“Həyat sığortası və qeyri-həyat sığortası üzrə sığorta ehtiyatlarının formalaşdırılması Qaydası”nın təsdiq edilməsi barədə (Mərkəzi bankın qərarı, 13.03.2024)

“Sığorta fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 81.8-ci maddəsinə, “İcbari sığortalar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 31.2-ci maddəsinə və “Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 22.1.17-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının İdarə Heyəti

1. “Həyat sığortası və qeyri-həyat sığortası üzrə sığorta ehtiyatlarının formalaşdırılması Qaydası” təsdiq edilsin (əlavə olunur).

2. Hüquq departamentinə tapşırılsın ki, bu Qərarın 3 gün müddətində Azərbaycan Respublikasının Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edilməsi üçün Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyinə təqdim olunmasını təmin etsin.

1.1. Bu Qayda “Sığorta fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (bundan sonra – Qanun) 81.8-ci maddəsinə və “İcbari sığortalar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 31.2-ci maddəsinə uyğun olaraq hazırlanmışdır və sığorta ehtiyatlarını təmin edən aktivlərin diversifikasiya səviyyəsi, etibarlılığı, investisiyaya yönəldilməsi, rentabelliyi, likvidliyi, tərkibi və digər keyfiyyət meyarları nəzərə alınmaqla, sığorta ehtiyatlarının tərkibini, formalaşdırılması və sığorta ehtiyatlarında təkrarsığortaçıların payının hesablanması qaydalarını, həmçinin katastrofik risklərin meyarlarını tənzimləyir.

1.2. İcbari sığorta növləri üzrə sığorta ehtiyatları “İcbari sığortalar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələbləri nəzərə alınmaqla bu Qaydaya uyğun olaraq hesablanır.

2.1. Bu Qaydanın məqsədləri üçün istifadə olunmuş anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:

2.1.1. aktuar metodları − sığorta ehtiyatlarının hesablanması zamanı aktuari tərəfindən tətbiq edilən iqtisadi-riyazi hesablama metodları;

2.1.2. hesabat tarixi – müvafiq rübün və ya təqvim ilinin başa çatdığı gün;

2.1.3. hesabat dövrü − hesabat tarixindən əvvəlki 12 (on iki) ay;

2.1.4. sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri – sığorta müqavilələri və təkrarsığortaya qəbul edilmiş risklər üzrə təkrarsığorta müqavilələri;

2.1.5. baza sığorta haqqı – sığorta müqaviləsi üzrə hesablanmış sığorta haqqından həmin müqavilənin bağlanması üzrə göstərilən vasitəçilik xidməti üçün hesablanmış komisyon muzd (hesablanmış sığorta haqqının 15%-dən çox olmamaqla) çıxıldıqdan sonra qalan məbləğ;

2.1.6. baza təkrarsığorta haqqı – təkrarsığorta müqaviləsi üzrə hesablanmış təkrarsığorta haqqından həmin müqavilə üzrə təkrarsığortalı və (və ya) vasitəçilik xidməti üçün hesablanmış komisyon muzd (qəbul edilən risklərlə bağlı təkrarsığorta müqavilələri üçün hesablanmış təkrarsığorta haqqının 15%-dən çox olmamaqla) çıxıldıqdan sonra qalan məbləğ;

2.1.7. qazanılmamış sığorta haqqı – sığorta haqqının sığorta təminatının qüvvədə olma müddətinin hesabat tarixindən sonrakı dövrünə aid olan hissəsi;

2.1.8. qazanılmamış təkrarsığorta haqqı − təkrarsığorta haqqının təkrarsığorta müqaviləsi üzrə təkrarsığorta təminatının qüvvədə olma müddətinin hesabat tarixindən sonrakı dövrünə aid olan hissəsi;

2.1.9. qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatı − sığorta sinfinə aid olan bütün sığorta müqavilələri üzrə ayrı-ayrılıqda hesablanan qazanılmamış sığorta haqları əsasında formalaşdırılan ehtiyat;

2.1.10. qazanılmış məcmu sığorta (təkrarsığorta) haqqı − dövr ərzində bağlanmış sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə hesablanmış məcmu baza sığorta (təkrarsığorta) haqlarının və dövrün əvvəlinə qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının baza hissəsinin cəmindən həmin dövrün sonuna qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının baza hissəsini çıxdıqdan sonra qalan məbləğ;

2.1.11. minimum depozit təkrarsığorta haqqı – qeyri-mütənasib obliqator təkrarsığorta müqavilələrində təkrarsığortalının gözlənilən sığorta portfelinə uyğun olaraq müəyyən edilən, müqavilə ilinin əvvəlində ödənilən ilkin təkrarsığorta haqqı;

2.1.12. tənzimlənməmiş tələb − sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsinə müvafiq olaraq sığorta ödənişinin həyata keçirilməsi üçün sığortaçıya bildirilmiş elə sığorta (təkrarsığorta) tələbidir ki, onunla əlaqədar sığorta ödənişi verilməmişdir və ya tam məbləğdə verilməmişdir;

2.1.13. gətirilmiş gözlənilən dəyər − faiz dərəcəsi və hesabat tarixi ilə sığorta haqlarının və ya sığorta ödənişlərinin verilməsi tarixləri arasındakı müddət nəzərə alınmaqla hesablanan (diskontlaşdırılan) sığorta haqlarının və ya sığorta ödənişlərinin, yaxud da xərclərin gözlənilən (ehtimal olunan) dəyəri;

2.1.14. bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatı − baş verməsi haqqında qanunvericiliklə və ya sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi ilə müəyyən olunmuş qaydada hesabat tarixinə qədər sığortaçıya bildirilmiş, lakin sığorta ödənişləri verilməmiş, yaxud tam verilməmiş sığorta hadisələri üzrə sığorta ödənişlərinin verilməsi məqsədilə formalaşdırılan ehtiyat;

2.1.15. uzunmüddətli öhdəliklər ehtiyatı (riyazi ehtiyatlar) − hesabat tarixinə qədər baş verməmiş, lakin sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsinin qüvvədə olma müddətində gələcəkdə baş verməsi mümkün ola bilən sığorta hadisələri üzrə sığorta ödənişlərinin verilməsi məqsədilə formalaşdırılan ehtiyat;

2.1.16. baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatı − baş verməsi haqqında qanunvericiliklə və ya sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi ilə müəyyən olunmuş qaydada hesabat tarixinə qədər sığortaçıya bildirilməmiş sığorta hadisələri üzrə sığorta ödənişlərinin verilməsi məqsədilə formalaşdırılan ehtiyat;

2.1.17. sabitləşdirici ehtiyat – hər hansı sığorta sinfi üzrə təkrarsığortaçının payı çıxılmaqla hesablanan zərərlilik dərəcəsi 100%-dən artıq olduğu halda formalaşdırılan ehtiyat;

2.1.18. şərti öhdəliklər ehtiyatı – “İcbari sığortalar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə uyğun olaraq kompensasiya ödənişlərinin verilməsi üçün kompensasiya ödənişləri ehtiyatı kifayət etmədikdə, sığortaçı tərəfindən əlavə haqların ödənilməsini təmin etmək üçün formalaşdırılan ehtiyat;

2.1.19. katastrofik risklər − bu Qaydanın məqsədləri üçün zəlzələ riski;

2.1.20. katastrofik risklər üzrə ehtiyat − katastrofik risklərin baş verməsi ilə nəticələnən sığorta hadisələri üzrə sığorta ödənişlərinin verilməsi məqsədilə formalaşdırılan ehtiyat;

2.1.21. həyatın qeyri-yığım sığortası – həyatın yığım sığortasına aid olmayan həyat sığortası sinifləri;

2.1.22. xalis sığorta ehtiyatları – sığorta ehtiyatlarından bu ehtiyatlarda təkrarsığortaçıların payı çıxıldıqdan sonra qalan məbləğ.

2.2. Bu Qaydada istifadə olunan digər anlayışlar Azərbaycan Respublikasının sığorta qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş mənaları ifadə edir.

2.3. Bu Qaydada istifadə olunan “sığortaçı” anlayışı sığortaçılarla yanaşı, Qanunun 1.2-ci maddəsinə uyğun olaraq təkrarsığortaçıları da əhatə edir.

3.1. Sığortaçı tərəfindən Qanunun 81.5−81.7-ci maddələrinə uyğun olaraq, sığorta ehtiyatları aşağıdakı tərkibdə formalaşdırılır:

3.1.1. qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatı (bundan sonra – QSHE);

3.1.2. uzunmüddətli öhdəliklər ehtiyatı (riyazi ehtiyatlar) (bundan sonra − RE);

3.1.3. zərərlər ehtiyatı:

3.1.3.1. baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatı (bundan sonra − BVBZE);

3.1.3.2. bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatı (bundan sonra − BTZE);

3.1.4. sabitləşdirici ehtiyat;

3.1.5. şərti öhdəliklər ehtiyatı;

3.1.6. katastrofik risklər üzrə ehtiyat (bundan sonra − KRE);

3.1.7. Qanunun 81.7-ci maddəsinə əsasən formalaşdırılması tələb olunan əlavə ehtiyatlar.

3.2. Sığorta ehtiyatlarının bu Qaydaya əsasən hesablanmış məbləği onun minimum məbləğidir. Sığortaçı istifadə olunmuş aktuar metodlarını əsaslandırmaqla bu Qaydaya əsasən hesablanmış minimum məbləğdən artıq məbləğdə də sığorta ehtiyatları formalaşdıra bilər.

3.3. Sığorta ehtiyatlarının bu Qaydaya əsasən hesablanmış minimum məbləğindən artıq məbləği və əlavə ehtiyatlar üzrə təkrarsığortaçıların payı sıfıra bərabər qəbul edilir.

4.1. Qüvvədə olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə qəbul edilmiş öhdəliklərin icrasını təmin etmək üçün sığortaçı bu Qaydaya əsasən hesablanmış məbləğdən az olmayan məbləğdə formalaşdırılmış sığorta ehtiyatlarına malik olmalıdır.

4.2. Sığorta ehtiyatları sığortaçı tərəfindən aparılmasına icazə verilmiş hər bir sığorta sinfi üzrə ayrılıqda formalaşdırılır.

4.3. Sığorta ehtiyatları sığortaçı tərəfindən bağlanmış bütün sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə qəbul edilən risklərin təkrarsığorta etdirilməsindən asılı olmayaraq hesablanır.

4.4. Sığorta ehtiyatlarının hesablanması zamanı bu Qaydanın 3.1-ci bəndində nəzərdə tutulmuş sığorta ehtiyatlarının hər biri üzrə bu Qaydanın 7-ci hissəsinə müvafiq olaraq təkrarsığortaçıların payı müəyyən edilir.

4.5. Qanunvericiliklə və ya sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi ilə sığorta təminatının müddəti dəqiq təyin olunmadığı halda, sığorta ehtiyatları sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsinin qüvvədə olma müddətinə əsasən hesablanır.

4.6. Müəyyən sığorta sinfinə münasibətdə bu Qaydanın 3.1-ci bəndində nəzərdə tutulmuş sığorta ehtiyatlarından hər hansı birində təkrarsığortaçıların payı sığorta ehtiyatlarından böyük olarsa, həmin sığorta ehtiyatlarında təkrarsığortaçıların payı sığorta ehtiyatlarına bərabər götürülür.

4.7. Sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsinin şərtləri təkrarsığortaya ötürülmüş risklərlə bağlı təkrarsığorta müqaviləsinin şərtlərinə uyğun olmadıqda, uyğunluq təşkil etməyən risklərə münasibətdə sığorta ehtiyatlarında təkrarsığortaçıların payı sıfıra bərabər olur.

