsi, yoxlanılması, kipləşdirici hissələrinin bərpa olunması.
2. Qazanların impuls-qoruyucu qurğusunun yoxlanılması.
3. Qazan kollektorlarının dəyişdirilməsi.
4. Qoruyucu lingli klapanların yoxlanılması.
5. Müxtəlif sistemli qazanlara daxildən və xaricdən baxılması.
6. Elektrik süzgəclərinin təmirdən sonra sınanması.
İşin xüsusiyyəti. Çox mürəkkəb qurğulardan, mexanikləşdirmə vasitələrindən, pnevmoelektrik intiqallı dəqiqlik alətlərindən, mürəkkəb ölçü vasitələrindən, takelaj və nəqliyyat vasitələrindən istifadə etməklə kritik və ifrat kritik parametrli qazanlar da daxil olmaqla, təzyiqi 9 MPa-dan (100 kqs/sm 2) çox olan qazan aqreqatlarının çox mürəkkəb birləşmələrinin (qovşaqlarının) və mexanizmlərinin təmiri. Yenidən qurulması, bərpası, yığılması, sazlanması, sınaqdan çıxarılması. Çertyoj üzrə hazırlanmış hissələrin ölçülərə uyğunluğunu və keyfiyyətinin yoxlanılması. Müxtəlif sistemli və parametrlə armaturların təmiri və sazlanması. Buxarın sıxlığına görə qazanın yoxlanması, qoruyucu klapanların təmizlənməsi, qazanın işçi rejimdə (yük altında) sınaqdan çıxarılması, böyük ölçülü yüksək təzyiq (buxar və su) sürgülərinin kip birləşən səthlərinin bərpa edilməsi. Ölçülərin aparılması və formulyarların doldurulması. Qazan aqreaqatının təmir olunmuş qovşağının və mexanizminin sınaqdan çıxarılmaya, təzyiq altında yoxlanılmaya və yük altında istismara verilməsi ilə sazlanmaya hazırlanması və yoxlanması. Avadanlıqların, təmir ləvazimatlarının, yük qaldıran maşın və mexanizmlərin təmiri üzrə işlərin təşkil olunması.
Bilməlidir: Təmir olunan əsas və yardımçı avadanlığın texniki xarakteristikalarını, kinematik və hidravlik sxemlərini; təmir olunmuş avadanlığın avadanlığının təmiri, yığılması, sökülməsi və quraşdırılması, dəqiqliyə yoxlanılması və sınanması metodlarını; avadanlığın birləşmələrinə (qovşaqlarına), hissələrinə və mexanizmlərinə düşən bilən yükü, zədələnməyə, korroziya yeyilməsinə və qəzaya qarşı xəbərdarlıq tədbirlərini; qazan aqreqatlarının normal işləməsinin əsas texniki göstəricilərini, onun əsas zədələnmələrinin növlərini; baş buxar kəmərinin, qidalandırıcı boru kəmərinin, drenaj, mazut, qaz kəmərlərinin sxemlərini; qazanların sınaqdan çıxarılma müddətlərini; buxar qızdırıcılarının təzyiq altında işləyən boru kəmərlərinin və qabların sınanma müddətlərini; materialın keyfiyyətinin, mühitin parametrlərindən asılı olaraq armaturların yararlı olmasının təyin edilmə metodlarını; takelaj qurğularının və yükqaldıran maşın və mexanizmlərin sınaqdan çıxarılma və qorunma (saxlanılma) qaydalarını; qazanların təmiri üzrə işlərin təşkili və aparılma qaydalarını. Orta ixtisas təhsili tələb olunur.
İş nümunələri: 1. Tüstü borusu valının yastığını dəyişdirməklə bərpası.
2. Buxar qızdırıcısının spiralşəkilli borusunun və örtüyünün zədəli hissəsinin kəsilməsi; ocaqdan çıxarılması və yenisinin quraşdırılması.
3. Qoruyucu klapanların tənzimlənməsi.
4. İstilik mübadiləsi bölməsinin (seksiyanın) hidravlik sınaqdan çıxarılması.
5. Elektrik süzgəclərinin sınanması.
İşin xüsusiyyəti. Sadə aparatların və ikinci komutasiya dövrələrinin sökülməsi və yığılması. Cihazların və aparatların hissələrinin və qovşaqlarının yuyulması və təmizlənməsi. Ölçülər üzrə mişarlamaqla hissələrin emalı zamanı sadə çilingər əməliyyatlarının yerinə yetirilməsi. Hissələrin səthlərinin sadə formada rənglənməsi və markalanması korroziyaya qarşı yağla yağlanması. Elektrik ölçü cihazlarının və daşınma üçün olan aparatların qablaşdırılması. Daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında sadə dispetçer avadanlığına və avtomatika aparatlarına texniki xidmət göstərməklə onların təmir edilməsi, cihazların lövhələrdə və stendlərdə quraşdırılması, onları yoxlamaq üçün dövrəyə qoşulması.
Bilməlidir. Rele mühafizəsi və avtomatikanın vəzifəsi haqqında ümumi təsəvvürləri relelələr və onların növlərini, operativ cərəyan haqqında təsəvvürü; rele mühafizəsi və avtomatikanın sadə aparatlarına xidmət etmək və onların təmiri üzrə mürəkkəb olmayan işləri yerinə yetirməyi; nəzarət kabellərinin konstruksiyasının növlərini, izolyasiya materiallarını; aparatların təmirində istifadə olunan materiallar haqqında ümumi məlumatları; rəngsaz rənglərini və onların həllediciləri ilə davranış qaydalarını; releləri; avtomatika aparatlarını və onların ölçü vasitələrini sükən zaman əməliyyat ardıcıllığını və işlərin yerinə yetirmə üsullarını; operativ cərəhan dövrəsində işləmək qaydalarını; əsas çilingər və montyor alətlərinin vəzifəsini və onlarla işləmə qaydalarını; aparatların və ölçü vasitələrinin təmirində istifadə olunan yoxlama və ölçmə aparatlarının və ləvazimatlarının adlarını və onların təyinatını; sarğı elektrik məftillərini və kabelləri; kipləşdirici və yağlayıcı materialları.
1. Aparatların və cihazların ölçüsünə uyğun şüşənin kəsilməsi yerinə qoyulması, bərkidilməsi və onların yağlanması.
2. Kabellərin açılması, hörmədən azad olunması, uclarının lehimlənməsi, ommetrlə yoxlanması.
3. Nəzarət kabellərinin divar boyunca, borunda, konstruksiya üzrə çəkilməsi, kabel şaxtasında və yaxud tunellərdə onların bərkidilməsi.
4. Sıxac qutusunun sıxaclarını dəyişdirməklə yığılması.
5. Kontaktların və kontakt səthlərinin təmizlənməsi.
6. Metal səthlərin lehimləmək üçün təmizləmək və cilalamaq, qalaylamaq və oksidləşdirmək.
7. Lövhələrlə deşiklərin tutulması, burğu ilə açılması, nişanlanması, kəsilməsi və lövhəyə rəngləmək üçün astar vurulması və onun rənglənməsi.
8. Araqatlarının, halqaların, dəmir bəndlərin hazırlanması.
9. Məftillərin, ştepsellərin, elektrik düymələrinin və mikrofon borucuğunun təmiri.
İşin xüsusiyyəti. İkinci komutasiya dövrəsinin və aparatların yoxlanması, təmiri, quraşdırılması və onlara xidmət üzrə mürəkkəb olmayan işlərin yerinə yetirilməsi. Cərəyan və gərginlik transformatorunu sınaqdan çıxarmaq üçün sxemin yığılması. Telemexanika və avtomatika relelərinin mexaniki tənzimlənməsi. Qidalandırma bloklarının yoxlanılması. Kontaktorların, işə buraxıcılarının və bütün tiplərdən olan idarəetmə açarlarının təmiri və tənzimlənməsi. Quraşdırma və prinsipial sxemlərin markalanmasının yoxlanması. Kabellərdə zədələnmələrin aradan qaldırılması, izolyasiyanın bərpa edilməsi. Çertyoj, sxem və eskiz üzrə işlərin yerinə yetirilməsi və sadə hissələrin eskizinin sxeminin və çertyojunun tərtib edilməsi. Yoxlama və ölçmə aparatları ilə işləmək.
Bilməlidir: Yüksək tezlikli rabitə telemexanika və radiorabitə kanallarının quruluşunu, xidmət edilən avadanlığın blok-sxemini; rele mühafizəsi və avtomatikanın vəzifəsi haqqında ümumi məlumatları və onlara olan əsas tələbləri; nominal gərginlik, açma xəttin, nominal cərəyan və selektivlik şərtləri üzrə qoruyucuların seçilmə qaydasını; avtomatların konstruksiyasının və mühafizə xarakteristikasını; bütün növlərdən olan relelərin iş prinsipini və onların təyinatını; sabit və dəyişən operativ cərəyan mənbələrini və dövrələrini; ölçü gərginlik transformatorlarını, tutum gərginlik bölücülərini, cərəyan transformatorlarını, mühafizəni yoxlamaq üçün olan aparatları, cərəyan və gərginliyi tənzimləmə qurğularını; izolyasiyanın müqavimətinin yoxlanma və sınaqdan çıxarma üsullarını; akkumlyator batareyalarının rejimlərini; montyor alətlərindən və orta mürəkkəbli ölçü vasitələrindən istifadə etmək qaydalarını; elektrotexnikanın, radiotexnikanın, yüksək tezlikli rabitənin və teleavtomatikanın əsaslarını.
1. Alçaq gərginlik xətlərinin, ehtiyatı qoşan avtomatikanın (EQA) yoxlanılması və tənzimlənməsi.
2. Selen düzləndiricilərinin yoxlanılması.
3. İnduksiya sarğaclarının yenidən sarınması.
4. Rele sayğacının dəyişdirilməsi.
5. Açma və qoşma sayğaclarının işləmə gərginliyinin tənzimlənməsi.
6. Qaz relelərinin və buraxıcı qapaqların (klapanların) yoxlanması.
7. RT-40, RN-50 seriyasından olan cərəyan və gərginlik relelərin yoxlanılması və daxili birləşmələrdə olan zədələnmələrin aradan qaldırılması.
8. Seksiyalara ardıcıl və paralel qoşulan seksiya reostatlarının təmiri.
9. Müqavimətlərin, kondensatorların və yarımkeçirici cihazların xarablarının dəyişdirilməsi.
10. Gərginlik transformatorunun qoşulma sxeminin yoxlanılması.
11. Şleyflərin müqavimətlərinin ölçülməsi.
İşin xüsusiyyəti. Yüksək tezlikli sıxlaşdırıcı sistemin və rele kommutatorlarının teleavtomatikasının, kabel dövrələrinin sadə ştativ avadanlığının teleavtomatika kanallarının təmiri və onlar texniki xidmət üzrə orta mürəkkəbli işlərin yerinə yetirilməsi.
Dispetçer avadanlığının və ikinci kommutasiya apparatının elektrik yoxlamasının yerinə yetirilməsi. Orta mürəkkəbli relelərin təmiri və tənzimlənməsi.
Mühafizə və teleavtomatika sxemlərini; elektromaqnit və elektromexaniki yoxlamaları yoxlamaq üçün prinsipial quraşdırma sxemləriüzrə orta mürəkkəb rele mühafizəsi lövhəsinin (panelinin) yığılması və yoxlanması üzrə işlərin yerinə yetirilməsi, komplekt sınaq qurğusunun təmir və ona texniki xidmət üzrə işlərin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Yerinə yetirilən işlər həddində yarımkeçiricilər texnikasının əsaslarını; elektrotexniki qurğularda olan zədələnmələrin növlərini; mühafizə qurğularının işləməsində selektivlik şərtlərini; məsafədən idarəolunma intiqadlı açarlarınidarə olunmasının və siqnallaşdırıcısının prinsipial sxemlərini; gərginlik transformatorlarının buraxıla bilən xətalar üzrə siniflərə bölünməsi, elektrik veriliş xəttlərini və çoxkanallı sistem ilə məlumatların örtülməsi və qəbul edilməsi prinsiplərini; mühafizəni yoxlamaq sınaq qurğusunu idarə etməyi; aktiv gücü gərginliyi və təsirlənmənin tənzimləmə sisteminin iş prinsipini.
1. Açarların yoxlanılması və intiqal mexanizmin tənzimlənməsi.
2. Qaz mühafizəsinin açmaya təsirinin yoxlanması.
3. Nəzarət-siqnallaşdırma kabellərinin açıq uclarının rezinlərinə İK markalı mühafizə örtüyünün çəkilməsi.
4. RV-100, GV-YO0, GV-200 tipli zaman relelərinin elektromaqnit intiqallarında olan zədələnmələrin aşkar edilməsi və aradan qaldırılması.
5. Səs və işıq siqnallaşdırması cihazlarının seçilməsi, quraşdırılması və yoxlanılması.
6. İT-80 seriyasından olan maksimal cərəyan relelərinin sazlanması.
7. Teleavtomatika sxeminin relelərinin yoxlanılması və tənzimlənməsi.
8. Cərəyan transformatorlarının maqnitləmə xarakteristikasının çıxarılması. Çıxışların qütblərinin təyin olunması.
9. Operativ sabit cərəyan şəbəkəsinin izolyasiyasının nəzarət qurğusunun quraşdırılması.
İşin xüsusiyyəti. Yüksək tezlikli sıxlaşdırma sisteminin, teleavtomatikasını, kabel lövhələrinin mürəkkəb qidalandırma avadanlığının özüyazan və elektroqeydedici cihazların yarımkeçirici aparatlarına texniki xidmət və onların təmir olunması. Ölçü vasitələrinin rele mühafizəsi və avtomatika aparatlarının zədələnmələrinin siyahısının tərtib edilməsi. Mürəkkəb rele mühafizəsinin quraşdırılması və təkmilləşdirilməsi, elektrotexnika avadanlıqlarının təkmilləşdirilməsi üzrə işlərin görülməsi. Kontakt rele aparatlarının yozlanılması və təmiri, ölçü transformatorlarının və yağ açarlarının intiqallarının sınığı, ikinci kommutasiyada izolyasiyanın sınaqdan çıxarılması.
Generatorların, transformatorların, kabel və hava elektrik veriliş xətlərinin rele mühafizəsinin yoxlanılması və xarakteristikalarının çıxarılması. Avtomatika və teleavtomatika sxemlərini yoxlamaq və sazlamaq, rele mexanizmlərini sazlamaq üçün mürəkkəb sınaq sxemlərinin yığılması, mühəndisin yaxud ustanın rəhbərliyi altında tezliyin, aktiv gücün və gərginliyin tənzimləmə qurğusunun, tənzimlənmə və təsirlənmə sisteminin yoxlanılması işində iştirak etmək.
Bilməlidir: Xidmət edilən avadanlığın texniki xarakteristikasını, teleavtomatikanın və kommutatorların çoxkanallı, yüksəktezlikli sıxlaşdırma sisteminin prinsipial və quraşdırma sxemlərini mühafizənin prinsipial sxemini; xidmət edilən avadanlığın və teleavtomatikanın kanalının elektrik sınağı normalarını; sıxlaşdırma avadanlıqlarının və sisteminin əsas ölçmə, sazlama və tənzimləmə metodlarını; özüyazan vəz elektron qeydedici ölçmə vasitələrinin quruluşunu. HES-in əsas elektrik birləşmə sxemini və generatorların, transformatorların və elektrik mühərriklərinin iş rejimini; mühafizə qurğularının bir gərginlik transformatorlarından digərinə keçirmə üsullarını; maksimal cərəyan kəsməsini, maksimal istiqamətlənmiş mühafizənin və differensial mühafizənin iş prinsipini və xarakteristikasını, yüksək tezlikli mühafizənin təyinatı və növlərini; dəyişən operativ cərəyan vasitəsilə mühafizənin yerinə yetirilməsinin əsas üsullarını; elektrik veriliş xətlərinin, transformatorların və yarımstansiya şinlərinin avtomatik təkrar qoşulmasının (ATQ) təyinatını, ATQ qurğularının növlərini; ehtiyatın avtomatik qoşulmasının (EAQ) olan əsas tələbləri və onun vəzifəsini rele mühafizəsi aparatlarının tənzimlənməsi zamanı həndəsi əyrilərin qurulması həddində hesabatları; elektronikanın, fizikanın, mexanikanın və radiotexnikanın əsaslarını.
1. ATQ və EAQ-nin sazlanması.
2. Qrup generatorlarının, çağırış və verici generatorlarının sazlanması.
3. Differensial mühafizəsinin müvəqqəti sxeminin yığılması, yoxlanması və sazlanması.
4. Elektrik veriliş xətlərinin eninə differensial mühafizəsinin təmiri ilə yoxlanması.
5. Modulyator və demodulyatorların yoxlanılması və köklənməsi.
6. Mürəkkəb rele mühafizəsi lövhələrinə kənardan baxmaq, quraşdırmanı yoxlamaqla quraşdırmada olan nöqsanların aşkar edilməsi.
7. RTV növlü birbaşa təsir relesinin mexaniki hissəsinin yoxlanması.
8. 400-500 kV-luq xətlərin mühafizəsində DGF-401 və DGV-402 tipli müqavimət relelərinin kontakt sisteminin tənzimlənməsi.
9. RP-301, RP-321 tipli aralıq relelərinin sazlanması.
10. Teleavtomatika sxeminin təmiri və sazlanması.
11. GV-20-a, RT-40, RN-50 tipli relelərin hərəkətli hissələrinin yığılması, sökülməsi və tənzimlənməsi.
12. Cərəyan dövrələrində birinci tərəf-cərəyanı ilə vektor diaqramının çıxarılmasının VAF 85 tipli cihazın köməyilə yoxlanılması.
13. Süzgəclərin və elektrik çəpərlərinin köklənməsi.
İşin xüsusiyyəti. Elektrik və mexaniki tənzimlənən yeni qurulmuş və təcrübəvi avadanlığın bütün növlərindən lan aparatlarına texniki xidmət və kökləmə üzrə çox mürəkkəb işlərin yerinə yetirilməsi. Teleavtomatikanın sıxlaşdırma sistemi aparatlarının quraşdıran sxeminin tərtib olunması və quraşdırma, kökləmə və tənzimləmə üzrə işlərin aparılması. Bütün mürəkkəblik dərəcələrindən olan elektron aparatlarının, avtomatika və telemexanikanın bütün növlərdən olan mühafizələrinin, yoxlama aparatlarının təmiri. Rele mühafizəsi və avtomatikanın sınağı üçün xüsusi standart sxemlərin yığılması. Rele mühafizəsi və avtomatikanı yoxlamaq üçün olan komplekt qurğuya xidmət göstərilməsi.
Mühəndisin yaxud ustanın rəhbərliyi altında çox mürəkkəb rele mühafizəsi və avtomatika qurğusunun yoxlanması.
Bilməlidir: Rele mühafizəsi, avtomatika, ikinci kommutasiya dövrəsi aparatlarının, dispetçer avadanlığının və telemexanika aparatlarının sazlanması, təmiri, yoxlanması və istismarı üzrə rəhbər göstərişləri; amplitud və tezlik xarakteristikasının çıxarılma və qurulma qaydalarını. Bloklama qurğusunun təyinatını və sxemini; yüksək tezlikli bloklama ilə olan mühafizənin iş prinsipini; enerji sistemində keçid rejimlərini, dayanıqlıq və yırğalanma haqqında təsəvvürləri; simmetrik və qeyri-simmetrik qısa qapanmalar haqqında ümumi məlumatları, simmetrik təşkiledicilər metodundan istifadə etməklə qısa qapanma cərəyanının hesablanması haqqında təsəvvürləri; rele mühafizəsinin xarakteristikasını və vektor diaqramının çıxarılmasında və qurulmasında iştirak etməli.
1. 220 kV gərginlikli elektrik veriliş xətttini PZ-2, PV-1636 tipli məsafədən mühafizəsinin qismən planlı yoxlanılması.
2. 400-500 kV-luq elektrik veriliş xəttinin DFZ-402 tipli differensial-faz mühafizəsinin relesinin və komplekt aparatlarının mexaniki sazlığını yoxlamaq, faza cərəyanlarının müqayisə orqanlarının elektrik xarakteristikasının yoxlanması.
3. Generatorların RT-40/F tipli rele ilə olan eninə-differensial mühafizəsinin mühəndisi rəhbərliyi altında sazlanması və yoxlanması.
4. Telemexanika addım axtarıcısının təmiri.
5. Teleavtomatikanın yüksək tezlikli kanalının köklənməsi və işlənməsi.
6. GV-80 və GV--200 tipli relelərin mexaniki hissələrinin yoxlanması və tənzimlənməsi.
7. Mürəkkəb sınaqlar pultunun təmiri.
8. İVÇ tipli tezlik relesinin elektrik xarakteristikasının yoxlanması və köklənməsi.
9. Mühafizə və avtomatika sxeminin relelərinin qarşılıqlı təsirinin yoxlanması və köklənməsi.
10. Mühafizəni yoxlamaq üçün olan komplekt sınaq qurğusunun pultunun təmiri.
İşin xüsusiyyəti. Hissələrin 12-14-cü kvalitet (5-7-ci dəqiqlik dərəcəsi) üzrə çilingər emalı. Çirkyığanların və durulducuların təmizlənməsi, kameradan suyun kənar edilməsi. Qazılmış çuxarlara və müvəqqəti körpülərə çəpər çəkilməsi. Qazılmış yerlərin düzəldilməsi və hazırlanması. Çilingər alətləri, inventarları, ləvazimatları və materialların iş yerinə gətirilməsi və işləmək üçün hazırlanması. Meydançada, quyuda kollektorda elektrik-qaz qaynaqçısı ilə birlikdə işləmək.
Borusunun diametri 300 mm-ə qədər olan istilik şəbəkələri avadanlığının sökülməsi, təmiri və yığılması (quraşdırılması), mürəkkəb olmayan çilingər və ölçmə alətlərindən və ləvazimatlarından istifadə etməklə flans armaturlarının yoxlanılması və təmiri, istilik şəbəkəsinin yeraltı kommunikasiyasının kəsişdiyi yerdə şurflama aparılması, istilik trassasının təmir zamanı asfalt döşəməsi altına qum və çınqıl tökülməsi, daha yüksək ixtisaslı çilingərin rəhbərliyi altında avadanlığın hissə və birləşmələrinin yerini dəyişdirdikdə mürəkkəb olmayan takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir. Təmir olunan avadanlığın və onun birləşmələrinin iş prinsipini yerləşdirilməsini və vəzifəsini; çilingər emalının üsullarını, mürəkkəb olmayan çilingər və ölçmə alətlərinin və ləvazimatlarının təinatını və onlardan istifadə qaydasını; istilik şəbəkəsi trassasının yeraltı kommunikasiya (qaz, kanalizasiya, su kəmərləri kabel xətləri) ilə kəsişdiyi şəraitdə işləmə qaydasını; pevmatik elektrikləşdirilmiş və əl alətləri ilə işləyən zaman mühafizə və qoruyucu vasitələrdən istifadə qaydalarını, materialşünaslıq üzrə elementar məlumatları; boru kəmərlərinin flans birləşməsinin və bağlayıcı armaturun sökülmə və yığılma qaydasını və ardıcıllığını; kanllarda uzun xəndəklərdə və tunelllərdə boru kəmərlərinin çəkilmə və bərkidilmə qaydalarını. Enişliyə (meyl) riayət etmək qaydasını; takelaj işlərinin sadə üsullarını; sadə takelaj vasitələrindən istifadə qaydalarını və onların quruluşunu, kiçik kütləli yüklərin stoporlama qaydasını.
1. Flanslı və yivli bağlayıcı armaturların sökülməsi və kipkəclərin döyəclənməsi,
2. Boltlarda yivin açılması, bolt birləşmələrinin yığılması.
3. Bərkitmə hissələrinin mastikadan və ərpdən təmizlənməsi, yivin açılması, artıq qalmış ölçü həddində hissələrin mişarlanıb kəsilməsi, müxtəlif bucaqlar altındakı hissələrin kəsilməsi, onlarda burğu ilə deşik açılması
4. Boru kəmərlərində olan qapayıcıların boltlarının açılması, flansların aralanması və köhnə araqatından təmizlənməsi.
5. Boru kəmərlərinin bərkidilməsinə baxıb təmizləməklə bütövlüyünün yoxlanılması.
6. Kipkəcli kompensatorların sökülməsi.
7. Şüşə pambıqdan və perqamentdən izolyasiya həsirlərinin hazırlanması.
8. Asbestdən, rezindən, kartondan, paronitdən sadə şəkilli araqatlarının nişanlanması və kəsilməsi.
9. Diametri 50 mm-ə qədər olan boruların ülgü üzrə dəzgahda, yaxud əl ilə əyilməsi.
İşin xüsusiyyəti. Lazımi alət və ləvazimatlarıdan istifadə etməklə diametri 300 mm-ə qədər olan boru kəmərlərinin, armaturların, kompensatorların, qaldırıcı nəqliyyat avadanlıqlarının və metal konstruksiyaların sökülməsi, təmiri, yığılması və quraşdırılması. Hissələrin 11-12 kvalitet (4-5-ci dəqiqlik dərəcəsi) üzrə çilingər emalı. Sadə hissələrin naturadan çertyoju və eskizinin çəkilməsi. Mürəkkəb konfiqurasiyalı (şəkilli) araqatı lövhələrinin nişanlanması və hazırlanması. Quraşdırılmış dəmir-beton kameraların, kollektorların, quyuların, kanalların və armaturların sökülməsi və təmiri. Boru kəmərlərinin və bağlayıcı armaturların pnevmatik sınağı. Yeraltı kommunikasiyaların istilik şəbəkələri ilə kəsişdiyi yerdə şurf vasitəsi ilə yoxlama aparılması, istilik trassalarının təmiri zamanı asfalt altına qum və çınqıl döşənməsi. Pnevmatik və elektrikləşdirilmiş alətlərin təmiri və sazlanması. Sadə mexanizasiya vasitələrinin köməyi ilə işçi zonasında avadanlıqların və onların qovşaqlarının yerlərinin dəyişdirilməsi zamanı takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Boru kəmərlərinin quruluşunu və iş prinsipini, onların yerləşmə sxemlərini; çilingər əməliyyatlarının yerinə yetirilməsində ən səmərəli üsul və qaydaları; nasazlıqları və onların yaranma səbəblərinin aradan qaldırılma üsullarını; boru kəmərlərinin sökülməsi, təmiri və yığılmasının texnoloji ardıcıllığını, boruların qazla qaynaq olunması və aşqar materialları haqqında əsas məlumatları; boruların qaynaq olunması və qaynaq yerlərinin termik emalı zamanı əsas tələbləri; hidravliki sınağa olan texniki şərtləri; boru kəmərlərinin qoşulması və açılması qaydalarını; bütün tiplərdən olan kompensatorların quraşdırılma qaydalarını; bağlayıcı və qoruyucu armaturların, kompensatorların, hərəkətli və hərəkətsiz dayaqların və asılan hissələrin sökülməsi və quraşdırılma qaydalarını və üsullarını; boru kəmərlərinin hidro və istilik izolyasiyasının quruluşunu; boru kəmərlərinin işçi çertyojlarının və sxemlərinin oxunmasını; orta mürəkkəbli xüsusi alətlərin, ləvazimatların və vasitələrinin quruluşunu və təyinatını, çilingər alətlərinin suyunun verilmə (tavlama), hazırlanma və suyunun alınma (tavalma) qaydalarını. Müsaidə və oturtmaları, kvalitetləri və nahamarlıq parametrlərini; yükqaldıran maşınların, mexanizmlərin və ləvazimatların istismarını, onlara qulluq və onların yağlanması qaydalarını; istilik şəbəkələri avadanlıqlarının təmiri zamanı istifadə olunan əsas və yardımçı material-ları; mexaniki və istilik texnikası üzrə elementar məlumatları.
1. Buxar-su bağlayıcı və qoruyucu armaturlarının sıxlaşdırıcı halqalarının, yəhərlərinin və qapaqlarının (klapanlarının) sürtülməklə təmiri, sıxılmaya sınağı, quraşdırılması və sökülməsi, kipkəcin dəyişdirilməsi, şpindelin yivinin açılması, təmizlənməsi və rənglənməsi.
2. Korroziya indiqatorlarının çıxarılması və quraşdırılması.
3. Kompensatorların təmiri, doldurmaların yenisi ilə əvəz olunması, təmizlənməsi və Yağlanması, göstəricinin əvəz olunması.
4. Üçhərəkətli kipkəc kranlarının təmiri.
5. İstilik xətlərinin çəkilməsi üçün kanalların dəmir-beton konstruksiyalarının sökülməsi və quraşdırılması.
6. Flans birləşmələrinin araqatı lövhələriin əvəz olunması.
7. Metal konstruksiyaların elementlərinin hazırlanması (xamıt, ştuser və s)
8. Diametri 300 mm-dən çox olan boruların ülgü üzrə əyilməsi.
9. Boru kəmərlərində səs batıran qurğuların, sürüşkən dayaqların qurulması, flans birləşmələrin quraşdırılması, termometrlərdə gilizlərin dəyişdirilməsi.
10. Sərfölçən ciahzların halqalarının təmiri.
İşin xüsusiyyəti. Xüsusi alət və cihaz ləvazimatlarından, avadanlıq və ölçü vasitələrindən istifadə etməklə diametri 600 mm-ə qədər olan-boru kəmərlərinin, armaturların, kompensatorların sökülməsi, təmiri, yığılması, quraşdırılması. Boruları əymək üçün ülgülərin hazırlanması. Avadanlıqların hidravliki sınağı. Hissələrin 7-10 kvalitet (2-3-cü dəqiqlik dərəcəsi) üzrə uyğunlaşdırmaq və hamarlamaqla çilingər emalı. Avadanlıqlarda olan nöqsanların aşkar edilməsi və aradan qaldırılması. Avadanlıqların ayrı-ayrı hissələrinin və qovşaqların yeyilmə dərəcəsinin və səbəbinin təyin edilməsi.
İstilik şəbəkələri üçün yığma beton və dəmir-beton qurğuların yığılması və quraşdırılması. Boru kəmərlərinin təmiri zamanı onların yeraltı əlaqə (komunikasiya) xətləri ilə kəmişdiyi yerlərdə əlaqə xətlərinin divarlardan asılması. Boru kəmərlərində yığma, yenidənqurma, quraşdırma işlərinin yerinə yetirilməsi. Qovşaqların və onların elementlərinin üfüqi və şaquli səth üzrə yerini dəyişdirdikdə yükqaldırıcı mexanizmlərin və xüsusi qurğularım köməyi ilə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi. Takelaj avadanlıqları və ləvazimatlarının sınağı.
