Təhlükəli yüklərin avtomobil nəqliyyatı ilə daşınması Qaydalarının təsdiq edilməsi haqqında
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI
"Nəqliyyat haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1999-cu il 27 iyul tarixli, 165 nömrəli Fərmanının icrası ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti qərara alır:
1. "Təhlükəli yüklərin avtomobil nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları" təsdiq edilsin (əlavə olunur).
2. Bu qərar imzalandığı gündən qüvvəyə minir.
Azərbaycan Respublikasının Baş naziri A. Rasİzadə
Bakı şəhəri, 27 yanvar 2000-ci il
1.1. Bu Qaydalar Azərbaycan Respublikası ərazisində avtomobil nəqliyyatı vasitələri ilə təhlükəli yüklərin* daşınmasında təhlükəsizliyin təmin edilməsi üzrə əsas tələbləri müəyyən edir.
1.2. Bu Qaydalar xüsusi tələblə və təlimatla daşınan hərbi təyinatlı maddə və məmulatlara, eləcə də, «Təhlükəli yüklərin sinifləri. Təsnifatı. Təhlükə nişanları»nda nəzərdə tutulmuş 9.2 sinifaltına* aid məmulatların, həmçinin məhdud miqdarda təhlükəli maddə və məmulatların (güclü təsirə malik zəhərləyici və partlayıcı maddə və məmulatlar istisna olmaqla) daşınmasına aid edilmir.
Bir avtomobil nəqliyyatı vasitəsi ilə** məhdud miqdarda təhlükəli maddə və məmulat təhlükəsiz yük kimi daşına bilər. Bu zaman həmin təhlükəli maddə və məmulatın miqdarı "Təhlükəli yüklərin avtomobil yolları ilə beynəlxalq daşımaları haqqında" Avropa Sazişinin (ADR) (bundan sonra – Avropa Sazişi) müddəaları***, həmçinin digər müvafiq normativ sənədlərin tələbləri əsasında təsbit edilir və müəyyən növ təhlükəli yüklərin daşınması şərtlərində qeyd olunur (əlavə 3).
Məhdud miqdarda təhlükəli maddə və məmulatın daşınması zamanı onların qabları, qablaşdırılması, qabların nişanlanması və s. üzrə müvafiq tələblərə əməl edilməlidir. Məhdud miqdarda təhlükəli maddə və məmulatları daşıyan nəqliyyat vasitələrində bu Qaydalarda nəzərdə tutulan digər təhlükəli yüklər daşınmamalıdır.
1.3. Mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq, hüquqi şəxslər, habelə hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslər təhlükəli yüklərin daşınması üzrə fəaliyyət növünə Dövlət Sənayedə İşlərin Təhlükəsiz Görülməsinə Nəzarət və Dağ-Mədən Nəzarəti Komitəsindən (Dövlətdağmədəntexnəzarət Komitəsi) xüsusi razılıq (lisenziya) almalıdırlar.
1.4. Avropa Sazişinin müddəaları, eləcə də digər normativ aktlar əsasında işlənib hazırlanmış, müəyyən növ və qrupdan olan təhlükəli yüklərin təhlükəsiz daşınma şərtləri Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi ilə razılaşdırılmaqla, onları istehsal edən (göndərən) və ya qəbul edən dövlət, qeyri-dövlət orqanları və hüquqi şəxslər tərəfindən təsdiq edilir.
Təhlükəli yüklərin daşınma şərtləri yüklərin daşınmasını həyata keçirən dövlət, qeyri-dövlət orqanları və hüquqi şəxslər tərəfindən hazırlandığı təqdirdə istehsalçı ilə (yükü göndərənlə)**** razılaşdırılır.
Güclü təsirə malik zəhərləyici və partlayıcı, eləcə də xüsusi aktivliyi 7,4x10 Bk.kq, yaxud 0,002 mkKi.q-dən artıq olan radioaktiv maddələrin təhlükəsiz daşınma şərtləri Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi və Daxili İşlər Nazirliyinin Dövlət Yol Polisi İdarəsi (DİN DYPİ) ilə, partlayıcı materiallar və güclü təsirə malik zəhərləyici maddələrin təhlükəsiz daşınma şərtləri isə Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin müvafiq sənaye sahələri üzrə orqanları və DİN-in İctimai Təhlükəsizlik İdarəsi ilə razılaşdırılır.