4.8. Sığortaçı sığorta ehtiyatlarının hesablanması üçün zəruri məlumatları əks etdirən kağız və ya elektron daşıyıcılarda olan sənədləri (sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri, sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinə vaxtından əvvəl xitam verilməsi və ya sığorta hadisələrinin baş verməsi haqqında daxil olmuş ərizələr, bildirilmiş zərərin ehtimal olunan ilkin məbləğini əks etdirən sənədlər, hesablanmış komisyon muzdlar, sığorta (təkrarsığorta) haqlarının ödənilməsi, hesablanmış sığorta ödənişləri, sığorta ödənişlərinin verilməsi və qaytarılan sığorta (təkrarsığorta) haqları barədə mühasibat sənədləri) sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə hüquq münasibətlərinə xitam verildikdən sonra ən azı 5 (beş) il müddətində saxlamalıdır.

4.9. Sığortaçı həyat və qeyri-həyat sığortası sahələri üzrə sığorta ehtiyatlarının hesablanması üçün zəruri olan məlumatların ayrılıqda aşağıdakı jurnallarda qeydiyyatını aparmalıdır:

4.9.1. “Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin uçotu jurnalı”;

4.9.2. “Zərərlərin uçotu jurnalı”.

4.10. Sığorta ehtiyatlarının hesablanması ilə əlaqədar “Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin uçotu jurnalı” və “Zərərlərin uçotu jurnalı”nın formaları müvafiq olaraq bu Qaydaya 1 və 2 nömrəli Əlavələrdə göstərilmişdir. Sığortaçı həmin jurnallarda (axırıncı sütundan sonra) sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri və zərərlərlə bağlı digər məlumatları da göstərə bilər.

5.1. Qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatı

5.1.1. Qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatı hesabat tarixinə qüvvədə olan sığorta müqavilələri üzrə formalaşdırılır və iki hissədən ibarətdir:

5.1.1.1. qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının baza hissəsi (bundan sonra − QSHEB);

5.1.1.2. qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının əlavə hissəsi (bundan sonra − QSHEƏ).

5.1.2. Qazanılmamış sığorta haqqı hər bir sığorta müqaviləsi üzrə aşağıdakı düsturla hesablanır:

QSH – sığorta müqaviləsi üzrə qazanılmamış sığorta haqqıdır;

BSH – sığorta müqaviləsi üzrə baza sığorta haqqıdır;

T1 − sığorta təminatının müddətinin günlərlə sayıdır;

T2 − sığorta təminatının başlandığı andan hesabat tarixinə qədər onun qüvvədə olduğu günlərin sayıdır.

5.1.3. Müvafiq sığorta sinfinə aid olan bütün sığorta müqavilələri üzrə ayrı-ayrılıqda hesablanan qazanılmamış sığorta haqlarının cəmi həmin sinif üzrə qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının baza hissəsini təşkil edir.

5.1.4. Qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının əlavə hissəsi bu Qaydanın 7.2.3-cü yarımbəndinə müvafiq olaraq hesablanır.

5.2. Bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatı

5.2.1. BTZE sığorta hadisəsinin baş verməsi barədə sığortaçıya bildirilmiş, lakin hesabat tarixinə qədər tənzimlənməmiş hər bir tələb üzrə formalaşdırılır. Bildirilmiş tələb sığorta hadisəsinin baş verməsi barədə qanunvericiliklə və ya sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi ilə müəyyən olunmuş qaydada sığortaçıya bildirildiyi andan zərər məbləği göstərilməklə “Zərərlərin uçotu jurnalı”nda qeyd olunur.

5.2.2. BTZE aşağıdakı düsturla hesablanır:

SÖ − sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə bildirilmiş tələblərlə bağlı hesabat tarixinə verilməli olan sığorta ödənişləridir;

QtSH − sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinə vaxtından əvvəl xitam verilməsi (şərtlərinin dəyişdirilməsi) ilə əlaqədar hesabat tarixinə sığortalılara (təkrarsığortalılara) qaytarılmalı olan sığorta (təkrarsığorta) haqlarıdır;

ZTX − sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə bildirilmiş tələblərlə bağlı zərərlərin tənzimlənməsi, o cümlədən sığorta ödənişlərinin məbləğlərinin müəyyən edilməsi, həmçinin sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinə vaxtından əvvəl xitam verilməsi (şərtlərinin dəyişdirilməsi) ilə əlaqədar hesabat tarixinə sığortalılara (təkrarsığortalılara) qaytarılmalı olan sığorta (təkrarsığorta) haqlarının hesablanması zamanı sığortaçının çəkməli olduğu zərərlərin tənzimlənməsi xərcləridir.

ZTX sığorta müqavilələri üzrə bildirilmiş tələblərlə bağlı verilməli olan sığorta ödənişlərinin və sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinə vaxtından əvvəl xitam verilməsi (şərtlərinin dəyişdirilməsi) ilə əlaqədar hesabat tarixinə sığortalılara (təkrarsığortalılara) qaytarılmalı olan sığorta (təkrarsığorta) haqlarının 3%-i məbləğində qəbul edilir.

5.2.3. Verilməli olan sığorta ödənişinin məbləği müəyyən edilmədiyi halda, BTZE-nin hesablanması üçün sığorta ödənişinin sığorta hadisəsi barədə sığortaçı tərəfindən ilkin olaraq alınmış məlumatlar əsasında qiymətləndirilmiş mümkün ola bilən maksimum məbləği (sığorta məbləğindən çox olmamaqla) istifadə edilir.

5.2.4. BTZE-nin məbləği tənzimlənməmiş hər bir tələbin formalaşdığı sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsinə münasibətdə sığorta haqlarının ödənilməsi üzrə sığortalının (təkrarsığortalının) hesabat tarixinə sığortaçıya olan borcları qədər əvəzləşdirilə bilər.

5.2.5. Sığortaçı BTZE-ni hansının birinci baş verməsindən asılı olaraq, sığorta ödənişinin verildiyi və ya sığorta ödənişinin verilməsindən imtina edilməsi barədə sığortaçının qərar qəbul etdiyi, yaxud sığorta ödənişindən sığortalının yazılı şəkildə imtina etdiyi anadək formalaşdırır.

5.3. Baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatı

5.3.1. BVBZE aşağıdakı məbləğlərin ən böyük olanına bərabərdir:

5.3.1.1. verilmiş sığorta ödənişlərinə əsasən hesabat tarixinə üçbucaq metodu ilə hesablanmış BVBZE;

5.3.1.2. hesabat tarixinə hesablanmış BTZE-nin 25%-i;

5.3.1.3. hesabat dövrü ərzində qazanılmış məcmu sığorta haqlarının 2,5%-i.

5.3.2. Üçbucaq metodundan istifadə edərkən hesablamada istifadə olunan sığorta ödənişlərinin aid olduğu dövr kimi Qanunun 14.3.1.1−14.3.2.7-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş sığorta sinifləri üçün hesabat tarixindən əvvəlki 12 (on iki) rüb, Qanunun 14.3.3.1−14.3.5.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş sığorta sinifləri üçün isə 20 (iyirmi) rüb qəbul edilir. Rüblərin sayı “N” ilə işarə olunur. Hesabat tarixi N-ci rübün sonu ilə üst-üstə düşür.

5.3.3. BVBZE-nin üçbucaq metodu ilə hesablanmasında istifadə olunan ilkin məlumatlar aşağıdakılardır:

5.3.3.1. müvafiq sığorta sinfinin bütün sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə i-ci rübdə baş vermiş sığorta hadisələri ilə əlaqədar ilk j rüb ərzində verilmiş sığorta ödənişlərinin (subroqasiya qaydasında alınan məbləğlər çıxılmaqla) cəmi (bu göstərici “x(i, j)” ilə işarə edilir);

5.3.3.2. müvafiq sığorta sinfinin bütün sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə i-ci rübdə qazanılmış məcmu sığorta haqları (bu göstərici “QMSH(i)” ilə işarə edilir);

5.3.3.3. müvafiq sığorta sinfinin bütün sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə i-ci rübdə baş vermiş sığorta hadisələri üzrə bildirilmiş, lakin hesabat tarixinə qədər tənzimlənməmiş zərərlərin məbləği (bu göstərici “BTZ(i)” ilə işarə edilir).

5.3.4. BVBZE-nin üçbucaq metodu ilə hesablanması aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:

5.3.4.1. bütün rüblər (i=1,2,…,N) ərzində baş vermiş sığorta hadisələri ilə əlaqədar j-ci rübün sonunadək ödənilmiş zərərlərin ümumi məbləğinin hesablanması. Bu göstərici “y(j)” ilə işarə edilir və aşağıdakı düsturla hesablanır:

5.3.4.2. zərərlərin inkişafı əmsallarının hesablanması. Bu əmsallar “C(j,j+1)” ilə işarə edilir və j-ci rübdən (j+1)-ci rübə keçdikdə ümumi sığorta ödənişinin dəyişməsini göstərir. Qeyd olunan əmsallar aşağıdakı düsturla hesablanır:

Əgər müəyyən sığorta sinfi üzrə zərərlərin inkişafı əmsalları hesablanarkən sıfıra bölmə halı yaranarsa, sığortaçı hesablamaların davam etdirilməsi məqsədilə həmin sığorta sinfinə dair hər ilin mart ayının 31-dək Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının (bundan sonra − Mərkəzi Bank) elektron informasiya sistemində üçbucaq metodu ilə BVBZE-nin və bu ehtiyatda təkrarsığortaçıların payının hesablanması üzrə ayrı-ayrılıqda yerləşdirdiyi zərərlərin inkişafı əmsallarından və ödənilmiş zərərlər əmsalının orta qiymətindən istifadə edir.

5.3.4.3. zərərlərin inkişafı amillərinin hesablanması. Bu göstərici “H(j)” ilə işarə edilir və j-ci rübdən N-ci rübə (hesabat və ya zərərlərin ödənilməsi rübünə) keçdikdə ümumi sığorta ödənişinin məbləğinin məcmu dəyişmə tempini göstərir. Qeyd olunan göstərici aşağıdakı düsturla hesablanır:

5.3.4.4. gecikmə amillərinin hesablanması. Bu göstərici “L(j)” ilə işarə edilir və aşağıdakı düsturla hesablanır:

5.3.4.5. ödənilmiş zərərlər əmsalının (i-ci rübdə baş vermiş sığorta hadisələri üzrə hesablama zərərliliyinin) hesablanması. Bu göstərici “U(i)” ilə işarə edilir və aşağıdakı düsturla hesablanır:

5.3.4.6. ödənilmiş zərərlər əmsalının orta qiymətinin hesablanması. Bu göstərici “U” ilə işarə edilir və aşağıdakı düsturla hesablanır:

m – bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-8 və 8-12 №-li Formalarda, 4 nömrəli Əlavədəki 9-11 və 9-15 №-li Formalarda əks olunmuş qazanılmış məcmu sığorta (təkrarsığorta) haqları sütununda sıfır olmayan sətirlərin sayıdır;

ki (i = 1, 2,..., m) – bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-8 və 8-12 №-li Formalarda, 4 nömrəli Əlavədəki 9-11 və 9-15 №-li Formalarda əks olunmuş qazanılmış məcmu sığorta (təkrarsığorta) haqları sütununda sıfır olmayan sətirlərin sıra nömrələridir;

U(ki)– ki nömrəli sətir üzrə ödənilmiş zərər əmsalıdır.