Bilməlidir: Təmir olunan avadanlığın quruluşunu, boru kəmərlərinin sxemlərini; böyük diametrli və yüksək təzyiqli boru kəmərlərinin və armaturların, dalğalı kompensatorların, nasosların təsnifatını, texniki xarakteristikasını, işin xüsusiyyətlərini; boru kəmərlərinin təmirinin texniki şərtlərini; armaturların sınaq metodlarını; kanalsız araqatı olan boru kəmərlərinin sökülməsi və yığılması zamanı əməliyyatın yerinə yetirilmə ardıcıllığını; istilik şəbəkələrinin avadanlıqlarının təmiri zamanı istifadə olunan xüsusi alətlərin, avadanlıqların və ləvazimatların konstruktiv əlamətlərini; boru kəmərlərinin sınanma üsullarını və qaydalarını; avadanlıqların planlı-xəbərdarlıq təmirinin əsas müddəalarını; elektrotexnikanın, mexanikanın, hidravlikanın, istilik texnikasının, materialşünaslığın əsaslarını.
1. Buxar-su bağlayıcı yüksək təzyiq armaturlarının yığılması və sıxılmaya sınanması.
2. Sürgünün mexaniki və elektrik intiqallarının təmiri.
3. Kipkəcli kompensatorların hissələrini və kipləşdiricilərini dəyişdirməklə təmiri və yığılması.
4. Keçidli, yarımkeçidli və keçidi olmayan istilik kanallarının təmiri.
5. Drenaj nasosların sökülməsi, hissələrinin əvəz olunması ilə təmiri və yığılması.
6. Sökülən birləşmələrinin səthlərinin şaberlə yonulması və sürtülüb təmizlənməsi.
7. Diametri 300 mm-dən 600 mm-ə qədər olan borulardan fasonlu hissələrin hazırlanması, boruların uclarının uyğunlaşdırılması və birləşdirilməsi, istənilən bucaq altında əyilməsi.
8. İstənilən növlü lans birləşmələrinin dəyişdirilməsi,
İşin xüsusiyyəti. Diametri 900 mm-ə qədər olan boru kəmərlərində armaturların sökülməsi, təmiri, yenidən qurulması, yığılması və quraşdırılması. 6-7 kvalitet (1-2 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə hissələrin və birləşmələrin uyğunlaşdırılması və hamarlanması ilə çilingər emalı hissələrin hazırlanması. Çertyojlar və eskizlər üzrə nişanlanmanın və xüsusi ləvazimatlardan, ölçü vasitələrindən, qaldırıcı nəqliyyat mexanizmlərindən istifadə etməklə yığma, tənzimləmə, yerinə geydirilmə və sınanma üzrə mürəkkəb işlərin yerinə yetirilməsi. Örtüklərin hidrantların və dəhnə kolonkalarının, sifonların və hidravlik sürgülərin quraşdırılması, boru kəmərlərinin və armaturların sınanması və sazlanması. Təmir, sazlanma və yoxlama işlərində lazım olan xüsusi takelaj ləvazimatlarının təmiri.
Bilməlidir. İstilik şəbəkələri avadanlıqlarının sökülməsi, təmiri, yığılması, sınanması, tənzimlənməsi və avadanlığın mürəkkəb qovşaqlarının hazırlanmasının texniki şərtlərini; əsas və yardımçı avadanlıqların təsnifatı və texniki xaraktristikalarını; boru kəmərlərini, kameraları, quyuları, kollektorları, nasosları, ölçmə vasitələrini, yükqaldıran maşın və mexanizmləri, istilik şəbəkə avadanlıqlarına olan əsas tələbləri, onların istismar qaydalarını və sınanmasını. Boru kəmərlərində və armaturlarda yaranan zədələnmənin səbəblərini, onların xəbərdarlıq və aradan qaldırılma üsullarını; böyük diametrli boru kəmərlərinin sökülməsi, təmiri, yığılması üzrə əməliyyat ardıcıllığını və işlərin qəbulunu; xüsusilə mürəkkəb takelaj işlərinin qəbulunu; təzyiq altında işləyən boru kəmərlərinə və armaturlara olan tələbləri; avadanlığın təmirə çıxarılma qaydalarını və naryad-icazə sənədlərinin tərtib olunmasını; avadanlıqların təmiri, əvəz olunması, yenidən qurulması üzrə rəhbər göstərişləri və təlimatları.
1. Bütün sistemlərdən olan armaturların sökülməsi, təmiri, yığılması və quraşdırılması.
2. Diametri 600-900 mm olan borulardan fasonlu hissələrin hazırlanması və boru kəmərlərində quraşdırılması.
3. Diametri 600-900 mm olan kompensatorların quraşdırılması, istilik izolyasiyasının çəkilməsi, qurulması və mərkəzləşdirilməsinin hidravlik sınağı.
4. Mərkəzdənqaçma nasoslarının sökülməsi, yoxlanması, təmiri və quraşdırılması.
5. Şəbəkə və kiplik yoxlama nasoslarının rotorunun statik və dinamik balanlanması.
6. Diametri 600 mm-dən 900 mm-ə qədər olan boruların nöqsanlarının aşkar edilməsi, hissələrin dəyişdirilməsi və quraşdırılması.
7. Diametri 900 mm-ə qədər olan mina (emal) örtüklü boru kəmərlərinin sökülməsi, təmiri, quraşdırılması və çəkilməsi.
İşin xüsusiyyəti. Çox mürəkkəb mexanikləşdirilmiş vasitələrdən, yükqaldırıcı maşın və mexanizmlər kompleksindən, mürəkkəb alətlərdən və ölçü vasitələrindən istifadə etməklə, diametri 900 mm-dən böyük olan istilik şəbəkələrinin boru kəmərlərində nadir qapaqlar (klapanlar) quraşdırmaqla onların uzun xəndəklərdə və kanallarda çəkilməsi ilə boru kəmərlərinin, bütün sistemlərdən və istənilən diametrdən olan armaturların və dalğalı kompensatorların təmiri, yenidən qurulması, bərpa olunması və yığılması. Hazırlanmış qovşaqların ölçülərinin çertyojlara və texniki şərtlərə uyğunluğunun və keyfiyyətinin yoxlanılması. İstilik şəbəkələrinin germetikliyə davamlığa hidravlik sınağı, istismara buraxılmasına hazırlığın görülməsi, işə salınma vaxtı nöqsanların aşkar edilməsi və onların aradan qaldırılması. Yığma və monolit dəmir-betonların quraŞdırılması. İstənilən diametrli beton və dəmir-beton kəmərlərin uzun xəndəklərə döşənməsi. Mərkəzdənqaçma nasoslarının və nasos stansiyalarının tam təmiri, yenidən qurulmasI və sazlanması. Ölçülərin aparılması və formulyarın doldurulması. Avadanlığın, xüsusilə mürəkkəb və məsul qovşaqlarının, hissələrinin və elementlərinin yerlərinin dəyişdirilməsi, yığılması və qurulması zamanı takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi. Avadanlığın və təmir ləvazimatlarının, yükqaldıran maşın və mexanizmlərim təmiri və sazlanması üzrə işlərin təşkili.
Bilməlidir: Təmir olunan avadanlığın konstruktiv xüsusiyyətlərini; avadanlığın təmiri, sökülməsi və quraşdırılması metodlarını; dəqiqliyin yoxlanılmasını və sınanmasını; təzyiq altında olan avadanlığın işləmə xüsusiyyətlərini; armaturların güc və sıxma nasoslarını, kompensatorların təsnifatını və onların işlərinə nəzarət metodlarını; sıxlaşmaların konsruktiv əlamətlərini; nasazlığın və qəzaların səbəblərini, onların təbiətini və xəbərdarlıq üsullarını; istilik şəbəkələri avadanlıqlarının normal işləməsinin əsas texniki göstəricilərini; materialların keyfiyyətini təyin etmə metodlarını, mühitin parametrlərindən asılı olaraq armaturların yararlığını, takelaj avadanlığını, yükqaldırıcı maşın və mexanizmlərin, yükgötürən ləvazimatların növünü və quruluşunu; təmir işləri aparan zaman onlardan səmərəli istifadə olunma, onlara qulluq edilmə, saxlanma və sınanma qaydalarını, boru kəmərlərinin korroziya uğrama səbəblərini və onlarla mübarizə üsullarını.
1. Bütün sistemlərdən və istənilən diametrlərdən olan armaturların çıxarılması, sökülməsi, yoxlanması, təmiri və quraşdırılması.
2. Müxtəlif diametrli borulardan düzəldilmiş fasonlu hissələrin hazırlanması və boru kəmərlərində quraşdırılması.
3. Diametri 900-1500 mm olan kompensatorlarda nöqsanların aşkar olunması, hissələrin dəyişdirilməsi və quraşdırılması.
4. Diametri 900 mm olan mina (emal) örtüklü boru kəmərlərinin sökülməsi, təmiri, quraşdırılması və düzülməsi.
5. İstənilən diametrli boru kəmərlərinin kompleks kranlardan, bucurğadlardan istifadə etməklə düzülməsi, armaturların quraşdırılması və hidravlik sınağı.
İşin xüsusiyyəti. 12-14 kvalitet (5-7 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə hissələrin çilingər emalı. Sökülmüş hissələrin təmizlənməsi, yuyulması və silinməsi, sadə metal və izolyasiya konstruksiyalarının hazırlanması. Çilingər alətlərinin inventarlarının, ləvazimatlarının və materiallarının iş yerinə gətirilməsi və yığışdırılması. Bağlı bağlarda, açıq sahədə, sexin binasında elektrik-qaz qaynaqçısı ilə birgə işləmək. Qalaylama və lehimləmə üçün səthin təmizlənib düzəldilməsi.
Sadə çilingər və ölçü alətlərindən və ləvazimatlarından istfiadə etməklə yanacaqötürücü avadanlıqların, yükqaldırıcı maşın və mexanizmlərin sadə elementlərinin və qovşaqlarının sökülməsi, təmiri və yığılması. Avadanlığın qovşaqlarının və hissələrinin yerini dəyişən zaman daha yüksək ixtisaslı çilingərin rəhbərliyi altında sadə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Təmir olunan avadanlığın və onun qovşaqlarının iş prinsipi, yerləşdirilməsi və vəzifəsini; yanacaq ötürücü avadanlıqların sadə hissələrinin və qovşaqların sökülməsi, təmiri və yığılması üzrə işlərin yerinə yetirilmə üsullarını; sadə çilingər və ölçmə alətlərindən və ləvzimatlarından istifadənin qaydasını və onların təyinatını; sedxə təhlükəli yerləri, əl, pnevmatik və elektrikləşdirilmiş alətlərdə işləyən zaman qoruyucu və mühafizə vasitələrini; materialşünaslıq üzrə sadə elementar məlumatları; takelaj işlərinin sadə üsullarını; sadə takelaj vasitələrinin quruluşunu və onlardan istifadə qaydalarını; az çəkili yüklərin stropla saxlama qaydalarını, boru kəmərlərinin quruluşu və yerləşmə sxemlərini, kanallarda, tunellərdə, torpaqda divarlarda və sütunlarda onların bərkidilmə və çəkilmə üsullarını.
1. Hissələrin (boltlar, qaykalar, şpilkalar) mişarlanıb düzəldilməsi, yivin açılması, onların əvəz olunması, təmizlənməsi və yuyulması.
2. Yanacaqötürücülərin fırlanan mexanizmlərinin hissələrinin sökülməsi və hasarların qurulması.
3. Pərçimlərin kəsilməsi. 4. Yağlama qanovlarının kəsilməsi.
5. İlişmə muftalarının sökülməsi və təmiri.
6. Zolaqlanmış və çubuq şəkilli metalın əl presinin köməyi ilə və öl ilə müxtəlif bucaqlar altında əyilməsi.
7. İntiqal hasarlarının açılması və çıxarılması.
8. Ystıqların sürtgü yağının dəyişdirilməsi.
Asbestdən, rezindən, kartondan və paronitdən sadə konfiqurasiyalı ara qatlarının nişanlanması və nişanlanmış yerdən kəsilməsi.
10. Bolt birləşmələrinin sökülməsi.
İşin xüsusiyyəti. Lazımi alət və ləvazimatlardan istifadə etməklə yanacaqvermə metalkonstruksiyalarının və qaldırıcı nəqliyyat avadanlığının mürəkkəb olmayan mexanizmlərinin və qovşaqlarının sökülməsi, təmiri və yığılması. 11-12 kvalitet (4-5 dəqiqlik dərəcəsi üzrə hissələrin çilingər emalı.
Buxar-mazut kəmərlərinin təmiri. Çertyojlar üzrə metal konstruksiyaların sadə qovşaqlarının qaynaq üçün hazırlanması və yığılması. Pnevmatik və əl alətlərinin tomiri və sazlanması. Naturadan sadə hissələrin eskizinin tərtib olunması. Mürəkkəb quruluşlu araqatların nişanlanması və hazırlanması. Qalayla və və mislə lehimləmə. Flans birləşmələrinin təmiri, hissələri və qovşaqları sökən, yığan quraşdıran və onların yerlərini dəyişdirən zaman sadə mexanikləşdirilmiş vasitələrin köməyi ilə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir. Təmir olunan yanacaqvermə avadanlıqlarının, istifadə olunan yükqaldırıcı maşın və mexanizmlərin quruluşunu; qovşaqların və mexanizmlərin qarşılıqlı təsirini və vəzifəsini; boruların uclarının yastılanması texnologiyasını; boruların dəzgahlarda və qızdırma ilə əyilməsi üsullarını; çertyoj və sxemlərin oxunmasını; buxar-mazut kəmərlərinin sxemini, onların yuyulub təmizlənməsini və qurudulmasını; boruların qaz və elektrik qaynağı və aşqar materialları haqqında əsas məəlumatları; bütün növlərdən olan kompensatorların quraşdırılma qaydalarını; mühitin parametrlərindən asılı olaraq flanslara, borulara, armaturlara, araqatlarına, bərkidici materillara olan təlbləri; orta mürəkkəbli xüsusi xətlərin, ləvazimatların və ölçü vasitələrinin quruluşunu və vəzifəsini; çilingər alətlərinin tablama, hazırlanma və tabalma qaydalarını və onlardan istifadə etməyi; valın mərkəzə uyğunlaşdırılmasını; müsaidə və oturtmaları, kvalitetləri və nahamarlıq parametrlərini; yükqaldıran maşın, mexanizm və ləvazimatların istismar qaydalarını; mexanika, istilik texnikası və elektrotexnika üzrə elementar məlumatları.
1. Armaturların təmiri, yerinə geydirməklə, kipləşdirici halqaların, yəhərin və qapağın silinib təmizlənməsi ilə quraşdırılması.
2. Qapaqların (klapanların) silinib təmizlənməsi.
3. Muftaların yığılması və mərkəzə uyğunlaşdırılması.
4. Yoxlama üçün yanacaq götürücülərinin təmiri.
5. Reduktorların sürətlər qutusunun sökülməsi, təmiri, yığılması, yoxlanması və sazlanması.
6. Şpon çibinin hazırlanması və uyğunlaşdırılması.
İşin xüsusiyyəti. Mürəkkəb pnevmatik və elektrikləşdirilmiş alətlərdən, xüsusi ləvazimatlardan, avadanlıqlardan və ölçü vasitələrindən istifadə etməklə orta mürəkkəblik dərəcəsindən olan yanacaqvericilərin əsas və yardımçı avadanlıqlarının, yükqaldıran maşın və mexanizmlərinin qovşaqlarının və mexanizmlərinin sökülməsi, təmiri, yığılması, tənzimlənməsi, sınanması, müxtəlif istiqamətverici və nişanlama ülgülərinin hazırlanması. Boru kəmərlərində qabların hidravlik sınağı. 7-10 kvalitet (2-3 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə uyğunlaşdırmaqla və tam hazırlamaqla hissələrin çilingər emalı. Hissələrin qızdırılmış şəkildə valın üzərində oturdulması və gövdəyə preslənməsi. Yanacaqvermə binasının daxilində və xaricində boru kəməri xətlərinin çertyoj və sxem üzrə çəkilməsi. Hissənin yeyilmə və zədələnmə dərəcəsinin, gələcəkdə onun işə yararlığının təğyin edilməsi. Mürəkkəb təğmir ləvazimatlarının sazlanması. Qovşaqların və hissələrin şaquli və üfüqi səth üzrə yerlərini də dəyişdirməklə yükqaldırıcı mexanizmin və xüsusi ləvazimatların köməyi ilə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi. Takelaj avadanlığının sınaqdan çıxarılması.
Bilməlidir: Təmir olunan əsas və yardımçı avadanlığın, yükqaldırıcı maşın və mexanizmlərin quruluşunu ətraflı surətdə; təmir olunmuş avadanlıqların tənzimlənməsi və mərkəzə uyğunlaşdırılması üzrə işlərin yerinə yetirilmə qaydalarını. Avadanlıqların əsas zədələnmələrini və onların aradan qaldırılmasını; boruların başlarının yastılanması qaydalarını; yanacaq vermə avadanlığının qovşaqlarının və elementlərinin təmiri, yığılması və hazırlanması üçün texniki şərtləri. Metalkonstruksiyaların mürəkkəb qovşaqlarının və hissələrinin nişanlanması; çarxların mərkəzə uyğunlaşdırılmasını, statik və dinamik balanslanmasının qaydalarını; hissələrin çıxdaşedilmə şərtlərinin və xarabların təmir edilmə üsullarını. Xüsusi alət, ləvazimat və avadanlıqların konstruktiv əlamətlərini; qabların və boru kəmərlərinin sınaq qaydalarını; planlı xəbərdarlıq təmirinin əsas müddəalarını; mexanikanın, elektrotexnikanın, metalşünaslığın əsaslarını.
1.Hissələrin bir-birinə geydirilməsi və səthlərinin şaberlə yonulması.
2.Mazut təsərrüfatı avadanlığının təmiri.
3.Diyircəkli və rolikli yastıqların oturtma yerlərinin emalı.
İşin xüsusiyyəti. Yanacaqvermə avadanlıqlarının mürəkkəb qovşaqlarının sökülməsi, yenidən qurulması, təmiri, quraşdırılması, yığılması, tənzimlənməsi və sınanması. 6-7 kvalitetlər (1-2 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə hissələrin uyğunlaşdırılması və tam hazırlanması ilə çilingər emalı. Çertyoj üzrə hazırlanmış ehtiyat hissələrinin, qaynaq olunmuş və pərçimlənmiş birləşmələrin qobulu. Xüsusilə mürəkkəb hissələrin nişanlanması. Avadanlığın və təmir ləvazimatlarının, yükqaldırıcı maşın və mexanizmlərim təmiri və sazlanması üzrə işlərin təşkili. Hissələrin gələcək işlərə yararlığının və onların bərpasının mümkünlüyünün təyin olunması. Təmirdən sonra əsas və yardımçı avadanlığın işdə yoxlanılması və istismara təhvil verilməsi. Avadanlığın xüsusilə mürəkkəb və məsuliyyətli qovşaqlarının, hissələrinin və elementlərinin yerlərinin dəyişdirilməsi, yığılması və qurulması üzrə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Yanacaqvermə avadanlıqlarının texniki xarakteristikalarını; təmirdən sonra mexanizm və qovşaqların qəbulunun texniki şərtlərini; yükqaldırıcı maşın, mexanizm və yükgötürən ləvazimatların yeyilmiş hissələrinin saf-çürük edilmə qaydalarını; yanacaqvermə avadanlıqlarının təmiri, istismarı və tənzimlənməsi üzrə təlimatları və qaydaları; təmir olunan avadanlığın işləyən maşın və mexanizmlərdən açılma qaydalarını; rotorların statik və dinamik balanslanması, istənilən quruluşlu ilişmə muftalarının yığılması və sökülməsi, takelaj ləvazimatlarının yükqaldırıcı maşınların və qurğuların sınağı qaydalarını, maşınlarda titrəmənin başvermə səbəblərini; mexanizm vallarının düzəldilmə qaydalarını və üsullarını; təmirə çıxarma qaydalarını; naryad-buraxılış sənədlərinin tərtib edilməsini, takelaj ləvazimatlarının və yükqaldırıcı maşın və mexanizmlərin avadanlıqlarının sınaq və saxlama qaydalarını; avadanlıqların təmiri üzrə işlərin təşkilini və qaydalarını.
1. Yastıq içliklərinin babbitlə yenidən doldurulması ilə dəyişdirilməsi.
2. Pər qidalandırıcılarında sürətlər qutusunun yığılması və val üzərində bərabərləşdirici muftaların qurulması.
3. Kran-yükdaşıyan arabaların sökülməsi, təmiri, yığılması.
İşin xüsusiyyəti. Kabelin çəkilməsi üçün trassanın, kanalın, tunelin və kollektorun hazırlanması; torpaq işlərinin görülməsi. Yağ doldurulmuş kabellərin və bilərziklərin (muftaların) sökülməsi, təmiri və quraşdırılması üzrə yardımçı işlərin yerinə yetirilməsi. Metalkonstruksiyaların və onlarda çəkilmiş kabellərin rənglənməsi. Kabellərin, alətlərin, materialların və ləvazimatların hazırlanması, verilməsi və yığışdırılması. Trassa boyunca ləvazimatların düzülməsi. Daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında gərginliyi 3 kV-a qədər olan kabel xətləriin sadə aparatlarının və avadanlıqlarının sökülməsi, təmiri və yığılması.
Bilməlidir: Kabellərin markaları və kabel armaturları haqqında elementar məlumatları; kabellərin saxlanılma qaydalarını və onların barabanlarından açılma üsullarını; kabel işləri üçün olan çilingər, ölçü və xüsusi alətləri; quraşdırma ləvazimatlarını və konstruksiyalarının təyinatını; kabel xətlərinin təmirində istifadə olunan qalaylar, flüslər, materiallar və qaynarlayıcı kütlələr haqqında ümumi məlumatları; kabellərin və kabel barabanlarının yüklənmə və daşınma qaydalarını; torpaq işlərinin görülmə qaydalarını.
1. Yağ doldurulmuş kabellərin qidalandırıcı çənlərinin açılması.
2. Kabel barabanlarının açılması və qaldırıcı qurğunun (domkratın) üzərinə qoyulması.
3. Kabel kollektorlarında diyircəklər üzrə kabelin çəkilməsi, düzəldilməsi, araqatlarının və dəmir bəndlərin qoyulması ilə konstruksiyalarının üstünə yığılması.
4. Yağ doldurulmuş kabellərin birləşdirici muftalarının üstünün örtülməsi, kollektoru yığan və quraşdıran zaman borucuqların polad şotka ilə təmizlənməsi.
5. Birləşdirici muftaların quraşdırmadan əvvəl hazırlanması və təmizlənməsi, korroziyaya qarşı maddə ilə rənglənməsi.
6. Mühafizə araqatlarının hazırlanması və qoyulması.
7. Kabel qanovlarında mühafizə örtüyünün (kərpicin) döşənməsi, kabeli dəyişdirən vaxt sökülmüş muftanın və kabelin uclarını torpaqdan təmizləməklə qanovdan çıxarılması.
İşin xüsusiyyəti. Gərginliyi 10 kV-a qədər olan kabel xətlərinin uzun xəndəklərdə döşənməsi. Kabel konstruksiyalarının quraşdırılması. Çilingər alətlərindən və ləvazimatlarından istifadə etməklə uzun xəndəklərdə, kollektorlarda, borlarda və bloklarda güc kabellərinin və kabel armaturlarının sökülməsi. Mis və alüminium damarlı güc kabellərinin uclarının təmizlənməsi və birləşdirilməsi, yoxlanılması və lehimlənməsi. Kabelin cərəyandaşyan damarlarının, izolyasiyasının, qurğuşun örtüyünün və zireh təbəqəsinin təmiri. Uclarda qoyulan və birləşdirmə muftalarının sökülməsi, çətin əriyən lehimlərin maye qazla işləyən qurğularda qızdırılması. Quraşdırmadan əvvəl kabelin izolyasiyasının nəmliyinin, kabeli qızdırmaq üçün şəbəkə qurğusunun və iş yerinin işıqlandırılması qurğusunun yoxlanılması. Alətlərin, ləvazimatların, mexanizmlərin və materialların yoxlanılması və iş üçün hazırlanması.
Bilməlidir: Kabel markalarını və kabel aparatlarını, güc kabellərinin quruluşunu (konstruksiyasını), kabel armaturlarını və onların istifadə sahələrini; kabel xətlərinin təmiri və quraşdırılmasında istifadə olunan xüsusi və takelaj ləvazimatlarını; kabel xətlərinin və armaturların çəkilməsində və quraşdırılmasında ən çox yayılmış qüsurları; mis və alüminium naqillərin təmizlənməsi və birləşdirilməsinin ümumi texnologiyasını; yağ doldurulmuş kabellər, armaturlar və onlara aid olan aparatlar haqqında ümumi məlumatları; kabellərin fazalaşdırılmasını, qış vaxtı kabellərin qızdırılmasının texnologiyasını və yeraltı kommunikasiyaların mühafizəsini; elektrotexnikanın əsaslarını.
1. Kabellə birlikdə ağırlığı 5 tona qədər ldan barabanların üstünün taxta ilə bağlanması.
2. Kabellərin uclarında olan qıfların sökülməsi.
3. Döşənmədən əvvəl və sonra 2500 V-luq meqaommetrlə kabelin izolyasiyasının yoxlanılması.
4. Kabelin damarlarının aralanması, polixlorvinil lenti ilə sarınması və laklanması.
5. Yağ sistemi kollektorlarının quraşdırılması və dəmir bəndlərinin bərkidilməsi.
6. Birləşdirmə muftalarında kabel damarlarının aralanması və fazalaşdırlması.
7. Kabel muftalarında yerləbirləşdirici dəmir bəndlərin quraşdırılması və yerlə birləşdirilməsi. Muftalara kabel kütləsinin doldurulması və əlavə olunması.
İşin xüsusiyyəti. Qapalı binalarda, torpaqda, quyularda və tunellərdə gərginliyi 35 kV-a qədər olan kabel armaturlarının kirim qurğularının və kabel xətlərinin sökülməsi, təmiri və quraşdırılması. Pnevmatik və elektrikləşdirilmiş alətlərdən istifadə etməklə kabellərin qapalı binalarda, torpaqda, quyularda və tunellərdə nişanlanması və damarlarının bir-birindən aralanması. Mis və alüminium damarlı güc kabellərinin uclarının təmizlənməsi, qaz və yaxud elektrik qaynağı ilə birləşdirilməsi. Elektrik və pnevmatik intiqallı mürəkkəb, universal və xüsusi ləvazimatların və mexanizmlərin idarə olunması. Elektrik təchizatının 111-11 etibarlılıq dərəcəsinə aid olan tələbatçıları üçün, gərginliyi 35 kV-a qədər olan daxili və xarici qurğularda kabelin uclarında və birləşdirmə yerlərində qoyulan muftaların və birləşmələrin təmiri və quraşdırılması.
Bilməlidir: Yağ doldurulmuş kabellərin markalarını və istifadə sahələrini; kabel gəbəkəsi sahəsinin sxeminin; birləşdirici, dayandırıcı (stoporlayıcı) və uclarda qoyulan muftaların təyinatının və quruluşunu, kabellərin cərəyankeçirici mis və alüminium damarlarının uclarının təmizlənmə və birləşdirilmə üsullarının; kabel xətlərinin və armaturlarının xarakterik zədələnmələrini, onların müəyyən olunması və aradan qaldırılması üsullarını; gərginlik altında olan kabel xəttinin trassası boyunca güc kabelinin çəkilməsinin texnoloji prosesini; yağ doldurulmuş kabelin təmiri, sökülməsi və quraşdırılması zamanı işlərin yerinə yetirilməsi üsullarını və əməliyyatların ardıcıllığını. kabel xəttinin əvvəlində və axırında olan binaların avadanlıqlarının və armaturlarının təyinatını.
1. Təzyiq çənlərində dəyişdirmələrin aparılması.
2. Kabel qıfına kabel kütləsinin doldurulması və əlavə olunması.
3. Kabelin uclarında olan birləşmələrin epoksid qətranından istifadə etməklə yerinə yetirilməsi.
4. Kabel damarlarının fazalaşdırılması, uclarının qurğuşun ucluqlarla birləşdirilməsi.
5. Yağ doldurulmuş kabelin uclarının kəsilməsi, birləşdirilməsi və birləşdirici muftanın izolyasiya olunması.
6. Kollektorlarda kabelin çəkilməsi.
7. Kabel muftalarını və qıflarını bərkitmək üçün metal konstruksiyaların hazırlanması və quraşdırılması.
8. Kontakt və siqnal monometlərinin quraşdırılması.
İşin xüsusiyyəti. Gərginliyi 35 kV-dan çox olan ağ doldurulmuş kabel xətlərinin sökülməsi, təmiri və quraşdırılması. Qanovun qazılması üçün trassanın nişanlanması. Suyun altından kabel xəttinin çəkilməsi. Gərginliyi 35 kV-a qədər olan xüsusi məsuliyyətli kabel xətlərinin birləşdirici və uclarındakı muftalarının quraşdırılması və təmiri. Nəzarət kabellərinin uclarının birləşdirilməsi. Yağ doldurulmuş kabelin birləşdirici, dayandırıcı və uclarda qoyulan muftalarının, qaz doldurulmuş kabelin birləşdirici, yarımdayandırıcı muftalarının və uclarda qoyulan qurğularının quraşdırılması və təmiri. Qaz və yağ doldurulmuş kabel xətlərinə texniki xidmət (təzyiqin ölçülməsi yağ əlavə olunması və s.).
Kağız izolyasiyalı kabellərin qanovlarda, kanallarda və konstruksiya üzrə boruda, blokda və kollektorda çəkilməsi zamanı elektrik montyorları dəstəsinə rəhbərlik etmək. Kabelin zədələnmə yerinin təyin olunması.
Bilməlidir. Güc kabellərinə müxtəlif konstruksiyalı yüksək gərginlik izolyasiyalarının və muftaların yerinə yetrilmə xüsusiyyətlərini; yağ doldurulmuş kabellərin armaturların və onlara aid olan aparatların təyinatını və quruluşunu; yağ doldurulmuş kabellərin saxlanılma xüsusiyyətlərini; yağ doldurulmuş kabellərin birləşdirici. dayandırıcı və uclardakı muftaların açılması və quraşdırılmasının texnoloji prosesi; istənilən şəraitdə çəkilən, istənilən quruluşlu güc kabeli xətlərinin təmiri, quraşdırılması və sökülməsi zamanı əməliyyatlar ardıcıllığını və işin görülmə üsullarını; zəifləndirilmiş-hopdurulmuş izolyasiyalı qaz doldurulmuş kabellərin çəkilməsinin və quraşdırılmasının texnologiyasını; təmirdən, çəkilmədən və quraşdırmadan sonra yüksək gərginlik abellərinin sınanma metodalarını; yağla yaxud qazla təzyiq altında polad borularda olan kabellər haqqında ümumi məlumatları.