1.5. Təhlükəli yüklərin boş qabları əmtəə-nəqliyyat sənədlərində qabları təmizləyən təşkilatın «Qab təmizlənib, təhlükəsizdir» qeydi olduqda təhlükəsiz yük kimi ümumi əsaslarla, həmin qeyd olmadıqda isə onlarda olmuş təhlükəli yüklərin daşınma şərtlərinə uyğun daşınır.
1.6. Avtomobil nəqliyyatı vasitələri ilə təhlükəli yüklərin daşındığı qablar, maddə və məmulatlar istehsalçılar və ya onları göndərənlər tərəfindən nişanlanır və dövlət standartları ilə müəyyən olunmuş qaydada təhlükə nişanları ilə təchiz edilirlər.
1.7. Bəzi təhlükəli yüklərin daşınması üçün yükü göndərən və ya qəbul edən tərəfindən təhlükəsiz daşınma şərtlərində nəzərdə tutulduğu hallarda məsul şəxs və mühafizə təyin edilir.
1.8. Təhlükəli yüklərin daşınması zamanı baş vermiş qəza hadisələri barədə ilkin təcili məlumatı Daxili İşlər Nazirliyinə və Fövqəladə Hallar Nazirliyinə yükgöndərən və yaxud alan təşkilat verməlidir.
1.9. Təhlükəli yük daşıyan avtomobil sürücüsü, ixtisaslaşdırılmış təhsil kurslarında DYP və Fövqəladə Hallar Nazirliyi ilə razılaşdırılmış proqram əsasında xüsusi hazırlıqdan keçdikdən sonra avtomobili idarə etməyə buraxılır.
1.10. Təhlükəli yüklərin daşınmasında nəqliyyat vahidi kimi istifadə edilən avtonəqliyyat vasitəsi və qoşqularının növü və dərəcəsindən asılı olaraq müəyyən olunmuş texniki şərtlər Beynəlxalq standartların tələblərinə uyğun olmalıdır.
1.11. Xarici ölkələrdən radioaktiv və toksik tullantıların saxlanmaq və basdırılmaq üçün Azərbaycan ərazisinə yol verilmir.
II. Təhlükəlİ yüklərİn daşınma marşrutlarının
müəyyən edİlməsİ və razılaşdırılması
2.1. Təhlükəli yüklərin daşınma marşrutunun müəyyən edilməsi Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi və DYP ilə razılaşdırılması həmin yükləri daşıyan avtonəqliyyat müəssisələri və ya sənaye müəssisələrinin (hüquqi şəxslərin) avtonəqliyyat təsərrüfatları və fiziki şəxslər tərəfindən həyata keçirilir.
2.2. Daşınma marşrutu müəyyən edilərkən aşağıdakılar nəzərdə tutulmalıdır:
a) daşınma marşrutunun mümkün qədər yaşayış məntəqələrindən, eləcə də sənaye obyektlərinin, istirahət zonalarının, təbii qoruqların və memarlıq abidələrinin yaxınlığından keçməməsi;
b) təhlükəli yüklər iri yaşayış məntəqələrindən daşındığı təqdirdə marşrutun mədəni-maarif, tədris, müalicə və məktəbəqədər təhsil müəssisələrindən mümkün qədər aralı keçməsi.
2.3. Təhlükəli yüklərin daşınma marşrutları onların daşınmasını həyata keçirən avtonəqliyyat müəssisələrinin yerləşdiyi ərazi üzrə və yaxud həmin nəqliyyat vasitələrinin müvəqqəti qeydiyyata alındığı nəzarət orqanları tərəfindən aşağıda göstərilən qaydada:
a) yüklərin daşınma marşrutu rayon tərkibinə daxil olan şəhər hüdudundan keçdikdə rayon icra hakimiyyəti, DYP və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin təhlükəli yüklərin daşınmasına nəzarət müfəttişliyi ilə;
b) yüklərin daşınma marşrutu respublika əhəmiyyətli şəhər hüdudlarından keçdikdə şəhər icra hakimiyyəti, DYP və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin təhlükəli yüklərin daşınmasına nəzarət müfəttişliyi ilə;
c) marşrut Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisindən keçdikdə Muxtar Respublikanın DYP və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Naxçıvan üzrə bölgə müfəttişliyi ilə;
ç) marşrut Respublikanın magistral avtomobil yollarından keçdikdə Azərbaycan Respublikası DİN-in YPD İdarəsi və Fövqəladə Hallar Nazirliyi ilə razılaşdırılır.