5.3.4.7. i-ci rübdə baş vermiş sığorta hadisələri üzrə bütün (ödənilmiş və ödənilməmiş) zərərlərin N-ci rübün sonuna gözlənilən (proqnozlaşdırılan) məbləğinin hesablanması. Bu göstərici “V(i)” ilə işarə edilir və aşağıdakı düsturla hesablanır:

5.3.4.8. i-ci rübdə baş vermiş sığorta hadisələri üzrə ödənilməmiş zərərlərin N-ci rübün sonuna gözlənilən (proqnozlaşdırılan) məbləğinin hesablanması. Bu göstərici “R(i)” ilə işarə edilir və aşağıdakı düsturla hesablanır:

5.3.4.9. i-ci rübdə baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlərin N-ci rübün sonuna gözlənilən (proqnozlaşdırılan) məbləğinin hesablanması. Bu göstərici “BVBZ(i)” ilə işarə edilir və aşağıdakı düsturla hesablanır:

5.3.4.10. sığorta hadisələrinin baş verdiyi bütün rüblər üzrə müvafiq sığorta sinfinin bütün sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üçün baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlərin N-ci rübün sonuna gözlənilən (proqnozlaşdırılan) məbləğinin hesablanması. Bu göstərici “BVBZ” ilə işarə edilir və aşağıdakı düsturla hesablanır:

5.3.4.11. zərərlərin tənzimlənməsi xərcləri də nəzərə alınmaqla, sığorta hadisələrinin baş verdiyi bütün rüblər üzrə müvafiq sığorta sinfinin bütün sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üçün baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatının N-ci rübün sonuna gözlənilən (proqnozlaşdırılan) məbləğinin hesablanması. Bu göstərici “BVBZE” ilə işarə edilir və aşağıdakı düsturla hesablanır:

5.3.4.12. bütün sığorta portfeli üzrə BVBZE-nin hesablanması. Bu məbləğ hər bir sığorta sinfi üzrə hesablanan baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatını toplamaqla müəyyən edilir.

5.4. Sabitləşdirici ehtiyat

5.4.1. Sığorta sinfi üzrə sabitləşdirici ehtiyatın məbləği hesabat tarixinə həmin sinif üzrə təkrarsığortaçıların payı çıxılmaqla hesablanmış zərərlilik dərəcəsinin 100%-dən artıq olan hissəsi ilə bu sinif üzrə qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının hasilinə bərabərdir.

5.4.2. Sabitləşdirici ehtiyatda təkrarsığortaçıların payı sıfıra bərabər qəbul edilir.

5.5. Şərti öhdəliklər ehtiyatı

5.5.1. Şərti öhdəliklər ehtiyatı “İcbari sığortalar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulan icbari sığorta növləri üzrə formalaşdırılır.

5.5.2. Şərti öhdəliklər ehtiyatı İcbari Sığorta Bürosunun iştirakçısı olan sığortaçılar tərəfindən aparılmasına icazə verilən hər bir icbari sığorta sinfi üzrə hesabat dövrü ərzində hesablanmış sığorta (təkrarsığorta) haqlarının (xitam verilmiş sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə qaytarılmış sığorta haqları və Azərbaycan Respublikasının rezidenti olan sığortaçılara ötürülmüş müqavilələr üzrə təkrarsığorta haqları çıxılmaqla) 3%-i məbləğində formalaşdırılır.

5.5.3. Şərti öhdəliklər ehtiyatında təkrarsığortaçıların payı sıfıra bərabər qəbul edilir.

5.6. Katastrofik risklər üzrə ehtiyat

5.6.1. KRE-nin hesablanması katastrofik risk təminatı verilmiş hesabat tarixinə qüvvədə olan hər bir sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə aparılır.

5.6.2. KRE rüblük əsasda artan yekunla aşağıdakı düsturla hesablanır:

KRE (Q−1) – hesabat tarixindən əvvəlki rübün sonuna KRE;

QnSHkatastrofik – rüb ərzində qazanılmış məcmu sığorta haqlarının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi;

QnTSHkatastrofik – təkrarsığortaya ötürülmüş risklər üzrə rüb ərzində qazanılmış məcmu təkrarsığorta haqlarının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi.

5.6.3. Katastrofik risk təminatı verilən sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsində sığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi müqavilə ilə müəyyənləşdirilmədiyi halda, bu məbləğ daşınmaz əmlakın sığortası ilə bağlı sığorta növləri üzrə sığorta haqqının azı 20%-nə, digər sığorta növləri üzrə isə sığorta haqqının azı 2%-nə bərabər hesab edilir.

5.6.4. KRE-nin yuxarı həddi hesabat tarixindən əvvəlki son 5 (beş) təqvim ilinin sonuna katastrofik risk üzrə hesablanmış xalis baza sığorta haqlarının (baza sığorta haqqından təkrarsığorta haqqı çıxıldıqdan sonra qalan hissə) ən yüksək məbləğinin 150%-ni aşmamalıdır.

5.6.5. Katastrofik risk təminatı verilmiş hadisənin baş verməsi zamanı bu ehtiyat sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi ilə təminat verilmiş katastrofik risklərə görə verilən sığorta ödənişlərinin (sığorta ödənişləri verilənə qədər isə xalis BTZE-nin) məbləği qədər (sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçının payı və sığorta müqaviləsi üzrə azadolma məbləğləri çıxılmaqla) azaldıla bilər.

6.1. Həyat sığortası üzrə sığorta ehtiyatlarının hesablanması Qanunun 14.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş aşağıdakı sığorta siniflərinə aid olan hər bir sığorta müqaviləsi üzrə ayrılıqda aparılır:

6.1.1. Qanunun 14.2.1-ci, 14.2.4-cü və 14.2.5-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş sığorta sinifləri (həyatın qeyri-yığım sığortası);

6.1.2. həyatın yaşam sığortası;

6.1.3. annuitet sığortası:

6.1.3.1. sığorta ödənişlərinin verilməsinin başlanğıc tarixi hesabat tarixindən sonra gələn annuitet sığortası;

6.1.3.2. sığorta ödənişlərinin verilməsinin başlanğıc tarixi hesabat tarixindən əvvəl gələn annuitet sığortası.

6.2. Riyazi ehtiyatlar

6.2.1. Riyazi ehtiyatlar hesabat tarixinə qüvvədə olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə formalaşdırılır və iki hissədən ibarətdir:

6.2.1.1. riyazi ehtiyatların baza hissəsi (bundan sonra – REB);

6.2.1.2. riyazi ehtiyatların əlavə hissəsi (bundan sonra – REƏ).

6.2.2. REB-in hesablanması zamanı sığortaçı həmin ehtiyatların təmin edilməsi üçün qəbul edilən aktivlərin investisiya portfeli üzrə gəlirliliyinin proqnozlaşdırılan səviyyəsinə bərabər olan və aşağıdakı hədləri aşmayan illik faiz dərəcəsindən istifadə etməlidir:

6.2.2.1. sığorta məbləği xarici valyutada ifadə olunursa, 5%;

6.2.2.2. sığorta məbləği milli valyutada ifadə olunursa, 8%.

6.2.3. Annuitet sığortası istisna olmaqla, digər həyat sığortası sinifləri üzrə riyazi ehtiyatlar

6.2.3.1. Annuitet sığortası istisna olmaqla, digər həyat sığortası siniflərinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsi aşağıdakı düsturla hesablanır:

SÖg.g.d – sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsinin şərtlərində nəzərdə tutulan sığorta ödənişlərinin gətirilmiş gözlənilən dəyəridir;

ZTXg.g.d − sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə sığorta hadisələrinin tənzimlənməsi, o cümlədən sığorta ödənişlərinin məbləğlərinin müəyyən edilməsi ilə bağlı sığortaçının zərərlərin tənzimlənməsi xərclərinin gətirilmiş gözlənilən dəyəridir;

İAXg.g.d − sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə sığortaçının işlərin aparılması xərclərinin gətirilmiş gözlənilən dəyəridir;

6.2.3.2. Annuitet sığortası istisna olmaqla, digər həyat sığortası siniflərinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə ayrı-ayrılıqda hesablanmış riyazi ehtiyatların baza hissələrinin cəmi həmin sinif üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsini təşkil edir.

6.2.3.3. Annuitet sığortası istisna olmaqla, digər həyat sığortası sinifləri üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsi bu Qaydanın 7.4.1.1.2-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq hesablanır.

6.2.4. Annuitet sığortası üzrə riyazi ehtiyatlar

6.2.4.1. Annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə müntəzəm sığorta ödənişlərinin məbləği artmadıqda riyazi ehtiyatların baza hissəsi aşağıdakı düsturla hesablanır:

SÖg.g.d − sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsinin şərtlərində nəzərdə tutulan sığorta ödənişlərinin gətirilmiş gözlənilən dəyəridir;

İAXg.g.d − sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə sığortaçının işlərin aparılması xərclərinin gətirilmiş gözlənilən dəyəridir;

SHg.g.d − sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə sığortaçının hesabat tarixindən sonra almalı olduğu sığorta (təkrarsığorta) haqlarının gətirilmiş gözlənilən dəyəridir. Sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə sığorta ödənişlərinin verilməsinin başlanğıc tarixi hesabat tarixindən əvvəl gəldikdə SHg.g.d sıfıra bərabər olur.

6.2.4.2. Sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə müntəzəm sığorta ödənişlərinin məbləği artdıqda riyazi ehtiyatların baza hissəsi aşağıdakı kimi müəyyən edilir:

6.2.4.2.1. sığorta ödənişləri dövründə bu Qaydanın 6.2.4.1-ci yarımbəndində nəzərdə tutulmuş qaydada. Bu zaman sığorta ödənişlərinin gətirilmiş gözlənilən dəyərinin hesablanması sığorta ödənişlərinin məbləğindəki artım nəzərə alınmaqla aparılır;

6.2.4.2.2. sığorta haqlarının yığımı dövründə aşağıdakı məbləğlərin böyük olanı əsasında:

6.2.4.2.2.1. sığorta ödənişlərinin gətirilmiş gözlənilən dəyəri ilə bu Qaydanın 6.2.4.1-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq hesablanmış riyazi ehtiyatların baza hissələrinin cəmi. Bu zaman sığorta ödənişlərinin gətirilmiş gözlənilən dəyərinin hesablanması sığorta ödənişlərinin məbləğindəki artım nəzərə alınmamaqla aparılır və sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə hesablanan və bölüşdürülən əlavə gəlirlərin məbləğinə bərabər olur;

6.2.4.2.2.2. bu Qaydanın 6.2.4.1-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilmiş məbləğ. Bu zaman sığorta ödənişlərinin gətirilmiş gözlənilən dəyərinin hesablanması sığorta ödənişləri məbləğinin sığortaçının əlavə gəlirləri hesabına artırılması nəzərə alınmaqla aparılır.

6.2.4.3. Annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə ayrı-ayrılıqda hesablanmış riyazi ehtiyatların baza hissələrinin cəmi həmin sinif üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsini təşkil edir.

6.2.4.4. Annuitet sığortası üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsi bu Qaydanın 7.4.1.1.2-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq hesablanır.

6.3. Bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatı

6.3.1. Annuitet sığortası istisna olmaqla, digər həyat sığortası sinifləri üzrə BTZE sığorta hadisəsinin baş verməsi barədə sığortaçıya bildirilmiş, lakin hesabat tarixinə qədər tənzimlənməmiş hər bir tələb üzrə hesablanır. Bildirilmiş tələb sığorta hadisəsinin baş verməsi barədə qanunvericiliklə və ya sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi ilə müəyyən olunmuş qaydada sığortaçıya bildirildiyi andan zərər məbləği göstərilməklə “Zərərlərin uçotu jurnalı”nda qeyd olunur.

6.3.2. BTZE aşağıdakı düsturla hesablanır:

SÖg.g.d – tənzimlənməmiş tələblər üzrə sığorta ödənişlərinin gətirilmiş gözlənilən dəyəridir;

QtSHg.g.d – sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinə vaxtından əvvəl xitam verilməsi (şərtlərinin dəyişdirilməsi) ilə əlaqədar hesabat tarixinə sığortalılara (təkrarsığortalılara) qaytarılmalı olan sığorta (təkrarsığorta) haqlarının gətirilmiş gözlənilən dəyəridir;

Xg.g.d – sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə bildirilmiş tələblərlə bağlı sığorta hadisələrinin tənzimlənməsi, sığorta ödənişlərinin məbləğlərinin müəyyən edilməsi, həmçinin sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinə vaxtından əvvəl xitam verilməsi (şərtlərinin dəyişdirilməsi) ilə əlaqədar hesabat tarixinə sığortalılara (təkrarsığortalılara) qaytarılmalı olan sığorta (təkrarsığorta) haqlarının hesablanması üzrə sığortaçının xərclərinin gətirilmiş gözlənilən dəyəridir.

