AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI
“Sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərin təhsili (xüsusi təhsil) haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2001-ci il 19 iyul tarixli, 540 nömrəli Fərmanının icrasını təmin etmək məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti qərara alır:
1. “Evdə təhsil almaq hüququ verən xəstəliklərin siyahısı və evdə təhsilin təşkili Qaydaları” təsdiq edilsin (əlavə olunur).
2. Bu qərar imzalandığı gündən qüvvəyə minir.
Azərbaycan Respublikasının Baş naziri A.RASİZADƏ
Bakı şəhəri, 10 may 2002-ci il
ağır hərəkət pozuntusu
Digər irsi spinal əzələ atrofiyaları. Uşaqlarda proqressivləşən bulbar iflic [Fasio-Londe] Spinal əzələ atrofiyası
gənclik forması III tip (Kuqelberqvellander) ağır hərəkət pozuntusu
İdiopatik ailəvi distoniya
generalizə olunmuş formalar. Ağır hərəkət məhdudluğu
gündüz saatlarında tez-tez təkrarlanan tutmalar
ağır hərəkət pozuntusu
Anadangəlmə miopatiyalar
ağır hərəkət pozuntusu
ağır hərəkət pozuntusu (dəstəksiz hərəkət edə bilmir). Özünə qulluq etməkdə çətinlik
ağır hərəkət pozuntusu (dəstəksiz hərəkət edə bilmir). Özünə qulluq etməkdə çətinlik
Paraplegiya və tetraplegiya
ağır hərəkət pozuntusu (dəstəksiz hərəkət edə bilmir). Özünə qulluq etməkdə çətinlik
Kron xəstəliyi (regional enterit)
ağır forma, residiv verən gedişlə, nazik və yoğun bağırsağın morfofunksional çatışmazlığı, çəkinin itirilməsi ilə
Qaraciyərin fibrozu və sirrozu
mukovissidoz. Ağciyər və bağırsaqların morfo-funksional çatışmazlığı ilə nəticələnən vəziyyət
Digər mukopolisaxa-ridozlar
lizosomal toplanma xəstəlikləri (mukopolisa-xaridozlar IV və VI tip). Cırtdanboyluluq, spon-diloepifizar displaziya, aktiv hərəkətlərin məhdudluğu
İnsan immunçatışmazlığı virusunun (İİV) törətdiyi xəstəlik
IV mərhələ, xəstəliyin ağır təzahürlərinin mövcudluğu ilə (vərəm infeksiyası istisna olmaqla)
Viskot Oldriç sindromu
atopik dermatit, hemorragik sindrom, B və T limfositlərin defisiti və s.
Transplantasiya olunmuş orqan və toxumaların olması
davamlı hormonal və immunospressiv terapiya
ağır formalı (böyük və aralıq)
ağır gedişli drepanotalassemiya
Dəqiqləşdirilməmiş irsi hemolitik anemiya
Digər autoimmun hemolitik anemiyalar
ağır forma, tez-tez krizlərlə müşahidə olunan, splenektomiyadan sonrakı vəziyyət
Konstitusional aplastik anemiya
ağır gedişli, somatik ağırlaşmalar
VIII amilin irsi çatışmazlığı
ağır gedişli, hemorragik sindrom, hərəkət məhdudiyyəti
IX amilin irsi çatışmazlığı
ağır gedişli, hemorragik sindrom, hərəkət məhdudiyyəti
Trombositlərin keyfiyyət qüsurları, Bernar-Sulye (nəhəng trombositlər) sindromu, Qlansman trombasteniyası
ağır gedişli, hemorragik sindrom
İdiopatik trombosito-penik purpura
xroniki gedişli, tez-tez residiv verən, hemorragik sindrom
İnsulindən asılı şəkərli diabet, koma ilə
bazis-bolyus terapiya, ağır forması gündə 3 dəfə, yaxud daha çox insulin inyeksiyası
Allergik komponentin üstünlüyü ilə müşahidə olunan bronxial astma;
xronik respirator çatış-mazlıq