1. Qidalandırıcı çənlərin qurulması.
2. Tökmə çuqundan qıfla birlikdə olan girimlərin qurulması və quraşdırılması.
3. Kabellərin qış vaxtı qızdırılması, zədələnmiş hissələrin kəsilməsi və əlavənin quraşdırılması.
4. Kollektorrlarda, borularda və bloklarda yağ doldurulmuş kabellərin çəkilməsi.
5. Yağ doldurulmuş kabellərdə yağın təzyiqinin ölçülməsi, muftaların və kabellərin kronşteynlərdə (divarda olan dayaqlarda) bərkidilməsi (qurutduqdan, vakuumlaşdırdıqdan, muftanı yağla doldurduqdan sonra).
6. Yağ doldurulmuş kabellərin kollektorlarının yığılması və qurulması.
7. Nəzarət kabellərinin uclarının birləşdirilməsi.
8. Uclarda olan muftaların və kabel qıflarının quraşdırılması.
9. Kabeldə olan SS tipli birləşdirmə muftalarının quraşdırılması.
10. Qurğuşun əlcəklərin kabelin qurğuşun zirehinə lehimlənməsi.
İşin xüsusiyyəti. İstənilən gərginlikli kabel xətlərinin təmiri, yoxlanılması, quraşdırılması və sökülməsi. Təzyiq altında polad borularda olan yağ doldurulmuş, qaz doldurulmuş kabellərin təmiri, quraşdırılması və sökülməsi. Xüsusi quruluşlu kabellərdə işləmə. Xüsusi məsuliyyətli kabel xətlərinin nadir kabel aparatları olan kabellərin təmiri. Daha məsuliyyətli sahələrdə kabel xətlərinin quraşdırılması, təmiri və yoxlanılması. Muftanın qurulması və vakuumlaşdırılması, yağ qidalandırıcı sisteminin sınanması, yağın axma yerinin təyin olunması. Gərginliyi 500 kV-a qədər olan yağ doldurulmuş və qaz doldurulmuş kabel xətlərinin sualtı kabel xətlərinin və sualtı kabel keçidlərinin, özülülü maddə ilə hopdurulmuş kabellərin təğmiri, quraşdırılması və sökülməsi üzrə olan bütün işlərdə elektrik montyorları briqadasına rəhbərlik etmək.
İstənilən təyinatlı, quruluşlu və istənilən şəraitdə çəkilmiş kabel xətlərinin təmiri, quraşdırılması və sökülməsində işlərin təşkil edilməsi.
Bilməlidir: Bütün tiplərdən və gərginliklərdən olan sabit və dəyişən cərəyan güc kabellərinin və kabel qurğularının avadanlıqlarının və aparatlarının konstruktiv quruluşunu. partlayışa təhlükəli binalarda kabellərin quraşdırılma xüsusiyyətlərini; kabellərin istənilən şəraitdə, o cümlədən bataqlıqla, çaydan və arxdan körpünün konstruksiyası üzrə çəkilməsinin texniki şərtləri və üsulları; polad borularda yağlə tjzyiq altında olan kabel xətlərində tjzyiqi saxlamaq üçün olan avtomatik qidalandırıcı nasos qurğularının təyinatının da qoşulmasının prinsipial sxemini; polad boru kəmərlərində kabel xəttinin inşasının xüsusiyyətlərini, boruların əyilmə radiusunun buraxıla bilən qiymətini və əyilmə metodlarını.
1. Mis və alüminiumdan olan kabel damarlarının qaz, yaxud elektrik qarmağı ilə birləşdirilməsi.
2. Zirehli kabellərdə birləşdirici muftaların quraşdırılması.
3. Polad boru kəmərində yağla təzyiq altında kabellərin birləşdirici muftalarının quraşdırılması.
4. Sualtı güc kabellərinin birləşdirici muftalarının dəyişdirilməsi və yedəkdə olan barjdan (gəmi tipi) kabelin çəkilməsi.
5. Gərginliyi 35 kV olan sualtı kabelin birləşdirici muftasının dəyişdirilməsi.
6. MSTO-35 tipli dayandırıcı (stopor) muftaların quraşdırılması və təmiri.
7. OSB-GK 120 tipli kabeldə SPO birləşdirici muftasının quraşdırılması.
8. Gərginliyi 110 kV olan yağ doldurulmuş kabellərin dayandırıcı muftalarının quraşdırılması və təmiri.
9. Yağ qidalandırıcı sistemdə qurğuşun boruların lehimlənməsi.
10.Yağ doldurulmuş kabelin trassasında, qidalandırma məntəqələrində və quyularda diametri 40 mm-ə qədər olan qurğuşun zireh borularının çəkilməsi və birləşdirilməsi.
İşin xüsusiyyəti. Stansiyaların və yarımstansiyaların paylaşdırıcı qurğuları avadanlıqlarının, transformatorların və girimlərin təmiri və onlara texniki baxış vaxtı köməkçi işlərin görülməsi. Hissələrin 12-14 kvalitet (5-7 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə emalı. Sadə metal və izolyasiya konstruksiyalarının hazırlanması. Avadanlıqların sökülmüş və yığılmış hissələrinin silinib təmizlənməsi, yuyulması və qurulanması, kontaktların və kontakt səthlərinin təmizlənməsi. Çilingər alətlərinin, inventarların, ləvazimatların və materialların iş yerinə gətirilməsi, işə hazırlanması və yığışdırılması. Qalaylama və lehimləmə üçün səthlərin təmizlənməsi. ayrı-ayrı hissələrin və qovşaqların yerinin dəyişdirilməsi ilə bağlı olan sadə takelaj işlərinin, rəngsaz və dülgər işlərinin yerinə yetirilməsi.
Daha yüksək ixtisaslı elektrik çilingərinin rəhbərliyi altında gərginliyi 10 kV-a qədər olan paylaşdırıcı qurğuların avadanlıqlarının, gərginliyi 35 kV-a qədər olan girimlərin, dəyişdirilmə dolaqları olan gərginliyi 10 kV-a qədər olan və gücü 1000 kVa-ya qədər olan quru və yağlı küm transformatorlarının sökülməsi, təmiri və yığışması və sadə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Paylaşdırıcı qurğu avadanlıqlarının, yüksək və alçaq gərginlikli girimlərin, qaynaq, güc və ülçü transformatorlarının quruluşu və təyinatı haqqında elementar məlumatları, avadanlıqların iş prinsipini; elektrik cərəyanı və gərginlik altında olan cərəyanötürücü hissələrə yaxınlaşmağın təhlükəliliyini; çilingər, montyor və ölçü alətləri, ləvazimatları və mühafizə vasitələrinin quruluşunu və təyinatını; materialşünaslıq haqqında elmentar məlumatları; paylaşdırıcı qurğu avadandanlıqlarına texniki baxış və onların təmiri zamanı, güc və ölçü transformatorları üçün girimlərin sökülməsi, yığılması və armaturlaşdırılması zamanı işlərin görülməsini və əməliyyalar ardıcıllığını; takelaj işlərinin sadə üsullarını; yükqaldıran mexanizmlərə olan ümumi tələbləri və kranla işləyən vaxt vaxt siqnalizasiyasını.
1. TD-1000/10 ipli transformatorun çəninə baxmaq, onun çirkdən təmizlənməsi və transformator yağı ilə yuyulması.
2. MQ-10, VMP-10, VMQ-123 tipli elektrik açarlarına baxış, keçid izolyatorlarının təmizlənməsi, yağının boşaldılması, qövssöndürücü kameraların təmizlənməsi və yuyulması.
3. Girimlərin cərəyan ötürücü milində burğu ilə deşik açmaqla, lehimləməklə, armaturlaşdırmaqla və armaturlaşdırmanı yağa dözümlü mina (emal) ilə rəngləməklə əvəz olunması.
4. Dayaq izolyatorlarının armaturlaşdırılması.
5. İki klenli FS-4 tipli izolyatorların yenidən quraşdırılması. 6. TM-1000/10 tipli güc transformatorları üçün gərginliyi 10 kV-a qədər olan girimlərin, çini (farfor) izolyatorların flans və qapaqcığının armaturlaşdırılması.
7. Kompensatorların köynəyin ərpdən təmizlənməsi və su ilə yuyulması,
8. Sadə konfiqurasiyalı araqatının kəsilməsi və qıraqlarının yonulması.
9. Ayırıcıların təmizlənməsi və şarnirlərinin yağlanması.
10. I-II qabaritdən olan transformatorların kipləşdiricilərinin hazırlanması.
11. Transformatorlarda istilik sifonu süzgəclərinin çıxarılması və quraşdırılması.
İşin xüsusiyyəti. Gərginliyi 10kV-a qədər olan qapalı paylaşdırıcı qurğuların elektrik avadanlıqlarının sökülməsi, təmiri və yığılması, gərginliyi 35 kV-a, gücü 10000 kVA-ə qədər olan TÇ (təsirlənməsiz çevirmə) qurğulu ümumi təyinatlı transformatorlara texniki baxış, dolaqlarını dəyişdirmədən onların əsaslı təmiri Gərginliyi 35 kV-a qədər olan girimlərinin sökülməsi, yığılması, armaturlaşdırılması və germetikliyə sınanması. Ucluqların qalaylanması və lehimlənməsi, lehimləmə lampası ilə işləməyi bacarmaq, hissələrin 11-12 kvalitetlər (4-5 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə çilingər eğmalı. Bakelitdən olan məğmulatların təğmiri, hopdurulması, vakuumda qurudulması. Mürəkkəb olmayan hissələrin və qovşaqların sadə eskizlərinin və sxemlərinin oxunması. Cərəyan və çini (farfor) izolyatora görə cərəyan-ötürücü milin seçilib uyğunlaşdırılması.
Yağın qazdan təmizlənməsi və seolitlə bərpası, texnoloji qurğularda işləmək, vakuum nasoslara və kompressorlara xidmət. Sadə mexanikləşdirmə vasitələrinin köməyi ilə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: İlkin kommutasiyanın prinsipial sxemlərini və sxemlərdə elektrik avadanlıqları üçün qəbul olunmuş şərti işarələri; elektrik stansiyaları və yarımstansiyalarının paylaşdırıcı qurğularının konsruktiv yerinə yetirilməsini və gərginliyi 35 kv-a qədərlə orta mürəkkəbli paylaşdırıcı qurğuların əsas və yardımçı avadanlıqlarının iş prinsipini; yağ və vakuum aparatlarını; girimlərin zədələnmə əlamətlərini və onların aradan qaldırılma üsullarını. Gərginliyi 35 kV-a qədər, gücü 10000 kVA-ə qədər olam quru və yağlı ikidolaqlı güc transformatorların iş prinsipini və konstruksiyasını; qletoqliserin qarışıq məhlullardan, quraşdırıcıdan və minalardan (emallarlan) istifadə etməklə işin aparılma qaydasını; gərginliyi 35 kV-a qədər olan girimlərin sınaq gərginliyi normasını, açıq paylaşdırıcı qurğuların, birləşdirici şin və avadanlıqlarının profilaktikası və təmiri vaxtı yüksəklikdə aparılan işlərin üsullarını; yağın qazdan təmizlənməsi, vakuum nasoslarının və qaz mühafizəsi qurğularının iş prinsipini və quruluşunu; elektrotexnika üzrə elementar məlumatları.
1. Gərginliyi 35 kV-a qədər olan farfor girimlərin armaturlaşdırılmasında sazmanı qletoqliserin zamaskası ilə yenidən armaturlaşdırmaqla qarşısının alınması.
2. TDN-10000/35 tipdə olan transformatorların yüksək gərginlikli girimlərinin, gərginliyi 35 kV olan transformatorların genişləndiricilərinin çıxarılması və quraşdırılması.
3. VMP-10, VMQ-133 tipli yağ açarlarının kontakt sisteminin təmir.
4. Girimlərin mastikasını yenidən tökməklə təmiri.
5. Kompensatorların, havayığıcıların sökülməsi, qovşaqlarının və hissələrinin ayrılması.
6. TM-6300/35 tipli transformatorların dolaqlarının təzyiq altında yoxlanılması.
7. TD-10000/35 tipli transformatorun dolaqlarında ayırmaların və lehimləmə yerlərinin laklı parça və kabel kağızı ilə yenidən izolyasiya olunması.
8. 10, 35 kV gərginlikli ayırıcıların bütün növlərinin təmiri.
9. Transformatorların qaz relelərinin çıxarılması və quraşdırlması.
10. VB-10-220-8 tipli reaktorların izolyasiyasının müqavimətinin yoxlanılması.
11. TM-10000/10 tipli güc transformatorlarının dolaqlarını dəyişdirməklə əsaslı təmiri.
12. İstilik sifonu süzgəclərinin çıxarılması, yüklənməsi və quraşdırılması.
İşin xüsusiyyəti. Avadanlıqlarının elementlərinin qismən dəyişdirilməklə təmiri, gərginliyi 35 kV-a qədər olan açıq və qapalı paylaşdırıcı qurğuların elektrik avadanlıqlarının sazlanması və tənzimlənməsi. Elektrik, pnevmatik ölçü alətlərindən, uyğun takelajlardan istifadə etməklə ümumi təyinatlı, TÇ qurğulu 35 kV gərginlikli və bütün güclərdən olan transformatorların və gücü 40000 kVA-ə qədər, gərginliyi 110 kV olan transformatorların, gərginliyi 35 kV-a qədər olan ölçü transformatorlarının, gücü 6300 kVA-ə və gərginliyi 35 kV-a qədər olan xüsusi qurğu və yağ transformatorlarını dolaqlarını dəyişdirmədən təmiri və onlara texniki xidmət göstərilməsi, TÇ qurğulu, gərginliyi 35 kV-a qədər bütün güclərdən olan transformatorların dolaqlarını dəyişdirməklə əsaslı təmiri. Gərginliyi 110 kV-a qədər olan qeyri-germetik yağ doldurulmuş girimlərin sökülməsi, xarab hissələrinin dəyişdirilməsi, armaturlaşdırılması, vakuumda qurudulması və transformator yağ ilə doldurulması.
Sealit qurğusunda transformator yağının qurudulması və təmizlənməsi. Hissələrin 7-10 kvalitetlər (2-3 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə uyğunlaşdırılması və tam hazırlanması ilə çilingər emalı. Elektrik açarlarının girimlərinin və daxili izolyasiyasının təmiri və onlara texniki xidmətin göstərilməsi. Elektrik açarların hərəkətli və hərəkətsiz kontaktlarının qövssöndürücü qurğusunun təmiri, açarların intiqalının vəziyyətini yoxlamaqla nöqsanların aradan qaldırılması. Açarın çəninin, qapağının qaldırıcı, səsboğucu qurğusunun, havayığıcısının və qoruyucu qapağın (klapanın) təmiri.
Gərginliyi 110 kV-a qədər olan reaktorların qövssöndürücü sayğacların və güc transformatorlarının aktiv hissəsinin açmadan təmiri. İzolyatorların və ayırıcıların yoxlanılması və xarablarının seçilməsi. Kompressor qurğularının təmiri. Avadanlığın qovşaqlarının və hissələrinin qaldırılması və yerinin dəyişdirilməsi üçün lazımi takelaj ləvazimatlarının seçilməsi, yükqaldıran maşın və mexanizmlərin və xüsusi ləvazimatların köməyi ilə işləmək.
Bilməlidir: Gərginliyi 110 kV-a qədər olan açıq və qapalı paylaşdırıcı qurğuların konstruksiyalarının elementlərini; avadanlıqlar arasında minimal mümkün ola bilən məsafələri; elektrik stansiya və yarımstansiyaların elektrik avadanlıqlarının ilkin birləşmə sxemlərinin oxunma qaydasını; gərginliyi 110 kV-a, gücü 40000 kVA-ə qədər olan transformatorların iş prinsipi və konstruksiyasını; gərginliyi 110 kV-a qədər olan yağ və mastika doldurulmuş farfor və bakilit girim üzrə işlərin görülməsini və əməliyyatların ardıcıllığını; vakuumda qurutma sobalarının, vakuum nasosların, kompressor qurğularının, seolit qurğularının, RPN tipli cərəyanməhdudlaşdırıcı reaktorların, TD (təsirlənməsiz dövrədəyişmə) tipindən olan bütün çevirgəclərin quruluşunu və iş prinsipini; ikinci dövrə sxemləri haqqında əsas məlumatları; avadanlıqların və kompressor qurğularının sınanma metodlarını; avadanlıqların təmirə çıxarılma və elektrik qurğularında işləmək üçün buraxılma qaydalarını; hündürlükdə və gərginlik altında işlərin görülmə qaydalarını və üsullarını, hündürlükdə və yelləncəkdə görülən işlərin təşkilini; takelaj vasitələrinin, mühafizə qurğularının və izolyasiya ləvazimatlarının sınanma vaxtlarını və üsullarını; elektrotexnika və mexanikanın əsaslarını.
1. Gərginliyi 35 kV olan hava və yağ elektrik açarlarının bütün-növlərinin sökülməsi, zədəli hissələrin əvəz olunması ilə təmiri, yığılması.
2. 110 kV-luq yağ doldurulmuş girimlərin genişləndiricilərini dəyişdirməklə və farfor köynəyini sonradan yağla doldurmaq şərti ilə təmiri.
3. VMQ-133 tipli yağ açarlarının - avadanlıqlar işlədiyi şəraitdə əvəz olunarkən yerinin dəyişdirilməsi.
4. Transformatorların azot mühafizəsinin təmiri və ona texniki xidmət göstərilməsi.
5. TM-6300/35 tipli transformatorların gövdəsinin maqnit keçiricisini sükmklə təmiri.
6. TD-40000/35 tipli transformatorlarda dolaqların budaqlama çevirgəcinin əvəz edilməsi.
7. 10, 35, 110 kV gərginlikli bütün növlərdən olan ayırıcıların, qısa qapayıcıların və ayıran ayırıcıların hissələrinin (elementlərinin) əvəz olunması ilə təmiri.
8. 110 kV gərginlikli transformatorların çıxarılan hissəsini qaldırmaqla və ona baxmaqla təmiri və yağının dəyişdirilməsi.
9. NTMP-10 tipli gərginlik transformatorlarının əvəz olunması.
10. Gücü 40000 kVA gərginliyi 110 kV olan güc transformatorlarının dolağını dəyişdirməklə təmiri.
11. 220 kV gərginlikli yağ dolu girimlərin bakelit silindrlərinin qurudulması.
İşin xüsusiyyəti. 110-330 kV gərginlikli paylaşdırıcı qurğuların elektrik avadanlıqlarının təmiri, sökülməsi, quraşdırılması, tənzimlənməsi və sazlanması. 110-220 kV gərginlikli girimlərin izolyasiyasının və kipləşdiricisinin natamam, yaxud tam əvəz olunması ilə təmiri. Gərginliyi 110 kV-a qədər olan bütün tiplərdən və güclərdən olan güc transformatorlarının əsaslı təmiri, yağ və hava elektrik açarlarının çertyoj və eskizlər üzrə. yenidən qurulması. Hissələrin 6-7 kvalitetlər (1-2 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə uyğunlaşdırılması və tam hazırlanması ilə çilingər emalı. Ülgülərin və ləvazimatların hazırlanması. Uyğun gələn takelajdan, lazımi ləvazimatlardan, xüsusi alətlərdən və aparatlardan istifadə etməklə çertyojlar və eskizlər üzrə işlərin yerinə yetirilməsi. Avadanlıqlarda olan nasazlıqların və zədələnmələrin təyin olunması və onların aradan qaldırılması. Mürəkkəb və məsuliyyətli alətlərin və ləvazimatların tənzimlənməsi və təmiri. Yüksək gərginlikli avadanlıqların sınaqdan keçirilməsi. Avadanlıqların, xüsusilə mürəkkəb və məsuliyyətli qovşaqlarının, hissələrinin və elementlərinin yerlərinin dəyişdirilməsi, sökülməsi və qurulması zamanı takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Gərginliyi 330 kV-a qədər olan paylaşdırıcı qurğuların avadanlıq və aparatlarının konstruksiya xüsusiyyətlərini və iş prinsipini; gərginliyi 330 kV-a qədər olan girimlərin və onların hissələrinin, güc və ölçü. transformatorlarının, həmçinin gücü 250000 kVA-ə qədər izolyasiya sinfi 110 kV olan xüsusi təğyinatlı soba, dartı və i.a. transformatorların konstruktiv, quruluşunu; təğmir olunan avadanlıqların texniki xarakteristikasını, təmir zamanı işlərin görülmə üsullarını və əməliyyatların ardıcıllığını; xidmət olunan sahənin, yağ təsərrüfatının sxemini; təğmir olunan elektrotexnika avadanlıqlarının sınaq normalarını və həcmini; avadanlıqların təğmiri ilə bağlı olan mürəkkəb çertyojları, sxemləri və eskizləri; təğmir, takelaj və hündürlükdə görülən işlərin təşkilini.
1. VVN-220; VVB-220, VVN-110 tiplərindən olan hava açarlarının sökülməsi, təmiri, yığılması və sazlanması.
2. MKP-220, U-220, MKP-110, U-110 tiplərindən olan yağ açarlarının sökülməsi, təmiri yığılması ə sazlanması.
3. Gərginliyi 110-330 kV olan yağ doldurulmuş girimlərə qazdan təmizlənmiş yağın yenidən tökülməsi.
4. Səyyar kompressor stansiyasının kompressorlarının sorucu (basma) qapağının (klapanının) yığılması, sıxlığa görə sınaqdan çıxarılması, yerinə oturdulması, yağ süzgəcinin çıxarılması və təmiri. Porşen halqasının uyğunlaşdırılmaqla əvəzolunması.
5. TDÜ-250000/220 tilli transformatorların maqnit keçiricilərinin elektrotexniki polad təbəqələrindən qısaqapanma mənbəyi yerlərinin təmizlənməsi.
6. Gərginliyi 110 kV-a qədər olan transformator dolaqlarının hidrodomkratlardan istifadə etməklə, təzyiq altında yoxlanılması.
7. 220 kV-luq yarımstansiyaların aparatlarında endirmələrin, ilgəglərin və aralıqların əvəz olunması.
8. RVP-6 tipli ventil boşaldıcıların qurulması.
9. Gərginliyi 110-220 kV olan ayırıcıların, ayıran ayırıcıların və qısaqapayıcıların bütün tiplərinin sökülməsi, avadanlığın elementlərinin dəyişdirilməsi ilə təmiri, kontaktlarının keçid müqavimətinin ölçülməsi.
10. TDÜ-250000/110 tipli transformatorların dolaqlarını dəyişdirməklə əsaslı təmiri.
11. Yağı qazdan təmizləyən qurğunun təmiri.
12. RNT-9, RNT-13, RNT-18, RNT-20 tipli çevirgəc qurğularının bütün qovşaqlarının təmiri.
13. Seolitin və silikagelin bərpası qurğularının, sabit cərəyan qurğularının təmiri.
İşin xüsusiyyəti. Mürəkkəb alətlərdən, xüsusi quraşdırma ləvazimatlarından, dəqiq ölçmə və mühafizə vasitələrindən istifadə etməklə, gərginliyi 220 kV və dala yüksək olan stansiya və yarımstansiyaların paylaşdırıcı qurğularının elementlərini qismən və yaxud tamamilə əvəz etməklə, avadanlıqların təmiri və yenidən quraşdırılması üzrə, ölçü, quru və yağlı güc transformatorlarının, bütün tiplərdən və güclərdən olan xüsusi transformatorların və avtotransformatorların çertyojlar hesabatlar üzrə təğmirində xüsusilə mürəkkəb və məşğul işlərin yerinə yetirilməsi. Kipləşdiriciləri qismən, yaxud tamamilə əvəz etməklə gərginliyi 330 kV və daha yüksək olan istənilən konstruksiyalı yüksək gərginlikli girimlərin təğmiri. Plyonka və azot mühafizəsi avadanlığı ilə təchiz olunmuş qazdan təmizləmə qurğusunda, transformatora tökmək üçün tranformator yağının qazdan təmizlənməsi və azotlanması. Yağın qazdan təmizlənməsi, azotlanması, havanın qurudulması və su buxarının dondurulması texnoloji qurğusunun təğmiri və ona xidmət göstərilməsi. Avadanlıqların sökülməsi, təğmiri, yığılması və onların sazlanması, təğmir ləvazimatlarının və takelaj vasitələrinin sazlanması üzrə işlərin təşkil olunması.
Bilməlidir: Paylaşdırıcı qurğunun işləyən avadanlıqlarında və aparatlarında profilaktik təmir işlərinin görülmə qaydasını, bütün tiplərdən və güclərdən olan güc və ölçü transformatorlarının istismara qəbul qaydalarını və onların iş prinsipini; sabit və dəyişən elektrik aparatları və qurğuları üçün istənilən gərginlikli yüksək voltlu girimlərin parametrlərini, texniki xarakteristikalarını, konstruksiyasını və təsnifatını; paylaşdırıcı qurğuların ayrı-ayrı elementlərinin, güc və ölçü transformatorlarının maqnit keçiricisinin, dolaqlarının, dövrə dəyişdirən (çevirgəc) qurğularının; yüksək gərginlikli girimlərin, açarlarının, ayırıcıların, hava hazırldığı qurğularının və onların hissələrinin zədələnmə əlamətlərini, transformator yağının qurudulmasını, regenerasiyasını, təmizlənməsini, qazdan təmizlənməsini və azotlanmasını; güc və ölçü transformatorlarının qurudulma metodlarını; avadanlıqların təmirində istiadə olunan təmir-quraşdırma vasitələrinin və ləvazimatlarının, yükqaldıran maşınların və mexanizmlərin əsas texniki xarakteristikalarını.
Orta ixtisas təhsili tələb olunur.
1. ATDÜTN-200000/330 tipli avtotransformatorların dolaqlarının dəyişdirilməsi, yük altında tənzimləmə qurğusunun bərpası, və təmiri ilə onun əsaslı təmiri.
2. AVM-4N, AVM-10B, AVM-15, AVM-20 tipli avtomatların təmiri və tənzimlənməsi.
3. VVB-500/750-45, VV-500, VVD-500 tipli hava açarlarının sökülməsi, təmiri, zədələ elementlərin əvəz olunması, yığılması və sazlanması.
4. Yağ doldurulmuş 500 kV gərginlikli girimlərin kipləşdiricilərini əvəz etməklə əsaslı təmiri.
5. DŞ-11500 tipli gərginlik bölücüsünün əsaslı təmiri.
6. RODÜ-110000/750 tipli reaktorların əsaslı təmiri və qurudulması.
7. RNVZ-2/500/4000 tipli ayırıcılara baxış, onlara baxış, ayırıcı kontaktlarının keçid müqavimətinin ölçülməsi.
8. Ayırmalar sxemin girimlər və çevirgəclərin qoşulması ilə quraşdırılması.
9. Transformatorların induksiya üsulu ilə öz çənində (bakında) qurudulması, isti yağın çilənməsi və “İney” qurğusunda rütubətin doldurulması metodu ilə aktiv hissəsinin qurudulması.
10. TDÜ-400000/330 tipli transformatorların qurulma yerində qurudulması, kipləşdiriçisinin və yağının dəyişdirilməsi və aktiv hissəsinin sökülməməməsi ilə əsaslı təmiri.
11. TRN-500 kV tipli cərəyan transformatorlarının və NDE-500 tipli gərginlik transformatorlarının yağının dəyişdirilməsi ilə əsaslı təğmiri.
12. VM-1 qurğusunun sxeminin yığılması və azot mühafizəli transformatora tökmək üçün qazsızlaşmış transformator yağının istehsalı.
İşin xüsusiyyəti. Sadə elektrik ölçü vasitələrinin və sabit dəyişən cərəyan aparatlarının relelərinin sadə relelərin və ölçü vasitələrinin mexaniki hissələrinin sökülməsi və yığılması. Ölçü vasitələri və aparatları qovşaqlarının və hissələrinin yuyulub təmizlənməsi, kontaktların, kontakt səthlərinin təmizlənməsi. Hissələri ölçüyə görə yonmaq və hazırlamaq üçün sadə çilingər əməliyyatlarının yerinə yetirilməsi. Səthlərin rənglənməsi və markalanması. Hissələrin korroziyaya qarşı sürtgü yağı ilə yağlanması. Elektrik ölçü cihazları və aparatlarını daşımaq üçün qablaşdırılması.
Daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında rele mühafizəsinin və avtomatikanın sadə aparatlarının təmiri və onlara texniki xidmət göstərilməsi, ölçü vasitələrinin stenddə quraşdırılması və yoxlama üçün dövrəyə qoşulması.
Bilməlidir: Rele mühafizəsinin təyinatı, mühafizə dövrələri, avtomatik idarəetmə və onların vəzifələri haqqında ümumi təsəvvürləri; rele mühafizəsinin və avtomatikanın sadə aparatlarına xidmət və onların təmiri üzrə mürəkkəb olmayan işlərin yerinə yetirilmə qaydalarını; aparatların təmirində istifadə olunan materiallar haqqında ümumi məlumatları, yağ rəngləri və həlledicilərlə rəftar qaydalarını; əsas çilingər və montyor alətlərinin vəzifəsini və onlarla işlərin görülmə üsullarını; aparatların və ölçü vasitələrinin təmrində istifadə olunan sadə yoxlama və ölçmə aparatlarının adını və təyinatını; ikinci kommutasiya dövrəsinin yoxlanılmasını.
1. Aparat və cihazların şüşələrinin ölçü üzrə kəsilməsi, yerinə qoyulması, bərkidilməsi və suvanması.
2. Markalanma birkalarının dəyişdirilməsi.
3. Sıxacların dəyişdirmək üçün sıxaclar qutusuna yığılması.
4. Kabellərin düzülməsi, uclarının örtükdən təmizlənməsi, qalaylanması və lehimlənməsi.
5. Siqnal və işıqlandırma lampalarının dəyişdirilməsi.
6. Məftillər üçün ucluqların qalaylanması və lehimlənməsi.
7. İzolyasiya araqatlarının, bəndlərin və halqaların hazırlanması.
8. Panellərin deşiklərinin açılması, lampanın, açarın və yaxud relenin quraşdırılması.
9. Stendlərdə cihazların yaxud relelərin yoxlamaq və təmizləmək üçün dövrəyə qoşulması.
10. Elektrik dövrəsində gərginliyin olub-olmamasının voltmetr vasitəsi ilə yoxlanması.
11. Şnurların, ştepsellərin, düymələrin, mikrofon dəstəklərinin təmiri.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. Mürəkkəb olmayan mühafizə aparatlarının sökülməsi, yoxlanması, təmiri və sadə mühafizələrin sazlanması. Aparatlarda olan elementar nasazlıqların müəyyən edilib aradan qaldırılması. İntiqallarda və lövhələrdə bütün növlərdən olan qoruyucuların quraşdırılması. Avtomatik açarların və sadə relelərin sökülməsi, yoxlanması-və təmiri, izolyasiya materiallarının çertyoj əsasında hazırlanması, çertyojlar, sxemlər, eskizlər üzrə mürəkkəb olmayan işlərin yerinə yetirilməsi, sadə hissələrin eskizləri, sxemləri və çertyojlarının tərtib edilməsi. Bütün yoxlama və ölçmə aparatları ilə işləmə.