Sığortaçının xərclərinin gətirilmiş gözlənilən dəyəri bildirilmiş tələblərlə bağlı verilməli olan sığorta ödənişlərinin və sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinə vaxtından əvvəl xitam verilməsi ilə əlaqədar hesabat tarixinə sığortalılara (təkrarsığortalılara) qaytarılmalı olan sığorta (təkrarsığorta) haqlarının 3%-i məbləğində qəbul edilir.

6.3.3. BTZE-nin məbləği tənzimlənməmiş hər bir tələbin formalaşdığı sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsinə münasibətdə sığorta (təkrarsığorta) haqlarının ödənilməsi üzrə sığortalının (təkrarsığortalının) hesabat tarixinə sığortaçıya olan borcları qədər əvəzləşdirilə bilər.

6.3.4. Sığortaçı BTZE-ni, hansının birinci baş verməsindən asılı olaraq, sığorta ödənişinin verildiyi və ya sığorta ödənişinin verilməsindən imtina barədə sığortaçının qərar qəbul etdiyi, yaxud sığorta ödənişindən sığortalının yazılı şəkildə imtina etdiyi anadək formalaşdırır.

6.3.5. Annuitet sığortası üzrə BTZE sıfıra bərabərdir.

6.4. Baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatı

6.4.1. Həyatın qeyri-yığım sığortası sinfi üzrə BVBZE bu Qaydanın 5.3.1-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq hesablanır.

6.4.2. Həyatın yaşam sığortası və annuitet sığortası üzrə BVBZE sıfıra bərabərdir.

6.5. Katastrofik risklər üzrə ehtiyat

6.5.1. KRE-nin hesablanması katastrofik risk təminatı verilmiş hesabat tarixinə qüvvədə olan hər bir sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə aparılır.

6.5.2. KRE rüblük əsasda artan yekunla aşağıdakı düsturla hesablanır (bu Qaydanın 6.5.4-cü yarımbəndi nəzərə alınmaqla):

KRE (Q−1) – hesabat tarixindən əvvəlki rübün sonuna KRE;

SHÖkatastrofik – rüb ərzində məcmu ödənilmiş sığorta haqlarının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi (hesablanmış sığorta haqqının 15%-dən çox olmamaqla hesablanan komisyon muzdun bir rübə mütənasib olan hissəsi çıxılmaqla);

TSHHkatastrofik – təkrarsığortaya ötürülmüş risklər üzrə hesablanmış məcmu baza təkrarsığorta haqlarının katastrofik risk təminatına düşən hissəsinin bir rübə mütənasib olan hissəsi.

6.5.3. Katastrofik risk təminatı verilən sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsində sığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi müqavilə ilə müəyyənləşdirilmədiyi halda, bu məbləğ sığorta haqqının ölüm təminatına düşən hissəsinin azı 11%-nə (bu Qaydanın 6.5.4-cü yarımbəndi nəzərə alınmaqla) bərabər hesab edilir.

6.5.4. İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta növü üzrə KRE bu Qaydanın 5.6.2-ci yarımbəndinə əsasən hesablanır və bu sığorta növü üzrə sığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi sığorta haqqının azı 2%-nə bərabər hesab edilir.

6.5.5. KRE-nin yuxarı həddi hesabat tarixindən əvvəlki son 5 (beş) təqvim ilinin sonuna katastrofik risk üzrə hesablanmış xalis baza sığorta haqlarının (baza sığorta haqqından təkrarsığorta haqqı çıxıldıqdan sonra qalan hissə) ən yüksək məbləğinin 150%-ni aşmamalıdır.

6.5.6. Katastrofik risk təminatı verilmiş hadisənin baş verməsi zamanı bu ehtiyat sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi ilə təminat verilmiş katastrofik risklərə görə verilən sığorta ödənişlərinin (sığorta ödənişləri verilənə qədər isə xalis BTZE-nin) məbləği qədər (sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçının payı və sığorta müqaviləsi üzrə azadolma məbləğləri çıxılmaqla) azaldıla bilər.

6.6. Şərti öhdəliklər ehtiyatı

Şərti öhdəliklər ehtiyatı bu Qaydanın 5.5.2-ci və 5.5.3-cü yarımbəndlərinə uyğun olaraq formalaşdırılır.

7.1. Sığorta ehtiyatlarında təkrarsığortaçıların payı təkrarsığortanın mütənasib və ya qeyri-mütənasib növdə olmasından asılı olaraq müəyyən edilir.

7.2. Qeyri-həyat sığortası sahəsində mütənasib təkrarsığorta

7.2.1. Qazanılmamış təkrarsığorta haqqı təkrarsığortaya ötürülmüş risklərlə bağlı hər bir təkrarsığorta müqaviləsi üzrə aşağıdakı düsturla hesablanır:

QTSH – təkrarsığorta müqaviləsi üzrə qazanılmamış təkrarsığorta haqqıdır;

BTSH – təkrarsığorta müqaviləsi üzrə baza təkrarsığorta haqqıdır;

T1 – təkrarsığorta təminatının müddətinin günlərlə sayıdır;

T2 – təkrarsığorta təminatının başlandığı andan hesabat tarixinə qədər onun qüvvədə olduğu günlərin sayıdır.

7.2.2. Müvafiq sığorta sinfinə aid olan, təkrarsığortaya ötürülmüş risklərlə bağlı bütün təkrarsığorta müqavilələri üzrə ayrı-ayrılıqda hesablanan qazanılmamış təkrarsığorta haqlarının cəmi həmin sinif üzrə qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının baza hissəsində təkrarsığortaçıların payını təşkil edir.

7.2.3. Qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının əlavə hissəsi təkrarsığortaçıların kredit reytinqinə və ya müvafiq kredit reytinqinə münasibətdə malik olduğu “Solvency” əmsalına əsasən müəyyən edilən qruplarından asılı olaraq qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının baza hissəsində onların paylarına aşağıdakı cədvəldə göstərilən müvafiq əmsalların tətbiq edilməsindən sonra alınan məbləğlərin cəminə bərabərdir:

Standard and Poor’s (S&P)

Moody’s Investor Services

A.M.Best Company, Inc

Standard and Poor’s (S&P)

Moody’s Investor Services

A.M.Best Company, Inc

Standard and Poor’s (S&P)

Moody’s Investor Services

A.M.Best Company, Inc

I, II və III qruplara daxil olmayan təkrarsığortaçılar

7.2.4. Qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının əlavə hissəsində təkrarsığortaçıların payı sıfıra bərabər qəbul edilir.

7.2.5. BTZE-də təkrarsığortaçıların payı təkrarsığortaya ötürülmüş hər bir sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə bildirilmiş tələbə əsasən hesablanır və bildirilmiş zərərlə sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə risklərin təkrarsığortaya ötürülmüş hissəsinin hasilinə bərabərdir.

7.2.6. BVBZE-də təkrarsığortaçıların payı müvafiq sığorta sinfinə aid olan təkrarsığortaya ötürülmüş sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçıların payı nəzərə alınmaqla bu Qaydanın 5.3.1-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq hər bir sığorta sinfi üzrə ayrılıqda müəyyən edilir.

7.3. Qeyri-həyat sığortası sahəsində qeyri-mütənasib təkrarsığorta

7.3.1. Risklərin qeyri-mütənasib obliqator təkrarsığorta müqaviləsi üzrə ötürüldüyü təkrarsığortaçıların QSHEB-də payı minimum depozit təkrarsığorta haqqı nəzərə alınmaqla bu Qaydanın 7.2.1-ci və 7.2.2-ci yarımbəndlərinə müvafiq olaraq müəyyən edilir.

Risklərin qeyri-mütənasib fakultativ təkrarsığorta müqaviləsi üzrə ötürüldüyü təkrarsığortaçıların QSHEB-də payı bu Qaydanın 7.2.1-ci və 7.2.2-ci yarımbəndlərinə müvafiq olaraq müəyyən edilir.

7.3.2. BTZE-də təkrarsığortaçıların payı təkrarsığortaya ötürülmüş hər bir sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə bildirilmiş tələbə əsasən hesablanır və sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi üzrə bildirilmiş zərərlə bu zərərdə sığortaçının payının fərqinə bərabərdir.

7.3.3. BVBZE-də təkrarsığortaçıların payı müvafiq sığorta sinfinə aid olan, təkrarsığortaya ötürülmüş sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçıların payı nəzərə alınmaqla bu Qaydanın 5.3.1-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq hər bir sığorta sinfi üzrə ayrılıqda müəyyən edilir.

7.4. Həyat sığortası sahəsində mütənasib təkrarsığorta

7.4.1. Təkrarsığortaya ötürülmüş həyatın qeyri-yığım sığortasına aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə sığorta ehtiyatları

7.4.1.1. Təkrarsığortaya ötürülmüş həyatın qeyri-yığım sığortasına aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə sığorta ehtiyatlarında təkrarsığortaçıların payının hesablanması aşağıdakı qaydada aparılır:

7.4.1.1.1. həyatın qeyri-yığım sığortasına aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payı bu Qaydanın 7.2.2-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilir;

7.4.1.1.2. həyatın qeyri-yığım sığortasına aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsi təkrarsığortaçıların kredit reytinqinə və ya müvafiq kredit reytinqinə münasibətdə malik olduğu “Solvency” əmsalına əsasən bu Qaydada müəyyən edilən qruplarından asılı olaraq riyazi ehtiyatların baza hissəsində onların paylarına bu Qaydanın 7.2.3-cü yarımbəndində göstərilən cədvəldəki müvafiq əmsalların tətbiq edilməsindən sonra alınan məbləğlərin cəminə bərabərdir;

7.4.1.1.3. həyatın qeyri-yığım sığortasına aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsində təkrarsığortaçıların payı sıfıra bərabər qəbul edilir;

7.4.1.1.4. həyatın qeyri-yığım sığortasına aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə BTZE-də təkrarsığortaçıların payı bu Qaydanın 7.2.5-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilir;

7.4.1.1.5. həyatın qeyri-yığım sığortasına aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə BVBZE-də təkrarsığortaçıların payı bu Qaydanın 7.2.6-cı yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilir.

7.4.2. Təkrarsığortaya ötürülmüş həyatın yaşam sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə sığorta ehtiyatları

7.4.2.1. Təkrarsığortaya ötürülmüş həyatın yaşam sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payı aşağıdakı düsturla hesablanır:

TSÖg.g.d – təkrarsığortaya ötürülmüş həyatın yaşam sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin şərtlərində nəzərdə tutulan sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçıların payının gətirilmiş gözlənilən dəyəridir;

TZTXg.g.d – təkrarsığortaya ötürülmüş həyatın yaşam sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə sığorta hadisələrinin tənzimlənməsi, o cümlədən sığorta ödənişlərinin məbləğlərinin müəyyən edilməsi ilə bağlı təkrarsığortaçıların zərərlərin tənzimlənməsi xərclərinin gətirilmiş gözlənilən dəyəridir;

TİAXg.g.d – təkrarsığortaya ötürülmüş həyatın yaşam sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə təkrarsığortaçıların işlərin aparılması xərclərinin gətirilmiş gözlənilən dəyəridir;

TSHg.g.d – təkrarsığortaya ötürülmüş həyatın yaşam sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə təkrarsığortaçıların hesabat tarixindən sonra almalı olduqları təkrarsığorta haqlarının gətirilmiş gözlənilən dəyəridir.

7.4.2.2. Təkrarsığortaya ötürülmüş həyatın yaşam sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə ayrı-ayrılıqda hesablanmış riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların paylarının cəmi həmin sinif üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payını təşkil edir.

7.4.2.3. Təkrarsığortaya ötürülmüş həyatın yaşam sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsi bu Qaydanın 7.4.1.1.2-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilir.