2.4. Təhlükəli maddə və məmulatların daşınma marşrutlarının razılaşdırılması üçün avtonəqliyyat müəssisələri onların daşınmasına ən azı 10 gün qalmış DYP-yə aşağıdakı sənədləri təqdim edir:
a) Dövlətdağmədəntexnəzarət Komitəsindən təhlükəli yüklərin daşınması ilə əlaqədar fəaliyyət növlərinin həyata keçirilməsi üçün alınmış xüsusi razılığın (lisenziyanın) surəti;
b) Azərbaycan Respublikası DİN-in qüvvədə olan müvafiq normativ aktlarına uyğun olaraq daxili işlər orqanlarının icazəsi;
c) təhlükəli yükün Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi tərəfindən razılaşdırılmış daşınma marşrutu blankı (4 nömrəli əlavə);
ç) nəqliyyat vasitələrinin təhlükəli yüklərin daşınmasına buraxılması haqqında Fövqəladə Hallar Nazirliyinin müvafiq orqanı tərəfindən verilmiş şəhadətnamənin surəti (5 nömrəli əlavə).
Daşınma marşrutu əcnəbi dövlətlərin ərazilərindən keçdiyi halda, bu Qaydaların tələbləri ilə yanaşı əcnəbi dövlətlərin hakimiyyət orqanları tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada onların müvafiq nəzarət orqanları ilə razılaşdırılmış marşrut barədə Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyinə və DİN-in DYP İdarəsinə əlavə sənəd təqdim edilir.
2.5. Təhlükəli yüklərin daşınmasını həyata keçirən avtonəqliyyat müəssisələri daşınma marşrutunun təsdiq edilməsi üçün DYP-yə və Fövqəladə Hallar Nazirliyinə bu Qaydaların 6 nömrəli əlavəsində verilmiş siyahıya uyğun olaraq məlumatlar təqdim edir.
2.6. DYP və Fövqəladə Hallar Nazirliyi həmin məlumatları aldıqdan sonra 10 gün ərzində daşınma marşrutunu razılaşdıraraq avtonəqliyyat müəssisəsinə qaytarır (6 nömrəli əlavə).
2.7. Avtonəqliyyat müəssisəsi təsdiq edilmiş məlumatlar əsasında 4 nüsxədən ibarət daşınma marşrutu tərtib edir və onu razılaşdırmaq üçün digər sənədlərlə birlikdə müvafiq DYP İdarəsinə və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin təhlükəli yüklərin daşınmasına nəzarət edən müfəttişliyinə təqdim edir. Razılaşdırılan marşrutun etibarlılıq müddəti 12 aydan çox olmamalıdır.
2.8. Daşınma marşrutunun birinci nüsxəsi DYP-də, ikinci nüsxəsi Fövqəladə Hallar Nazirliyinin təhlükəli yüklərin daşınmasına nəzarət edən müfəttişliyində, üçüncü nüsxəsi avtonəqliyyat müəssisəsində saxlanır, dördüncü nüsxəsi daşınmaya məsul şəxsə, o olmadıqda isə sürücüyə verilir.
2.9. Daşınma marşrutunun dəyişdirilməsi zəruri olduqda avtonəqliyyat müəssisəsi yeni marşrutu əvvəlki marşrutu təsdiq etmiş DYP və Fövqəladə Hallar Nazirliyi ilə təkrar razılaşdırır.
2.9-1.Təhlükəli maddə və məmulatların daşınma marşrutlarının razılaşdırılması və daşınma marşrutunun dəyişdirilməsi üçün zəruri olan sənədlərin və ya məlumatların Elektron Hökumət İnformasiya Sistemi vasitəsilə müvafiq dövlət orqanından (qurumundan) əldə edilməsi mümkün olduqda, həmin sənədlər və ya məlumatlar ərizəçidən tələb edilmir. Belə sənədlərin və ya məlumatların Elektron Hökumət İnformasiya Sistemi vasitəsilə əldə edilməsi mümkün olmadığı hallarda onların təqdim edilməsi ərizəçinin razılığı ilə sorğu əsasında müvafiq dövlət orqanından (qurumundan) tələb olunur və ya ərizəçi tərəfindən təmin edilir.