BİLMƏLİDİR: rele mühafizəsinə olan əsas tələbləri; orta mürəkkəblik dərəcəsindən olan relelərin mexaniki və elektrik hissələrinin sökülməsi, təmiri, yığılması və tənzimlənməsi üzrə işlərin görülmə üsullarını; avtomatların konstruksiyasını və mühafizə xarakteristikasını; relelərin iş prinsipini və təsnifatını; sabit və dəyişən operativ cərəyan mənbələrini və onların sxemlərini; yağ açarlarının intiqallarını, məsafədən (uzaqdan) onların idarə olunmasını; mühafizəni yoxlamaq, cərəyan və gərginliyi tənzimləmək üçün olan aparatları; rele mühafizəsi və avtomatikanı yoxlayan zaman əsas tələbləri; izolyasiyanın müqavimətinin yoxlanılma və onun daha yüksək gərginlikdə sınama üsullarını; akkumulyator batareyalarının işləmə rejimlərini; universal və xüsusi qurğuların, montyor alətlərinin və ölçmə vasitələrinin quruluşunu; elektrotexnikanın və teleavtomatikanın əsaslarını.
1. VZ-100 tipli avtomatların-sökülməsi, nöqsanların aradan qaldırılması və tənzimlənməsi.
2. Relelərin, ölçü vəsaitlərinin, avtomatların hissələrində oymaqların (vtulkaların) sıxılması.
3. İnduksiya sarğaclarının sarınması.
4. Açma və qoşma sarğaclarının işləmə gərginliyinin tənzimlənməsi.
5. Zaman relesinin sarğacının dəyişdirilməsi.
6. Sığaclar (klemlər) qutusunun araşdırılması.
7. Yarımkeçirici cihazların yoxlanıb quraşdırılması.
8. İT-80 tipli relelərin və G-500 seriyalı cərəyan olan nöqsanların aradan qaldırılması.
9. Qaz relelərinin və buraxıcı qalaqların (klapanların) balonlarının civə və kerkon kontaktlarının yoxlanılması.
10. Seksiyaları ardıcıl və paralel qoşulmuş seksiyalı reostatların təmiri.
11. Gərginlik transformatorlarının qoşulma sxemlərinin yoxlanılması.
12. Cərəyan transformatorlarında, açarların qurulmuş kirimlərində budaqlanmaların rəyin edilməsi.
13. Sabit cərəyan dövrəsində yerlə qapanmanın axtarılıb tapılması.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. Orta mürəkkəbli rele mühafizəsinin lövhəsində quraşdırılmış avadanlıqların sökülməsi, yoxlanılması, yığılması, onlara texniki xidmət etməklə nöqsanların aradan qaldırılması. Orta mürəkkəbli relelərin qapaqlarını açmaqla təmir etmək və tənzimləmək, kinematika mexanizmində elektrik sxemində olan nöqsanların tənzimləmə, balanslama, hissələri dəyişdirmək yodu ilə aradan qaldırılması. Mürəkkəb mühafizə qurğularının qismən təmir edilməsi
Orta mürəkkəbli mühafizəni, elektromaqnit və elektromexaniki bloklama qurğularını yoxlamaq üçün olan kompleks sınaq qurğularının təmiri və ona texniki xidmət, orta mürəkkəbli rele mühafizəsi və avtomatika qurğularını, ölçü transformatorlarını, yağ açarlarının intiqallarını və ikinci kommutasiya dövrəsinin izolyasiyasını sınamaq üçün sınaq sxemlərinin yığılması.
BİLMƏLİDİR: Xidmət edilən avadanlığın texniki xarakteristikasını, elektrotexniki qurğularda olan zədələnmələrin növlərini; mühafizə qurğularının selektiv təsirinin şərtlərini; elektromaqnit və induksiya prinsipində olan relelərin konstruksiyasını; məsafədən idarə olunan intiqallı açarların idarə olunmasının və siqnallaşdırılmasının prinsipial sxemlərini; tutum gərginlik bölücülərinin sxemlərini; cərəyan transformatorlarının dəqiqliyinə olan tələbləri; maksimal cərəyan mühafizəsinə, cərəyanın kəsilmə mühafizəsinə, istiqamətlənmiş maksimal mühafizəyə, differensial mühafizəyə, qaz və məsafə (distansiya) mühafizələrinə olan əsas tələbləri və onların “vəzifələrinin; TQA (təkrar qoşma avtomatı) qurğusunun vəzifəsini; EQA (ehtiyat qoşan avtomat)-nın vəzifəsini və ona olan əsas tələbləri; yarımkeçirici cihazların (jiodların, tranzistorların, tiristorların) əsas parametrlərini və onların qoşulma sxemlərini; mühafizəni yoxlamaq üçün olan aparatları; rele mühafizəsinin aparatlarını tənzimləmək üçün həndəspi əyrilərik qurulma həddində olan hesabatları; mühafizəni yoxlamaq üçün olan komplekt sınaq qurğuları ilə işləmək qaydalarını, elektrotexnikanın və yarımkeçiricilər texnikasının əsaslarını.
1. AZ-100, AP-50, AVM, AV seriyalı avtomexaniki açarların yoxlanması, elektrik xarakteristikasının düzəldilməsi.
2. Qaz mühafizəsinin açmaya təsirinin yoxlanması.
3. PZ-152, PZ-153, PZ-3, PZ-4 tipli məsafə mühafizələrinin yoxlanması və bərpası.
4. DFZ-2, DFZ-201, DFZ-402, DFZ-504 tipli differensial-faza mühafizələrinin yoxlanması və bərpası.
5. Qəza ossiloqrafları (GPO-1077-68, LDG-0301) panellərinin: yoxlanılması və sazlanması.
6. Elektromaqnit intiqalının ötürücüsünə açıcı ırtımların qurulması və mexaniki tənzimlənməsi.
7. İşıq və səs siqnalları cihazlarının seçilməsi, quraşdırılması və yoxlanması.
8. Elektromaqnit intiqallarının və RV-100, GV-100, GV-200, tipli zaman relelərinin qüsurlarının və nasazlıqlarının aşkar olunması.
9. İT-80 seriyalı maksimal cərəyan relelərinin, bütün növlərdən olan aralıq və siqnal relelərinin sazlanması.
10. Cərəyan və gərginlik transformatorlarının elektrik xarakteristikalarının yoxlanması,
11. Nasos və kompressor qurğularının avtomatika şkaflarını, transformator və avtotransformatorların soyutma sistemlərinin yoxlanması və sazlanması.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. Elektrik mühərriklərinin, generatorların, transformatorların, sinxron kompensatorların, kabel şəbəkələrinin və yüksək gərginlikli elektrik-veriliş xətlərinin mürəkkəb mühafizələrinin sökülməsi. təmiri, yığılması və onlara texniki xidmət göstərilməsi, Rele mühafizəsi və avtomatika cihazlarında və aparatlarında zədələr cədvəlinin tərtib edilməsi. Dəqiq ölçmə alətlərindən və ləvazimatlardan istifadə etməklə və bütün yeyilmiş hissələri dəyişdirməklə relelərin, cihazların və avtomatika qurğularının elektrik və mexaniki hissəsində, kinematika mexanizmlərində mürəkkəb təmir və yığma işlərinin yerinə yetirilməsi. Nəzarət qurğularının və kontakt-rele aparatlarının yoxlanılması, təmiri, sazlanması. İnteqral mikrosxemlərində (İMS) olan rele mühafizəsi və avtomatika (RMA) qurğularının ayrı-ayrı elementlərinin yoxlanması və sazlanması. Mühəndisin, yaxud ustanın rəhbərliyi altında generatorların, transformatorların kabel və hava elektrik veriliş xətlərinin rele mühafizəsinin-yoxlanması və xarakteristikasının çıxarılması, rele mühafizəsi və avtomatika qurğularını yoxlamaq və sazlamaq üçün mürəkkəb inteqral sxemlərinin yığılması.
Bilməlidir. Generatorların, transformatorların, elektrik mühərriklərinin, kabel və hava elektrik veriliş xətlərinin kommutasiya sxemini, iş rejimini, onların mühafizəsi haqqında dəqiq məlumatları; rele mühafizəsi və avtomatikanın prinsipial, uyğunlaşdırılmış, açılış və quraşdırma sxemlərinin oxunma ardıcıllığını; yüksək tezlikli mühafizənin vəzifəsini və növlərini; mühafizə qurğularının bir cərəyan yaxud gərginlik transformatorundan digərinə keçirilmə qaydalarını; dəyişən operativ cərəyanda mühafizənin yerinə yetirilməsinin əsas üsullarını; elektrik veriliş xətlərinin, transformatorların və yarımstansiya şinlərinin avtomatik təkrar qoşma (ATQ) qurğularının vəzifələrini; rele mühafizəsi aparatlarının tənzimlənməsi zamanı həndəsi əyrilərin qurulması həddində hesabatları; mexanikanın, fizikanın, elektrotexnikanın və radiotexnikanın əsaslarını.
Təkrar qoşma avtomatının (TQA). ehtiyatı qoşma avtomatının (EQA) sazlanması.
Rele mühafizəsi və avtomatika qurğularının BPT və BPN tipli qidalandırma bloklarının, yüksək tezlik aparatlarını ANKA-AVPA-nın inteqral mikrosxemlərdə olan yarımkeçiricilər panellərinin qidalandırma bloklarının yoxlanması və sazlanması.
3. Elektrik veriliş xətlərinin səkkizlik mühafizəsinin yoxlanması və təmiri.
4. Difrensial mühafizənin yoxlama-sxeminin yığılması və sazlanması.
5. RNT və DZT tipli releli differensial cərəyan mühafizəsinin yoxlanması və sazlanması.
6. Mürəkkəb rele mühafizəsi lövhəsinə baxmaq, quraşdırma sxemini yoxlamaq, qüsurları aşkar etmək və aparatların mexaniki yoxlanılmasının yerinə yetirilməsi.
7. Maqnit gücləndiricilərində (GPA-325, GPA-500 və digərləri) olan mütənasib təsirli generatorların təsirlənməsinin yoxlanılması və tənzimlənməsi.
8. Güc relesinin düzgün qoşulmasının yoxlanması.
9. Aralıq və siqnal relelərinin yoxlanması.
10. RTZ tipli birbaşa təsirli relelərinin yoxlanması.
11. Bütün tiplərdən olan müqavimət relelərinin tənzimlənməsi və elektrik xarakteristikasının yoxlanması.
12. GV-100, GV-200, GT-500, GN-520, RT-40 və RN-50 tipli rele sistemlərinin hərəkət edən hissələrinin yoxlanması və sazlanması.
13. Bütün tiplərdən olan yağ və hava açarlarının idarəetmə sxemlərinin yoxlanması və sazlanması.
14. Qurulmuş (kirimlərdə) cərəyan transformatorlarının yoxlanması və elektrik xarakteristikasının çıxarılması.
15. KRU və KRUN tipli komplekt paylama qurğularının yarımkeçiricilərdə olan RZA qurğularının yoxlanması, sazlanması və xarakteristikasının çıxarılması.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. Rele mühafizəsi və avtomatikanın çox mürəkkəb aparatlarının qüsurlarını aşkar etməklə aradan qaldırılması, hissələrin yeyilmə səbəbləri və dərəcəsinin müəyyən edilməsi. Elektron aparatlarının təmiri. Relelərin mexaniki və elektrik hissələrinin, yüksək tezlikli mühafizə bloklarının, cihaz və aparatların nasazlıqlarının müəyyən edilməsi və onların təmiri üzrə ən mürəkkəb işlərin yerinə yetirilməsi. Mürəkkəb hissələrinin bərpası. Çox mürəkkəb mühafizə panellərinin quraşdırılması. İstənilən mürəkkəblik dərəcəsindən olan rele mühafizəsi və avtomatika qurğularının bütün növlərinin təmiri. Elektron-ölçü aparatları, osilloqraflar, yüksək tezlik ölçənləri və generatorları ilə işləmək. Çox mürəkkəb yoxlama aparatlarının təmiri və sazlanması. Rele mühafizəsi və avtomatikada tipik olmayan xüsusi sınaq aparmaq üçün mürəkkəb sxemlərin yığılması. Rele mühafizəsi və avtomatikanı yoxlamaq üçün kompleks qurğulardan istifadə etməklə onlara xidmət göstərilməsi. Mühəndisin yaxud ustanın rəhbərliyi altında çox mürəkkəb rele mühafizəsi və avtomatika qurğularının yoxlanılması.
BİLMƏLİDİR: Rele mühafizəsi, avtomatika və ikinci kommutasiya dövrəsi aparatlarının təmiri, sazlanması, yoxlanması və istismarı üzrə rəhbər göstərişləri; bloklama qurğularının vəzifəsini və sxemasını; yüksək tezlikli bloklama ilə olan mühafizələrin iş prinsipini; enerji sistemində olan keçid rejimləri, yırğalanmalar və sistemin dayanıqlığı haqqında anlayışları; rele mühafizəsi və avtomatikanın operativ dövrəsinin və elektrik sxeminin yoxlanılması, təmiri və onlara texniki xidmət ilə əlaqədar olan mürəkkəb hesablamaların metodlarını; vektor diaqramlarının və rele mühafizəsinin xarakteristikasının çıxarılmasını və qurulmasını; inteqral mikrosxemlərdə olan mühafizə və avtomatika panellərinin struktur sxemini.
Orta ixtisas təhsili tələb olunur.
1. KL-1 və KL-2 məntiq komplektləri olan, tezlik üzrə sistemin yükünü azaldan avtomatın təmiri və sazlanması.
2. F-205 elektron tezlikölçəni olan P-215 tipli diskriminatorun təmiri, tənzimlənməsi, köklənməsi.
3. DZ-501, DZ-502, DZ-503, GPZ-1636, PZ-5 tipli məsafədən mühafizələrin sazlanması.
4. DFZ-201, DFZ-501, DFZ-503, DFZ-503, DFZ-5-4 tipli differensial-faz mühafizələrinin, yüksək tezlikli mühafizənin elektrik xarakteristikasını yoxlamaq, təmir etmək və kökləmək.
5. Yüksək tezlik kanalının ayrı-ayrı elementlərinin: çəpərlərin, süzgəclərin, qoşulmaların, ayırıcı süzgəclərin sazlanması, yüksək tezlik kanalında sönmənin və sönmə üzrə ehtiyatın yoxlanması.
6. MO-49 maqnitoqrafın, N-13 osilloqrafın tənzimlənməsi və sazlanması.
7. Yarımkeçiricilərdən yığılan kontaktsız avtomatlar panelinin təmiri, tənzimlənməsi və sazlanması.
8. İnteqral mikrosxemlərdən yığılan RZA panelində test nəzarətinin aparılması.
9. Elektrik mühərriklərinin və sinxron generatorların fırçasız təsirlənməsinin avtomatik tənzimləyicilərinin yoxlanması və sazlanması.
10. Sinxron kompensatorların RVO-2 tipli təsirlənmə tənzimləyicilərinin yoxlanması, təmiri və tənzimlənməsi.
11. DVR DS-900 tipli tiristorlu təsirlənmə tənzimləyicisinin təmiri və tənzimlənməsi.
12. Akkumulyator batareyalarının RTAB-3, VAZP, PGX tipli cərəyan tənzimləyicilərinin təmiri, tənzimlənməsi, sazlanması.
13. Böyük qabaritli generatorların RTF-6M, RZR-1M tipli inteqral mühafizə relelərinin, rotorun KZR-3 tipli mühafizə komplektinin və s. sazlanması, xarakteristikasının çıxarılması.
14. Tiristorla təsirlənmə şkaflarının idarəetmə panellərinin, TP-25O tipli güc tiristorlarının parametrlərinin yoxlanması, tənzimlənməsi və sazlanması.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. Mürəkkəb olmayan konstruksiya və hissələrin; kronşteynLərin, qarmaqların, bəndlərin, şplintlərin, pərçimlərin və s. hazırlanması üzrə sadə çilingər əməliyyatlarının yerinə yetirilməsi. Torpaq işlərinin görülməsi, ağac dayaqların oduncağının hazır şəklə salınması və sadə dayaqların yığılması. Hündürlüyə qalxmadan dayaqların rənglənməsi üzrə rəngsaz işlərinin görülməsi. Dövrədən açılmış elektrik veriliş xəttinin istismarı üzrə, alçaqda sadə köməkçi işlərinin görülməsi. Yükləri bərkidən və boşaldan zaman, trassada təmir yerində təmir quraşdırma və takelaj alətlərini yerləşdirən zaman sadə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi. Daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında, gərginliyi 10 kV-dan yuxarı olan və dövrədən açılmış elektrik veriliş xətlərində qabaritin ölçülməsi, dayaqların yerə basdırılan əlavələrinin (pasınkaların) və izolyatorların dəyişdirilməsi, dayağın vəziyyətinin yoxlanılması (yüksəklikdə və yerdə) üzrə sadə işlərin yerinə yetirilməsi.
BİLMƏLİDİR: Hava elektrik veriliş xəttinin yerləşmə yerini və vəzifəsini; dayaqların, naqillərin, izolyatorların və armaturların təyinatı haqqında, elektrik cərəyanının və yüksək gərginlikli cərəyan daşıyıcılara yaxınlaşmağın təhlükəliliyi haqqında məlumatları; çilingər əməliyyatlarının üsullarını; işi yerinə yetirən zaman qoruyucu və mühafizə vasitələrini, gərginlik altında yerinə yetirilən işlər haqqında ümumi məlumatları; elektrik veriliş xəttində təmir zamanı sadə çilingər və montyor alətlərindən, ləvazimatlarından, sadə takelaj avadanlıqlarından və yükqaldıran mexanizmlərindən istifadə üsullarını; hündürlükdə işləmə qaydasını və hündürlükdə işlərin yerinə yetirilməsi üsullarını; xəttə baxmaq qaydalarını; elektrik xəttində olan əsas zədələnmələri və onların aradan qaldırılma üsullarını.
1. Anker boltlarının yivlərinin təmizlənməsi.
2. Boş və məftil olan barabanların açma qurğularından çıxarılması və quraşdırılması.
3. Bolt və qaykaların bərkidilməsi.
4. Qurşaqların dartılması, təmiri və düzəldilməsi.
5. Təmir sıxaclarının hazırlanması və quraşdırılması.
6. İzolyatorların çirkdən, etiketdən, rəngdən təmizlənməsi və qurulanması.
7. Kontaktların təmizlənməsi və sıxılması.
8. Məftil və trosların əl ilə açılması.
9. Ağac dayağın elementlərinin hazırlanması və yığılması.
10. İzolyatorların yeşiyinin açılması.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. Gərginliyi 110 kV-a qədər olan elektrik veriliş xətlərində yüksəklikdə və istənilən gərginlikli elektrik veriliş xətlərində yerdə aparılan təmir işlərinin görülməsi. Gərginlik altında olan 110 kV-a qədər elektrik veriliş xətlərinə yüksəklikdən baxılması. Ağac dayaqlarını yerində düzəltməklə və hissələrini dəyişdirməklə təmiri, gərginlik altında olan dayaqların hissələrinin çürüməsinin yoxlanılması. Metal dayaqların yüksəklikdə rənglənməsi və bünövrəsinin təmir edilməsi. Məftil və trosların buzbağlamadan mexaniki təmizlənməsi. Məftil və trosların birləşdirilməklə uzadılması. İzolyatorların izolyator zəncirəsinə yığılması. Gərginliyi 110 kV-a qədər olan elektrik veriliş xətlərində boruvari boşaldıcıların qurulması və dəyişdirilməsi. Yüklərin yerini dəyişdirdikdə sadə mexanikləşdirmə vasitələrinin köməyi ilə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
BİLMƏLİDİR: Elektrik veriliş xətlərinin ağac, metal və dəmir-beton dayaqlarının nömrələrini və konstruksiyalarını; dayağın oduncağının çürüməyə yoxlama üsullarını; məftil və trosların texniki xarakteristikalarını; elektrik veriliş xəttinin təmiri zamanı istifadə olunan mexanizm və qurğuların xarakteristikalarını; naqilləri, trosları və izolyatorları dayaqlara bərkitmək üçün istifadə olunan dartıcı sıxacların, tutucu armaturların və başqa hissələrin konstruksiyalarını və onlara olan tələbləri; şəbəkənin sxemini, qulluq edilən sahədə elektrik veriliş xəttinin əsas parametrlərini və trassasını; elektrik naqillərində yol verilə bilən cərəyan sıxlığını və cərəyandaşıyıcı hissələrin arasında izolyasiya məsafəsini; məftillərin və trosların uzadılma və bərkidilmə üsullarını; gərginlik altında işləyən zaman mühafizə qurğularına olan tələbləri; gərginliksiz və gərginlik altında olan xətlərdə təğmir və profilaktika zamanı yüksəklikdə görülən iş ustalarını; takelaj avadanlıqlarının quruluşu və onlarla rəftar qaydalarını, takelaj işlərini yerini yetirdikdə siqnallaşdırmanı; elektrik şəbəkəsinin qorunması qaydasını, elektrotexnikanın əsaslarını.
1. Məftil və yaxud tros olan barabanların yüklənməsi və boşaldılması.
2. Naqil və troslarda titrətmə söndürücülərinin dövrədən açılmış xətlərdə quraşdırılması.
3. Naqillərdə olan sıxacların hidravlik preslə sılması.
4. İzolyatorların xarablarının (blanklarının) seçilib ayrılması.
5. Gərginliyi 0,4-20 kV olan elektrik veriliş xətlərində qurşaqların dəyişdirilməsi, dayağın torpaqda olan hissəsinin çürümədən mühafizə edilməsi, çubuq izolyatorlarda naqillərin bağlanmasının dəyişdirilməsi, qarmaqların və izolyatorların quraşdırılması, çıxarılması və dəyişdirilməsi, trassanın kol-kosdan təmizlənməsi və elektrik veriliş xətlərinin yaxınlıqda olan ağacların kəsilməsi.
6. P və PA şəkilli ağac dayaqlarının dirəklərinin, traverslərin və traversaltı tirlərin dəyişdirilməsi, mürəkkəb dayaqların yığılması.
7. Gərginliyi 35-110 kV olan hava xətlərində boşaldıcıların quraşdırılması və çıxarılması.
8. Endirici ilgək və aralıqların hazırlanması.
9. Xarici işıqlandırma çıraqlarına qulluq edilməsi.
10. 35 kV və ondan yuxarı gərginlikli elektrik veriliş xətlərində naqil və troslardan buzbağlamanı mexaniki təmizləmədə, dayaqların nömrələnməsində, gərginlik altında xəttə yüksəklikdən baxmaqda, məftili acmaqda və dayağa qaldırmaqda, izolyatorların təmizlənməsində, dartıcı və saxlayıcı izolyator zəncirlərinin və sıxaclarının dəyişdirilməsində, dayağın metal konstruksiyasının paslanmasının yoxlanılmasında iştirak etmək.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. Mexanikləşdirmə vasitələrindən istifadə etməklə gərginliyi 35 kV olan elektrik veriliş xətlərinin ildırımdan mühafizə və izolyasiya vasitələrinin təmiri, quraşdırılması, sökülməsi və onlara texniki xidmət göstərilməsi. Bütün gərginliklərdən olan elektrik veriliş xətlərinə (EVX), binalara ayırmalara, aralıq birləşmələrinə, yerləbirləşdirmə endirmələrinə və yerləbirləşdirmə konturlarına texniki xidmət göstərilməsi. Yoxlama nəticələrinin rəsmiləşdirilməsi və texniki sənədlərin tərtib edilməsi. 35-110 kV-luq elektrik veriliş xətlərində iş yerinin hazırlanması və işə buraxılması. Asma və dartıcı armaturları diqqətlə yoxlamaqla, sıxaclardan naqil və trosları çıxartmaqla yüksək gərginlik elektrik veriliş xətlərinin yüksəklikdən yoxlanması. Metal dayaqların və dəmir-beton dayaqların metal traverslərinin paslanmasının yoxlanması, elektrik xəttinin ağac dayaqlarının oduncaqlarını antiseptləmək (bitiumla hopdurmaq). Yüksəklikdə və gərginlik altında işləri yerinə yetirən zaman mexanizmlərin və mühafizə vasitələrinin vəziyyətinin yoxlanması. Metal dayaqların mürəkkəb şəraitdə gərginlik altında əl yaxud mexanizmin köməyi ilə təmizlənməsi və rənglənməsi. Gərginliyi 35 kV-a qədər olan yüksək gərginlik xətlərində aparılan sadə işlərə rəhbərlik. Yükqaldıran mexanizmlərin və xüsusi qurğuların köməyi ilə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
BİLMƏLİDİR: Hava elektrik veriliş xətlərinin əsas texniki xarakteristikalarını və onların təsnifatını (siniflərə bölünməsini); elektrik təchizatının etibarlılığını təmin etməyə görə elektrik qəbuledicilərinin kateqoriyalarını; dayağın bünövrəsində olan tələbləri; bünövrəni tikən zaman tikinti və quraşdırma işlərinin aparılmasının və qəbulunun texniki şərtlərini; ağac dayaqlara olan texniki tələbləri, ağac dayaqları yığdıqda yol verilən xətaları; dayaqların ölçülməsində istifadə olunan alətləri; metal dayaqları hazırlayan zaman istifadə olunan poladların markalarını, naqillərin və trosların konstruksiyalarını, onların markalanmasını və istifadə sahələrini; izolyatorların konstruksiyasını, onların texniki göstəricilərini, xarablarını aşkar etmək üsullarını, qoşma armaturlarının müxtəlif konstruksiyalarını, saxlayıcı və dartı sıxacların konstruksiyalarını; mühafizə armaturunun quruluşunu; armaturlarla boşaldıcılarda, elektrik xəttinin ildırım ötürənlərində yaranan zədələnmələri və onların aradan qaldırılma üsullarını; dayaq oduncağın antisepsiya texnologiyasını; yüksəklikdə və gərginlik altında işləri yerinə yetirən zaman təhlükəsizlik üzrə işləmə üsullarını; yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin təmirində istifadə olunan mürəkkəb quraşdırma alətlərini, takelaj vasitələrini, yükqaldıran maşın və mexanizmləri.
1. 110 kV gərginlikli xəttin aralıq dayaqlarında asma izolyator zəncirlərinin gərginlik altında dəyişdirilməsi.
2. Yerləbirləşdirmənin quraşdırılması, yerləbirləşdirmə endirmələrinin və konturlarının dəyişdirilməsi.
3. İzolyatorların ikiqat, üçqat zəncirlərdə yığılması, qurulması və çıxarılması, dartıcı və saxlayıcı izolyator zəncirlərinin və sıxaclarının dəyişdirilməsi,
4. Gərginliyi 20 kV-a qədər olan elektrik xətlərinə yüksəklikdən baxılması, sxem və pasportlarının tərtib edilməsi, yerləbirləşdirmənin aparılması.
5. Gərginliyi 35 kV və yuxarı olan elektrik xətlərində dayağın yerləbirləşdirmə qurğusunun təmiri, məftil və trosunun açılması və dayağa qaldırılması, lövbər və yırğalayıcıların quraşdırılması.
6. Mürəkkəb dayaqların və dayaq üzərində qurulmuş yarımstansiya konstruksiyalarının dəyişdirilməsi.
7. AP şəkilli ağac dayaqlarda şpal və altılığın köməyilə yerə basdırılan (pasınka) və çəpinə bərkidilən hissələrin dəyişdirilməsi.
8. Ağac və dəmir-beton dayaqların tədarükü, yığılması. qurulması, sökülməsi, dəyişdirilməsi, yerində əyilmənin gərginlik altında düzəldilməsi.
9. Naqil və trosların sallanma bucağının ölçülməsi və nişanlanması, sıxma və presləmə üsulları ilə onların uzadılması.
10. Gərginliyi 35 kV-a qədər olan xətlərdə boşaldıcıların gərginlik altında quraşdırılması və çıxarılması.
11. Zədəli birləşmələrə şunt qoşulması.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ: Xüsusi maşın və mexanizmlərdən istifadə etməklə, gərginliyi 220 kV-a qədər olan elektrik veriliş xətlərinin əsaslı təmiri. quraşdırılması və sökülməsi. İkidövrəli xəttin açılmış dövrəsində işləmək və gərginliyi 110-220 kV olan elektrik veriliş xətlərinin fazalar üzrə təmiri. Dəmir-beton dayaqların, dirəklərin və beton bünövrələrin təmiri. Çətin keçilən yerlərdə xəttin yoxlanılması, xəttin gərginliyini açmadan dayağın yuxarı hissəsinə qədər qalxmaqla yaxud onun konsruksiya elementlərini sökməklə xətdə təmir işlərinin aparılması. Gərginlik altında olan xətlərdə naqillərə toxunmaqla işləmək.
Trassanın təmizlənməsi işlərinə, gərginliyi 0,4-220 kV olan elektrik veriliş xətlərində görülən işlərə və daha yüksək gərginlikli xətlərdə görülən sadə işlərə rəhbərlik edilməsi. Dövrədən açılmış istənilən gərginlikli xətlərdə bütün növlərdən olan işlərin yerinə yetirilməsi.
BİLMƏLİDİR. Elektrik veriliş xəttinin bütün elementlərinin konstruktiv xüsusiyyətlərini, onların qəbulu və xarablarının seçilib ayrılmasının texniki şərtlərini, fazalar üzrə təmir işlərinin, gərginliyi açmadan dayağın yuxarı hissəsinə qədər çıxmaqla yaxud onun konstruksiya elementlərini sökməklə xətdə təmir işlərinin siyahısını (nomenklaturasını); trassada-yerlərdə, texnoloji, güc və takelaj avadanlıqlarını yerləşdirməklə, verilmiş sxem üzrə bünövrə və elektrik veriliş xətti dayağının özülü üçün sahənin ayrılması ilə əlaqədar olan hesabatları; müvəqqəti qaldırıcı qurğuların tətbiqi ilə əlaqədar olaraq, yükqaldırıcı maşın və mexanizmlərin takelaj avadanlıq larına düşən yükün hesabatını; gərginlik altında işləmək üçün istifadə olunan izoləedici alətlərin, qurğuların və mühafizə vasitələrinin konstruksiyasını, onların sınanma müddətlərini və üsullarını; yüksək gərginlik elementlərindən yer səthinə və müxtəlif qurğulara qədər yol verilən məsafələr və aralıqları, təmir-quraşdırma avadanlıqlarını, təmir maşınlarını, mexanizmlərini və xüsusi qurğularını; antiseptik pastanın və hidroizolyasiya örtüyünün tərkibini; xidmət edilən rayonun elektrik xəttinin elektrik sxemini və texniki xarakteristikalarını.
1. Kipliyi təzyiq altında yoxlayan aqreqatların yoxlanması.
2. 110 kV-luq hava xətlərində (HX) naqillərdə və troslarda titrəmə söndürücülərinin gərginlik altında quraşdırılması.