7.4.2.4. Həyatın yaşam sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsində təkrarsığortaçıların payı sıfıra bərabər qəbul edilir.

7.4.2.5. Həyatın yaşam sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə BTZE-də təkrarsığortaçıların payı bu Qaydanın 7.2.5-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilir.

7.4.3. Təkrarsığortaya ötürülmüş annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə sığorta ehtiyatları

7.4.3.1. Təkrarsığortaya ötürülmüş annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payı aşağıdakı düsturla hesablanır:

TSÖg.g.d – təkrarsığortaya ötürülmüş annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin şərtlərində nəzərdə tutulan sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçıların payının gətirilmiş gözlənilən dəyəridir;

TİAXg.g.d – təkrarsığortaya ötürülmüş annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə təkrarsığortaçıların işlərin aparılması xərclərinin gətirilmiş gözlənilən dəyəridir;

TSHg.g.d – təkrarsığortaya ötürülmüş annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə təkrarsığortaçıların hesabat tarixindən sonra almalı olduqları təkrarsığorta haqlarının gətirilmiş gözlənilən dəyəridir. Təkrarsığortaya ötürülmüş annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə sığorta ödənişlərinin verilməsinin başlanğıc tarixi hesabat tarixindən əvvəl gəldikdə TSHg.g.d sıfıra bərabər olur.

7.4.3.2. Təkrarsığortaya ötürülmüş annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə müntəzəm sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçıların payının məbləği artdıqda riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payı aşağıdakı kimi müəyyən edilir:

7.4.3.2.1. sığorta ödənişləri dövründə bu Qaydanın 7.4.3.1-ci yarımbəndində nəzərdə tutulmuş qaydada. Bu zaman sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçıların payının gətirilmiş gözlənilən dəyərinin hesablanması sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçıların payının artımı nəzərə alınmaqla aparılır;

7.4.3.2.2. sığorta haqlarının yığımı dövründə aşağıdakı məbləğlərin böyük olanı əsasında:

7.4.3.2.2.1. sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçıların payının gətirilmiş gözlənilən dəyəri ilə bu Qaydanın 7.4.3.1-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq hesablanmış riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payının məbləğinin cəmi. Bu zaman sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçıların payının gətirilmiş gözlənilən dəyərinin hesablanması sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçıların payının artması nəzərə alınmamaqla aparılır və təkrarsığortaya ötürülmüş annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta müqaviləsi üzrə hesablanan və bölüşdürülən əlavə gəlirlərdə təkrarsığortaçıların payının məbləğinə bərabər olur;

7.4.3.2.2.2. riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payının bu Qaydanın 7.4.3.1-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilmiş məbləği (təkrarsığortaya ötürülmüş annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçıların payının sığortaçının əlavə gəlirlərində təkrarsığortaçıların payı hesabına artırılması nəzərə alınmaqla).

7.4.3.3. Təkrarsığortaya ötürülmüş annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə ayrı-ayrılıqda hesablanmış riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların paylarının cəmi həmin sinif üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payını təşkil edir.

7.4.3.4. Təkrarsığortaya ötürülmüş annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsi bu Qaydanın 7.4.1.1.2-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilir.

7.4.3.5. Annuitet sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsində təkrarsığortaçıların payı sıfıra bərabər qəbul edilir.

7.5. Həyat sığortası sahəsində qeyri-mütənasib təkrarsığorta

7.5.1. Həyatın qeyri-yığım sığortasına aid sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payı bu Qaydanın 7.2.2-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilir.

7.5.2. Həyatın qeyri-yığım sığortasına aid sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsi bu Qaydanın 7.4.1.1.2-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilir.

7.5.3. Həyatın qeyri-yığım sığortasına aid sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsində təkrarsığortaçıların payı sıfıra bərabər qəbul edilir.

7.5.4. Həyatın qeyri-yığım sığortasına aid sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə BTZE-də təkrarsığortaçıların payı bu Qaydanın 7.3.2-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilir.

7.5.5. Həyatın qeyri-yığım sığortasına aid sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə BVBZE-də təkrarsığortaçıların payı bu Qaydanın 7.3.3-cü yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilir.

7.5.6. Həyatın yaşam sığortası və annuitet sığortası siniflərinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payı bu Qaydanın 7.4.2-ci və 7.4.3-cü yarımbəndlərinə müvafiq olaraq müəyyən edilir.

7.5.7. Həyatın yaşam sığortası və annuitet sığortası siniflərinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payı həyatın yaşam sığortası və annuitet sığortası siniflərinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsinin məbləğini aşmamalıdır.

7.5.8. Həyatın yaşam sığortası və annuitet sığortası siniflərinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsi bu Qaydanın 7.4.1.1.2-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilir.

7.5.9. Həyatın yaşam sığortası və annuitet sığortası siniflərinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsində təkrarsığortaçıların payı sıfıra bərabər qəbul edilir.

7.5.10. Həyatın yaşam sığortası sinfinə aid olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə BTZE-də təkrarsığortaçıların payı bu Qaydanın 7.3.2-ci yarımbəndinə müvafiq olaraq müəyyən edilir.

8.1. Zərərlilik dərəcəsinin müəyyən edilməsi üçün aşağıdakı anlayışlardan istifadə edilir:

8.1.1. sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri – hesabat dövrü ərzində bağlanmış sığorta müqavilələri və təkrarsığortaya qəbul edilmiş risklər üzrə təkrarsığorta müqavilələri;

8.1.2. xərclər – sığorta (təkrarsığorta) haqlarından hesablanmış məcburi ayırmalar və işlərin aparılması xərcləri;

8.1.3. sığorta hadisələri ili – hesabat dövrü ərzində baş vermiş bütün sığorta hadisələrinə münasibətdə müəyyən edilən dövr;

8.1.4. məcmu zərərlər – sığorta hadisələri ili üzrə məcmu sığorta ödənişlərinin, zərərlərin tənzimlənməsi xərclərinin, həmçinin sığorta hadisələri ili üzrə hesabat dövrünün sonuna zərərlər ehtiyatının cəmi;

8.1.5. zərərlərin tənzimlənməsi xərcləri – sığorta ödənişlərinin məbləğinə daxil olmayan, lakin sığorta ödənişlərinin verilməsi ilə əlaqədar olan təşkilati, texniki, hüquqi və qiymətləndirmə xidmətlərinin əldə edilməsi üzrə sığortaçının əlavə xərclərinin cəmi;

8.1.6. sığorta hadisələri ili üzrə xalis sığorta ödənişləri – sığorta hadisələri ili üzrə məcmu sığorta ödənişlərindən təkrarsığortaçıların bu ödənişlərdəki payı çıxıldıqdan sonra qalan məbləğ;

8.1.7. zərərlər ehtiyatında dəyişmələr – zərərlər ehtiyatının hesabat dövrünün sonuna olan məbləği ilə həmin dövrün əvvəlinə olan məbləğinin fərqi;

8.1.8. zərərlər ehtiyatında dəyişmələrin xalis məbləği – zərərlər ehtiyatında təkrarsığortaçıların payı çıxılmaqla zərərlər ehtiyatında dəyişmələr;

8.1.9. qazanılmış məcmu sığorta haqqı − hesabat dövrü ərzində bağlanmış sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə hesablanmış məcmu sığorta haqlarının və hesabat dövrünün əvvəlinə qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının baza hissəsinin cəmindən həmin dövrün sonuna qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının baza hissəsini çıxdıqdan sonra qalan məbləğ;

8.1.10. sığorta hadisələri ili üzrə bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatı – baş verməsi haqqında qanunvericiliklə və ya sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi ilə müəyyən olunmuş qaydada hesabat dövrü ərzində sığortaçıya bildirilmiş, lakin sığorta ödənişləri verilməmiş, yaxud tam verilməmiş sığorta hadisələri üzrə sığorta ödənişlərinin verilməsi ilə bağlı formalaşdırılan ehtiyat (sığorta ehtiyatları üçün bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-3 №-li Formanın, sığorta ehtiyatlarında təkrarsığortaçının payı üçün isə 8-11 №-li Formanın axırıncı sütununda son 4 (dörd) rüb üzrə hədlərin cəmi. Bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-11 №-li Formanın axırıncı sütununda son 4 (dörd) rüb üzrə hədlərin cəmi 8-3 №-li Formanın axırıncı sütununda son 4 (dörd) rüb üzrə hədlərin cəmindən böyük olduğu halda, 8-11 №-li Formanın axırıncı sütununda son 4 (dörd) rüb üzrə hədlərin cəmi 8-3 №-li Formanın axırıncı sütununda son 4 (dörd) rüb üzrə hədlərin cəminə bərabər götürülür);

8.1.11. sığorta hadisələri ili üzrə baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatı − baş verməsi haqqında qanunvericiliklə və ya sığorta (təkrarsığorta) müqaviləsi ilə müəyyən olunmuş qaydada hesabat dövrü ərzində sığortaçıya bildirilməmiş sığorta hadisələri üzrə sığorta ödənişlərinin verilməsi ilə bağlı formalaşdırılan ehtiyat (sığorta ehtiyatları üçün bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-8 №-li Formanın, sığorta ehtiyatlarında təkrarsığortaçının payı üçün isə 8-12 №-li Formanın axırıncı sütununda son 4 (dörd) rüb üzrə hədlərin cəminin 1,03-ə hasili. Bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-12 №-li Formanın axırıncı sütununda son 4 (dörd) rüb üzrə hədlərin cəminin 1.03-ə hasili 8-8 №-li Formanın axırıncı sütununda son 4 (dörd) rüb üzrə hədlərin cəminin 1.03-ə hasilindən böyük olduğu halda, 8-12 №-li Formanın axırıncı sütununda son 4 (dörd) rüb üzrə hədlərin cəminin 1.03-ə hasili 8-8 №-li Formanın axırıncı sütununda son 4 (dörd) rüb üzrə hədlərin cəminin 1.03-ə hasilinə bərabər götürülür);

8.1.12. sığorta hadisələri ili üzrə hesabat dövrünün sonuna zərərlər ehtiyatı − sığorta hadisələri ili üzrə bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatı ilə baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatının cəmi.

8.2. Zərərlilik dərəcəsi

8.2.1. Zərərlilik dərəcəsi sığorta fəaliyyətinin ümumilikdə və ayrı-ayrı sığorta sinifləri üzrə səmərəliliyini, habelə sığortaçının maliyyə vəziyyətini səciyyələndirir.

8.2.2. Zərərlilik dərəcəsi zərər əmsalı ilə xərc əmsalının cəminə bərabərdir.

8.2.3. Zərərlilik dərəcəsi ilə bağlı hesablamalarda istifadə olunan bütün göstəricilər eyni hesabat dövrünə aid olmalıdır.

8.3. Zərər əmsalının hesablanması

8.3.1. Zərər əmsalı təkrarsığortaçıların payı həm çıxılmamaqla, həm də çıxılmaqla hesablanır.

8.3.2. Təkrarsığortaçıların payı çıxılmamaqla hesablanan zərər əmsalı ayrılıqda hər bir sığorta sinfi və bütün sığorta portfeli üzrə məcmu zərərlərin qazanılmış məcmu sığorta haqlarına nisbətinə bərabərdir:

T – təkrarsığortaçıların payı çıxılmamaqla hesablanan zərər əmsalıdır;

M – məcmu zərərlərdir;

Q – qazanılmış məcmu sığorta haqlarıdır.

8.3.3. Təkrarsığortaçıların payı çıxılmaqla hesablanan zərər əmsalı ayrılıqda hər bir sığorta sinfi və bütün sığorta portfeli üzrə təkrarsığortaçıların payı çıxılmaqla hesablanan məcmu zərərlərin qazanılmış xalis sığorta haqlarına (sığorta haqqından təkrarsığorta haqqı çıxıldıqdan sonra qalan hissə) nisbətinə bərabərdir:

Tn – təkrarsığortaçıların payı çıxılmaqla hesablanan zərər əmsalıdır;

Mn – təkrarsığortaçıların payı çıxılmaqla hesablanan məcmu zərərlərdir;

Qn – qazanılmış xalis sığorta haqlarıdır.