2.10. Razılaşdırılması tələb olunmayan marşrutlar üçün marşrut vərəqəsi 2 nüsxədən ibarət tərtib edilir, birinci nüsxə avtonəqliyyat müəssisəsində saxlanır, ikinci nüsxə daşınmaya məsul olan hüquqi və fiziki şəxsə, onlar olmadıqda isə sürücüyə verilir.
2.11. Təbii fəlakətlər, bədbəxt hadisələr və s. zamanı qəza-bərpa işlərinin icrası üçün məhdud miqdarda partlayıcı maddə və məmulatların təcili daşındığı hallarda marşrutun DYP ilə razılaşdırılması məcburi deyildir. Bu cür daşınma halları, daşınmanın məqsədi və daşınan təhlükəli maddə və məmulatın miqdarı göstərilməklə daşınma üçün verilmiş xüsusi razılığın (lisenziyanın) şərtlərində öz əksini tapmalıdır.
Həmin daşınmaların təcili və təhlükəsiz həyata keçirilməsinə şərait yaradılması üçün DYP-yə məlumat verilməlidir.
III. Təhlükəlİ yüklərİ daşıyan nəqlİyyat
vasİtələrİnİn hərəkətİnİn təşkİlİ
3.1. Təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti «Yol hərəkəti haqqında» və «Nəqliyyat haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunlarına, müvafiq normativ aktlara, bu Qaydaların tələblərinə və təhlükəli yüklərin daşınması üçün alınmış müvafiq fəaliyyət növünün həyata keçirilməsinə xüsusi razılığın (lisenziyanın) şərtlərinə uyğun olaraq təşkil edilir.
3.2. Təhlükəli yüklər nəqliyyat vasitələri karvanları ilə daşınarkən karvandakı nəqliyyat vasitələri arasında aşağıdakı məsafələr saxlanmalıdır:
a) düzənlik yerlərdən keçən yol sahələrində hərəkət zamanı — ən azı 50 metr;
b) dağlıq yerlərdən keçən yol sahələrində hərəkət zamanı — ən azı 300 metr.
Təhlükə potensiallı yükləri daşıyan nəqliyyat vasitələri karvanla hərəkət edərkən daşınmaya məsul olan şəxs qabaqdakı avtomaşında, daşınma şərtləri ilə karvanın mühafizəsi nəzərdə tutulduğu hallarda isə mühafizəçilərdən biri axırıncı avtomaşında olur.
3.3. Tez alışan və parlayış təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitələri mümkün qədər yanacaqdoldurma məntəqələrindən yanacaq doldurmamaq məqsədi ilə daşınma məntəqəsinə qədər yanacaqla təmin olunur.
Yanacaqdoldurma məntəqəsindən yanacaq doldurmaq zəruriyyəti yarandığı təqdirdə nəqliyyat vasitələri ən azı 25 metr aralı məsafədə dayanır və məntəqədən ağzı bağlı metal qablarda gətirilən yanacaqla, yaxud bu məqsədlə ayrılmış xüsusi səyyar yanacaqdoldurma qurğuları vasitəsilə «Daimi və səyyar yanacaqdoldurma məntəqələrinin texniki istismarı qaydaları» ilə nəzərdə tutulmuş tələblərə əməl edilməklə doldurulur.
3.4. Görünmə sahəsi 300 metrdən az (duman, yağış, qar və s.) olduqda bəzi təhlükəli yüklərin daşınması qadağan edilə bilər. Bu barədə həmin təhlükəli yüklərin daşınma şərtlərində qeyd aparılır.
3.5. Təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitələrinin dayanma və gözləmə (o cümlədən gecələmə) qaydaları təhlükəsiz daşınma şərtləri ilə müəyyən edilir.
Təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitəsi dayandığı və gözlədiyi halda hökmən dayanma əyləci işə salınmalı və yol enişli olduqda nəqliyyat vasitəsinin öz-özünə hərəkət etməməsi üçün təkərlərin qabağına tıxac qoyulmalıdır.