3. 500 kV-luq HX-da sıxac birləşmələrinin yüksəklikdə yoxlanılması;
4. Gərginliyi 220 kV olan elektrik veriliş xəttində məftillərin dəyişdirilməsi, zədəli birləşmələrin gərginlik altında dəyişdirilməsi, naqillərin yerdən hündürlüyünün (qabaritinin ölçülməsi və teşlanması (vizirlənməsi).
5. Ağırlığı 5 t-a qədər olan metal dayaqların yıxılan qollar vasitəsilə quraşdırılması.
6. Naqil və trosların trassada açılması və dayağa qaldırılması.
7. Gərginliyi 110 kV olan elektrik veriliş xətlərində sıxacların fazalarla təmir metodu üzrə quraşdırılması və dəyişdirilməsi.
8. P - şəkilli dayağın dirəklərinin, gərginlik altında, köməkçi dayağın köməyi ilə dəyişdirilməsi.
9. Gərginliyi 110 kV olan xətlərdə aralıq ağac dayaqların dirəklərini, xətti dövrədən açmadan yardımçı qolun köməyi ilə dəyişdirilməsi.
10. Gərginliyi 110 kV odan xətlərdə P - şəkilli ağac dayaqların köndələn tirini (traversini), naqilləri şaquli yaxud üfüqi səth üzrə bir-birinə bağlamaqla, gərginlik altında dəyişdirilməsi.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. Çox mürəkkəb xüsusi təmir-quraşdırma mexanizmlərindən, ləvazimatlarından, yükqaldıran maşınlardan, takelaj avadanlıqlardan, ölçü vasitələrindən və istənilən mürəkkəblik dərəcəsindən olan mühafizə vasitələrindən istifadə etməklə, gərginliyi 220 kV və ondan yuxarı olan elektrik xətlərinin təmiri quraşdırılması sökülməsi və onlara texniki xidmət göstərilməsi.
Gərginlik altında olan avadanlığın cərəyan daşıyan hissəsinin təmiri. Naqillərin termik qaynağı ilə birləşdirilməsi. Avadanlığın hissə və detal-larının gələcəkdə istismar üçün yararlı olmasının təyin edilməsi. İş görən zaman istifadə olunan takelaj avadanlıqlarına baxılması, xarablarının seçilib ayrılması və onların sınıqdan çıxarılması. İşi yerinə yetirən zaman təhlükəsizlik tədbirlərinin təmin edilməsi. Mühafizə yerləbirləşdirmələrinin quraşdırılması və çıxarılması. Təmir olunan konstruksiyaların və qaldırıcı nəqliyyat mexanizmlərinin sökülməsi, yığılması, tənzimlənməsi və sınaqdan çıxarılması üzrə mürəkkəb işlərin çertyoj və eskiz üzrə yerinə yetirilməsi. Gərginliyi 220 kV və ondan yuxarı olan elektrik xətlərində görülər işlərə və çox mürəkkəb yükləmə - boşaltma işlərinə rəhbərlik etmə.
BİLMƏLİDİR: Fəaliyyətdə (gərginlik altında) olan istənilən gərginlikli yüksək voltlu elektrik veriliş xətlərinin istismarının, onlarda profilaktik və təmir işlərinin aparılmasının üsulu və qaydalarını; yeni tikilmiş elektrik xətlərinin istismara qəbulu qaydalarını; mürəkkəb yükqaldıran mexanizmlərin, takelaj ləvazimatlarının istismar qaydalarını, onların sınaq müddətlərini və sınanma metodlarını; mis, alüminium və polad-alüminium məftillərin qaynaq edilmə, lehimləmə və presləmə texnologiyasını; müxtəlif üsullarla qaynaq etmənin istifadə sahələrini: metalkonstruksiyaların qaynağının keyfiyyətinə nəzarət metodlarını; ağac materiallarına olan texniki şərtləri; yüksək gərginlik xətlərinə baxışın, profilaktik ölçmələrin aparılmasının və xətlərin qorunmasının qüvvədə olan qaydalarını; istismarda buraxıla bilən hədləri; möhkəmliyə ehtiyat əmsallarını və dayaqların, məftillərin, trosların, izolyatorların, kontakt sıxaclarının, armaturların və boşaldıcıların; bünövrələrin və yerləbirləşdirici qurğuların xarablarının seçilmə (xarablılıq normalarını; ağac, metal və dəmir-beton dayaqların, məftillərin, trosların və armaturların-təmiri texnologiyasını, yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin təmiri zamanı istifadə olunan təmir-quraşdırma vasitələrinin və ləvazimatlarının, maşın və mexanizmlərin əsas texniki xarakteristikalarını.
1. 220 kV gərginlikli xətlərdə titrəmə söndürücülərin gərginlik altında quraşdırılması.
2. Birləşdirici sıxacların termiki qaynaq metodu ilə quraşdırılması.
3. Gərginliyi 220 kV olan elektrik xətlərində izolyatorları və onların armaturlarını, naqilləri və trosları dəyişdirmək, keçidlərdə naqilləri dəyişdirmək, naqilləri yuxarıdan yoxlamaq, gərginlik altında olan naqilə toxunmaqla
4. Gərginliyi 330-550 kV və yuxarı olan elektrik xətlərində budaqlanmış (parçalanmış) fazanın naqillərinin dəyişdirilməsi.
5. Dartıcı troslarla dayanan metal dayaqların yıxılan qollar vasitəsilə quraşdırılması.
6. Aralıq (metal) dayağın yığılması.
7. 110 kV-luq P - şəkilli ağac dayaqda saxlayıcı izolyator zəncirəsinin gərginlik altında dəyişdirilməsi.
8. Naqillərin və trosların anker dayaqlarda dartılması və bərkidilməsi.
9. Məftilləri üfqi səth üzrə bir-birinə bağlamaqla P -şəkilli ağac dayağın köndələn tirinin kronşteynin köməyi ilə dəyişdirilməsi.
10. HX-nin trassasının kol-kosdan kimyəvi üsulla təmizlənməsi.
11. Metal dayaqların bünövrəsində betonlamadan əvvəl maili təməl hissələrinin və maili anker boltlarının quraşdırılması.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. 12-14 kvalitet (5-7 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə hissələrin çilingər emalı. Sökülmüş hissələrin təmizlənməsi, yuyulması və silinməsi. Çilingər alətləri, avadanlıqları, ləvazimatları və materiallarının iş yerinə gətirilməsi, işə hazırlanması və yığışdırılması. Sexin binasında, hidroterbinin işçi çarxının kamerasında və sökülən siqmentdə elektrik qaz qaynaqçısı ilə birlikdə işləməsi. Qalaylama və lehim-ləmə üçün səthin sürtülüb təmizlənməsi. Kamera səthinin və hidro-turbinin işçi çarxının su altında qalan hissəsində oymağının (vtulkasının) lehimlənib birləşdirilməsi zamanı və ondan sonra kavitasiya dağıtmasının ülgü üzrə pnevmoalət vasitəsi ilə cilalanması.
Hidroaqreqatın istiqamətləndirici aparatının və istiqamətləndirici turbin yastığının (rezin yaxud liqnovol içlikli) sökülməsi, təmiri və yığılması zamanı və dönən-pərli hidroturbinin işçi çarxının pərdələrinin kipləşdiricilərini dəyişdirən zaman sadə çilingər və dəqiq ölçü alətlərindən istifadə etməklə yardımçı işlərin yerinə yetirilməsi, daha yüksək ixtisaslı çilingərin rəhbərliyi altında boru kəmərlərinin təmiri və çəkilməsi, hidroterbinin sualtı hissəsində pantomdan istifadə etməklə metal-məşələr hissəsinin sökülməsi və yığılması, hidroturbinin avadanlığının hissə və birləşmələrinin (qovşaqlarının) bir yerdən başqa yerə daşınması zamanı sadə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
BİLMƏLİDİR: Təmir edilən avadanlığın və onun birləşmələrinin iş prinsipini, yerləşdirilməsini və vəzifəsini; hidroturbin avadanlığının birləşmələrinin və hissələrinin sökülməsi, təmiri və yığılması üzrə işlərin yerinə yetirilmə üsullarını; sadə çilingər və-dəqiq ölçü alətlərinin təyinatını və onlardan istifadə qaydalarını; sexdə təhlükəli yerləri; pnevmatik, elektrikləşdirilmiş və əl alətləri ilə işləyən zaman mühafizə və qoruYucu vasitələri; avadanlıqların yığılma qaydasını; materialşünaslıq üzrə elementar məlumatları; takelaj işlərinin sadə üsullarını; sadə takelaj vasitələrinin quruluşunu və onlardan istifadə qaydalarını; kiçik çəkili (kütləli) yüklərin stropla saxlanılma qaydalarını; bütün məqsədlər üçün olan su və yağ boru kəmərlərinin-quruluşunu və yerləşdirilmə sxeminin, onların kanallarda, tunellərdə, yerdə, divarlar və sütunlar üzərində çəkilməsini və onlardan istifadə üsullarını; bağlayıcı və qoruyucu armaturların vəzifəsini və konstruksiyasını.
1. Yağ-su bağlayıcı armaturların kipcəklərin döyəcləməklə yerinə oturdulması.
2. İşçi çarxın kamerasının, oymağının profilinin bərpası.
3. Dayaqların lyuklarının, hidroturbinin qapağının açılması və bağlanması.
4. Muftaların mühafizə örtüklərinin sökülməsi və yığılması.
5. Yağ və su soyuducularının təmizlənməsi və boruların başlarının yastılanması zamanı köməkçi işlərin yerinə yetirilməsi.
12. Rezindən, kartondan, paronitdən sadə şəkilli (konfiqurasiyalı) araqatlarının nişanlanması və kəsilməsi.
13. Hidroaqreqatın yastığının təmizlənməsi və yuyulması.
14. Su qəbulu süzgəclərinin torunun təmizlənməsi.
15. Bolt birləşmələrinin sökülməsi, yuyulması, yığılması və şplintlə bərkidilməsi.
16. Qaynaq yeri üçün qaynaqatlı (faskanın) kəsilməsi.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. 11-12-ci kvalitet (4-5 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə hissələrin çilingər emalı. Hidroturbinin əsas və yardımçı avadanlığının sadə birləşmələrinin və mexanizmlərinin: işçi çarxın pərlərinin, istiqamətləndirici turbin yastıqlarının, istiqamətləndirici aparatın sökülüb-yığılan seqmentlərinin, drenaj və lekaj nasoslarının, bağlayıcı və qoruyucu armaturların, kompensatorların, yükqaldıran maşın və mexanizmlərin sökülməsi, təmiri və yığılması.
Dönən-pərli hidroturbinin sualtı hissəsində işçi çarxın kürəklərinin çıxış və ətraf haşiyələrinin bərpa olunması. Metal konstruksiyaların mürəkkəb olmayan birləşmələrinin çertyoj üzrə qaynaq üçün hazırlanması və yığılması. Mürəkkəb olmayan hissələrin naturadan eskizlərini tərtib etmək, qaynaq birləşmələrinin defektoskopiyası üçün hazırlıq işlərinin yerinə yetirilməsi. Polad və bürünc (latun) boruların başlarını yastılamaq üçün hazırlanması və quraşdırılması. Qalayla lehimlənməsi. Pnevmatik və əl alətlərinin təmiri və sazlanması. Mürəkkəb şəkilli (konfiqurasiyalı) araqatlarının nişanlanması və hazırlanması. Sadə mexanikləşdirilmiş vasitələrin köməyi ilə avadanlıqların, hissələrin və birləşmələrin (qovşaqların) yerlərini dəyiş-dirən, onları sökən və yığan zaman takelaj işlərinin görülməsi.
BİLMƏLİDİR: Təmir edilən hidroturbinin, istifadə olunan maşın və mexanizmlərin quruluşunu, mexanizmlərin və qovşaqların vəzifəsini və qarşılıqlı təsirini; avadanlığın sökülməsi, təmiri və yığılmasının texnoloji ardıcıllığını; polad və bürünc boruların başlarının yastılanması texnologiyasını; çertyoj və sxemlərin oxunmasını, hidravlik sınağın texniki şərtlərini; bütün təyinatlardan olan boru kəmərlərinin qoşulma və açılma qaydalarını; hidrointiqallı sürgülərin iş prinsipini; qaz və elektrik qaynaqları və aşkar materialları haqqından əsas məlumatları, hissələrin və boru-ların qaynaq üçün hazırlanma qaydalarını; flanslara, armaturlara, araqatlarına və sıxıcı materiallara olan tələbləri; xüsusi alətlərin, qurğuların və orta mürəkkəblikdə olan vasitələrinin quruluşunu və təyinatını; çilingər alətlərinin tovlama, hazırlanma və kövrəkliyini azaltma qaydalarını; valların (vərdənələrin) mərkəzləşdirilmə qaydalarını; müsaidə və oturtmaları; kvalitetləri və nahamarlıq parametrlərini; mexanika və elektrotexnika üzrə əsas məlumatları.
1. Yağ-su bağlayıcı armaturların kipləşdirici səthlərini sürtməklə təmiri.
2. Zibiltutan barmaqların (şəbəkənin) sürgüsünü sökmək, quraşdırmaq, kipləşdiricisini dəyişdirməklə hərəkət edən hissənin təmiri.
3. Kompensatorların dəyişdirilməsi və quraşdırılması.
4. Şpon qanovlarının nişanlanması və geyindirilməsi.
5. Dönən-pərli hidroturbinin işçi çarxını, hidroturbinin sualtı hissəsində işçi çarxın pərlərinin kipləşdiricilərinin örtüklərini uyğunlaşdırmaqla dəyişdirilməsi.
6. İşçi çarxın pərlərinin profilini (səthini) ülgü üzrə cilalama.
7. Drenaj və lekaj (quruducu) nasoslarının sökülməsi, təmiri, yığılması, nasosların və elektrik mühərriklərinin vallarının mərkəzləşdirilməsi.
8. Nasoslarda yırğalanma yastığının dəyişdirilməsi.
9. Nasosların sürüşmə yastıqlarında olan aralıqların aradan götürülməsi və dartılması.
10. Yağ təzyiqi qurğusunda (YTQ) yağölçmə şüşəsinin dəyişdirilməsi.
11. Sökülən seqmentlərin bərkidici və dayaq civlərinin dəyişdirilməsi.
12. İşçi çarxın pərlərinin bolt kipləşdiricilərinin çıxarılması, dəyişdirilməsi, stopor ştiftlərinin və bağlayıcılarının uyğunlaşdırılması.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. Rotorunun fırlanma sürəti 500 dövr/dəq.-yə qədər olan dönən-pərli, radial-oxlu, çalovlu hidroturbinlərin əsas və yardımçı avadanlıqlarının orta mürəkkəbli birləşmələrinin və mexanizmlərinin; işçi çarxların, istiqamətləndirici aparatların, turbinin istiqamətləndirici yastıqlarının, texniki su təchizatı sisteminin, yağ soyuducularının və su soyuducularının, su ejektorlarının və bütün tiplərdən olan nasosların, boru kəmərlərinin və yağ-su armaturlarının xüsusi pnevmatik və elektrikləşdirilmiş alətlərdən, xüsusi qurğulardan, avadanlıqlardan və ölçü vasitələrindən istifadə etməklə sökülməsi, təmiri, tənzimlənməsi və sınaqdan çıxarılması. Hava-yağ soyuducuları borularının başlarının yastılanması və onların hidravlik sınığı. Uyğunlaşdırmaq və tam hazırlamaqla 7-10-cu kvalitet (2-3-cü dəqiqlik dərəcəsi) üzrə hissələrin çilingər emalı. Nasoslarda, fırlanan mexanizmlərdə, müxtəlif güclü kompensatorlarda, süzgəclərdə, bütün sistemlərdən olan tənzimləyicilərdə, boru kəmərlərində və armaturlarda, həmçinin avtomatik işləyənlərdə təmir zamanı lazımi ölçmələrin aparılması. Avadanlıqlarda olan nasazlıqların aşkar edilib aradan qaldırılması. Hidroelektrik stansiyanın işləyən sexlərində armaturların və boru kəmərlərinin yığılması, yenidən qurulma və quraşdırılma işlərinin yerinə yetirilməsi. Yükqaldıran maşınların, mexanizmlərin və qurğuların köməyi ilə hissələrin və birləşmələrin üfüqi və şaquli səth üzrə yerlərinin dəyişdirilməsində takelaj işlərini yerinə yetirmək. Takelaj avadanlıqlarını və ləvazimatlarını sınaqdan çıxartmaq.
BİLMƏLİDİR: Hidroturbin avadanlığının əsas və yardımçı elementlərinin və birləşmələrinin, yükqaldıran maşın və mexanizmlərin dəqiq quruluşunu, hidroturbin qurğusunun boru kəmərlərinin sxemini; təmir olunmuş avadanlığın tənzimlənməsi və mərkəzləşdirilməsi üzrə işlərin yerinə yetirilmə qaydalarını; avadanlıqda olan əsas zədələnmələri və onların aradan qaldırılma metodlarını; boruların başlarının yastılanma qaydalarını; hidroturbin avadanlığının mürəkkəb elementlərinin və birləşmələrinin təmirini, yığılmasını və hazırlanmasının texniki şərtlərini; sürüşmə və yırğalanma yastıqlarının quruluşunu; bağlı qablarda işlərin aparılma qaydalarını; hidroturbinin təmirində istifadə olunan xüsusi alətlərin və ləvazimatların konstruktiv xüsusiyyətlərini; qabların və boru kəmərlərinin sınanma qaydalarını; planlı-xəbərdaredici təmirlərin əsas müddəalarını; elektrotexnikanın, mexanikanın, hidravlikanın əsaslarını.
1. Yağ-su bağlayıcı armaturlarının kipliyə sınaqdan çıxarılması.
2. Hidroturbini istiqamətləndirən aparatın pərlərinin (sualtı hissəsində) şaquli rezin kipləşdiricilərinin dəyişdirilməsi.
3. Hidroturbinin işçi çarxını, işçi çarxın kamerasında (sualtı hissəsində) təzyiq altında hidravlik sınaqdan çıxarmaq üçün sxemin sökülməsi və yığılması.
4. Yağ və su soyuducularının borularının dəyişdirilməsi.
5. Bütün tiplərdən olan nasosların sökülməsi, yoxlanması, hissələrini dəyişdirməklə təmiri və yığılması.
6. Hidroturbinin yastıqlarının rezin yaxud liqnofol seqmentlərinin dəyiş dirilməsi, aralıqların ölçülməsi.
7. Ayrıla bilən elementlərin səthlərinin şaberlə yonulması.
8. Texniki su təchizatının təzyiq altında yoxlanılması.
9. Sökülən seqmentlərin bərkidicilərinin sökülməsi və digər oyuğuna yığılması (sualtı hissədə).
10. Hidroturbinin kamerasının və işçi çarxının pərlərinin profillərinin ülgü və əks ülgülərinin hazırlanması.
11. Su ejektorlarının təmiri.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. Dönən-pərli, radial-oxlu və çalovlu hidroturbinlərin əsas və yardımçı avadanlıqlarının hissələrinin mürəkkəb birləşmələrinin və mexanizmlərinin: işçi çarxların, dayaqların yağ qəbuledicilərin, istiqamətləndirici aparatların, turbin yastıqlarının; yağ və su soyutmalı texniki su təchizatı sisteminin, hidroaqreqatın tənzimləmə sisteminin, kompressorların, nasosların, yağ-su, hava kəmərlərinin, bağlayıcı armaturların sökülməsi, təmiri, yenidən qurulması, yığılması, tənzimlənməsi, təmirdən sonra sınaqdan çıxarılması, sazlanması. Rotoru 360 dərəcə dönən şaquli hidroaqreqatların mərkəzləşdirilməsi. Müxtəlif parametrli armaturların bərpa təmiri. Yükqaldıran mürəkkəb maşın və mexanizmləpme təmiri, bərpası, yığılması, tənzimlənməsi, təmirdən sonra sınaqdan çıxarılması, sazlanması və istismara verilməsi, 6-7-ci kvalitet (1-2-ci dəqiqlik dərəcəsi) üzrə uyğunlaşdırmaq və son şəklə salmaqla hissələrin çilingər emalı. Zədələnmələrin aşkar edilməsi, avadanlığın və armaturların hissələrinin və birləşmələrinin yeyilmə dərəcəsi və səbəblərinin təyin edilməsi; yenidən istifadə üçün hissələrin yararlığı və onların bərpasının mümkünlüyünün təmin edilməsi. Çox mürəkkəb hissələri nişanlamaq. Təmirdən sonra əsas və yardımçı avadanlıqların işdə yoxlanması və istismara buraxılması.
Hidroaqreqatın mürəkkəb və məsuliyyətli elementlərinin və birləşmələrinin yerlərini dəyişdirən zaman takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
BİLMƏLİDİR: Hidroelektrik stansiyasının maşın sexinin hidroturbin avadanlığının çox mürəkkəb hissələrinin və birləşmələrinin sökülməsinin, təmirinin, yığılmasının, tənzimlənməsinin, sınanmasının texniki şərtlərini; avadanlığın və onun ayrı-ayrı birləşmələrinin sınanmasının qaydalarını və üsullarını rotorun statik və dinamik balanslanmasını; hidroaqreqatların hidravlik sınaqdan çıxarılması qaydalarını; hidroaqreqatın ayrı-ayrı hissələrinin və elementlərinin yeyilmə (sürtülüb yeyilmə) normalarını; təmirə çıxarma qaydalarını, naryad-işə buraxmanı tərtib etməyi; flans birləşmələrinə, armaturlarda kipləşdirici səthlərə, işçi mexanizmlərə, mürəkkəb yükqaldırıcı maşın və mexanizmlərə, yüktutucu qurğulara olan tələbləri, qaynağın xüsusiyyətlərini, dişli ötürmələrin mərkəzləşdirilməsini; hidroaqreqatların hissələrinin və elementlərinin vaxtından əvvəl yeyilməsinin qarşısının alınma tədbirlərini; sexdə takelaj işlərinin aparılma qaydalarını; şaquli hidroaqreqatların mərkəzləşdirilməsinin ölçülmə və düzəldilmə metodları
1. Avadanlıqlar işlədiyi şəraitdə istənilən sistemli ]ağ-su bağlayıcılarının hidravlik sınaqdan çıxarılması.
2. Buraxıcı (təzyiq aşağı salıcı) klapanların geydirilməsi və təmiri.
3. Bütün tiplərdən olan nasosların yığılması və yükaltında sınanması.
4. Hidroturbinin istiqamətləndirici yastıqlarında (rezin yaxud liqnofol seqmentlərdə) aralığın ölçülməsi, seqmentlərinin vurub yerinə salınması.
5. Generatorların istiqamətləndirici babbit yastıqlarının seqmentlərinin şaberlə yonulması, aralığın tənzimlənməsi.
6. Dayaqların seqmentlərinin şaberlə yonulması.
7. Hidroaqreqatın tormoz sisteminin təmiri, seqmentlərinin və tormoz qaliblərinin dəyişdirilməsi.
8. Hidroturbinin istiqamətləndirici aparatının - servomotorunun sökülməsi, təmiri yığılması, quruducu (lekaj) aqreqatın təmiri.
9. Talların; elektrotelferlərin sonsuz vint valına intiqal şkivinin oturdulması (preslənməsi) nöqsanların aşkar edilməsi.
10. Yağ təzyiqi qurğusunun yağdoldurulma çəninin üzgəcli qurğusunun təmiri və tənzimlənməsi.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. Çox mürəkkəb, mexanikləşdirmə vasitələrindən, pnevmoelektrik intiqallı, alətlərdən, mürəkkəb ölçü vasitələrindən, takelaj və nəqliyyat vasitələrindən istifadə etməklə dönən-pərli, radialoxlu və çalovlu hidroaqreqatların:çox mürəkkəb birləşmələrinin və mexanizmlərinin təmiri, yenidən qurulması, bərpası, yığılması, tənzimlənməsi, sınaqdan çıxarılması və sazlanması. Mikrometrik səviyyəölçənin yaxud simin (telin) köməyi ilə valın (vərdənənin) meyletməsinin ölçülməsi. Hidroaqreqatın valının ümumi şaquli xəttinin düzəldilməsi. Çertyoj üzrə hazırlanmış hissələrin keyfiyyəti və ölçülərinin uyğun kəlməsinin yoxlanması. Hidroaqreqatın tənzimləmə sisteminin təmiri və hidroaqreqatın təmir olunmuş birləşmələrinin yoxlanmaya, sazlanmaya və yük altında istismara verilməsi üçün hazırlanması və yoxlanması. Hidroelektrik stansiyasının maşın sexində avadanlığın və təmir ləvazimatlarının, yükqaldıran maşın və mexanizmlərin təmiri və sazlanması üzrə işlərin təşkil olunması.
BİLMƏLİDİR: Hidroelektrik stansiyanın təmir olunan əsas və yardımçı avadanlığının əsas texniki xarakteristikalarını, kinematik və hidravlik sxemlərini; avadanlığın təmiri, yığılması, sökülməsi və quraşdırılması metodlarını, təmir olunmuş avadanlığın dəqiqliyə yoxlanılma və sınaqdan çıxarılma üsullarını; şaquli hidroaqreqatların mərkəzləşdirilməsinin ölçülməsi və düzəldilməsi metodlarını; yastıqlar arası və işçi çarxın kamerası ilə işçi çarx arası aralıqların buraxıla bilən qiymətlərini; buraxıla bilən yükü; zədələnmələrin, korroziya və kavitasiya yeyilmələrinin, qəzaların qarşısının alınma tədbirlərini; hidroaqreqatın normal işinin əsas texniki göstəricilərini, onun zədələnmələrinin əsas növlərini; yağ-su kəmərinin, yağ sisteminin, hidroaqreqatın tənzimləmə sisteminin sxemlərini; təzyiq altında işləyən qabların, qaldırıcı kranların və kiçik mexanikləşdirmə vasitələrinin yoxlanılma müddətlərini; materialın keyfiyyətini, armaturların yararlığını təyin etmək metodlarını; takelaj ləvazimatlarının və avadanlıqlarının, yükqaldıran maşın və mexanizmlərin saxlanılması və sınaqdan çıxarılması qaydalarını; hidroturbinin təmiri üzrə işlərin təşkilini və ardıcıllığını.
Orta ixtisas təhsili tələb olunur.
1. İstiqamətləndirici aparatın liqnofor yastıqlarının və hidroturbinin istiqamətləndirici aparatının pərinin, sapfının, kipləşdiricisinin təmiri və dəyişdirilməsi, istiqamətləndirici aparatın yuxarı və aşağı aralığı üzrə pərlərin bərkidilməsi, istiqamətləndirici aparatın pərlərinə sürət vermə.
2. Turbin valının köynəyinin dəyişdirilməsi, valın köynəyinin xüsusi dəzgahda yonulması və cilalanması.
3. Dönən-pərli hidroturbinin işçi çarxının kamerasında işçi çarx pərinin kipləşdiricisinin çıxarılan hissəsinin dəyişdirilməsi, pərin döndərilmə mexanizminin yoxlanılması, işçi çarxın oymağının (vtulkasının) hidropreslənməsi.
4. Yağ qəbuledicilərin sökülməsi, təmiri, yığılması və yeyilmiş hissələrin dəyişdirilməsi.
5. Yastıqların sökülməsi, nimçələrin tarasının təyin edilməsi (tarirovka), vurularaq yerinə oturdulması, seqmentlərinin şaberlə yonulması, güzgülü səthinin cilalanması, yığılması.
6. Fırlanma tezliyinin tənzimləyicisinin hidromexaniki hissəsinin təmiri, armaturların, yağ nasoslarının təmiri və yoxlanması.
7. Hidroaqreqatların tənzimləmə sisteminin sazlanması, tənzimlənməsi, hissələrin yerinə kip oturdulması və quraşdırılması.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. Gücü 400 kVA-ə qədər olan quru və yağlı güc transformatorlarının, gərginliyi 3 kV və dəqiqlik dərəcəsi 3 olan cərəyan və gərginlik ölçü transformatorlarının, həmçinin gərginliyi 1 kV-a qədər və gücü 100 kVA-ə qədər olan xüsusi təyinatlı qaynaq və quru transformatorların yüksək və alçaq gərginlikli silindrik dolaqlarının təmiri və hazırlanması üzrə yardımçı işlərin görülməsi. Gücü 40 kBt-a qədər olan sabit yaxud dəyişən cərəyan elektrik maşınlarının dolağının və izolyasiyasının təmiri, dolağının qismən yaxud yenidən tam sarınması. Drossellər üçün dolaqların, induktivlik sarğacının və müxtəlif elektrik aparatlarının sarğaclarının təmiri və hazırlanması. Dolağı hazırlamaq üçün izolyasiya hissələrinin hazırlanması, Dolağın və izolyasiyanın hopdurulması, qurudulması və bişirilməsi üzrə işlərin yerinə yetirilməsi. Gərginliyi 10 kV-a qədər olan kirimlərin və dolaq ayırmalarının izolyasiya olunması.
Sadə çilingər alətlərindən istifadə etmək. Sarğı məftilinin daşınması, məftil olan barabanların diyirləndirilməsi, bişirmə və yandırma peçlərinə sarğı-məftillərinin doldurulması və boşaldılması üzrə sadə takelaj əməliyyatlarının yerinə yetirilməsi.
Daha yüksək ixtisaslı elektrik montyorunun rəhbərliyi altında gücü 1000 kVA-ə qədər olan güc transformatorlarının və gərginliyi 35 kV-a qədər olan ölçmə, sınaq, qaynaq və xüsusi transformatorların əsas izolyasiyasının, gücü 500 kVt-a qədər olan elektrik maşınlarının gövdə izolyasiyasının təmiri və hazırlanması üzrə mürəkkəb olmayan işlərin yerinə yetirilməsi.
BİLMƏLİDİR: I-II qabaritlərdən olan transformatorların, alçaq gərginlikli elektrik maşınlarının təyinatı. və quruluşu haqqında elementar məlumatları; quru və yağ transformatorlarının, cərəyan və gərginlik ölçü transformatorlarının, həmçinin müxtəlif məqsədlər üçün alçaq gərginlikli quru qaynaq transformatorların konstruksiyasını, dolağının və izolyasiyasının tipini; alətlərin, ləvazimatların, avadanlıqların və ölçü vasitələrinin quruluşunu; transformatorların və elektrik maşınlarının dolağının və izolyasiyasının təmiri və hazırlanması zamanı istifadə olunan sarğı məftillərinin markasını və en kəsiyini; mis məftillərin lehimlənməsi, dolaqların və izolyasiyanın hopdurulması, bişirilməsi və qurudulması üçün istifadə olunan aparatları; izolyasiya materialının adını və xassələrini, lehimləmə üsullarını, yumşaq və bərk qalayları, flüsları; alçaq gərginlikli asinxron elektrik mühərriklərinin rotor və stator dolaqlarının çıxarılması və yığılması üzrə işlərin aparılma üsullarını və əməliyyatlarının ardıcıllığını.