8.3.4. Qazanılmış xalis sığorta haqları aşağıdakı düsturla hesablanır:

Qn – qazanılmış xalis sığorta haqlarıdır;

A – hesabat dövrünün əvvəlinə qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının baza hissəsidir;

B – hesabat dövrünün əvvəlinə qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatında təkrarsığortaçıların payıdır;

C – hesabat dövrü ərzində bağlanmış sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə hesablanmış məcmu sığorta haqlarıdır;

E – hesabat dövrü ərzində təkrarsığortaya ötürülmüş risklər üzrə hesablanmış təkrarsığorta haqlarıdır;

Ə – hesabat dövrü ərzində təkrarsığortaya ötürülmüş risklər üzrə təkrarsığortalılara hesablanmış komisyon muzddur;

F – hesabat dövrünün sonuna qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının baza hissəsidir;

K – hesabat dövrünün sonuna qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatında təkrarsığortaçıların payıdır.

8.4. Xərc əmsalının hesablanması

Xərc əmsalı hər bir sığorta sinfi və sığorta portfeli üzrə xərclərin qazanılmış məcmu sığorta haqlarına nisbətinə bərabərdir:

X – məcmu xərclərdir;

Q – qazanılmış məcmu sığorta haqlarıdır.

8.5. Zərərlilik dərəcəsinin hesablanması

8.5.1. Hər bir sığorta sinfi və bütün sığorta portfeli üzrə zərərlilik dərəcəsi təkrarsığortaçıların payı həm çıxılmamaqla, həm də çıxılmaqla hesablanır.

8.5.2. Təkrarsığortaçıların payı çıxılmamaqla hesablanan zərərlilik dərəcəsi təkrarsığortaçıların payı çıxılmamaqla hesablanan zərər əmsalının və xərc əmsalının cəminə bərabərdir:

Z – təkrarsığortaçıların payı çıxılmamaqla hesablanan zərərlilik dərəcəsidir;

T – təkrarsığortaçıların payı çıxılmamaqla hesablanan zərər əmsalıdır;

8.5.3. Təkrarsığortaçıların payı çıxılmaqla hesablanan zərərlilik dərəcəsi təkrarsığortaçıların payı çıxılmaqla hesablanan zərər əmsalının və xərc əmsalının cəminə bərabərdir:

Zn – təkrarsığortaçıların payı çıxılmaqla hesablanan zərərlilik dərəcəsidir;

Tn – təkrarsığortaçıların payı çıxılmaqla hesablanan zərər əmsalıdır;

9.1. Sığorta ehtiyatları ilə bağlı hesabatlar sığortaçı tərəfindən bu Qaydaya 3 və 4 nömrəli Əlavələrdə müəyyən edilmiş müvafiq formalarda, bu Qaydanın 4.9-cu bəndində qeyd edilən jurnallar isə bu Qaydaya 1 və 2 nömrəli Əlavələrdə müəyyən edilmiş müvafiq formalarda aşağıdakı tələblərə riayət olunmaqla rüblük olaraq tərtib edilməli və hər rüb başa çatdıqdan sonra 20 (iyirmi) gün müddətində sığortaçının İdarə Heyətinin sədri və baş mühasibinin (və ya onların vəzifələrini müvəqqəti icra edən şəxslərin) gücləndirilmiş elektron imzaları ilə təsdiq edilərək Mərkəzi Bankın elektron informasiya sistemi vasitəsi ilə təqdim edilməlidir:

9.1.1. hesabatlarda və jurnallarda müvafiq məbləğlər hesabat tarixinin sonuna Mərkəzi Bankın rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq manatla ifadə olunmalıdır;

9.1.2. hesabatlarda və jurnallarda hər hansı formada düzəliş edilməsinə və ya pozulmuş, yaxud tam və ya qismən oxunmayan məlumatların mövcudluğuna yol verilməməlidir.

9.2. Sığortaçı sığorta ehtiyatlarının hesablanması üçün istifadə olunmuş ölüm və əlillik cədvəllərini və riyazi modellərin əsaslandırmasını illik hesabatlarla birgə təqdim etməlidir. Riyazi modellərin əsaslandırması hər bir sinif üzrə olmalı və məsul aktuarinin imzası ilə təsdiq olunmalıdır.

SIĞORTA (TƏKRARSIĞORTA) MÜQAVİLƏLƏRİNİN UÇOTU JURNALI (davamı)

1. “Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri” dedikdə, sığorta müqavilələri və təkrarsığortaya qəbul edilmiş risklər üzrə təkrarsığorta müqavilələri başa düşülür.

2. Qrup halında olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri üzrə hər bir sığorta predmeti ayrıca göstərilməlidir (tibbi sığorta və istehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta istisna olmaqla).

1. “Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri” dedikdə, sığorta müqavilələri və təkrarsığortaya qəbul edilmiş risklər üzrə təkrarsığorta müqavilələri başa düşülür.

2. VI sütunda sığorta sinfindən asılı olaraq, hesabat tarixindən əvvəlki 12 (on iki) və ya 20 (iyirmi) rüb ərzində verilmiş sığorta ödənişlərinin və bildirilmiş, lakin hesabat tarixinə qədər tənzimlənməmiş zərərlərin aid olduğu sığorta tələblərinin daxil olduğu tarixlər göstərilir.

3. Qrup halında olan sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrində sığorta hadisələri hər bir sığorta predmeti üzrə ayrıca göstərilməlidir (tibbi sığorta istisna olmaqla).

4. Ödəniş kodu − sığortaçının sığorta ödənişinin verilməsi ilə bağlı məlumatları “İcbari sığortalar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 34-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş elektron informasiya sisteminə daxil etməsi zamanı müvafiq sistem tərəfindən avtomatik qaydada verilən koddur.

5. XXI sütunun doldurulması zamanı aşağıdakı kodlardan istifadə edilir:

A1 Mülki Məcəllənin 935.1.1 maddəsinə əsasən imtina olunduqda

A2 Mülki Məcəllənin 935.1.2 maddəsinə əsasən imtina olunduqda

A3 Mülki Məcəllənin 935.1.3 maddəsinə əsasən imtina olunduqda

A4 Mülki Məcəllənin 935.1.4 maddəsinə əsasən imtina olunduqda

A5 Mülki Məcəllənin 935.1.5 maddəsinə əsasən imtina olunduqda

A6 Mülki Məcəllənin 935.1.6 maddəsinə əsasən imtina olunduqda

A7 Mülki Məcəllənin 935.1.7 maddəsinə əsasən imtina olunduqda

A8 Mülki Məcəllənin 935.1.8 maddəsinə əsasən imtina olunduqda

A9 Mülki Məcəllənin 935.1.9 maddəsinə əsasən imtina olunduqda

A10 Mülki Məcəllənin 935.1.10 maddəsinə əsasən imtina olunduqda

Sığortaçıların zərərlilik dərəcəsinin qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə ayrı-ayrılıqda müəyyən edilməsi üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə baza sığorta haqqı və baza sığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

İcbari sığorta növləri üzrə baza sığorta haqqı və baza sığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının baza hissəsini və katastrofik risk təminatına düşən hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatını hesablamaq üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə təkrarsığortaya ötürülmüş risklərlə bağlı baza təkrarsığorta haqqını və baza təkrarsığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının baza hissəsində təkrarsığortaçıların payını və katastrofik risk təminatına düşən hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının əlavə hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə qazanılmış məcmu sığorta (təkrarsığorta) haqqını və katastrofik risk təminatına düşən hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatının üçbucaq metodu ilə hesablanması üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatını hesablamaq üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə təkrarsığortaya ötürülmüş risklərlə bağlı qazanılmış məcmu təkrarsığorta haqlarını və katastrofik risk təminatına düşən hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatında təkrarsığortaçıların payını hesablamaq üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatında təkrarsığortaçıların payının üçbucaq metodu ilə hesablanması üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatında təkrarsığortaçıların payını hesablamaq üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası sinifləri üzrə katastrofik risklər ehtiyatını hesablamaq üçün doldurulur.

Qeyri-həyat sığortası üzrə xalis sığorta ehtiyatlarını hesablamaq üçün doldurulur.

Sığorta sinfi ____________________________

__________________________________________

(sığortaçının (təkrarsığortaçının) adı)

«____»______________20____ c _ il tarixinə

Sığorta sinfi ____________________________

Qeyd: 1. II sütunda bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-1 №-li Formanın V sütunu üzrə alınan məbləğlər göstərilir. 2. "Yekun QSHEB" sətri üzrə V sütunda həmin sütun üzrə əvvəlki sətirlərdəki "Aralıq yekun"ların cəmi göstərilir.

__________________________________________

(sığortaçının (təkrarsığortaçının) adı)

«____»______________20____ c _ il tarixinə

Sığorta sinfi ____________________________

Hesabat tarixi ilə qurtaran rüb

Qeyd: 1. Bu Formada "sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri" dedikdə, sığorta müqavilələri və təkrarsığortaya qəbul edilmiş risklər üzrə təkrarsığorta müqavilələri başa düşülür. 2. Sığortaçının bu Formada əks olunmayan rüblər üçün tənzimlənməmiş zərərləri və (və ya) vaxtından əvvəl xitam verilmiş sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri olduqda bu formaya zəruri sayda rüblər əlavə edilir. 3. III və IV sütunların doldurulması üçün "Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin uçotu jurnalı" və "Zərərlərin uçotu jurnalı"ndan istifadə edilir.

__________________________________________

(sığortaçının (təkrarsığortaçının) adı)

«____»______________20____ c _ il tarixinə

Sığorta sinfi ____________________________

__________________________________________

(sığortaçının (təkrarsığortaçının) adı)

«____»______________20____ c _ il tarixinə

Sığorta sinfi ____________________________

Qeyd: 1. II sütunda bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-4 №-li Formanın V sütunu üzrə təkrarsığortaçıların qruplarından asılı olaraq alınan məbləğlər göstərilir. 2. "Yekun" sətri üzrə V sütunda həmin sütun üzrə əvvəlki sətirlərdəki "Aralıq yekun"ların cəmi göstərilir.

__________________________________________

(sığortaçının (təkrarsığortaçının) adı)

«____»______________20____ c _ il tarixinə

Sığorta sinfi ____________________________

Qeyd: II sütunda bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-5 №-li Formanın V sütunu üzrə alınan müvafiq "Aralıq yekun"ların məbləğləri göstərilir.

Qazanılmış məcmu sığorta (təkrarsığorta) haqları və katastrofik risk təminatına düşən hissəsi

__________________________________________

(sığortaçının (təkrarsığortaçının) adı)

«____»______________20____ c _ il tarixinə

Sığorta sinfi ____________________________

Zərərlərin baş verdiyi rüblər ərzində baş vermiş və zərərlərin ödənildiyi (inkişafı) rübün sonunadək ödənilmiş zərərlərin məcmu məbləği

Zərərlərin baş verdiyi rüblər (axırıncı rüb istisna olmaqla) ərzində baş vermiş və zərərlərin ödənildiyi (inkişafı) rübün sonunadək ödənilmiş zərərlərin məcmu məbləği

Zərərlərin inkişafı əmsalları

Zərərlərin inkişafı amilləri

Baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlərin məbləği

Üçbucaq metodu ilə hesblanmış BVBZE

1. x(i,j) məbləğləri "Zərərlərin uçotu jurnalı"na əsasən hesablanır.

2. Kodu N+6 olan sətir üzrə N+10-cu sütunda baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlərin məcmu məbləği göstərilir.

3. Kodu N+7 olan sətir üzrə N+10-cu sütunda baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlərin məcmu məbləğinin 1,03-ə vurulmasından alınan məbləğ göstərilir.