3.6. Partlayış təhlükəli, radioaktiv və güclü təsirə malik zəhərləyici maddə daşıyan beş və daha çox nəqliyyat vasitələrinin karvanı, hərəkət iştirakçılarına təhlükə barədə xəbər vermək və baş verə biləcək qarşı-qarşıya toqquşmanın qarşısını almaq məqsədi ilə daşınmanı müşayiət edən məsul təşkilat tərəfindən ayrılmış müşayiətedici avtomaşınla hökmən təmin edilir.
Müşayiətedici avtomaşın nəqliyyat vasitələri karvanının qabağında, müşayiət olunan avtomaşınlara nisbətən bir qədər solda, eninə qabariti onların eninə qabaritindən bir qədər kənara çıxmaq şərti ilə hərəkət etməlidir.
Sutkanın işıqlı vaxtında və dumanda hərəkət edən müşayiət avtomaşınının fanarlarının yaxın işıqları yandırılmalıdır.
3.7. Müşayiətedici avtomaşın fasilələrlə sayrışan sarı rəngli işıq saçan mayakla təchiz edilir. Mayak yalnız hərəkət iştirakçılarını xəbərdar etmək üçün əlavə vasitədir, o, quraşdırıldığı nəqliyyat vasitəsinə hərəkət zamanı heç bir üstünlük vermir.
3.8. Müşayiətedici avtomaşının müşayiəti ilə hərəkət edən, beş və daha çox nəqliyyat vasitəsinin olduğu karvanda müşayiətedici avtomaşın ilə yanaşı təhlükəli yükləri daşımaq üçün avadanlıqlaşdırılmış bir ehtiyat avtomaşını olur. Həmin avtomaşın karvanın axırında hərəkət edir.
3.9. Respublikaya daxil olan təhlükəli yük daşıyan avtomobilin sürücüsünün qonşu dövlətin ərazisində axırıncı dəfə istirahət etməsi barədə yol vərəqəsinə qeyd olunmalıdır.
3.10. Təhlükəli yüklərin avtomobil nəqliyyatı ilə daşınmasında sürücü yola çıxdıqda radio-telefon və ya mobil telefonla təchiz olunmalıdır.
3.11. 2-ci sinif təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitəsinin sürücüsü və nəzərdə tutulubsa, müşayiətçi əleyhqaz ilə təmin olunmalıdırlar.
3.12. Təhlükəli yüklərin avtomobil nəqliyyatına yüklənməsi (boşaldılması) və onlarla işləmə zamanı nəqliyyatda və ərazidə tütün çəkmək qadağandır.
3.13. Alışma temperaturu 61C-dən aşağı olan təhlükəli yüklərin yüklənməsi, yaxud boşaldılması əməliyyatlarından qabaq statik elektrik cərəyanına qarşı lazımi torpaqlanma aparılmalıdır. Yükün yüklənmə və boşaldılması məhdud sürətlə aparılmalıdır.
IV. Təhlükəlİ yüklərİ daşıyan nəqlİyyat
vasİtələrİ üzrə əlavə tələblər
4.1. Təhlükəli yüklər ixtisaslaşdırılmış xüsusi banlı və ya onların daşınması üçün avadanlıqlaşdırılmış xüsusi təyinatlı texniki təhlükəsizlik üzrə uyğunluq sertifikatı olan nəqliyyat vasitələri ilə daşınır.
Həmin nəqliyyat vasitələrinin texniki-istismar göstəriciləri və texniki vəziyyəti onları istehsal edən zavodun təlimatının, «Nəqliyyat haqqında» və «Yol hərəkəti haqqında» qanunların, müvafiq normativ aktların, bu Qaydaların və xüsusi razılığın (lisenziyanın) tələblərinə və müəyyən növ təhlükəli yüklərin daşınma şərtlərinə cavab verməlidir.
Yuxarıda göstərilən texniki vasitələr Fövqəladə Hallar Nazirliyi tərəfindən verilən şəhadətnamə əsasında DYP-də qeydiyyata alına bilər.
4.2. Partlayış təhlükəli maddə və məmulatları, tez alışan maye və qazları (çəndə və ya konteynerlərdə) daşıyan nəqliyyat vasitəsi radiatorun qabağından sağ tərəfə çıxan səsboğanla təchiz edilir. Mühərrikin yerləşməsi bu cür avadanlıqlaşdırmaya imkan vermədikdə, səsboğan yanacaq borularından, bandan və çəndən aralı sağ tərəfə çıxarılır.