ağır gedişli, atopik forma, tez-tez residiv verən. II dərəcəli tənəffüs çatışmazlığı. Davamlı bazis terapiya
mədə-bağırsaq traktında aparılan ağır cərrahi əməliyyatlardan sonra yaranan
Anal dəliyinin anadangəlmə olmaması, atreziyası və fistul ilə stenozu
kolostomiya sonrası yaranan disfunksiyalar
Başın travmalarının nəticələri
baş beyində aparılan böyük sümük defekti ilə ağır cərrahi əməliyyatlar
Digər sümüklərin və vətərlərin implantlarının olması (kəllə plastikası)
baş beyində aparılan ağır cərrahi əməliyyatlar
Nəcisi saxlaya bilməmək
anal sfinkterin III-IV dərəcəli çatışmazlığı, əməliyyatlardan sonrakı vəziyyət
Yuxarı ətrafın travmatik amputasiyasının nəticələri
reabilitasiya dövründə (protezə adaptasiya)
Aşağı ətrafın travmatik amputasiyasının nəticəsi
reabilitasiya dövründə (protezə adaptasiya)
reabilitasiya dövründə (protezə adaptasiya)
Budun anadangəlmə deformasiyaları
əməliyyatdan sonrakı fiksasiya dövrü
Digər atopik dermatitlər
ağır dərəcəli və ya uzun müddət (bir aydan artıq) immunosupressiv terapiya alan xəstələr
Generalizə olunmuş pustulyoz psoriaz
Herpesə bənzər dermatit. Dürinq xəstəliyi
Anadangəlmə bullyoz ixtiozşəkilli eritrodermiya
Distrofik bullyoz epidermoliz
Sink mübadiləsinin pozuntusu, enteropatik akrodermatit
Diskşəkilli qırmızı qurd eşənəyi
Piqment kserodermiyası
Ürəyin cəlb olunması ilə müşahidə olunan revmatik qızdırma
tez-tez residivləşən aktiv fazada olan revmatizm. Ürək çatış-mazlığı ilə II-III dərəcə
ağır forma, davamlı kontrol edilməyən davranış (hiperkinezlər, koordinasion hərəkət pozuntusu, psixi dəyişikliklər)
Essensial (birincili) hipertenziya
ürək və digər orqanların çatışmazlığı ilə müşayiət olunan bədxassəli hipertenziya
Ürəyin hipertenziv xəstəliyi
ürək və digər orqanların çatışmazlığı ilə müşayiət olunan bədxassəli hipertenziya II-III dərəcə
Kəskin və yarımkəskin infeksion endokardit
ürək çatışmazlığı, II-III dərəcə
Mitral qapağın düş-məsi (prolapsı)
ürək çatışmazlığı, II-III dərəcə
ürək çatışmazlığı, II-III dərəcə
ürək çatışmazlığı, II-III dərəcə
İkinci dərəcəli, yaxud tam qulaqcıq-mədəcik (atrioventrikulyar) blokadası
ürək çatışmazlığı, II-III dərəcə
Paroksizmal taxikardiya
ürək vurğularının sayı 50-dən aşağı, tez-tez tutmalarla müşahidə olunan
Qulaqcıqların fibril-yasiyası və titrəməsi
ürək vurğularının sayı 50-dən aşağı, tez-tez tutmalarla müşahidə olunan
Mədəciklərin fibrilyasiyası və titrəməsi
ürək vurğularının sayı 50-dən aşağı, tez-tez tutmalarla müşahidə olunan
ürək çatışmazlığı, II-III dərəcə
Digər dəqiq göstərilməmiş ürək xəstəlikləri
pankardit, ürək çatış-mazlığı, II-III dərəcə
Qаn dövrаnı sistеminin аnаdаngəlmə аnоmаliyаlаrı (inkişaf qüsurlаrı)
ürək çatışmazlığı, II-III dərəcə, septik fəsadlar olmaqla, kiçik və böyük qan dövranı pozuntusu
Digər orqan və sistemlərin cəlb olunması ilə müşayiət edilən revmotoid artrit
hərəkətin məhdudlaşması, oynaqların kobud morfofunksional pozuntusu
Gənclik (yuvenil) artriti
hərəkətin məhdudlaşması, oynaqların kobud morfofunksional pozuntusu, poliorqan zədələn-məsi ilə (uveit, qlomerulonefrit, hepatosplenomeqaliya və s.)