1. Alçaq gərginlikli asinxron mühərriklərin yuvalarına izolyasiyanın qoyulması.
2. TM-2510 tipli transformatorların yüksək gərginlikli çoxqatlı silindrik dolağının sarğılarının dairəvi en kəsikli məftildən və alçaq gərginlikli dolağının sarğılarının düzbucaqlı en kəsikli məftildən sarınması.
3. TM-1006 tipli transformatorların alçaq gərginlikli dolağı üçün qalınlığı 2 mm olan elektrik kartonundan bərabərləşdirici pazların mexaniki qayçılarla kəsilməsi,
4. Gücü 40 kVt olan asinxron elektrik mühərriklərinin stator dolağının öne hissəsində lehimlənmiş yerlərin izolyasiya olunması.
5. Dolağın bölmələrinin sarğı izolyasiyasının sınanması və daşınması üçün yığılması.
6. Düzbucaqlı en kəsikli sarğı mis məftillərinin düzəldilməsi və hamarlanması.
7. Düzbucaqlı en kəsikli sarğı məftilindən TM-16010 tilli transformator üçün silindrik ikiqat alçaq gərginlik dolağının çıxıntılarının izolyasiya olunması.
8. TM-100010 transformatorun dolağının ayırmalarının möhkəmləndirilmiş kağızla və laklı parça izolyasiyası ilə əllə izolyasiya olunması,
9. Gücü 4.5 kVt olan sabit cərəyan elektrik mühərriklərinin lövbər dolağının sarınması.
10. Elektrik mühərriki rotorunun çubuqlarının mişarlanması və misin düzəldilməsi.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. 35 kV-a qədər, gücü 10000 kVA-ə qədər olan güc transforştorların, dəqiqlik sinfi 1, gərginliyi 35 kV-a qədər olan ölçü transformatorlarının, gərginliyi 10 k.V-z qədər gücü 630 kVA-ə qədər olan xüsusi təyinatlı transformatorların dolağının və izolyasiyasının, gücü 500 kVt-a qədər olan sabit və dəyişən cərəyan elektrik maşınlarının dolaqlarının və sarğacının təmiri və hazırlanması. İzolyasiyaedici dəzgahda düzbucaqlı və dairəvi en kəsikli məftillərə izolyasiyanın sarınma işlərinin görülməsi. Dolağı hazırlamaq üçün ülgülərin seçilməsi və qurulması, sarğı məftilinin və izolyasiya hissələrinin hazırlanması. Elektrik alətlərindən və açıq alovdan istifadə etməklə dairəvi və düzbucaqlı en kəsikli mis məftillərin yumşaq və bərk qalayla qalaylanması və lehimlənməsi. Dolağın və izolyasiyanın təmiri və hazırlanması zamanı maşınla və əl ilə düzbucaqlı və dairəvi ən kəsikli mis məftillərə izolyasiyanın sarınması, həmçinin elektrotexniki polad lövhələrin təbəqələri arasında izolyasiyanın qoyulması.
BİLMƏLİDİR: 10000 kVA-ə qədər olan küm transformatorlarının və gərginliyi 35 kV-a qədər olan ölçü transformatorlarının dolağının və izolyasiyanın quruluşunu; alçaq gərginlikli sabit və dəyişən cərəyan elektrik maşınlarının, gücü 500 kVt-a qədər olan yüksək gərginlikli elektrik mühərriklərinin dolağının və izolyasiyanın quruluşunu, onların iş prinsipini və təyinatını; dolaqların birləşmə sxemlərini və tənzimləmə ayırmalarının nişanlanmasını; dolaqlarda və tənzimləmə ayırmalarında yol verilə bilən cərəyan sıxlığını, güc və ölçü transformatorlarının sxemlərini və hesablama qeydlərini oxumağı; sarıma-izolyasia və hopdurma-qurutma şöbələrinin avadanlıqlarını; emal və şüşə izolyasiyalı sarğı məftillərinin markalarını və çeşidlərini, materialların xassələrini və istifadə olunma sahələrini; misə, alüminiuma, palıda, fıstığa elektrotexniki polada, epoksid qətranına və bərkidicilərə, mikanitə, mikofola və s. olan tələbləri; transformatorların və elektrik maşınlarının dolağının və izolyasiyanın təmiri və hazırlanması zamanı istifadə olunan avadanlıqları, xüsusi ləvazimatları, alətləri, ölçmə alətlərini; elektrik ölçü vasitələrini və aparatlarını, elektrotexnikanın əsaslarını.
1. TM -63035 transformatorları üçün düzbucaqlı en kəsikli məftildən üç paralelli ikiqat, silindrik, ikikirimli alçaq gərginlik sarğaclarının sarınması.
2. NOM-35 tipli ölçü transformatorlarının çoxqatlı silindrik yüksək gərginlik sarğacının sarınması.
3. Gücü 2000 kVt olan yüksək gərginlikli asinxron elektrik mühərriklərinin stator dolağımın ön hissəsində lehimləmə yerlərinin izolyasiya olunması.
4. TM-63035 transformatoru üçün düzbucaqlı en kəsikli məftildən yüksək gərginlikli silindrik dolağının sarınması.
5. Stator dolağının, qızdırmadan, seksiyalarla hazırlanması.
6. Lövbər dolağının məftil qurşağı ilə bərkidilməsi.
7. Gücü 1000 kVt olan sabit cərəyan generatorunun lövbər dolağının yenidən sarınması.
8. Gücü 50 min Kvt olan asinxron generatorun rotor dolağının ayırmalarının izolyasiya olunması.
9. Hopdurma laklarının, həlledicilərin qarışdırmaqla hazırlanması.
10. Gücü 600 kVt olan asinxron elektrik mühərriklərinin təmiri zamanı çubuqvari dolaqlarının hazırlanması.
İŞİN XÜSUSİYYƏTİ. Çertyojlar, sxemlər və hesabat qeydləri əsasında gərginliyi 110 kV-a qədər olan ümumi və xüsusi təyinatlı, istənilən küçə malik güc transformatorlarının əsas və uzununa izolyasiyalarının, kəsilməyən dolaqlarının təmiri və hazırlanması, gücü 50 min KvT-a qədər olan dəyişən cərəyan elektrik maşınlarının, şuntlu, siriesli və kompaundlu sabit cərəyan elektrik maşınlarının dolaqlarının və izolyasiyasının təmiri, dolaqların yenidən tam sarınması yaxud ayrı-ayrı hissələrinin dəyişdirilməsi. Meqaommetrdən və rütubətə nəzarət cihazından (RNC) istifadə etməklə izolyasiyanın vəziyyətinin təğyini. Dolaqların hopdurulması, izolyasiyanın preslənməsi, onların bişirilməsi və qurudulması.
Millərin yuvalara düzülməsi, addım seksiyalarının qaldırılması və endirilməsi, millətin əyilməsi və keçidlərin yerinə yetirilməsi, dolaqların ulduz birləşmədən üçbucaq birləşməsinə keçirilməsi, dəzgahlarda və ülgü üzrə fasonlu misdən qütb sarğaclarının yastısına və tilinə hazırlanması. Dalğavari və ilgəkvari dolaqların hazırlanması.
BİLMƏLİDİR: Gərginliyi 110 kV-a qədər olam güc və ölçü transformatorlarının, çivə düzləndiricilərini qidalandıran transformatorların, tənzimləyici transformatorların və yağ reaktorlarının izolyasiyasının və dolaqlarının konstruksiyasını; gərginliyi 110 kV-a qədər olan transformatorlar üçün izolyasiyanı və dolaqları hazırlayarkən işlərin yerinə yetirilmə üsullarını və əməliyyatlar ardıcıllığını; gücü 25000 kVA-ə qədər olan sinxron kompensatorların və gücü 25000 kVt-a qədər olan sinxron elektrik mühərriklərinin, dəyişən cərəyan elektrik maşınlarının, həmçinin şuntlu, sinxron, siriesli və kompaundlu elektrik mühərriklərinin və sabit cərəyan generatorlarının iş prinsipini, dolaqlarının və izolyasiyanın konstruksiyasını; sarğıda çoxparalelli naqillər olduqda dolağın ön hissəsində keçidlərin müxtəlifliyini, stator, rotor və lövbər dolaqlarının sxemlərini; üzvi silisium əsasında az-best-şüşə lifli materiallardan və epoksid qətranından hazırlanmış izolyasiyaları: dolaq sarğılarının yerinin dəyişdirilməsini (transpozisiyasını).
1. TRDN 32000110-tipli transformatorların naqillərinin lehimlənmiş yerlərinin və dolaqların-tənzimləmə ayırmalarının tənzimlənməsi.
2. Gücü 50 kVt, gərginliyi 120 kV olan sınıq transformatorunun yüksək gərginlik dolağının sarınması.
3. TRDN 63000110 tipli transformatorun dolaqlarının qismən yenidən sarınması ilə təmiri.
4. TMN 2500035 tipli transformatorun yüksək gərginlik dolaqlarının sarınması.
5. Gücü 3000 kVt, gərginliyi 6 kV olan asinxron elektrik mühərriklərinin stator dolaqlarının sarınması.
6. Gücü 50000 kVt olan generatorun stator dolaqlarının lak örtüyünün təzələnməsi.
7. Gücü 3000 kVA olan sinxron kompensatorun rotorunda fasonlu misdən hazırlanmış qütb sarğacının gövdə və sarğı arası izolyasiyasını dəyişdirməklə təmiri.
8. Gücü 750 kVt olan elektrik mühərriklərinin rotorlarının polad vərəqələrinin yenidən izolyasiya olunması.
9. TMN 6300110 tipli transformator üçün Q markalı elektrik kartonundan künc halqalarının (şaybalarının) hazırlanması.
10. Gücü 250 kVt olan sabit cərəyan series elektrik mühərriklərinin lövbərlərinin yenidən sarınması.
İşin xüsusiyyəti. Ümumi və xüsusi təyinatlı güc transformatorlarnın, gərginliyi 330 kV-a qədər olan reaktorların, gərginliyi 500 kV-a qədər olan ölçü və sınaq transformatorlarının vintvari təkcərgəli və fasiləsiz silindrik dolaqlarının və izolyasiyasının təmiri və hazırlanması. Gücü 100 min kVt-a qədər olan dəyişən cərəyan elektrik maşınlarının, sinxron və asinxron elektrik mühərriklərinin, sinxron generator və kompensatorların təmiri və dolağını yenidən yaxud tam sarıdıqda izolyasiyanın hazırlanması. Transformatorların dolaqlarını və izolyasiyasının hopdurulması, vakuumda qurudulması və bişirilməsi.
Bilməlidir: Gücü 300 min kVt-a qədər olan elktrik maşınlarının, bütün tiplərdən və qabaritlərədən olan transformatorların dolaqlarınıkonstruktiv xüsusiyyətlərini; naqillərin transpozisiyası bərabər paylanmış transformator dolaqlarınnı yerinə yetirilmə qaydasını; dolaqların və izolyasiyanın zədələnmə səbəbələrini və əlamətlərini; sabit və dəyişən cərəyan elektrik maşınlarının və transformatorlarının dolaqlarının və izolyasiyasının təmiri və hazırlanması zamanı işlərin yerinə yetirilmə üsullarını və əməliyyatların ardıcıllığını.
1. Gücü 100 Min kVt olan generatorların izolyasiyasını dəyişdirməklə kontakt halqalarınnı əvəz olunmasın.
2. Gücü 2500 kVt olan sinxron generatorların rotorunun izolyasiyasını B sinfi üzrə yerinə yetirməklə, rotorun bütün bircərgəli şin dolağının yenidən izoliyasiya edilməsi.
3. Gücü 100 min kVt olan turbogeneratorun stator dolağını ön hissəsində izlyasiyasının yerli zədələnmələrinin aradan qaldırılması, şpilka komplektini və çıxış uclarının yenidən izolyasiya olunması, bağlama hissələrinin əvəz olunması.
4. TRDN-40000/110 tipli transformatorun yüksək gərginlik dolağının hazırlanması.
5. Gərginliyi 10,5 kV, gücü 10000 kVA olan sinxron kompensatorların stator dolaqlarının bir üst sarğacını izolyasiyası B sinfi üzrə yerinə yetirilmiş. ehtiyat sarğacla əvəz etməklə qismən təmiri.
6. Gücü 15000 kVA olan sinxron izolyasiyasının dəyişdirilməsi.
7. TRDN-63000/220 tipli trasnformatorların dolğalarının təmiri, künc halqalarının (şaybalarının) əvəz olunması, ayırmalarının yenidən izolyasiya olunması.
8. TDÜ-40000/110 tipli trasformatorların sarğılararası izolyasiyasının və dolaqlarının təmiri.
9. TDTM-400rO/110 tipli transformatorların tənzimləyici.dolağının hazırlanması.
10. Gücü 2000 kVt olan sinxron elektrik mühərriklərinin stator dolağına, izolyasiyası B sinfi üzrə yerinə yetirilmiş ikitəbəqəli yeni sarğacların düzülməsi.
11. Gücü 3500 kVT olan sabit cərəyan elktrik maşınlarının bütün sarğaclarının yenidən izolyasiya olunması və gövdə izolyasiyasının dəyişdirilməsi.
İşin xüsusiyyəti. Gərginliyi 500 kV olan güc transformatorlarının hava və yağ vasitəsilə soyudulan, işəsalma və məhdudlaşdırıcı reaktorların izolyasiyasının və bütün tiplərdən olan dolaqaqlarının zədələnmələrinin aşkar edilməsi, təmiri üzrə işin həcminin müəyyən edilməsi və yerinə yetirilməsi.
Mürəkkəb konstruksiyaların dolaqlarının və izolyasiyasının, yük altında gərginliyi tənzimlənən çoxparalelli budaqlanması olan dolaqların çertyojlar və hesabat qeydləri üzrə hazırlanması.
Dolaqları istənilən cür hazırlanmış, bütün güclərdən və bütün gərginliklər sinfindən olana elektrik maşınlarının dolaqlarını qismən yaxud bütünlüklə yenidən sarıdıqda sarıma və izolyasiya işlərinin yerinə yetirilməsi. Dolaqları aktv poladdan olan süni soyudulan turbeogene-ratorların izolyasiyasının və dolaqlarının təmiri.
Bilməlidir: Müxtəlif icrada, tipdə və istənilən gücdə hazırlanmış dəyişən və sabit cərəyan elektrik maşınlarının, ölçü, sınaq və digər xüsusi təyinatlı transformatorların izolyasiyasını və bütün tiplərdə olan dolaqlarının konstruksiyasını; izolyasiyanın köhnəlmə səbəblərini, izolyasiyanın və dolaqların zədələnmə əlamətəltlərini, onların aradan qaldırılmasını; transformator və elektrik maşınlarının dolaqlarında istifadə olunna çertyojları, sxemləri və hesabat qeydlərini oxumağı; siniflər üzrə izolyasiyanın yerinə yetirilməsini; dolağın və izolyasiyanın təmiri zamanı, siniflər və konotruksiyalar üzrə müxtəlif cür hazırlanmış dolaqların və sayğacların qismən yaxud tamamilə yenidən sarınmasında işlərin yerinə yetirilmə üsullarını və əməliyyatların ardıcılığını.
1. Gücü 200000 kVA və daha böyük, gərginliyi 350 kV və daha yüksək olan avtotransformatorların yüksək gərginlik dolağının sarınması.
2. Turbogeneratorların rotor dolaqlarının ventilyasiya itkiləri metodu ilə qurudulması.
3. Gərginliyi 330 kV-dan yüksək olan-avtotransformatorlar və güc transformatorları üçün düzbucaqlı naqillərdən düzəldilmiş spiralşəkilli arasıkəsilməz sarğac dolaqlarının sarınması.
4. Gücü 8000 kVt və daha böyük olan asinxron elektrik mühərriklərinin stator dolağının sökülməsi və səbət tipli yeni iş laylı dolağın yerləşdirilməsi.
5. Gücü 200 min kVt və daha böyük olan turbogeneratorların rotor dolağının qismən sarınması.
6. TRDM. 35000/15 tipli transformatorların birləşdirici reaktorlarının yeni dolaqlarının hazırlanması.
7. Gücü 500 min kVt və daha böyük olan turbogeneratorların statorunda çubuqların müəyyən hissəsini dəyişdirməklə dolağının təmir olunması.
8. Gücü 300 min kVt olan turbogeneratorların statorunun yuva hissəsində dolağın gövdəyə qısaqapanmasının aradan qaldırılması.
9. TDÜQ-400000/220 tipli transformatorlarda dolaq zədələnmələrini təmiri və sarğı izolyasiyasının dəyişdirilməsi.
İşin xüsusiyyəti. 12-14 kvalitetlər (5-7 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə hissələrin çilingər emalı. Sökülmüş hissələrinin təmizlənməsi, yuyulması və silinməsi, metaldan və izolyasiya materialından sadə konstruksiyaların hazırlanması. Çilingər alətlərinin, inventarlarının lavazimatlarınnı və materiallarının iş yerinə gətirilməsi, işə hazırlanması yığışdırılması. Elektrik ölçü cihazlarının, ölçü alətlərinin aparatlarının daşınması üçün onların qablaşdırılması.
Daha yüksək ixtisaslı elektrik çilingərin rəhbərliyi altında sadə çilingər alət və ləvazimatlarından istifadə etməklə köməkçi aparatları, elektrik maşınlarının və cihazların sadə hissələrinin və qovşaqlarının sökülməsi, təmiri və yığılması, sadə işə salıcı-tənzimləyici aparatların yoxlanması və təmiri, avadanlıqların ayrı-ayrı hissələrinin və qovşaqlarının yerlərinin dəyişdirilməsi iləq əlaqədar olan-takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Xidmət olunan sahənin elektrik maşınlarının yerləşdirilməsi və təyinatını, onların quruluşu və iş prinsipi və yığılması üzrə işlərin yerinə yetirilmə üsullarını; sadə çilingər və ölçü alaətlərinin, təmir ləvazimatlarının və takelaj vasitələrinin təyinatını və onlardan istifadə qaydalarını; elektrik cərəyanının və gərginlik altında olan cərayandaşıyıcı hissələrə yaxınlaşmanın təhlükəli olmasını; çilinkgər işlərini əsas növlərini; elektrik maşınlarının təmirində istifadə olunan materiallar haqqında ümumi məlumatlarının təmirində istifadə olunan materiallar haqqında ümumi məlumatları; hissələrin və qovşaqların sadə elektrik quraşdırıma sxemlərini; elektrik maşınlarının qoşulma və açılmasının ardıcıllığıcı mexanizmlərə və elektrik körpü kranları ilə işləyərkən siqnallaşdırımaya olan ümumi tələbləri.
1. Boltların yivinin açılması.
2. Generatorların rotorunnu çıxarılması zamanı döşəmənin sökülməsi və düzülməsi.
3. Elektrik süzgəclərinin izolyator qutusunda olan dayaq və keçid izolyatorlarının təmizlənməsi.
4. Rotor dolaqları yenidən izolyasiya olunan zaman sarğıların metal parıltısına qədər təmizlənməsi.
5. Soyuducuların qapaqlarının təmizlənməsi və yuyulması və kipləşdirici aqreqatlarının hazırlanması.
6. Stator, rotor, lövbər və qütb dolaqlarının izolyasiyanın çirkdən təmizlənməsi.
7. Sadə quruluşlu aparatının kəsilməsi düzüldilməsi.
8. Rotorun yenidən sarınması zamanı yuva pazlarının mişarlarnması və təmizlənməsi, rotor valının mərkəzi deşiyini sıxılmış hava ilə yoxlanması və zamanın miqdarını təyin edilməsi.
9. Stator dolaqlarının on hissəsinin təmizlənməsi və sıxılmış hava ilə üfürülməsi.
10. Fırçaların maket üzərində sürtülüb təmizlənməsi.
İşin xüsusiyyəti. Elektrik maşınlarının və onalar aid olana işə salıcı-tənzimləyici aparatların, elektrik süzgəclərin sökülməsi, mərkəzə uyğunlaşdırılması
Hissələrin 11-12 kvalitetlər (4-5 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə çilingər emalı. Hissələrin markalanması. Mürəkkəb olmayan hissələrinin çertyojunun, eskizinin və elektrik sxemlərinin tərtib olunması. Mürəkkəb olamayan hissələrin açılışının çəkilməssi və materialların hazırlanması üçün onların nişanlanması. Çertyoj üzrə izolyasiya materiallarının hazırlanması. Qalayla, mislə və gümüşü lehimlə lehimləmək. Meqaommetrlə müqavimətin ölçülməsi, Xüsusi və çilingər alətlərinin Hazırlanması və sazlanması, təmir mexanizmlərinin və ləvazimatlarının yoxlanılması və iş uçun hazırlanması. Elektrik maşınlarının təmiri zamanı, hissələrin və qovşaqların yerlərini dəyişdirən zaman sadə mexanizasiya vasitələrinin köməyi ilə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Elektrik maşınlarının konstruktiv yerinə yetirilməsini və maşınların xarici təsirdən qorunma üsulların; sinxron və asinxron maşınlar, aydın görünən və görünməyən qütblü maşınlar arasındakı fərqləri; turbo-generatorların soyudulma üsullarını; elektrik maşınlarının izolyasiyası. haqqında ümumi məlumatları və izolyasiyanın sınanma. normalarını; elektrik maşınlarının universal və xüsusi ləvazimatlardan, alətlərdən istifadə şərtlərini; müsaidə və oturtmaların ölçülərini, yükqaldırıcı maşın və mexanizmlərə olan tələbləri və takelajın sınanma qaydalarını; mürəkkəb olmayan işçi çertyojlarının və elektrik sxemlərinin oxunmasını; elektrotexnika üzrə elementar məlumataları.
1. İçliklərin daxili səthlərinin tilişkələrdən təmizlənməsi.
2. Hava ilə soyudulan generatorların xarici və daxili lövhələrinin sökülməsi və yığılması, körpü kranını köməyi ilə soyuducu quruğuların çıxarılması və qurulması.
3. Qaz soyuducularının qüsurlu borularının başlarının yastılanması və ağzının bağlanması.
4. Hidrogen kipləşdiricisi gövdəsinin plastikat şaybalarının hazırlanması və birləşdirilməsi.
5. Sabit cərəyan maşınlarının kollektorlarının təmizlənməsi.
6. Qütb sarğaclarının izolyasiyasiyasının meqaommetrlə yoxlanılması.
7. Su ilə soyudulan stator dolaqlarının sınaq üçün hazırlanması, qollar üzrə hidravlik müqavimətə sınaqdan çıxarılması.
8. Məsuliyyətli hissələrin deşiklərinin nişanlanması və kernerlənməsi.
9. Fasonlu araqatlarının kəsilməsi və düzəldilməsi.
10. Dolaqları sürətlə soyudulan rotorların üfürmə sınağına hazırlanması.
11. Elektrik süzgəclərinin taclama elektrodları sisteminin keçid və dayaq izolyatorlarının armaturlaşdırılması və qurulması.
12. Fırçatutanların və fırçaların kontakt halqaları yaxud kollektorlar üzrə qurulması.
İşin xüsusiyyəti. Turbogeneratorların və onların təsirlərindiricilərinin sinxron kompensatorların, umformerlərin və s.nümunəvi nomenklatura üzrə cari və əsaslı təmiri. Elektrik süzgəclərinin elektrik hissəsinin, qaz soyuducularının. və kipləşdirici yastıqların təmiri. Dəqiq və mürəkkəb təmir-quraşdırma işlərinin yerinə yetirilməsi. Hissələrin 7-10 kvalitetlər (2-3-cü dəqiqlik dərəcələri) üzrə uyğunlaşdırılması və tam hazırlanması ilə çilingər emalı. Generatorlanı, sinxron kompensatorın və s. birləşdirmə avadnlıqlarının təmiri. Avadanlıqların və apartalır nasazlığının və nöqsanının təyin edilməsi və onların aradan qalıdırılma üsulları. Elektrik maşınlarının təmiri zamanı istifadə olunan materialların növünün və keyfiyyətinin təyin edilməsi. Çertyojların və eskizlərin tərtib edilməsi. Avadanlığın qovşaq və hissələrini qaldırmaq və yerlərini dəyişdirmək üçün lazım olan takelaj ləvazimatlarının seçilməsi, yükqaldıran maşın və mexanizmlərin və xüsusi ləvazimatların köməyilə işlərin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Gücü 100min kVt-a qədər olan elektrik maşınlarının nümunəvi nomenklatura üzrə sökülməsi, təmiri və yığılması üzrə işlərin yerinə yetirilmə üsullarını və əməliyyatların ardıcıllığını; elektrik maşınlarında olan zəələnmələrin, onların aşkara çıxarlımla və aradan qalıdırlma üsullarını; təsirlənmə üsulundan asılı olaraq sabit cərayan maşınlarının konstruktiv yerinə yetirilməsini; elektrik generatorlanın dolaqlarının sxemlərini; generatorlanın yastıqlarını və kipləşdiricilərini, lehimlərin və flüslərin növlərini; fırçaların markalarını və onlarım istifadə sahələrini; türbogeneratorların rotorlarının konstruksiyların; rotor qurşağının (bandajının) vəzifəsini; silindrik birləşmələrin oturudulmasını və onların qeyd edilməsini; dolaqların qurudulması və hopdurulması haqqında ümumi məlumatları; mürəkkəb takelaj işlərinin üsulların, mürəkkəb çertyojların və eskizlərin oxunmasını; dəyişəm və sabit cərəyan elektrik maşınlarının izolyasiyası haqqında ümumi məlumatları; icazə-naryadının tərtib olunmasını; elektrotexnikanın və mexanikanın əsaslarını.
1. Hava üfürənlərin çıxarılması və qurulması,
2. Qaz soyuducularının boru lövhələrində boruların başlarının yastılanması.
3. Elektrik süzgəclərinin silkələnmə mexanizminin mühərriklərinin yoxlanılması və təmiri.
4. Hidrogen kipləşdiricisi gövdəsinin sökülən birləşmələrinin şaberlə-işlənməsi və kiləşdirici kanalların hazırlanması.
5. Sabit cərəyan maşınlarının qütblərinin yenisi ilə əvəz olunması, əsas və əlavə qütblərdən sarğacların çıxardılması və geydirilməsi,
6. Fırçaların qaldırması üçün olan mexanizmlərin sökülməsi, təmiri, yığılması və tənzimlənməsi,
7. Su ilə soyudulan statorların dolaqlarının kipliyinin hidrasik sınaqdan çıxarılması şarşəkilli nipellərdə sızmanın aradan qaldırılması və armaturlaşdırılması.
8. Lövbər dolaqlarının vala qarşı izolyasiya müqavimətinin yoxlanması.
9. Traversin barmaqlarının kabel kağızından dolanmış izolyasiyasının təmiri.
10. Aydın görünən qütblü elektrik maşınlarının rotorların qütblərinin çıxarılması və qurulması.
11. Turbokeneratorların statorlarının su ilə soyutma sistemin sökülməsi və yığılması.
12. Hidrogenlə soyudulan turbogeneratorların yağ və qaz nəzarəti və siqnallaşdırılma məntəqəsinin yoxlanılması
13. Turbogeneratorların stator dolağı yuvalarının lazla qismən kipləşdirilməsi, daxili və xarici lövhələrin yoxlanılması, sökülməsi və yığılması.
14. Vitsinli süzgəclərin özəklərinik vistisin yağı ilə təmizlənməsi və boşaldılması:
15. Nəzarət millərinin çıxarılması və qurulması, nişanlanması, onlar üçün deşiklərin burqu ilə açılması və genəldilməsi.
İşin xüsusiyyəti. sabit və dəyişən cərəyan elektrik maşınlarının sökülməsi, təmiri və yığılması, yenidən qurulması. Hava hidrogen və su ilə soyudu-lak bütün konstruksiyalardan olan elektrik maşınlarının nümunəvi nomenklatura üzrə cari və əsaslı təmiri, həmçinin stator və rotor dolaqlarının soyutma sistemlərinin yenidən qurulması, aktiv poladın yenidən xəritələnməsi və s. hissələrin 6-7 kvalitetlər (1-2 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə uyğunlaşdırılması və tam hazırlanması ilə çilingər emalı. Cərəyan keçiricilərin təmiri və yenidən qurulması. Kollektorların və kontakt halqalarının təmiri və dəyişdirilməsi. Valın əyilməyə və boğazlarının yeyilməyə yoxlanılması, aqreqatların vallarının mərkəzə uyğunlaşdırılması. Sınaq qurğularının yığılması və sazlanması. Hissələrin qızdırılmış halda oturdulması. Takelaj və təmir üzrə ləvazimatların mürəkkəb təmiri. Elektrik maşınlarının qovşaqlarının sökülməsi ilə əlaqədar olan takelaj əməliyyatlarına rəhbərlik. Avadanlıqların, xüsusilə mürəkkəb və məsuliyyətli qovşaqlarının, hissələrinin və elementlərinin yerlərinin dəyişdirilməsi, sökülməsi, yığılması və qurulması zamanı takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Turbogeneratorların-sinxron kompensatorların, çeviricilərin və başqa yardımçı qurğuların konstruksiyalarının xüsusiyyətlərini; nümunəvi nomenklatura üzrə böyük güclü elektrik maşınlarının sökülməsi, təmiri və yığılması üzrə işlərin yerinə yetirilmə üsullarını və əməlləiyatların ardıcıllığını; istiliyə nəzarət və avtomatika qurrğularını, yanğından mühafizə qurğusunu, hidrogenlə soyudulan turbogeneratorların qaz-yağ sisteminin apartalırın; elektrik stansiyasını hidrogenlə təmin etmək üçün olan qurğunu; elektrik maşınlarının izolyasiyasının elektrik möhkəmliyinin sınanma normalarını; generatorların ağır rotorlarının çıxarılması və yerinə salınması işlərinin yerinə yetirilmə üsullarını; stator və rotor dolaqlarının tam və qismən sarınması üzrə işlərin üsullarını; elektrik maşınlarının mərkəzə uyğunlaşdırılması və balanslaşdırılması üsullarını; istənilən gücdə olan elektrik maşınlarının təmiri zamanı xüsusilə mərəkkəb takelaj işlərinin yerinə yetirilmə üsullarını.
1. Hidrogenlə soyudulan generatorlarda qazın sıxlağının və statorun kipliyinin yoxlanılması.
2. Rotor valının dayaq disklərinin xüsusi qurğuda (cilalanma maşınında) emalı, yonmadan sonra işin keyfiyyətinin yoxlanılması.