Tez alışan maye və qazları daşıyan nəqliyyat vasitəsinin səsboğanı asan sökülən və quraşdırılan qığılcımsöndürənlə təchiz edilir.*
Həmin nəqliyyat vasitələrinin yanacaq çənlərinin qabaq və arxa tərəfləri metal lövhələrlə qorunmalı, oturacağına 10x10 mm ölçüdə deşikləri olan metal tor quraşdırılmalıdır. Metal lövhə və torla çənin arasındakı məsafə 20 mm-dən az olmamalıdır.
4.3. 1, 2, 3, 4 və 5-ci sinif təhlükəli yükləri daşıyan avtomaşınların elektrik avadanlığı aşağıdakı tələblərə cavab verməlidir:
a) gərginlik 24 voltdan yüksək olmamalıdır;
b) elektrik şəbəkəsi gərginliyin artmasına qarşı elektrik qoruyucuları ilə təchiz edilməlidir;
c) elektrik şəbəkəsi yalnız sürücünün kabinəsindən idarə edilən elektrik düymələri ilə işə salınmalıdır;
ç) banın və kabinənin daxilində olan elektrik lampaları metal torla örtülməlidir.
4.4. 1, 2, 3, 4, 5 və 7-ci sinif təhlükəli yükləri daşıyan furqon tipli avtomaşınların banı möhkəm bağlı olmalı, banda yarıqlar olmamalı, ban kabinədən ayrı olmaqla aralarındakı məsafə ən azı 150 mm olmalıdır.
Təhlükəli yükləri daşıyan furqon tipli avtomaşınların banı lazım olduğu təqdirdə təhlükəsiz daşınmanın şərtlərinə uyğun olaraq havadəyişən cihazlarla təchiz edilərək, qapıları cəftə ilə bağlanır.
4.5. Təhlükəli yüklər açıq banlı avtomaşınlarla daşındığı hallarda onların banları çətin yanan, su keçirməyən çadırla örtülməli, çadır tarım çəkilməli və banın yanlarını ən azı 200 mm örtməlidir.
4.6. Zəruri olduğu tədbirdə təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitələri üçün təhlükəsiz daşınma şərtlərinə uyğun olaraq əlavə tələblər də nəzərdə tutula bilər.
4.7. Təhlükəli yükləri daşıyan hər bir nəqliyyat vasitəsi yol hərəkəti üzrə normativ aktlarda nəzərdə tutulduğundan əlavə aşağıdakı ləvazimatlarla da təchiz edilməlidir:
a) nəqliyyat vasitəsinin xırda təmiri üçün alətlər dəsti ilə;
b) həcmi 5 litrdən az olmayan toz və ya karbon qazlı odsöndürənlə;
c) öz-özünə hərəkət etməyə qarşı tıxacla.
Təhlükə barədə xəbərdarlıq sisteminin qəza vərəqəsində (8 nömrəli əlavə) nəzərdə tutulan hallarda nəqliyyat vasitələri daşınan təhlükəli maddə və məmulatların zərərsizləşdirilməsi, müşayiətçinin və sürücünün təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün müvafiq ləvazimatlarla təchiz edilməlidir.
1, 3 və 7-ci sinif təhlükəli yüklər, tez alışan və zəhərli qazlar, güclü təsirə malik zəhərləyici maddələr daşınarkən nəqliyyat vasitələri əlavə olaraq iki ədəd «Giriş qadağandır» nişanı ilə təchiz edilməlidir.
4.8. Təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitələrinə və avtoçənlərə bu Qaydaların «Təhlükə barədə xəbərdarlıq sisteminin» müvafiq bölməsinin tələbinə uyğun olaraq xəbərdarlıq nişanları quraşdırılır.
Nəqliyyat vasitəsi (o cümlədən çənli) müxtəlif növ təhlükəli yüklər daşıyarkən ona quraşdırılan xəbərdarlıq nişanında daha çox təhlükəli yüklər barədə məlumatlar qeyd edilir.
Xəbərdarlıq nişanları nəqliyyat vasitələrinin bamperlərinin sağ tərəfinə və arxadan banın (çənin) arxasına yola şaquli vəziyyətdə quraşdırılır.