Sistem qırmızı qurdeşənəyi
fasiləsiz resedivləşən gediş, yüksək fəallıq, tez-tez təkrarlanan poliorqan krizlər ilə
fasiləsiz resedivləşən gediş, dayaq hərəkət sisteminin yüksək funksional pozuntusu və prosesin daxili orqanlara təsiri
fasiləsiz resedivləşən gediş, dayaq hərəkət sisteminin yüksək funksional pozuntusu və prosesin daxili orqanlara təsiri
Yumаqcıq xəstəlikləri, kəskin nefritik sindrom
ağır gedişli, arterial hipertoniya, oliquriya, hematuriya, azotemiya. Bazis terapiyası, ağırlı-ğından asılı olaraq hormonal terapiyanın qoşulması, 3-6 ay ərzində
Xroniki nefritik sindromu
xronik gedişli, uzun-müddətli hormonal və immunosupressiv tera-piya
kəskin və xroniki qlomerulonefrit nefrotik sindromla, Ödem sindromu, oliquriya, hormonal terapiya. 6 ay və xəstəliyin daha uzun gedişatından asılı olaraq
Xroniki tubulointerstisial nefrit
tez-tez residivləşən, dizuriya, davamlı leykosituriya, sidikqaçırtma. Uzunmüddətli antiresidiv terapiya
Kəskin böyrək çatışmazlığı
azotemiya, anemiya, hipertoniya, anuriya, hemodializ
Xroniki böyrək xəstəliyi
uremiya, hipertoniya, anemiya, poliuriya, davamlı hemodializ
Transplantasiya olunmuş böyrəyin olması
uzunmüddətli nəzarət, davamlı hormonal və inmmunosupressiv terapiya
uzun müddət immunosupressiv terapiyanın (kimyəvi-dərman, şüa və başqa növ terapiyalar) istifadə olun-duğu halda (1 aydan çox müddətdə) və bu müalicənin istifadəsi ilə bağlı yan təsirlərin (fəsadların) və arzu-olunmaz reaksiyaların olduğu hallarda, transplantasiyadan sonrakı vəziyyətdə
immobilizasiya müddətində
Aşıq-baldır oynağı da daxil olmaqla, baldır sümüklərinin sınığı
immobilizasiya müddətində
Aşıq-baldır oynağı sınığı istisna olmaqla, ayağın sınığı
immobilizasiya müddətində
Pəncənin anadangəlmə deformasiyaları
ağır formalı (ortopedik ayaqqabı ilə korreksiya olunmayan);
cərrahi müdaxilədən sonra immobilizasiya müddətində
Aşağı ətrafın (ətrafların) anadangəlmə tam olmaması
protezləşmə və digər köməkçi vasitələrlə hərəkət etmək mümkün olmadıqda
Onurğanın və borulu sümüklərin böyümə defekti ilə osteoxon-drodisplaziyası
köməkçi vasitələrlə belə hərəkət etmək mümkün olmadıqda;
cərrahi müdaxilədən sonra immobilizasiya müddətində
Natamam osteogenez, sümüklərin anadangəlmə kövrəkliyi, osteopsatiroz
köməkçi vasitələrlə belə hərəkət etmək mümkün olmadıqda;
cərrahi müdaxilədən sonra immobilizasiya müddətində
Digər dəqiqləşdirilmiş osteoxondrodisplaziyalar
köməkçi vasitələrlə belə hərəkət etmək mümkün olmadıqda;
cərrahi müdaxilədən sonra immobilizasiya müddətində
Dəqiqləşdirilməmiş osteoxondrodisplaziya
köməkçi vasitələrlə belə hərəkət etmək mümkün olmadıqda;
cərrahi müdaxilədən sonra immobilizasiya müddətində
Bud sümüyü başının yuvenil osteoxondrozu (Leq-Kalve-Pertes)
müalicə və immobilizasiya müddətində
ağır formalı III-IV dərəcəli, ağrı simptomu ilə. Cərrahi müalicə zamanı
Sümük və oynaqların vərəmi
müalicə və immobili-zasiya müddətində
Termiki və kimyəvi yаnıqlаr
III-IV dərəcəli müalicə müddətində və sərbəst hərəkətə mane olan aşağı ətrafların kelloid toxumaları əmələ gəldikdə (cərrahi əməliyyatla aradan qaldırılana qədər)
Şizofreniyanın sadə tipi
kəskinləşmə mərhələ-sində, qeyri-adekvat davranış
Hiperkinetik davranış pozuntusu
ağır formalı, davamlı və impulsiv olan davranış pozuntusu. Dissosial davranışın olması
Uşaq yaşında fobik həyəcan pozuntusu
ağır formalı, panik atakın olması
Vokalizmlərin və çox-saylı motor tiklərinin kombinasiyası
Qeyri-üzvi mənşəli enurez
Qeyri-üzvi mənşəli enkoprez
Başqa rubrikalarda təsnif edilən, digər dəqiqləşdirilmiş xəstəliklər zamanı demensiya
epilepsiya, əqli geriliyin səviyyəsi (İQ) 50-dən aşağı olmadıqda
Yüngül dərəcəli əqli gerilik, qulluq və müalicə tələb edən ciddi davranış pozuntusu
ağır formalı, davamlı və impulsiv olan davranış pozuntusu
Yüngül dərəcəli əqli gerilik
a) gündüz enurezi və enkoprezi;
b) dayaq-hərəkət aparatının ağır pozuntusu (serebral iflicin ağır forması)
II. Evdə təhsilin təşkili qaydaları
1. “Sağlamlıq imkanları məhdud olan şəxslərin təhsili (xüsusi təhsil) haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1.0.14 maddəsinə əsasən, evdə təhsil - sağlamlıq vəziyyətinə görə təhsil müəssisəsində təhsil almaq imkanı olmayan şəxslərin müvafiq təhsil-müəssisəsinin pedaqoji işçiləri vasitəsilə ümumtəhsil proqramlarını evdə mənimsəməsidir.