__________________________________________

(sığortaçının (təkrarsığortaçının) adı)

«____»______________20____ c _ il tarixinə

Sığorta sinfi ____________________________

Hesabat tarixinə BVBZE-nin üçbucaq metodu ilə hesablanmış məbləği

Hesabat tarixinə BTZE-nin 25%-i

Hesabat dövrü ərzində qazanılmış məcmu sığorta (təkrarsığorta) haqlarının 2,5%-i

Hesabat tarixinə BVBZE ("1000", "1100" və "1200"-dən böyük olanı)

1.Kodu 1000 olan sətirdə bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-8 №-li Formanın yekun məbləği göstərilir.

2. Kodu 1100 olan sətirdə bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-3 №-li Formanın yekun məbləğinin 25%-i göstərilir.

3. Kodu 1200 olan sətirdə bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-7 №-li Forma üzrə sonuncu 4 (dörd) rüb ərzində qazanılmış məcmu sığorta (təkrarsığorta) haqlarının 2,5%-i göstərilir.

__________________________________________

(sığortaçının (təkrarsığortaçının) adı)

«____»______________20____ c _ il tarixinə

Sığorta sinfi ____________________________

Qeyd: III sütunun hər bir sətrində müvafiq rüb ərzində bağlanmış təkrarsığorta müqavilələri (təkrarsığortaya ötürülmüş risklər üzrə) üzrə hesablanmış təkrarsığorta haqlarının cəmi göstərilir.

__________________________________________

(sığortaçının (təkrarsığortaçının) adı)

«____»______________20____ c _ il tarixinə

Sığorta sinfi ____________________________

Hesabat tarixi ilə qurtaran rüb

1. Bu Formada "təkrarsığorta müqavilələri" dedikdə, təkrarsığortaya qəbul edilmiş risklər üzrə təkrarsığorta müqavilələri başa düşülür.

2. Təkrarsığortalının bu Formada əks olunmayan rüblər üçün tənzimlənməmiş zərərləri və (və ya) vaxtından əvvəl xitam verilmiş təkrarsığorta müqavilələri olduqda bu Formaya zəruri sayda rüblər əlavə edilir.

3. III, IV və V sütunların doldurulması üçün "Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin uçotu jurnalı" və "Zərərlərin uçotu jurnalı"ndan istifadə edilir.

Sığorta sinfi ____________________________

Zərərlərin baş verdiyi rüblər ərzində baş vermiş və zərərlərin ödənildiyi (inkişafı) rübün sonunadək ödənilmiş zərərlərin məcmu məbləği

Zərərlərin inkişafı əmsalları

Zərərlərin inkişafı amilləri

Baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlərin məbləği

Üçbucaq metodu ilə hesblanmış BVBZE

1. x(i,j) məbləğləri "Zərərlərin uçotu jurnalı"na əsasən hesablanır.

2. Kodu N+6 olan sətir üzrə N+10-cu sütunda baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlərin məcmu məbləği göstərilir.

3. Kodu N+7 olan sətir üzrə N+10-cu sütunda baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlərin məcmu məbləğinin 1,03-ə vurulmasından alınan məbləğ göstərilir.

__________________________________________

(sığortaçının (təkrarsığortaçının) adı)

«____»______________20____ c _ il tarixinə

Sığorta sinfi____________________________

Hesabat tarixinə BVBZE-də təkrarsığortaçıların payının üçbucaq metodu ilə hesablanmış məbləği

Hesabat tarixinə BTZE-də təkrarsığortaçıların payının 25%-i

Hesabat dövrü ərzində qazanılmış məcmu təkrarsığorta haqlarının 2,5%-i

Hesabat tarixinə BVBZE-də təkrarsığortaçıların payı ("2000", "2100" və "2200"-dən böyük olanı)

1. Kodu 2000 olan sətirdə bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-12 №-li Formanın yekun məbləği göstərilir. 2. Kodu 2100 olan sətirdə bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-11 №-li Formanın yekun məbləğinin 25%-i göstərilir.

3. Kodu 2200 olan sətirdə bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-10 №-li Forma üzrə sonuncu 4 (dörd) rüb ərzində qazanılmış məcmu təkrarsığorta haqlarının 2,5%-i göstərilir.

__________________________________________

(sığortaçının (təkrarsığortaçının) adı)

«____»______________20____ c _ il tarixinə

Sığorta sinfi____________________________

Hesabat tarixindən əvvəlki rübün sonuna KRE

Hesabat tarixinə qazanılmış sığorta (təkrarsığorta) haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi

Hesabat tarixinə qazanılmış təkrarsığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi

Hesabat tarixinə KRE ("1000" + 12% x max("1100" - "1200"; 0))

Hesabat tarixindən əvvəlki rüb üzrə katastrofik risklərə görə verilən sığorta ödənişlərinin (sığorta ödənişləri verilənə qədər isə xalis BTZE-nin) məbləği (sığorta ödənişlərində təkrarsığortaçının payı və sığorta müqaviləsi üzrə azadolma məbləğləri çıxılmaqla)

(N-1) təqvim ilinin sonuna katastrofik risk təminatı üzrə hesablanmış xalis baza sığorta haqqı

(N-2) təqvim ilinin sonuna katastrofik risk təminatı üzrə hesablanmış xalis baza sığorta haqqı

(N-3) təqvim ilinin sonuna katastrofik risk təminatı üzrə hesablanmış xalis baza sığorta haqqı

(N-4) təqvim ilinin sonuna katastrofik risk təminatı üzrə hesablanmış xalis baza sığorta haqqı

(N-5) təqvim ilinin sonuna katastrofik risk təminatı üzrə hesablanmış xalis baza sığorta haqqı

Hesabat tarixinə yekun KRE (min(max("1300"-"1350";0); 150% x max("1400"; "1500";"1600";"1700";"1800"))

Qeyd: 1. Kodu 1100 olan sətirdə bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-7 №-li Formanın X sütununun hesabat tarixi ilə qutaran rübə uyğun məbləği göstərilir. 2. Kodu 1200 olan sətirdə bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-10 №-li Formanın X sütununun hesabat tarixi ilə qutaran rübə uyğun məbləği göstərilir.

3. Müvafiq təqvim ilinin sonuna katastrofik risk təminatı üzrə hesablanmış xalis baza sığorta (təkrarsığorta) haqqı “Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin uçotu jurnalı”na uyğun olaraq sığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi (komisyon muzd çıxılmaqla) ilə təkrarsığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi (komisyon muzd çıxılmaqla) arasındakı fərqə bərabərdir.

Təkrarsığortaçıların payı

Qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatı

Baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatı

Bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatı

Şərti öhdəliklər ehtiyatı

Sabitləşdirici ehtiyat

Katastrofik risklər üzrə ehtiyat

1. Qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatının müəyyən edildiyi sığorta sinifləri üzrə IV sütunda bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-2 və 8-6 №-li Formaların yekun məbləğlərinin cəmi, V sütunda isə 8-5 №-li Formanın yekun məbləği göstərilir.

2. Baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatının müəyyən edildiyi sığorta sinifləri üzrə IV sütunda bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-9 №-li Formanın, V sütunda isə 8-13 №-li Formanın yekun məbləği göstərilir.

3. Bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatının müəyyən edildiyi sığorta sinifləri üzrə IV sütunda bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-3 №-li Formanın, V sütunda isə 8-11 №-li Formanın yekun məbləği göstərilir.

4. Əlavə ehtiyatların müəyyən edildiyi sığorta sinifləri üzrə IV və V sütunlarda müvafiq məbləğlər göstərilir.

5. Katastrofik risklər üzrə ehtiyatın müəyyən edildiyi sığorta sinifləri üzrə bu Qaydaya 3 nömrəli Əlavədəki 8-14 №-li Formanın yekun məbləği IV sütunda müvafiq olaraq göstərilir.

6. "Yekun" sətri üzrə IV, V və VI sütunlarda həmin sütunlar üzrə "Aralıq yekun"ların cəmi göstərilir.

Həyatın qeyri-yığım sığortası sinifləri üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsini və sığorta (təkrarsığorta) haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsi və sığorta (təkrarsığorta) haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın yaşam sığortası sinfi üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Annuitet sığortası (müntəzəm sığorta ödənişlərinin məbləği artmayan halda) üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Annuitet sığortası (müntəzəm sığorta ödənişlərinin məbləği artan halda) üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın qeyri-yığım sığortası sinifləri üzrə bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatını hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın yaşam sığortası sinfi üzrə bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatını hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın qeyri-yığım sığortası sinifləri üzrə baza təkrarsığorta haqqını və təkrarsığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın qeyri-yığım sığortası sinifləri üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payını və katastrofik risk təminatına düşən hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın qeyri-yığım sığortası sinifləri üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın qeyri-yığım sığortası sinifləri üzrə qazanılmış məcmu sığorta (təkrarsığorta) haqlarını və katastrofik risk təminatına düşən hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın qeyri-yığım sığortası sinifləri üzrə baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatının üçbucaq metodu ilə hesablanması üçün doldurulur.

Həyatın qeyri-yığım sığortası sinifləri üzrə baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatını hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın qeyri-yığım sığortası sinifləri üzrə bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatında təkrarsığortaçıların payını hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın qeyri-yığım sığortası sinifləri üzrə təkrarsığortaya ötürülmüş risklərlə bağlı qazanılmış məcmu təkrarsığorta haqlarını və katastrofik risk təminatına düşən hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın qeyri-yığım sığortası sinifləri üzrə baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatında təkrarsığortaçıların payının üçbucaq metodu ilə hesablanması üçün doldurulur.

Həyatın qeyri-yığım sığortası sinifləri üzrə baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatında təkrarsığortaçıların payını hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın yaşam sığortası sinfi üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payını hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın yaşam sığortası sinfi üzrə riyazi ehtiyatların əlavə hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın yaşam sığortası sinfi üzrə bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatında təkrarsığortaçıların payını hesablamaq üçün doldurulur.

Annuitet sığortası (müntəzəm sığorta ödənişlərinin məbləği artmayan halda) üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payını hesablamaq üçün doldurulur.

Annuitet sığortası (müntəzəm sığorta ödənişlərinin məbləği artan halda) üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsində təkrarsığortaçıların payını hesablamaq üçün doldurulur.

Annuitet sığortası üzrə (müntəzəm sığorta ödənişlərinin məbləği artmayan halda) riyazi ehtiyatların əlavə hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Annuitet sığortası üzrə (müntəzəm sığorta ödənişlərinin məbləği artan halda) riyazi ehtiyatların əlavə hissəsini hesablamaq üçün doldurulur.

Katastrofik risklər üzrə ehtiyatları hesablamaq üçün doldurulur.

Həyat sığortası üzrə xalis sığorta ehtiyatlarını hesablamaq üçün doldurulur.

Həyatın qeyri-yığım sığortası üzrə riyazi ehtiyatların baza hissəsi və sığorta (təkrarsığorta) haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi

__________________________________________

(sığortaçının (təkrarsığortaçının) adı)

«____»______________20____ c _ il tarixə

Sığorta sinfi ____________________________

Qeyd: Bu Formada "sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri" dedikdə, sığorta müqavilələri və təkrarsığortaya qəbul edilmiş risklər üzrə təkrarsığorta müqavilələri başa düşülür.

__________________________________________

(sığortaçının (təkrarsığortaçının) adı)

«____»______________20____ c _ il tarixə

Sığorta sinfi ____________________________

1. Bu Formada "sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri" dedikdə, sığorta müqavilələri və təkrarsığortaya qəbul edilmiş risklər üzrə təkrarsığorta müqavilələri başa düşülür.

2. Hesabat tarixinin sığorta ödənişləri dövrünə və ya sığorta haqlarının yığımı dövrünə aid olmasından asılı olaraq müvafiq hesablamaların aparılması üçün V və ya XIV sütununun yekunu qəbul edilir.