Təhlükəli yüklər boşaldıqdan və qablar təmizləndikdən sonra nəqliyyat vasitələrinə quraşdırılan xəbərdarlıq nişanları çıxarılır, yaxud üstü örtülür və ya rənglənir.
4.9. 1-ci sinif təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitələrinin və avtoçənlərin texniki vəziyyətinin onları istehsal edən zavodun təlimatının, «Yol hərəkəti haqqında» Qanunun, bu Qaydaların tələblərinə və müəyyən növ təhlükəli yüklərin təhlükəsiz daşınması üzrə lisenziyaların şərtlərinə cavab verib-verməməsinin yoxlanması üçün onlar qanunla müəyyən edilmiş hallarda DYP-də texniki baxışından keçirilməlidir.
Nəqliyyat vasitələrinin texniki vəziyyətləri yuxarıda göstərilən tələblərə cavab verdikdə, Fövqəladə Hallar Nazirliyi və DYP təhlükəli yüklərin daşınmağa buraxılması haqqında onlara şəhadətnamə verirlər (5 nömrəli əlavə).
1-ci sinif təhlükəli maddə və məmulatları daşıyan nəqliyyat vasitələrinə və avtoçənlərə DYP-də təkrar qeydiyyat vərəqələri yazılır və ayrıca kartoteka yeşiklərində saxlanılır.
V. Təhlükəlİ yüklərİ daşıyan nəqlİyyat
vasİtələrİ sürücülərİnə və onları
müşayİət edən şəxslərə əlavə tələblər
5.1. Təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitələrini idarə etməyə ən azı fasiləsiz 3 il sürücülük stajı və həmin növ nəqliyyat vasitəsini idarə etməyə uyğun kateqoriyalı (altkateqoriyalı) sürücü vəsiqəsi olan, müvafiq qaydada təlimatlandırılmış və tibbi yoxlamadan keçmiş sürücülər buraxılır.
5.2. Nəqliyyat vasitəsinin sürücüsü yol hərəkəti haqqında qanunvericiliyin, bu qaydaların tələblərinə və təhlükəli yüklərin təhlükəsiz daşınma şərtlərinə əməl etməlidir.
5.3. Təhlükəli yüklərin beynəlxalq daşınmasında avtomaşının sürücüsü sutkada 12 saatdan çox idarə etməyə məcbur olduğu təqdirdə xəttə iki sürücü göndərilir.
5.4. Təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitəsinin sürücüsündə yol hərəkəti qaydalarında göstərilənlərdən əlavə aşağıdakı sənədlər olmalıdır:
a) daşınmaya məsul şəxs olmadıqda təhlükəli yükün daşınma marşrutu (4 nömrəli əlavə);
b) nəqliyyat vasitəsinin təhlükəli yüklərin daşınmasına buraxılması haqqında şəhadətnamə (5 nömrəli əlavə);
c) sürücünün təhlükəli yüklərin daşınmasına buraxılması haqqında şəhadətnamə (7 nömrəli əlavə);
ç) təhlükə barədə xəbərdarlıq sisteminin qəza vərəqəsi (8 nömrəli əlavə).
Təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitələrinin yol vərəqəsinin sol yuxarı küncündə qırmızı rəngli mürəkkəblə «Təhlükəli yük» sözləri qeyd edilməlidir.
5.5. Təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitəsinin sürücüsünə müəyyən edilmiş marşrutdan kənara çıxmağa icazə verilmir. O, göstərilən bütün tələbləri yerinə yetirməyə borcludur.
Hərəkətin şəraitindən asılı olaraq, lazım gəldikdə DYP-nin işçiləri ayrı-ayrı sahələrdə hərəkət marşrutunu dəyişmək haqqında qeydlər edə bilərlər.
5.6. Təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitəsi yolda məcburi dayanmalı olduqda (sürücüdən asılı olmayan səbəblərdən — xarab olduqda, yol bağlı olduqda və s.) sürücü dayanma yerinə «Yol hərəkəti haqqında» Qanuna müvafiq olaraq işarələr qoymalı, təhlükəsiz daşınma şərtlərində nəzərdə tutulduğu halda isə yoldan kənara çıxarılması üçün tədbir görməlidir.