3. Rotor və stator dolaqlarınnı izolyasiyasının müqavimətinin sabit cərəyanla ölçülməsi.
4. Təsirləndiricilərin kollektorlarında birləşmələrin yenidən ləhimləniməsi..
5. Generatorların və təsirlərindiricilərin yastıqlarının izolyasiyanın vəziyyətinin yoxlanılması.
6. Yarımmuftaları isti halda presləməklə generator valına oturdulması.
7. Statorların aktiv poladlardan yonulmasına baxılması, onun təmiri və sıxlaşdırılması.
8. Generatorların stator skesiyalarını elektrik lehiləmə açarlarından istifadə etməklə, dolağın alın hissəsində fosforlu lehimlə lehimləmək.
9. Gücü 500 min kVt və ondan yüksək oaln turbogeneratorların statorunda üst tərəfdə olan zədələnmiş çubuqların dəyişdirilməsi.
10. Elektrik süzgəclərinin taclama elektrodları sisteminin, taclama elektrodlarının çökdürmə elektrodlarına nisbətən mərkəzə uyğunlaşdırılması.
11. Cərəyankeçiricilərdə sızmanın aradan qaldırılması və bütün tiplərdən olan generatorların təmir edilməsi.
12. TV-2-100-2 tipli turbogeneratorların stator dirsəklərində maqnitlənməyən calağın (əlavənin) qoyulması.
13. Gücü 300 min kVt-p qədər olan turbogeneratorların stator dolaqlarının yuvalarının yenidən pazlanması, rotorun və qurşaqların çıxarılması ilə onun nümunəvi təmiri.
İşin xüsusiyyəti. Xüsusi təmir-quraşdırma ləvazimatlarından, mexanizmlərindən, takelaj avadanlıqlarından, ölçü vasitələrindən və sınaq qurğularından istifadə etməklə müxtəlif icrada hazırlanmış, istənilən üsulla soyudulan, istənilən güclü və gərginlikli sabit və dəyişən cərəyan elektrik maşınlarının təmiri və yenidən qurulması üzrə xüsusilə mürəkkəb və məsuliyyətli işlərin yerinə yetirilməsi. İstənilən gücə malik generatorlarda xüsusi texnologiya üzrə generatorların soyutma sisteminin yenidən qurulması. Hər cür prossformaların hazırlanması. Generatorların birləşmə avadanlıqlarının təmiri və sınanması. Elektrik maşınlarının dolaqlarının, hissələrinin və qovşaqlarının eskiz və sxemlərinin tərtib olunması. Elektrik maşınlarının təmirdən sonra sınaqdan keçirilməsi və sazlanması işlərinin görülməsi, onların istismara buraxılmağa hazırlanması. Avadanlığın təmiri və sazlanması, təmir ləvazimatalrının, yükqaldıran maşın və mexanizmlərin sazlanması üzrə işlərin təşkil olunması. Xüsusilə mürəkkəb takelaj işərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Materiallar müqaviməti haqqında qısa məlumatları; elektrik maşınlarının təhvil-təslim və profilaktik sınaqlarının həcmini və onların aparılma üsullarını; elektrik maşınlarının müxtəlif tipli dolaqlarının daxili birləşmə sxemlərini; dolağın elektrik keçirici materiallarının minasına (emalına) olan texniki tələblər və qüsurlu izolyasiyanın bərpasını; elektrik stansiyasının sexlərinin işlədiyi şəraitdə elektrik maşınlarının təmiri zamanı istifadə olunan bütün avadanlıqların, ləvazimatların, alətlərin, apartaların və ölçmə vasitələrinin əsas texniki xarakterisitkalarının, briqada əmməyin təşkilini. Orta ixtisas təhsili tələb olunur.
1. Təsirlənmənin kommutasiysının sazlanması.
2. TQ8-200 tipli turbogeneratorların rotor gilizlərinin hazırlanması.
3. Gücü 300 min kVt və daha yüksək oaln generatorların rotorlarının çıxarılması və yerinə salınması, rotor quşağının çıxarlıması.
4. Gücü 300 min kVt olan generatorların rotorlarının izolykasiya qatında oturdulmuş kontakt halqalarının dəyişdirilməsi.
5. Stator dolağının maye ilə soyutma sisteminin təmiri,
6. Turbogeneratorların statorlarının üst tərəfində olan zədələnmiş çubuqların dəyişidirilməsi, su ilə soyutma sisteminin sökülməsi və yığılması.
7. Böyük güclü generatorların elektriklə qurudulma sxeminin yığılması.
8. Hidrogenlə soyudulan turbgeneratorların yağ, qaz nəzarəti və siqnallaşdırılma məntəqəsinin yoxlanılması.
9. Hidrogenli kipləşdiricilərin sökülməsi və yığılması.
10. Elektrik süzgəclərinin aktiv hissəsinin vəziyyətinin yoxlanılması və yüksək gərginliklə sınanması.
İşin xüsusiyyəti. Mürəkkəb olmayan nəzarət-ölçmə cihazlarının və mexanizmlərinin sökülməsi, hazır ehtiyat hissələrindən itsifadə etməklə kinematika mexanizminin və hərəkət sisteminin sökülmədən təmiri, yığılması, tənzimlənməsi və sınağı. Hissələrin 12-14 kvalitetlər (5-7 dəqiqəlik dərəcəsi) üzrə emalında mürəkkəb olmayan çilingər əməliyyatlarının yerinə yetirilməsi.
Daha yüksək dərəcəli elektrik montyorunun rəhbərliyi altında mürəkkəb olmayan cihazların nasazlığının təyin olunması və istilik mexaniki avadalığının işlədiyi şəraitdə istilik texnikasına nəzarət və avtomatika vasitələrinin sxemlərində mürəkkəb olmayan quraşdırma işlərinin yerinə yetirilməsi; kabel rabitəsi xətlərinin çəkilməsi və quraşdırılması, kabelin uclarının təmizlənməsi, kabel dəstəlrinin və kabel yarımmərtəbələrinin istismar olunması.
Bilməlidir: Xidmət edilən avadalığın texnoloji sxeminin ayrı-ayrı elementlərinin, təmir olunan ölçü vasitələrinin və mexanizmlərinin quruluşunu, təyinatını və iş prinsipini; istilik idarəetmə lövhələrində və mexaniki istilik avadanlıqlarında ölçü vasitələrinin quraşdırılma qaydasını; çilingər və elektrik quraşdırma alətlərinin quruluşunu və təyinatını; cərəyankeçirici materialların əsas xassələrini və elektrik dövrəsinin müxtəlif hissələrində müqavimətin ölçülmə üsullarını; elektrik ölçü vasitələrindən və çilingər nəzarət-ölçü alətlərindən istifadə qaydalarını; sadə elektrik və istilik texnikası sxemlərində şərti işarələri; görülən işlər həcmində elektrotexnikanın əsaslarını; müsaidə və oturtmalıra, kvalitetləri (dəqiqlik dərəcələrini) və nahamarlığın parametrlərini (təmizlik dərəcələrini), tənzimləyici və funksional MZTA aparatının iş prinsipini; tənzimləyici orqanlar haqqında anlayışları.
1. İynəvari ventillərin kipgəc sıxlaşdırmasının tıxmaqla yoxlanılması.
2. Kabel damarlarının qalaylanması və lehimlənməsi.
3. Nəzarət kabellərinin çəkilmə yeri boyunca açılması, zirehinin sökülməsi, kabelin çəkilməsi, kabel damarlarının ommetrlə yoxlanması və onların dövrəyə qoşulması.
4. Metal səthlərin kobud mişarlanıb düzəldilməsi, pasdan təmizlənməsi.
5. “Cihazlarda” mexaniki sıfırın düzəldilməsi.
6. Sıxac (klemma) dəstlərinin təmiri və quraşdırılması.
7. İmpuls boru kəmərlərinin üfürülməsi, təmiri, çəkilməsi və quraşdırıldığı yerdə rənglənməsi.
8. Termocütlərin, müqavimət termometrlərin, texniki manometrlərin dərəcələnməsi, yığılması-və işləyən avadanlıqlarda quraşadırılması.
9. Dişli çarxlar, oymaqlar (vtulkalar), istiqamətverici halqalar və ölçü vasitələrinin digər hissələrinin vallarda başsız vintlə (ştiflə) bərkidilməsi, burğu ilə deşilməsi, zənegerlənməsi, yivlərinin açılaması.
10. Lövhələrdə və lövhlərin karkaslarında deşiklərin açılması və onların rənglənməsi.
İşin xüsusiyyəti. Ölçü vasitələrinin təmiri, quraşdırılması, yoxlanması, tənzimlənməsi, sınanması, yustirlənməsi. Elektromaqnit, elektrodinamik, ferrodinamik və differensial-transformator sxemlərinin ölçü vasitəlirinin və ikinci dərəcəli cihazlarının quraşdırılması, rəqəməmlərə işarə olunmuş şkala bökülərinin yoxlanması, sistemin balansının, titrəməni (vibrasiyanın). yoxlanmasın, kenmatika, elektrik və ölçmə mexanizmi sxemlərində kiçik zədələrin aradan qaldırılması, kinematikanın tənzimlənməsi, balanslaşdırmanın aparılması, dərəcələnməsi və onaların hissələrinin 11-12 kvalitetlər (4-5 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə uyğunlaşdırılması və tam hazırlanmasın ilə çilingər emalı.
Sadə ölçü vasitələrinin sxemlərində sadə quraşdırma işlərinin yerinə yetirilməsi, kabel rabitəsi xətlərinin quraşdırılması, kabelin uclarının təmizlənməsi, kabel yarımmərtəbələrinin və kabel yığımının istismarı.
Bilməlidir: Avtomatik tənzimlənmənin və idarəetmə sxemlərinin, təmir olunan ölçü vasitələrinin iş prinsipini və təyinatının; istilik və gektrik ölçü vasitəlirinin və istilik avtomatikasının sxemlərində şərti işarələri; daraldıcı qurğuların, ayrıcı və kondensasiya qablarının qurulma qaydalarını, impuls boru kəmərlərinin araqatlarının növlərini; texnoloji sxemlərin, istilik idarəetmə lövhələrinin, pultların və panellərin, həmçinin əsas avadanlıqlarda RTZO TAİ yığmalarının təyinatını, quruluşnu və yerləşdirilməsini; dəqiq ölçü vasitəliri ilə müxtəlif elektrik kəmyyətlərinin ölçülməsinin; ayrı-ayrı hissələrin eskizlərinin tərtibini; enerji blokunun texnoloji sxemini, mühafizə armaturları vasitəsilə seçici idarəetmə sistemlərinin (SİS) sxemini; keçirici və əlavə qurğuları (Siqnlizasiya blokları) olan xüsusi profilli ölçü vasitələrinin prinsipial və quraşdırma sxemlərini; izolyasiya materiallarına olan tələbləri; yarımkeçirici ölçü vasitələrinin və elektrom maşınlarınını iş prinsipini; tənzimləmə qanunlarını, tənzimlə proseslərinin göstəricilərini; avtomatik tənzimləmələrik kökləmə orqanlarını; elektrotexnikanın əsaslarını.
1. Armaturanın hidravlik yoxlanması.
2. Amperrmetrlərin, voltmetrlərin, qalvanometrlərin, millivoltmetrlərin, loqometrlərin, texniki manometrlərin və vakuumetrlərin, dartıcı maşınların gücünü ölçən cihazların əsaslı təmiri, tənzimlənməsi və Dövlət yoxlamasına təhvil verilməsi.
3. Kommutasiya aparatlarının (AP-50, PİO: PMT və s.) işləyən mexaniki istilik avadanlıqları şəraitində təmiri, sazlanması və quraşdırılması.
4. Bericilərin hidravlik yoxlanması və təmiri.
5. Ölçü vasitələrinin və avtomatik tənzimləmə hissələrinin çıxarılması, oymaqların (vtulkaların) salınması,
6. İnduksiya, transformator sarğaclarının və dolaqlarının yenidən sarınması.
7. Kabel əlaqələrinin və ikinci kommutasiyanın quraşdırılması, təmiri, sexlərin işlədiyi vaxt lehimlərini açılması.
8. Təzyiqin və səviyyənin (mexaniki hissə) ilkin çeviricələrinin sökülməsi, ölçmə blokaların əvəz etmklə, ölçmə kameralarını təmizləməklə, təzyiq alıtnda yoxlamaqla, dərəcələməklə təmiri.
9. Mexaniki, silfonlu, üzgəcli sərfiyyat ölçən cihazların təmiri və tənzimlənməsi.
10. Mexaniki və elektrik taxometrlərin təmiri.
11. Bütün tiplərdən olan elktrik intiqallarının işləyən avadanlıqlarda quraşdırılması və sazlanması.
İşin Xüsusiyyəti. İstilik texnikasına nəzarətin və avtomatikanın orta mürəkkəbli elektromaqnit, elektrodinamik və digər ölçü vasitəlirinin kenmatika və hərəkətli sistemini sökməklə, məsuliyyətli hissələrini və qovşaqlarını hazırlamaqla və son şəklə salmaqla təmiri, quraşdırılması, tənzimlənməsi, sınanması və Dövlət yoxlamasına verilməsi. Texnoloji avadanlığın mühafizəsi və avtomatikanın rele sxemi qurğusunun tənzimlənməsi və köklənməsi. Ölçü vastiələrinin və avtomatik tənzimlənmənin ölçmə sistemini sökmək yaxud dəyişdirməklə, kinematikasını tənzimləməklə, onu dərəcələməklə yaxud yenidən dərəcələməklə təmiri.
İstilik texnikasına nəzarət, avtomatik tənzimləmə və idaəetmənin ölçü vasitələrində zədələnmələrin təyin və onların aradan qalıdrılması. Cihazların hissələrinin bağlanması və birləşdirilməsində mürəkkəb sxemlərin nişanlanması və quraşdırılması, cihazlaın yoxlanması və sınağı zamanı mütləq və nisbi xətanın hesablanması. Cihazların və avtomatik qurğuların zədələnmələrinin siyahısının tutulması, pasportlarının və attestatalarınnı doldurulması. Hissələrin, 7-10 kvalitetlər (2-3 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə çilingər eğmalı, ötürücülərin və vintli ilişmələrin yığılması. Mürəkkəb olmayan obyektlərin avtomatlaşıdırılması üçün sürətləndirmə xarakteristikasının və tənzimləyici orqanların sərfiyyat xarakteristikasının çıxarılması.
BİLMƏLİDİR: Ölçü vasitələrinin və avtomatik tənzimləyicilərin quraşdırılması, sazlanması, yığılması və təmirinin texniki şərtlərini, orların konstruktiv əlamətlərini; texnoloji ixtisaslaşdırmanın sxemlərini; ölçü vasitələrinin sınağı və yoxlanması zamanı mütləq və nisbi xətaların hesablanma qaydalarını; avtoiatların və ölçü vasitələrinin işində qüsurların yaranma səbəblirini, qüsurların aradan qaldırılmasını və xəbərdarlıq tədbirlərini; bütün sistemlərdən olan manometrlərin, qalvanometrlərin, loqometrlərin, elektrik qanalizatorlarının və duzluluğu ölçən cihazların kinematik və elektrik sxemlərini; lentşəkilli və təknəşəkilli avtomatik tərəzilərin quruluşunu və tarasını təyin etməyi; elektron lampaların, fotomüqavimətlərin və yarımkeçiricilərin quruluşunu və iş prinsipini; elementar elektron sxemlirinin işarə edilməsini; istilik proseslərinin avtomatik tənzimləyicilərinin qurulduğu yerdə yoxlanma metodlarını və sazlanmasını; obyektin statik və dinamik xarakteristikası haqqında anlayışları; möhkəm əks əlaqəli ATS-in (avtomatik tənzimləmə sisteminin) sazlanma metodlarını, mexanikanın və elementar elektronikanın əsaslarını.
1. Təkimpulslu avtomatik tənzimləyicilərin işləyən avadanlıqlarda köklənməsinin və sazlanmasının yoxlanması.
2. Lent şəkilli və təknəşəkilli avtomatik tərəzilərin yoxlanması və sazlanması.
3. Səviyyəölçən cihaz üçün ölçmə və nümunəvi seçilmiş diafraqma qurğularının quraşdırılması.
4. Orta mürəkkəbli istilik nəzarəti və elektrik sxemləri kommunikasiyasının işçi vəziyyətində olan avadanlıqlarda yığılması və quraşdırılması.
5. TənzimləYici elektron ölçü vasitələrinin təmiri.
6. İkinci differensial-transformator sxemlərinin elektron ölçü vasitələrinin kinematikasının və ölçmə sxemlərinin təmiri.
7. Elektron potensiometrlərin və körpülərin kinematikasının mexanizmini sökmədən təmiri.
8. Differensial transformator sxeminin bir və ya ikinci tərəf cihazları olan sərfiyyatölçənin işləyən avadanlıqların üzərində quraşdırılması və sazlanması.
9. Bütün tiplərdən olan relelərin yoxlanılması, təmiri və tənzimlənməsi.
10. Taxometrlərin təmiri və onların nümunəvi taxometrlərə görə yoxlanması.
11. Seçmə qurğularının hazırlanması və quraşdırılması.
12. Elektrik intiqallarının təmiri, quraşdırılması və nümunəvi sxemlərinin sazlanması, uclarda qoyulmuş (sonluq) elektrik açarlarının sazlanması.
İşin xüsusiyyəti. İstilik avtomatikasının və mürəkkəb ölçü vasitələrinin təmiri və quraşdırılması. İstilik prosesləri avtomatikasının və ölçü vasitələrinin işində olan nöqsanların aşkar edilməsi və aradan qaldırılması. Hissələrin 6-7 kvalitetlər ( 1-2 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə uyğunlaşdırılması və tam hazırlanması ilə çilingər eğmalı. Ölçü vasitələri və istilik avtomatikası qurğularının elektrik və mexaniki hissələrində mürəkkəb təğmir işlərinin yerinə yetirilməsi, Qazanların, turbinlərin 88 başqa texnoloji avadanlıqların istilik nəzarəti, avtomatika və mühafizə. sxemlərinin, təğmirdən və quraşdırmadan sonra sazlanması və kompleks yoxlanması. Kinematikanın təğmiri, sərfiyyatın, təzyiqin və səviyyəölçənin, bütün növ cihazların, oksigen ölçənlərin, çoxnöqtəli potensiometrlərin, körpülərin RN-metrlərin yoxlanması, yenidən dərəcələnməsi və Dövlət yoxlanmasına təhvil verilməsi. Obyektlərin sürğətləndirmə xarakteristikalarının çıxarılması. Tənzimləyici orqanların hesablanması. Təğmir sənədlərinin aparılması. Cihazların yenidən hesablanması və digər ölçü hədlərin keçirilməsi.
Bilməlidir. Müxtəlif, xüsusilə mürəkkəb ölçü vasitələrinin və istilik prosesləri avtomatikası qurğularının konstruktiv xüsusiyyətlərini, onların tənzimlənməsi və yustirlənməsi üsullarını, bütün növlərdən olan özüyazan cihazların kinematik sxemini; indikatorun, mikrometrin, dəqiq ölçmə alətinin quruluşunu. Təkkonturlu ATS-in təcrübi metodla köklənməsini, mühafizənin, siqnallaşdırmanın və elktrik intiqalının sxemlərini; tənzimləyici orqanların və icra mexanizmlərinin növlərini; üçün lazım olan miqdarda və çeşiddə ölçü vasitələrini və onların təyinatını; istilik proseslərinin avtomatik tənzimləyicilərinin qurulduğu yerdə yoxlanması və köklənməsi metodlarını.
1. Elektron və yarımkeçirici sxemli mərkəzləşdirilmiş nəzarət sisteminin avtomatik tənzimlənməsi, avtomatik tənzimləyicilər və-başqa ölçü vasitələri aparatlarının avadanlıqlarında təmirdən əvvəl olan zədələnmələrin təyini üçün baxışın keçirilməsi, avadanlıqlarda sazlama və quraşdırma işləri, onların təmiri və yenidən qurulması.
2. Turbin rotorunun mərkəzi oxdan sürüşmə mühafizəsinin, rotorun əyilmə indikatorlarının, rotorun və silindrin genişlənəm fərqləri indikatorlarının, ümumiyyətlə bütün mühafizələrin sazlanması.
3. Potensiometrlərin və körpülərin, milliampermetrlərin və elektron özüyazan cihazların kinematikasının və elektron sxemlərinin təmiri, yenidən dərəcələrə bölünməsi, sazlanması və istismara verilməsi.
4. MMK, MPG tipdən olan manometrlərin, DMG, DMGR, DMG-M tipdən olan difmanometrlərin yarımkeçirici gücləndiricilərinin, maqnitomodulyasiya çeviricilərinin təmiri.
5. Qaz analizinin ölçü vasitələrinin, tutumlu siqnalizatorların təmiri və tənzimlənməsi.
6. Normallaşdırılmış çıxışlı sərfiyyatın, səviyyənin və temperaturun ilkin elektron çeviricilərinin təmiri və sazlanması.
7. Konttaktsız işəsalıcıların təmiri.
8. Bütün tiplərdən olan sərfiyyat ölçən cihazların təmiri, Dövlət standartı yoxlanışına təhvil verilməsinə hazırlıq.
9. Qidalandırma mənbəyinin və buxar temperaturunun avtomatik tənzimləmə sisteminin və başqa iki-üç impulslu avtomatik tənzimləyicilərin sxemlərinin təmir və sazlanması.
10. Mərkəzləşdirilmiş nəzarət və idarəetmə-sistemlərini rele sxemlərinin, indikasiya bloklarının təğmiri və zədələnməlin aradan qaldırılması.
11. Elektrik idarəetmə sxemlərinin, istilik-mexaniki avadanlıqların istilik nəzarəti sxemlərinin quraşdırılması, təmiri, quraşdırmanın düzgünlüyünün yoxlanması, zədələnmələrin aradan qaldırılması və işləyən avadanlıqlarda sazlanması.
12. İstilik lövhələrinin (şitlərinin), RTZO yığmalarının qurulması, onların mürəkkəb elektrik sxemlərinin kommutasiyası, təmiri və işləyən avadanlıqlarda sazlanması.
13. Səthdə və daxildə quraşdırılan termocütlərin istilik-mexaniki avadanlıqlarda quraşdırılması.
İşin xüsusiyyəti. Xüsusilə mürəkkəb, nadir təcrübə aparatlarının, ölçü vasitələrinin, avtomatik tənzimləmənin və mərkəzləşdirilmiş nəzarət və idarəetmə sistemlərinin təmiri, quraşdırılması, tənzimlənməsi, sınağı, yustirlənməsi. İstilik prosesləri avtomatikasının və istilik texnikasına nəzarətin xüsusilə mürəkkəb aparatlarının işində olan nöqsanların aşkar edilməsi və aradan qaldırılması. Xüsusilə mürəkkəb yoxlama aparatlarının sazlanması və təmiri. Qazanxanaların, turbinlərin və başqa istilik-mexaniki avadanlıqların istilik nəzarəti sxemlərin quraşdırdıqdan sonra sazlanması və kompleks yoxlanması. İstilik texnikasına nəzarətin və avtomatik tənzimlənmənin mühafizə qurğusunun tazanların səthimi qızdıran boruların qırıq yerini akustik tapan cihazların, məşəli sönməkdən qoruyan mühafizə qurğusunun sazlanması.
Bilməlidir. Avadanlığın istilik texnikasına nəzarət və avtomatik tənzimləmə vasitələrinin istilik və elektrik sxemlərini; istilik texnikasına nəzarətin, avtomatik tənzimləmənin mərkəzləşdirilmiş nəzarət və idarəetmə sistemlərinin xüsusilə mürəkkəb ölçü vasitələrinin quraşdırılması, sazlanması və təmiri zamanı əməliyyatlar ardıcıllığını və işlərin görülməsini; elektron gücləndiricilərin təsnifatını; elektron generatorlarını; multi-vibratorları, məhdudlaşdırıcıları və tristorları; elektronika sənayesində və cihazqayırmada istifadə olunan metalların, keçiricilərin, yarımkeçiricilərin, elektron sxemlərinin, fotovericilərin və başqa elementlərin xassələrini; ölçü vasitələrinin və avtomatik tənzimləmənin quraşdırılması və təmiri üçün zəruri olan ehtiyat hissələrinin və materialların nomenklaturasını. Orta ixtisas təhsili tələb olunur.
1. Yanma və fasiləsiz üfürmənin avtomatik tənzimləyicilərinin, qazan aqreqatlarının qızmış səthlərinin, üfürmə sxemlərinin xarakteristikasının çıxarılması, sazlanması, avadanlıqlar işləyən zaman nöqsanların aradan qaldırılması.
2. Avtomatik tənzimləyicilərin və ölçü vasitələrinin qeyri-standart nöqsanlarının aradan qaldırılması.
3. Maqnit gücləndiricilərinin təmiri.
4. Noriallaşdırılmış çıxışlı bütün növlərdən olan istilik texnikasına nəzarət cihazlarının ilkin elektron çeviricilərinin təmiri, sökülməsi və sazlanması.
5. Keyfiyyətli analizin istilik texnikasının nəzarət vasitələrinin (avtomatik qaz analizatorlarının, kalorimetrlərin, qazın sıxlığını ölçən cihazların, buxarda və içməli suda duzun miqdarını ölçən cihazların AK-310) təmiri və sazlanması.
6. Mərkəzləşdirilmiş nəzarət və idarəetmə sistemlərinin qidalandırma dövrəsinin, elektronikanın, avadanlıqlar işlədiyi şəraitdə parametrlərin çağırışı sxemlərinin nasazlıqlarının aradan qaldırılması, təmiri və sazlanması.
7. Müqavimət termometrlərinin aktiv hissəsini sarımaqla və qırıq yerlərini qaynaq etməklə təmiri.
8. 6 MPa (60. kq/sm2)-dan yüksək təzyiq altında işləyən qazan aqreqatlarında və başqa qablarda elektron səviyyəölçənlərinin və başqa nümunə götürən qurğuların qurulma yerlərinin seçilməsi, nişanlanması, prinsipial sxemlərə görə qurulması, nöqsanların aradan qaldırılması və sazlanması.
İşin xüsusiyyəti. Hissələrin 12-14-cü kvalitetlər (5-7 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə çilingər emalı. HES-in elektrotexniki avadanlıqlarının sökülmüş hissələrinin və yığma vahidlərinin təmizlənməsi yuyulması və silinməsi. Sadə metal və izolyasiya konstruksiyalarının hazırlanması. Çilingər alətlərinin, inventarlarının, ləvazimatlarının və materiallarının iş yerinə gətirilmə, işə hazırlanması və yığışdırılması. Elektrik ölçü cihazlarının, alətlərinin və aparatlarının daşınması üçün qablaşdırılması. Ayrı-ayrı hissələrinin və qovşaqların yerinin dəyişdirilməsi ilə əlaqədar olan mürəkkəb olmayan dülgər və xarrat işlərinin, sadə tagelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Daha yüksək ixtisaslı elektrik çilingərinin rəhbərliyi altında elektrik maşınlarının, gərginliyi ZkV-a qədər olan güc kabellərinin, gərginliyi 10kV~a qədər gücü 1000kVA-ə qədər olan I-II qabaritli quru və yağ soyutmalı güc transformatorların gərginliyi 10kV-a qədər olan paylaşdırıcı qurğuların aparatlarının və avadanlıqlarının, gərginliyi 35kV-a qədər olan kirimlərin sadə hissələrinin və qovşaqlarının sökülməsi, təmiri və yığılması, I-II qabaritli transformatorların əsas izolyasiyanın və elektrik maşınlarının gövdə izolyasiyasının hazırlanması və mürəkkəb olmayan təmir işləri, sadə işəburaxıcı-tənzimləyici aparatların yoxlanılması və təmiri.
Bilməlidir. Paylaşdırıcı qurğunun avadanlıqlarının və aparatlarının, güc, qaynaq və ölçü transformatorlarının, alçaq və yüksək gərginlikli kirimlər, hidroelektrik stansiyaların alçaq gərginlikli elektrik maşınlarının yerləşdirilməsini və təyinatını; avadanlığın iş prinsipini; gərginlik altında olan cərəyandaşıyıcı hissələrə yaxınlaşmağın və elektrik cərəyanının təhlükəliliyi haqqında məlumatları; çilingər, montyor və ölçü alətlərinin, ləvazimatlarının, avadanlıqlarının, ölçmə və mühafizə vasitələrinin təyinatını və quruluşunu; HES-in elektrotexniki avadanlıqlarının pasport lövhə-si üzrə əsas parametrlərinin qoyulmasını; elektrotexniki avadanlıqların təmiri zamanı istifadə olunan materiallar haqqında məlumatları, işlərin yerinə yetirilmə üsullarını və əməliyyatların ardıcıllığını; kabel sarınmış barabanların yerlərinin dəyişdirilmə üsullarını və kabellərin saxlanılma qaydalarını; barabanlardan kabelin açılma üsullarını; qanovlarda, konstruksiyalar üzrə bloklarda və borularda, su hovuzunda və binalarda kabellərin çəkilməsi haqqında ümumi məlumatları; kabellərin markalanmasını; körpü elektrik kranları ilə işləyən zaman siqnallaşdırmaya, yükqaldıran mexanizmlərə olan ümumi tələbləri.
1. TD-100000/35 tipli transformatorların çənlərinə baxılması, çirkdən təmizlənməsi və transformator yağı ilə yuyulması.
2. VMPG-10 tipli açarların silindrindən yağın boşaldılması.
3. Qaz soyuducularının boltlarının bərkidilməsi.
4. TM-320/10 tipli transformatorun çubuq içliyinin izolyasiyasının hazır
5. TM-1000/10 tipli güc transformatoru üçün 10kV-luq kirim (farfor) izolyatorlarının flansının və qapağının armaturlaşdırılması.
6. Güc kabellərinin kəsilməsi və uclarının kabel lenti ilə sarınması.
7. Gücü 40 kVt olan asinxron mühərriklərin stator dolağının ön hissəsinin silinməsi və lehimlənmiş yerlərinin izolyasiya edilməsi.
8. Stator, rotor, lövbər və qütb dolaqlarının izolyasiyasının tənzimlənməsi.
Dairəvi en kəsikli PBD markalı mis məftillərin izolyasiyaedici dəzgahda pambıq-parça lifi ilə üç cərgəli izolyasiya edilməsi.