Sığorta sinfi ____________________________

2. Sığortaçının bu Formada əks olunmayan rüblər üçün tənzimlənməmiş zərərləri və (və ya) vaxtından əvvəl xitam verilmiş sığorta (təkrarsığorta) müqavilələri olduqda, bu Formaya zəruri sayda rüblər əlavə edilir.

3. III və IV sütunların doldurulması üçün "Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin uçotu jurnalı" və "Zərərlərin uçotu jurnalı"ndan istifadə edilir.

Sığorta sinfi ____________________________

3. III və IV sütunların doldurulması üçün "Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin uçotu jurnalı" və "Zərərlərin uçotu jurnalı"ndan istifadə edilir.

Sığorta sinfi ____________________________

1. II sütunda bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-7 №-li Formanın V sütunu üzrə təkrarsığortaçıların qruplarından asılı olaraq alınan məbləğlər göstərilir.

2. "Yekun" sətri üzrə V sütunda həmin sütun üzrə əvvəlki sətirlərdəki "Aralıq yekun"ların cəmi göstərilir.

Sığorta sinfi ____________________________

I qrup təkrarsığortaçılar

II qrup təkrarsığortaçılar

III qrup təkrarsığortaçılar

IV qrup təkrarsığortaçılar

1. II sütunda bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-8 №-li Formanın V sütunu üzrə alınan müvafiq "Aralıq yekun"lar göstərilir.

2. "Yekun" sətri üzrə IV sütunda həmin sütun üzrə əvvəlki sətirlərdəki məbləğlərin cəmi göstərilir.

Sığorta sinfi ____________________________

Qeyd: III sütunun hər bir sətrində müvafiq rüb ərzində bağlanmış sığorta və təkrarsığorta (təkrarsığortaya qəbul edilmiş risklər üzrə) müqavilələri üzrə hesablanmış sığorta və təkrarsığorta haqlarının cəmi göstərilir.

Sığorta sinfi ____________________________

Zərərlərin baş verdiyi rüblər ərzində baş vermiş və zərərlərin ödənildiyi (inkişafı) rübün sonunadək ödənilmiş zərərlərin məcmu məbləği

Zərərlərin inkişafı əmsalları

Zərərlərin inkişafı amilləri

Baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlərin məbləği

Üçbucaq metodu ilə hesblanmış BVBZE

1. x(i,j) məbləğləri "Zərərlərin uçotu jurnalı"na əsasən hesablanır.

2. Kodu N+6 olan sətir üzrə N+10-cu sütunda baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlərin məcmu məbləği göstərilir.

3. Kodu N+7 olan sətir üzrə N+10-cu sütunda baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlərin məcmu məbləğinin 1,03-ə vurulmasından alınan məbləğ göstərilir.

Sığorta sinfi ____________________________

Hesabat tarixinə BVBZE-nin üçbucaq metodu ilə hesablanmış məbləği

Hesabat tarixinə BTZE-nin 25%-i

Hesabat dövrü ərzində qazanılmış məcmu sığorta haqlarının 2,5%-i

Hesabat tarixinə BVBZE ("1000", "1100" və "1200"-dən böyük olanı)

1. Kodu 1000 olan sətirdə bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-11 №-li Formanın yekun məbləği göstərilir.

2. Kodu 1100 olan sətirdə bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-5 №-li Formanın yekunu üzrə məbləğin 25%-i göstərilir.

3. Kodu 1200 olan sətirdə bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-10 №-li Forma üzrə sonuncu 4 (dörd) rüb ərzində qazanılmış məcmu sığorta haqlarının 2,5%-i göstərilir.

Sığorta sinfi ____________________________

1. Bu Formada "təkrarsığorta müqavilələri" dedikdə, təkrarsığortaya qəbul edilmiş risklər üzrə təkrarsığorta müqavilələri başa düşülür.

3. III, IV və V sütunların doldurulması üçün "Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin uçotu jurnalı" və "Zərərlərin uçotu jurnalı"ndan istifadə edilir.

Sığorta sinfi ____________________________

1. x(i,j) məbləğləri "Zərərlərin uçotu jurnalı"na əsasən hesablanır.

2. Kodu N+6 olan sətir üzrə N+10-cu sütunda baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlərin məcmu məbləği göstərilir.

3. Kodu N+7 olan sətir üzrə N+10-cu sütunda baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlərin məcmu məbləğinin 1,03-ə vurulmasından alınan məbləğ göstərilir.

Sığorta sinfi ____________________________

Hesabat tarixinə BVBZE-də təkrarsığortaçıların payının üçbucaq metodu ilə hesablanmış məbləği

Hesabat tarixinə BTZE-də təkrarsığortaçıların payının 25%-i

Hesabat dövrü ərzində qazanılmış məcmu təkrarsığorta haqlarının 2,5%-i

Hesabat tarixinə BVBZE-də təkrarsığortaçıların payı ("2000", "2100" və "2200"-dən böyük olanı)

1. Kodu 2000 olan sətirdə bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-15 №-li Formanın yekunu göstərilir.

2. Kodu 2100 olan sətirdə bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-13 №-li Formanın yekunu üzrə məbləğin 25%-i göstərilir.

3. Kodu 2200 olan sətirdə bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-14 №-li Forma üzrə sonuncu 4 (dörd) rüb ərzində qazanılmış məcmu təkrarsığorta haqlarının 2,5%-i göstərilir.

Sığorta sinfi ____________________________

2.“Yekun” sətri üzrə VI sütunda həmin sütun üzrə əvvəlki sətirlərdəki "Aralıq yekun"ların cəmi göstərilir.

Sığorta sinfi ____________________________

1. II sütunda bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-17 №-li Formanın VI sütunu üzrə alınan müvafiq "Aralıq yekun"lar göstərilir.

2. "Yekun" sətri üzrə IV sütunda həmin sütun üzrə əvvəlki sətirlərdəki məbləğlərin cəmi göstərilir.

Sığorta sinfi ____________________________

1. Bu Formada "təkrarsığorta müqavilələri" dedikdə, təkrarsığortaya qəbul edilmiş risklər üzrə təkrarsığorta müqavilələri başa düşülür.

2. Təkrarsığortalının bu formada əks olunmayan rüblər üçün tənzimlənməmiş zərərləri və (və ya) vaxtından əvvəl xitam verilmiş təkrarsığorta müqavilələri olduqda bu formaya zəruri sayda rüblər əlavə edilir.

3. III, IV və V sütunların doldurulması üçün "Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin uçotu jurnalı" və "Zərərlərin uçotu jurnalı"ndan istifadə edilir.

Sığorta sinfi ____________________________

2."Yekun" sətri üzrə V sütunda həmin sütun üzrə əvvəlki sətirlərdəki "Aralıq yekun"ların cəmi göstərilir.

Sığorta sinfi ____________________________

1. Hesabat tarixinin sığorta ödənişləri dövrünə və ya yığım dövrünə aid olmasından asılı olaraq, müvafiq hesablamaların aparılması üçün V və ya XIV sütunun yekunu qəbul edilir.

2. Müvafiq sütunun yekunu həmin sütun üzrə əvvəlki sətirlərdəki "Aralıq yekun"ların cəminə bərabərdir.

Sığorta sinfi ____________________________

1. II sütunda bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-20 №-li Formanın V sütunu üzrə alınan müvafiq "Aralıq yekun"lar göstərilir.

2."Yekun" sətri üzrə IV sütunda həmin sütun üzrə əvvəlki sətirlərdəki məbləğlərin cəmi göstərilir.

Sığorta sinfi ____________________________

1. II sütunda bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-21 №-li Formanın V və ya XIV sütunu üzrə alınan müvafiq "Aralıq yekun"lar göstərilir.

2."Yekun" sətri üzrə IV sütunda həmin sütun üzrə əvvəlki sətirlərdəki məbləğlərin cəmi göstərilir.

Sığorta sinfi____________________

Hesabat tarixindən əvvəlki rübün sonuna KRE

Hesabat tarixinə sığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi

Hesabat tarixinə təkrarsığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi

Hesabat tarixinə KRE ("1000" + 12% x max("1100" - "1200"; 0))

(N-1) təqvim ilinin sonuna katastrofik risk təminatı üzrə hesablanmış xalis baza sığorta haqqı

(N-2) təqvim ilinin sonuna katastrofik risk təminatı üzrə hesablanmış xalis baza sığorta haqqı

(N-3) təqvim ilinin sonuna katastrofik risk təminatı üzrə hesablanmış xalis baza sığorta haqqı

(N-4) təqvim ilinin sonuna katastrofik risk təminatı üzrə hesablanmış xalis baza sığorta haqqı

(N-5) təqvim ilinin sonuna katastrofik risk təminatı üzrə hesablanmış xalis baza sığorta haqqı

Hesabat tarixinə yekun KRE min (max("1300"-"1350";0); 150% x max("1400"; "1500";"1600";"1700";"1800"))

2. Kodu 1100 olan sətirdə bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-10 №-li Formanın X sütununun hesabat tarixi ilə qutaran rübə uyğun məbləği göstərilir. Həyatın yığım sığortası üzrə isə bu sətirdə “Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin uçotu jurnalı”na uyğun olaraq ödənilmiş sığorta (təkrarsığorta) haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi (komisyon muzd çıxılmaqla) göstərilir.

3. Kodu 1200 olan sətirdə bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-14 №-li Formanın X sütununun hesabat tarixi ilə qutaran rübə uyğun məbləği göstərilir. Həyatın yığım sığortası üzrə isə bu sətirdə “Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin uçotu jurnalı”na uyğun olaraq hesablanmış təkrarsığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsinin (komisyon muzd çıxılmaqla) bir rübə mütənasib hissəsi göstərilir.

4. Müvafiq təqvim ilinin sonuna katastrofik risk təminatı üzrə hesablanmış xalis baza sığorta (təkrarsığorta) haqqı “Sığorta (təkrarsığorta) müqavilələrinin uçotu jurnalı”na uyğun olaraq sığorta (təkrarsığorta) haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi (komisyon muzd çıxılmaqla) ilə təkrarsığorta haqqının katastrofik risk təminatına düşən hissəsi (komisyon muzd çıxılmaqla) arasındakı fərqə bərabərdir.

1. Riyazi ehtiyatların müəyyən edildiyi sığorta sinifləri üzrə IV sütunda müvafiq olaraq bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-1 və 9-9, 9-2 və 9-18, 9-3 və 9-22, 9-4 və 9-23 №-li Formaların yekun məbləğlərinin cəmi, V sütunda isə 9-8, 9-17, 9-20 və 9-21 №-li Formaların yekun məbləğləri göstərilir.

2. Baş vermiş, lakin bildirilməmiş zərərlər ehtiyatının müəyyən edildiyi sığorta sinifləri üzrə IV sütunda bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 12 №-li Formanın, V sütunda isə 16 №-li Formanın yekun məbləği göstərilir.

3. Bildirilmiş, lakin tənzimlənməmiş zərərlər ehtiyatının müəyyən edildiyi sığorta sinifləri üzrə IV sütunda müvafiq olaraq bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-5 və 9-6 №-li Formaların, V sütunda isə 9-13 və 9-19 №-li Formaların yekun məbləğləri göstərilir.

4. Katastrofik risklər üzrə ehtiyatın müəyyən edildiyi sığorta sinifləri üzrə IV sütunda bu Qaydaya 4 nömrəli Əlavədəki 9-24 №-li Formanın yekun məbləği göstərilir.

5. "Yekun" sətri üzrə IV, V və VI sütunlarda həmin sütunlar üzrə əvvəlki sətirlərdəki "Aralıq yekun"ların cəmi göstərilir.

“Həyat sığortası və qeyri-həyat sığortası üzrə sığorta ehtiyatlarının formalaşdırılması Qaydası”nın təsdiq edilməsi barədə (Mərkəzi bankın qərarı, 13.03.2024)

Bu maddə üzrə məhkəmə təcrübəsi