2. Evdə fərdi qaydada təhsil alan şagirdlər müvafiq təhsil müəssisəsinə xəstəxanaların, poliklinikaların, dispanserlərin təqdim etdiyi sənədlə əsasında rayon, şəhər psixoloji-tibbi-pedaqoji komissiyaların qərarı ilə qəbul olunurlar.
4. Evdə fərdi təhsilə cəlb edilən şagirdlər məktəbə aşağıda adları qeyd olunan sənədlərə əsasən qəbul olunurlar:
məktəb direktorunun adına ərizə;
doğum haqqında şəhadətnamənin surəti;
müvəffəqiyyət cədvəli (ilk dəfə təhsilə cəlb edilənlər istisna olunmaqla);
şagirdlərin şəxsi işi (ilk dəfə təhsilə cəlb edilənlər istisna olunmaqla);
yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında arayış;
psixoloji-tibbi-pedaqoji komissiyanın göndərişi.
4-1. Evdə fərdi təhsilə cəlb edilmək üçün zəruri olan sənədlərin və ya məlumatların Elektron Hökumət İnformasiya Sistemi vasitəsilə müvafiq dövlət orqanından (qurumundan) əldə edilməsi mümkün olduqda, həmin sənədlər və ya məlumatlar ərizəçidən tələb edilmir. Belə sənədlərin və ya məlumatların Elektron Hökumət İnformasiya Sistemi vasitəsilə əldə edilməsi mümkün olmadığı hallarda onların təqdim edilməsi ərizəçinin razılığı ilə sorğu əsasında müvafiq dövlət orqanından (qurumundan) tələb olunur və ya ərizəçi tərəfindən təmin edilir.
5. Evdə fərdi qaydada təhsil alan şagird evdə məktəbə və ya ərazidəki yaxın məktəbə cəlb olunur və onun təlim-tərbiyəsinin təşkili həmin məktəbə həvalə olunur.
6. Evdə təhsil ümumi təhsil pilləsinin ibtidai təhsil, ümumi orta təhsil və tam orta təhsil səviyyələrindən ibarətdir.
7. Şagirdlərin evdə təhsilə qəbulu il boyu aparılır.
8. Məşğələlər bir qayda olaraq sentyabrın 1-də başlayır və mayın 25-də başa çatır.
9. Dərs ili müddətində tətillər “Azərbaycan Respublikası ümumtəhsil məktəbinin nümunəvi Əsasnaməsi” əsasında verilir.
10. Evdə dərs məşğələləri ümumtəhsil proqramı ilə 45, xüsusi təhsil proqramı ilə 40 dəqiqə müəyyən edilir.
11. Gündəlik dərslərin miqdarı ümumi təhsil pilləsinin ibtidai təhsil səviyyəsində 2, ümumi orta və tam orta səviyyələrində isə 3 saatdan artıq ola bilməz.
12. Fərdi təlim planları hazırlanarkən psixoloji--tibbi-pedaqoji komissiyanın rəyinə üstünlük verilir.
13. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada ümumi təhsil pilləsinin ümumi orta və (və ya) tam orta təhsil səviyyəsini başa vuran məzunlara attestat verilir.
14. Evdə fərdi məşğul olan şagirdlərin dərs cədvəli oxuduğu məktəbin sinif rəhbəri tərəfindən valideyn və müəllimlərlə razılaşdırılaraq direktor tərəfindən təsdiq olunur.
15. Evdə fərdi məşğul olan şagirdlər Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyinin təsdiq etdiyi tədris planı əsasında təhsil alırlar.