10. Gücü 40 kVt-a qədər olan asinxron mühərriklərin statorunda seksiyaların yuvalara salınması.
11. Farforun və flansın altına kipləşdiricinin hazırlanması.
İşin xüsusiyyəti. Elektrik maşınlarının və onlara aid olan 10 kV gərginlikli qapalı paylaşdırıcı qurğuların işəsalıcı-tənzimləyici aparatlarının sökülməsi, təmiri və yığılması. Gərginliyi 35kVt-a gücü 10000 kVA-a qədər olan ikidolaqlı güc transformatorlarının əsaslı təmiri və onların texnik baxışdan keçirilməsi. gücü 500kVt-a qədər olan sabit və dəyişən cərəyan elektrik maşınlarının dolaqlarının və sayğaclarının təmiri, dolaqlarının və çıxışlarının izolyasiya müqavimətinin meqaommetrlə ölçülməsi. Kabelin izolyasiyanın nəmliyinin yoxlanılması. Gərginliyi 10 kVt-a qədər olan kabellərin muftalarının və qıflarının sökülməsi. HES-in yağ təmizləmə aparatlarına istismar-təmir xidmətinin göstərilməsi. Paylaşdırıcı şəbəkələrin avadanlıqlarına xarici baxışın keçirilməsi. Şirn və yığma zolaqların bərkidilməsinin yoxlanılması, zədələnmiş izolyatorların dəyişdirilməsi, ayırıcıların intiqallarının yoxlanılması. Komplekt paylaşdırıcı qurğuların çıxarılan kameralarının işləməsinin yoxlanılması. Mina (emalla) və həlledici ilə işləmə. Burğu ilə deşmək, lehimləmək və armaturlaşdırmaqla çubuqşəkilli və farfor kirimlərinin dəyişdirilməsi. Kirimlərin cərəyankeçirici hissələrinin qalaylı lehimlə qalaylanması. Dairəvi və fasonlu məftillərə izolyasiya sarıyan dəzgahlarda izolyasiya sarınması. Mürəkkəb olmayan hissələrin açılışının çəkilməsi və materialların hazırlanması üçün onların nişanlanması, hissələrin 11-12 kvalitetlər (4-5 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə çilingər emalı. Sadə mexanikləşdirmə vasitələrinin köməyi ilə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir. HES-in elektrotexniki avadanlıqlarının konstruktiv formalarını, elektrotexniki avadanlıqların xarici mühitinin təsirindən mühafizə üsullarını; maşınların bərkidilmə üsullarını; sinxronla asinxron, qütbləri aydın görünənlə aydan görünməyən maşınlar arasında olan fərqləri; generatorların soyudulma üsullarını; hidrogeneratorların konstruktiv xüsusiyyətlərini; elektrik avadanlıqlarının izolyasiyası haqqında ümumi məlumatları, izolyasiyanın. sınanma normalarını, müsaidə və oturmaların ölçülərini; gücü 3000kVt-a qədər olan transformatorların və xüsusi təyinatlı transformatorların sökülməsi, təmiri və yığılması zamanı işlərin yerinə yetirilmə üsullarını və əməliyyatların ardıcıllığını; gərginliyi 35kVt-a qədər olan güc kabellərinin və qurğularının təyinatını və konstruksiyasını; yağ doldurulmuş kabellər, onların armaturları və onlara aid olan aparatlar haqqında ümumi məlumatları; kabellərə xidmət etməyi; rele mühafizəsi haqqında təsəvvürləri; gərginliyi 35kV-a qədər olan kirimlərin, yağ və vakuum aparatlarının konstruksiyasını və onlara təmir xidmətini; yükqaldıran maşın və mexanizmlərə olan tələbləri və tekelajın sınanma qaydalarını; elektrotexnika haqqında elementar məlumatları.
1. VNP-16 tipli yük açarlarının yoxlanılması.
2. 10000/35 tipli transformatorlarda yüksək gərginlikli kirimlərin, gərginliyi 35 kB olan transformatorlarda genişləndiricilərin çıxarılması və qurulması.
3. Kirimlərin təmiri və yenidən mastika ilə doldurulması.
4. VMP-10 tipli yağ açarlarının kontakt sisteminin tənzimlənməsi və təmiri.
5. Kabellərin uclarını ayıraraq quru polixlorvinil lentlə sarınması və laklanması.
6. TN560/35 tipli ölçmə transformatorunun yüksək gərginlikli çoxqatlı silindrik sarqacının sarınması.
7. Dolaqların ön hissələrinin laklanması.
8. Gücü 350 MVt olan elektrik mühərriklərinin ön hissələrində qonşu seksiyalar arasında olan qısaqapanmanın aradan qaldırılması.
9. TD-10000/35 tipli transformatorlarda ayırmaların və lehimləmə yerlərinin laklı parça və kabel kağızı ilə yenidən izolyasiya olunması.
10. TM-1800/35 tipli transformatorların dolaqlarının şopdurulması və bişirilməsi.
11. TM-6300/35 tipli transformatorların dolaqlarının sıxlaşdırılması.
12. Su ilə soyudulan stator dolaqlarının hazırlanması və qollar üzrə hidravlik müqaimətə sınanması.
13. Transformatorların qaz relelərinin çıxarılması, təmiri və qurulması.
14. Gərginliyi 10,35 kV olan ayırıcıların təmiri.
15. Maneələrlə olan kabel trassalarında kabelin açılması və döşənməsi.
İşin xüsusiyyəti. HES-in gərginliyi 35kV-a qədər olan açıq və qapalı paylaşdırıcı qurğularının elektrik avadanlıqlarının və aparatlarının quraşdırılması, sökülməsi, profilaktikası, tənzimlənməsi və sazlanması, avadanlıqların qismən dəyişdirilməsi ilə təğmiri, gərginliyi 35 kV-a qədər olan kabel aparatlarının kirim qurğularının və kabel xətlərinin sökülməsi, təğmiri və quraşdırılması. Gərginliyi 110 kV-a və gücü 40000 kVA-ə qədər olan ikidolaqlı güc transformatorlarına, gərginliyi 35 kV-a qədər olan ölçü transformatorlarına, gərginliyi 35 kV-a və gücü 6300 kVA-ə qədər olan soba və quru yağ soyutmalı qaynaq transformatorlarına texniki baxışın keçirilməsi, onların təğmiri. Hidrogeneratorların və onların təğsirləndiricilərinin, çeviricilərin nümunəvi nomenklatura üzrə cari və əsaslı təğmiri. Gərginliyi 110 kVa qədər olan kermetik olmayan yağ doldurulmuş kirilməsi, onların təğmiri. Hidrogeneratorların və onların təğsirləndiricilərinin, çeviricilərin nümunəvi nomenklatura üzrə mari və əsaslı təğmiri. Gərginliyi 110 kV-a qədər olan germetik olmayan yağ doldurmuş kirimlərin sökülməsi, xarab hissələrin dəyişdirilməsi, armaturlaşdırılması, vakuumda qurudulması və transformator yağı ilə doldurulması. Reaktorların, qövssöndürücü sarğacların və güc transformatorlarının içliyini çıxarmadan yoxlanılmasının ölçülməsi. Mis və alüminium məftillərinin presləmə və sıxma metodu ilə birləşdirilməsi. Elektrik maşınlarının sadə qovşaqlarının eskizlərinin, çertyojlarının və sxemlərinin tərtib olunması. Uyğunlaşdırmaqla və tam hazırlamaqla hissələri 7-10 kvalitetlər (2-3 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə emal etməklə mürəkkəb çilingər əməliyyatlarının yerinə yetirilməsi. Kompressor qurğularının təmiri. Avadanlıqların hissələrinin və qovşaqlarının qaldırılması və yerinin dəyişdirilməsi üçün lazımı takelaj avadanlıqlarının seçilməsi, yükqaldıran maşın və mexanizmlərin, xüsusi ləvazimatların köməyi ilə işlərin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir. Hidroelektrik stansiyasında elektrotexniki avadanlıqların konstruksiyasnını elementlərini; gərginliyi 110 kV-a qədər olan paylayıcı qurğuların elektrotexniki avadanlıqlarının nümunəvi nomenklatura üzrə sökülməsi, təmiri və yığılması zamanı, gərginliyi 110 kVa qədər olan transformatorların dolaqlarının və izolyasiyasınını hazırlanması zamanı güc kabellərinin, onların uclarında qoyulan və birləşdirmə muftalarının, fider və transformator yarımstansiyası avadanlıqlarının və aparatlarının, gərginliyi 35 kV-a qədər olan kabel şəbəkələrinin təmiri, quraşdırılması və sökülməsi zamanı işlərin yerinə yetirilmə üsullarını və əməliyyatların ardıcıl-lığını; ən xarakterik zədələnmələri, onların aşkar olunma və aradan qapdırılma üsullarını; təsirləndirmə üsullarından asılı olaraq elektrik maşınlarının sxemlərini; rotor qurşağının təyinatını; fırçaların markasını və onların istifadə olunma sahələrini; silindrik birləşmələrin bir-birinə geydirilməsini və onların nişanlanmasını; elektrik avadanlıqlarının profilaktik sınağı üzrə əsas məlumatları, sınaq aparatlarını və sınaqların aparılma metodlarını; termosifonlu və hava süzgəclərinin, yağ transformatorlarının sadə azot mühafizəsi qurğusunun, yağ reaktorlarının təyinatını və quruluşunu; gərginliyi 110 kV-a qədər olan kabel aparatlarının və güc kabellərinin kirim qurğularının, daxili və xarici qurğular üçün olan müxtəlif konstruksiyalı birləşdirici, dayandırıcı və ucluq muftalarının təyinatını və konstruksiyasını; kabellərin cərəyankerici damarlarının birləşdirilməsi və bərkidilməsi üsullarını; qaz doldurulmuş kabellər haqqında ümumi məlumatları; sahənin kabel şəbəkəsinin və kirim qurğularının sxeminin kabel xətlərinin istismarı zamanı cərəyan yüklərinin buraxılı bilən qiymətlərini; işçi vəziyyətində olan kabel trassasında kabellərin döşənməsinin texnoloji prosesini; sarğaclarda çoxparalelli naqillər olduğu zaman dolağın ön hissəsində keçidlərin müxtəlifliyini; stator, rotor və lövbər dolağının sxemini; takelaj avadanlığında yol verilə bilən yükün hesablanmasını; takelaj vasitələrinin, mühafizə qurğularının və izoləedici ləvazimatların sınanma üsullarını və müddətlərini; yüksəklikdə və gərginlik alıtında işləməyin üsullarını və qaydalarını; yüksəklikdə və stopla olan işlərin təşkilini; elektrotexnikanın və mexanikanın əsaslarını.
Bilməlidir. Hidroelektrik stansiyasında elektrotexniki avadanlıqların konstruksiyasnını elementlərini; gərginliyi 110 kV-a qədər olan paylayıcı qurğuların elektrotexniki avadanlıqlarının nümunəvi nomenklatura üzrə sökülməsi, təğmiri və yığılaması zamanı, gərginliyi 110 kVa qədər olan trasnformatorların dolaqlarının və izolyasiyasınını hazrlanması zamanı güc kabellərinin, onların uclarında qoyulan və birləşdirmə muftalarının, fider və transformator yarımstansiyası avadanlıqlarının və apartalırının, gərginliyi 35 kV-a qədər olan kabel şəbəkələrinin təmiri, quraşdırılması və sökülməsi zamanı işlərin yerinə yetirilmə üsullarını və əməliyyatların ardıcıllığını; ən xarakterik zədələnmələri, onların aşkar olunma və aradan qaldırılma üsullarını; təsirləndirmə üsullarından asılı olaraq elektrik maşın-larının sxemlərini; rotor qurşağının təyinatını; fırçaların markasını və onların istifadə olunma sahələrini; silindrik birləşmələrin bir-birinə geydirilməsini və onların nişanlanmasını; elektrik avadanlıqlarının profilaktik sınağı üzrə əsas məlumatları, sınaq aparatlarını və sınaqların aparılma metodlarını; termosifonlu və hava süzgəclərinin, yağ transformatorlarının sadə azot mühafizəsi qurğusunun, yağ reakqorlarının təyinatını və quruluşunu; gərginliyi 110 kV-a qədər olan kabel aparatlarının və güc kabellərinin kirim qurğularının, daxili və xarici qurğular üçün olan müxtəlif konstruksiyalı birləşdirici, dayandırıcı və ucluq muftalarının təyinatını və konstruksiyasını; kabellərin cərəyangerici damarlarının birləşdirilməsi və bərkidilməsi üsullarını; qaz doldrulmuş kabellər haqqında ümumi məlumatları; sahənin bel şəbəkəsinin və kirim qurğularının sxemini? kabel xətlərinin istismarı zamanı cərəyan yüklərinin buraxıla bilən qiymətlərini; işçi vəziyyətində olan kabel trassasında kabellərin döşənməsinin texnoloji prosesini; sarğaclarda çoxparalelli naqillər olduğu zaman dolağın ön hissəsində keçidlərin müxtəlifliyini; stator, rotor və lövbər dolağının sxemini; takelaja avadanlığında yol verilə bilən yükün hesablanmasını; takelaj vasitələrinin, mühafizə qurğularının və izoləedici ləvazimatların sınanma üsullarını və müddətlərini; yüksəklikdə və gərginlik alıtında işləməyin üsullarını və qaydalarını; yüksəklikdə və stopla olan işlərin təşkilini; elektrotexnikanın və mexanikanın əsaslarını.
1. Gərginliyi 110 kV olan yağ doldurulmuş kirimlərin farfor köynəyini dəyişdirməklə təğmiri və yağla doldurulması.
2. MQ-10 tipli açarla onun intiqalının birlikdə işləməsinin tənzimlənməsi.
3. OM-15000/110 tipli zirehli transformatorlar üçün iki paralel qollu diskşəkilli sarğacların naqillərinin aralarına KM markalı elektrik kartonumdan zolaqvari araqatları qoymaqla K-0,8 və K-12 markalı kabel kağızlarından çox qatlı izolyasiyanın sarınması.
4. Kabellərin damarlarının fazlaşdırılması, uclarının qurğuşun ucluqla düzəldilməsi.
5. Kollektorlarda kabelin çəkilməsi.
6. Gücü 3000 kVt olan sinxron kompensatorun rotorunda fasonlu misdən qütb sarğacının gövdə və sarğı izolyasiyasının dəyişdirilməsi ilə təğmiri.
7. TDTQ-40000/110 tipli güc transformatorlarının dolağının preslənməsi və qazlarının bərkidilməsi,
8. Lövbə dolağının vala nəzarət izolyasiyasının müqavimətinin yoxlanılması,
9. TD-10000/35 tipli transformatorun yüksək gərginlik dolağının sarınması.
10. Gərginliyi 110 kV olan açıq yarımstansiyada boşaldıcıların qurulması və çıxarılması.
11. Gücü 750 kVt olan elektrik mühərriklərinin rotorunun polad təbəqələrinin yenidən izolyasiya olunması.
12. Gərginliyi 220 kB olan ayırıcıların bıçaqlarının dəyişdirilməsi ilə əsaslı təğmiri.
13. VQS tipli hidrogeneratorların rotorlarının valına kontakt halqalarının preslənməsi.
14. TD-20000#35 tipli güc transformatorlarının dolaqlarının dəyişdirilməsi ilə əsaslı təğmiri.
İşin xüsusiyyəti. HES-in mürəkkəb elektrik avadanlıqlarının: gərginliyi 110-330 kV olan paylayıcı qurğuların, məcburi dövr etməli və gərginliyi yük altında tənzimlənən qurğulu iki və üç dolaqla, bütün güclərdən və tiplərdən olan 110-220 kV gərginliyi güc transformatorlarının, gərginliyi 110-220 kV olan ölçü transformatorlarının və xüsusi təyinatlı transformatorların, gərginliyi 500 kV-a qədər olan elektrik avadanlıqlarının və aparatlarının birinci kommutasiyasının, sabit və dəyişən cərəyan elektrik maşınların, sinxron və asinxron mühərriklərin və hidrogeneratorların təğmiri, sökülməsi, quraşdırılması, yenidən qurulması, tənzimlənməsi və sazlanması. Gərginliyi 110-330. kV olan kirilmlərin izolyasiyasının və kipləşdiricisinin qismən və tamamilə dəyişdirilməsi ilə təğmiri.
Rotor yuvası üçün gilizin hazırlanması, rotor qurşağının qovşaqlarının yenidən qurulması və təğmiri. Hissələri 6-7 kvalitetlər (1-2 dəqiqlik dərəcəsi) üzrə eğmal etməklə onları uyğunlaşdırmaq və tam hazırlanmaqla çox mürəkkəb çilingər əməliyyatlarının yerinə yetirilməsi. Kontakt halqalarının və kollektorların təğmiri və dəyişdirilməsi. Valın əyilməyə və boyuncuqların yeyilməyə yoxlanılması. Aqreqatların valının mərkəzə uyğunlaşdırılması. Elektrik maşınlarının sınanmasında iştirak etmək. Hissələrin qızdırılmış şəkildə yerinə oturdulması. Gərginliyi 35 kV-dan çox olan yağ və qaz doldurulmuş kabellərin, armaturların və onlara aid olan aparatların təğmiri və quraşdırılması, sahil quyusunda sualtı kabellərin uclarının birləşdirilməsi. Yağ doldurulmuş kabellərin muftalarının qurudulması, vakkumlaşdırılması və yağla doldurulması. Çətin ayerlərdə fosforlu-mis və gümüşlü lehimdən istifadə etməklə lehimləmə aparılması. Elektrik hissəsində olan nasazlıqların aradan qaldırılması və mürəkkəb alətlərin, ləvazimatların, yükqaldıran mexanizmlərin təğmirinin Yerinə yetirilməsi, onların sınağının keçirilməsi. Avadanlıqların çox mürəkkəb və məşğul elementləri və hissələri qovşaqlarının yerlərinin dəyişdirilməsi, sökülməsi və qurulması üzrə takelaj işlərinin yerinə yetirilməsi.
Bilməlidir: Hidroelektrik stansiyasının hidrogeneratorlarının çeviricilərinin və mürəkkəb elektrotexniki avadanlıqlarının iş prinsipini və konstruksiyasının xüsusiyyətlərini; gərginliyi 110 kVa, gücü 250000 kVA-a qədər olan yağlı güc transformatorlarının, həmçinin xüsusi təyinatlı transformatorların əsas parametrlərinin və texniki xarakteristikalarını; gərginliyi 330 kV-a qədər olan paylaşdırıcı qurğuların aparatlarını; kirimlərin sökülməsi, yığılması və təğmiri zamanı işlərin yerinə yetirilmə üsullarını və əməlliyyatların ardıcıllığını; qısa qapanmış faza-rotorlu asinxron elektrik mühərriklərinin, sinxron elektrik mühərriklərinin və generatorlarının iş prinsipini; transformatorların dolaqların və izolyasiyasının zədələnmə əlamətlərini və səbəblərini; yüksək gərginlikli kabellərin və muftaların izolyasiyasının yerinə yetirilmə xüsusiyyətlərini; yağ doldurulmuş kabellərin, armaturların və onlara aid olan apartların təğyinatını və konstruksiyasını; yağ doldurulmuş kabellərin saxlanılma xüsusiyyətlərini; təmir olunan elektrotexnika avadanlıqlarının sınanma normalarını və həcmini; yağ təsərrüfatının sxemini; HES-in elektrotexnika avadanlıqlarının təğmiri ilə əlaqədar olan mürəkkəb çertyojları, sxemləri, eskizləri və hesablama qeydlərini.
1. Gərginliyi 220 kV-a qədər olan avtotransformatorlarının dolağında sarğıarası qısa qapanmanın aradan qaldırılması.
2. Gərginlik sinfi 110-220 kV, gücü 250000 kVA olan AODÜTQ tipli avtotransformatorların nümunəvi proqram üzrə əsaslı təğmiri.
3. Sınaq transformatorunun 1500 kV-luq yüksək gərginlikli kiriminin kipləşdiricisinin təğmiri.
4. Yağ açarlarının kirimlərinin, mailli araqatların köməyi ilə tənzimlənməsi.
5. Rotor valının dayaq diskinin xüsusi ləvazimatla işlənməsi. Yonmadan sonra işin keyfiyyətinin qəbulu.
6. 220 kV-luq zirehli sabit cərəyan kabelinin birləşdirici muftasının quraşdırılması.
7. Gərginliyi 110 kV olan yağ doldurulmuş kabelLərin dayandırıcı muftalarının təğmiri və quraşdırılması.
8. TDÜT-12000/220 tipli transforştorların maqnit keçiricisinin elektrotexniki polad lövhələrindən qısa qapanma mənbələrinin təmizlənməsi.
9. Rotor dolağının sarğılararası birləşmələrinin ləhimlənməsi və izolyasiya olunması.
10. Güclü generatorların qurudulmasının elektrik sxemlərinin yığılması.
11. VRTDNU-405000#35 tipli voltartıran transformatorların çevirgəc qurğusunu dəyişdirməklə əsaslı təğmiri.
12. OÜDQ-82500/220 tipli transformatorların dolağının təğmiri, bucaq şaybalarının dəyişdirilməsi və ayırmalarının yenidən izolyasiya olunması.
İşin xüsusiyyəti. Mümkün olan xüsusi təğmir alətlərindən, mexanizmlərdən, takelaj ləvazimatlarından, ölçü vasitələrindən və sınaq qurğularından istifadə etməklə müxtəlif tiplərdə hazırlanmış, istənilən gücə, gərginliyə və gərginlik sinfinə aid olan, istənilən cür quraşdırılmış elektrotexnika avadanlıqlarının. Hidroelektrik stansiyaların və gərginliyi 330 kV və daha yüksək olan yarımstansiyalaın paylaşdırıcı qurğularının təğmiri və yenidən qurulması üzrə xüsusilə mürəkkəb və məğsul işlərin yerinə yetirilməsi. Hər cür basqı qəliblərinin hazırlanması. Avadanlığın təğmiri və onun sazlanması, təğmir ləvazimatlarının. yükqaldıran maşın və mexanizməlrin sazlanması üzrə işlərin təşkil olunması. Transformatorlara tökmək üçün transformator yağının qazdan təmizlənməsi, azotlanması. Havanın qurudulması, yağ buxarının dondurulması və yağın qazdan təmizlənməsi və azotlanması üzrə texnoloji qurğuların təğmiri və onlara xidmət olunması.
Bilməlidir: HES-in sexləri işləyən zaman, təğmir işləri aparılmasının təşkili qaydalarını; material müqaviməti üzrə qısa məğlumatları; partlayışa və yanğına təhlükəli binalarda kabellərin quraşdırılma xüsusiyyətlərini; təzyiq altında olan kabel xətlərində və yağla dolu xüsusi borularda təzyiqin saxlanılması üçün avtomatik qidalandırıcı nasos qurğularının texniki şərtlərinin, təğyinatını və birləşdirilmə sxemlərini: yenidən işə salınan avadanlıqların və apartların istismara qəbul qaydalarını; sabit və dəyişən cərəyan qurğuları üçün gərginliyi 500 kV və daha yüksək olan kirimlərin və onların hissələrinin əsas parametrlərini və texniki xarakteristikalarını, konstruksiyasını və təsnifatını, onların zədələnmə əlamətlərini və səbəblərini; yüksək gərginlikli açma apartlarının (yağ, qaz və hava açarlarının) intiqal mexanizmlərinin, açarların, ayırıcıların, cərəyan məhdudlaşdırıcı və mühafizə apartalırının (reaktorların, qoruyucuların, mühafizə boşaldıcılarının) intiqallarının əsas parametrlərini, texniki xarakteristikalarının konstruksiyalarını və təsnifatınnı; transformasiya əmsallara düşən yükün və i.a. hesablanma metodikasını; dairəvi diaqramın çıxarılma və qurulma metodikasını; yüksək gərginlikli apartların izolyasiyasının işləmə şərtlərinin və onlara olan tələbləri; metal konstruksiyalarının, məftil və trosların, izolyatorların, kontakt sıxaclarının, armaturların və boşaldıcıların, bünövrələrin və yerlə birləşdirici qurğuların möhkəmlik ehtiyatı əmsalını və xarabların (brakların) seçilib ayrılma normalarını; transformator yağının qurudulma, regenerasiya təmizləmə, qazsızlaşdırma və azotlaşdırma üsullarını.
1. TDTNQ 60500/110 tipli transformatorun maqnit keçiricisini sıxmaq üçün olan boltaların izolyasiyasının bərpa edilməsi.
2. VVN-200 tipli hava açarlarının təğmiri və sazlanması.
3. Voltlartıran bustertransformatorun kontakt sistemli yağ doldurulmuş 119 kVa gərginlikli kirimlərinin əsaslı təğmiri.
4. Mastikadoldurulmuş bakelit kirimlarin farfor örtüklü kirimlərdə quraşdırılması ilə yenidən qurulması. Stator və rotorun dolaqlarının izolyasiya müqavimətinin sabit cərəyanla ölçülməsi.
5. Sualtı güc kabellərində birləşdirici muftaların dəyişdirilməsi; kabelin barjadan yedəyin arxasınca çəkilməsi.
6. luq yağdoldurulmuş kabellərin birləşdirici muftalarının quraşdırılmaq
7. 60000/200 tipli transformtaorların dolaqlarnın sarğıları arasında olan 31 kanallarının yoxlanılması.
8. Generatorun təğsirləndiricisinin yastığında izolyasiyasının vəziyyətinin yoxlanılması.
9. OTD-60000/200 tipli transformatorlarda dolaqların təğmiri, şaybaların dəyişdirilməsi və ayırmaların yenidən izolyasiya olunması.
10. TDQ-31500/110 tipli transformatorların dolağının kipləşdirici pazını və sarğı izolyasiyasını dəyişdirməklə təğmiri.
11. 110 kV gərginlikli transformatorlarda çıxarılan hissəsini qaldırmaqla, nəzərdən keçirməklə və yanğını dəyişdirməklə yoxlanılması.
İndiyədək qüvvədə olan peşə adları (rus dilində)
Buxar-qaz-turbin avadanlığının təsiri üzrə çilingər
Слесарь по ремонту паро-газо-турбинного оборудования
Qazanxana sexi avadanlığın təğmiri üzrə çilingər
Слесарь по ремонту оборудования котельных и пылоприготовительных цехов
İkinci kommutasiya və rabitənin təğmiri üzrə elektrik montyoru
Электромонтер по ремонту вторичной коммутации и сваязи
İstilik şəbəkələri avadanlıqlarının təğmiri üzrə çilingər
Слесарь по ремонту оборудования тепловых сетей
Yanacaq verilmə avadanlıqlarının təğmiri üzrə çilingər
Слесарь по ремонту оборудования тепливо-подачи
Kabel xətlərinin təğmiri və quraşdırılması üzrə elektrik montyoru
Электромонтер по ремонту и монтажу кабельные линий
Paylaşdırıcı qurğuların avadanlıqlarının təğmiri üzrə elektrik çilingəri
Электрослесарь по ремонту оборудования распределительных устройств
Rele mühafizəsi və avtomatika aparatlarının təğmiri üzrə elektrik montyoru
Электромонтер по ремонту аппаратуры релейной зайиты и автоматики
Hava elektrik verilmiş xətlərinin təsiri üzrə elektrik montyoru
Электромонтер по ремонту воздушных линий электропродачи
Hidroturbin avadanlığının təğmiri üzrə çilingər
Слесарь по ремонту гидротурбиного оборудования
Elektrik avadanlıqlarının dolaqlarının və izolyasiyasının təğmiri üzrə elektrik montyoru
Электромонтер по ремонту обмотол и изоляций электрооборудования
Elektrik maşınlarının təğmiri üzrə elektrik çilingər
Электрослесарь по ремонту электрических машин.
Elektrik stansiyalarının avtomatika və ölçü vasitələrinin təğmiri və onlara xidmət üzrə elektrik çilingəri
Электрослесарь по ремонту оборудования автоматики и средств измерений электростанций
Elektrik stansiyalarının elektrik avadanlıqlarının təğmiri üzrə elektrik çilingəri
Электрослесарь по ремонту электрооборудования электростанций
Aqreqatların (qazan-turbin) idarəetmə blok sisteminin maşinisti
Balıq keçidi qurğusunun maşinisti
Buxar turbinlərinin maşinisti
Buxar turbinlərinin mərkəzi istilik idarəetmə lövhəsinin maşinisti
Qaz-turbin qurğularının maşinisti
Qazan-turbin sexinin böyük maşinisti
Qazanların mərkəzi istilik idarəetmə lövhəsinin maşinisti
Qazanxana avadanlığının böyük maşinisti
Qazanxana avadanlığı üzrə maşinist baxımı
İstilik məntəqələrinə xidmət üzrə çilingər
İstilik şəbəkələrinə xidmət üzrə çilingər
Yarımstansiyalara xidmət üzrə elektrik montyoru
Kabel şəbəkəsi istiqamətlərinə (trassalarına) nəzarət üzrə elektrik montyoru
Kimyəvi- reagentlərin hazırlanması üzrə aparatçı
Maşın zalının hidroaqreqatlarına xidmət üzrə elektrik montyoru
Operativ-səyyar briqadanın (OSİ) elektrik montyoru
Paylaşdırıcı şəbəkələrdə operativ çevirmələr üzrə elektrik montyoru
Paylaşdırıcı şəbəkələrin istismarı üzrə elektrik montyoru
Sahil nasos stansiyalarının maşinisti
Sınaq və ölçmə üzrə elektrik montyoru
Turbin avadanlığı üzrə maşinist-baxıcı
Turbin sexinin böyük maşinisti
Hidroaqreqatların maşinisti
Hidroaqreqatların baxıcısı
Çevirici qurğulara xidmət üzrə elektrik montyoru
Elektrik veriliş xətlərinin trassasının eskizlənməsi üzrə elektrik montyoru
Elektrik sayğaclarının istismarı üzrə elektrik montyoru
Elektrik stansiyaları avadanlığına xidmət üzrə çilingər
Elektrik stansiyaları avadanlığının təmizlənməsi üzrə motorçu
Elektrik stansiyalarının avtomatika və ölçmə vasitələrinə xidmət üzrə elektrik çilingər
Elektrik stansiyalarının elektrik avadanlığına xidmət üzrə elektrik montyoru
Elektrik stansiyalarında suyun kimyəvi tənzimlənməsi üzrə aparatçı
Elektrik stansiyasının baş idarəetmə lövhəsinin elektrik montyoru
Elektrik bloklarının böyük maşinisti
Elektrik blokunun maşinisti
Enerji nəzarətin yoxlayıcısı
Buxar-qaz-turbin avadanlığının təmiri üzrə təcili
Qazanxana sexi avadanlığın təmiri üzrə çilingər
İkinci kommutasiya və rabitənin təmiri üzrə elektrik montyoru
İstilik şəbəkələri avadanlıqlarının təmiri üzrə çilingər
Yanacaqverilmə avadanlıqlarının təmiri üzrə çilingər
Kabel xətlərinin təmiri və quraşdırılması üzrə elektrik montyoru
Paylaşdırıcı qurğuların avadanlıqlarının təmiri üzrə elektrik çilingəri
Rele mühafizəsi və avtomatika aparatlarının təmiri üzrə elektrik montyoru
Hava elektrik veriliş xətlərinin təmiri üzrə elektrik montyoru
Hidroturbin avadanlığının təmiri üzrə çilingər
Elektrik avadanlıqlarının dolaqlarının və izolyasiyasının təmiri üzrə elektrik montyoru
Elektrik maşınlarının təmiri üzrə elektrik çilingəri
Elektrik stansiyalarının avtomatika və ölçü vasitələrinin təmiri və onlara xidmət üzrə elektrik çilingəri
Elektrik stansiyalarının elektrik avadanlıqlarının təmiri üzrə çilingəri