16. Evdə fərdi məşğul olan şagirdin dərs məşğələlərinə sinif rəhbəri, proqram materiallarının yerinə yetirilməsi və həmin prosesdə tətbiq edilən metodiki işə təlim-tərbiyə işi üzrə direktor müavini, bütün prosesini gedişinə isə direktor məsuliyyət daşıyır.
17. Evdə təhsil alan şagirdlərin biliyi ardıcıl olaraq rüblər üzrə sinif jurnalında qeyd olunur. Onların sinifdən-sinfə keçirilməsi, məktəbi bitirməsi də müvafiq qaydada sinif jurnalında öz əksini tapır.
18. Evdə fərdi təhsilə cəlb olunan uşaqlar attestasiya, yekun və digər qiymətləndirmələrdən psixoloji-tibbi-pedaqoji komissiyanın qərarı ilə azad oluna bilərlər.
19. Evdə fərdi məşğul olan şagirdlərin ev dəftəri, gündəliyi tərtib olunur. Burada müəllimin qeydi, yoxlama işlərinə dair yazdığı qiymətlər öz əksini tapır.
20. Müəllimin əmək haqqı tabelik qaydasında, Bakı şəhəri üzrə Təhsil İdarəsi və regional təhsil idarələri tərəfindən yerinə yetirilən proqram materialları əsasında təsdiq olunmuş stavkaya uyğun ödənilir. Şagirdin psixoloji inkişaf xüsusiyyəti sinif rəhbəri və məktəbin psixoloqu tərəfindən işlənir, ailə üzvlərinin xəstəyə baxması üçün şərait və ya fasilələr yaradılır.
21. Evdə fərdi qaydada təhsil alan şagirdlərlə işləyən pedaqoji işçinin, mütəxəssisin seçilməsində könüllülük prinsipinə əməl olunmalı, həmin kateqoriyadan olan uşaqlarla işləyəcək müəllimlərin arzusuna üstünlük verilməlidir.
22. Şagirdlərin evdə müstəqil təhsil almalarına, bədii ədəbiyyatla təmin olunmalarına, xəstəliyin xüsusiyyətinə uyğun olaraq gələcəkdə müəyyən peşə öyrənmələrinə pedaqoji kollektivlər şərait yaratmalı, onların hərtərəfli inkişafına qayğı və diqqətlə yanaşmalıdırlar.
23. Məktəb rəhbərləri hər il mayın 25-dən iyunun 25-dək evdə təhsil alan şagirdlərin həmin məktəblərdə və yaxud başqa məktəblərdə təhsillərini davam etdirmək üçün siyahılarını psixoloji-tibbi-pedaqoji komissiyanın təsdiqinə təqdim etməlidirlər.
1. 29 mart 2010-cu il tarixli 53 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2010-cu il, № 3, maddə 264)
2. 17 dekabr 2015-ci il tarixli 384 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (“Azərbaycan” qəzeti, 20 dekabr 2015-ci il, № 281, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2015-ci il, №12, maddə 1581)
3. 27 fevral 2020-ci il tarixli 69 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (“Xalq” qəzeti, 1 mart 2020-ci il, № 47, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2020-ci il, № 2, maddə 216)
4. 27 avqust 2020-ci il tarixli 309 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (“Xalq” qəzeti, 30 avqust 2020-ci il, № 173, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2020-ci il, № 8, maddə 1126)
5. 26 oktyabr 2020-ci il tarixli 412 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (“Xalq” qəzeti, 28 oktyabr 2020-ci il, № 223, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2020-ci il, № 10, maddə 1300)
6. 19 aprel 2022-ci il tarixli 166 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (“Xalq” qəzeti, 23 aprel 2022-ci il, № 84, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2022-ci il, № 4, maddə 413)
7. 15 sentyabr 2022-ci il tarixli 351 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin rəsmi internet saytı, 16 sentyabr 2022-ci il, “Xalq” qəzeti, 17 sentyabr 2022-ci il, № 201, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2022-ci il, № 9, maddə 1085)
8. 21 dekabr 2022-ci il tarixli 448 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin rəsmi internet saytı, 23 dekabr 2022-ci il, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2022-ci il, № 12, maddə 1552)
9. 22 may 2024-cü il tarixli 275 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyinin (AZƏRTAC-ın) rəsmi internet saytı, 25 may 2024-cü il, “Xalq” qəzeti, 26 may 2024-cü il, № 110, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2024-cü il, № 5, II kitab, maddə 612)