Nəqliyyat vasitəsi ətrafdakılar üçün xüsusilə təhlükəli olan yüklərin qablarının zədələnməsinə görə məcburi dayanmalı olduğu halda ondan 100 metr qabaqda və arxada «Giriş qadağandır» işarələri qoyulur. Sürücü «Giriş qadağandır» nişanı olmadığı təqdirdə bu məqsədlə qəza dayanma nişanından istifadə edərək hərəkəti dayandırır.
Dayanma yeri və səbəbləri barədə ərazi üzrə DYP-yə məlumat verilir.
5.7. Təhlükəli yük daşıyan nəqliyyat vasitəsi xarab olduqda, 2 saat ərzində onu təmir etmək və ya yoldan kənarlaşdırmaq mümkün olmadığı halda sürücü avtonəqliyyat müəssisəsindən təcili texniki xidmət avtomaşınının çağırılması üçün tədbirlər görür.
5.8. Yol-nəqliyyat və digər qəza hadisələri baş verdiyi hallarda sürücü yol hərəkəti qaydalarına və normativ aktların tələblərinə uyğun hərəkət etməli və aşağıdakıları yerinə yetirməlidir:
a) zəruri olduğu halda yanğınsöndürən maşının çağırılması üçün tədbir görmək;
b) qəzanın nәticәlәrinin ilkin ləğvi üçün qəza vərəqəsinin tələblərinə uyğun olaraq tədbir görmək;
c) qəza yerində «Yol hərəkəti haqqında» Qanunun 55, 57 və 73-cü maddələrində və bu Qaydaların 5.6-cı bəndinin tələblərinə uyğun yol nişanları qoymaq;
ç) imkan daxilində kənar şəxsləri qəza yerinə buraxmamaq;
d) qəza yerinə gələn daxili işlər orqanlarının, tibb müəssisələrinin və digər xidmətlərin nümayəndələrinə təhlükə və görülmüş tədbirlər barədə məlumat vermək və daşınan yükün nəqliyyat sənədlərini təqdim etmək.
5.9. Daşınma marşrutu üzrə hərəkət vaxtı sürücü nəqliyyat vasitəsinin texniki vəziyyətinə, yüklərin banda bağlanmasının möhkəmliyinə, markasının və plombunun yerində olmasına nəzarət edir.
5.10. Təhlükəli yüklərin daşındığı nəqliyyat vasitəsini idarə edən sürücülərə aşağıdakılar qadağan edilir:
a) nəqliyyat vasitəsini yerindən kəskin tərpətmək;
b) nəqliyyat vasitəsini kəskin tormozlamaq;
c) sürət ötürücüsünün neytral vəziyyətində söndürülmüş mühərriklə hərəkət etmək;
ç) partlayıcı maddələr, tez alışan maye və qazlar, bərk xüsusiyyətli təhlükəli məmulatlar daşıyarkən tütün çəkmək;
d) nəqliyyat vasitələrindən 100 metrdən yaxın məsafədə od (tonqal) yandırmaq;
e) zəruri olmadığı hallarda (yükü müşayiət edən şəxs olmadıqda) nəqliyyat vasitəsini tərk etmək.
5.11. Nəqliyyat vasitəsi ilə sənədlərdə nəzərdə tutulmayan yükləri, həmçinin yüklərin daşınması ilə əlaqədar olmayan şəxsləri daşımaq qadağandır.
5.12. Təhlükəli yükləri müşayiət edən şəxslərin (daşınmaya məsul şəxs, mühafizəçi, dozimetrçi və s.), onların həmin marşrutda təhlükəli yüklərin daşınmasında iştirakına icazə verən şəhadətnamələri olmalı və soyadları, adları, atalarının adları yol vərəqəsində qeyd edilməlidir.
5.13. Müşayiət edən şəxs öz fəaliyyətində müəyyən olunmuş təlimatı, eləcə də təhlükəli yüklərin təhlükəsiz daşınması üçün lisenziyada verilmiş şərt və tələbləri rəhbər tutur.
VI. Təhlükəlİ yüklərİ daşıyan nəqlİyyat vasİtələrİ
məcburİ dayandıqda və yol-nəqlİyyat hadİsəsİ
baş verdİkdə daxİlİ İşlər orqanları
əməkdaşlarının vəzİfələrİ
6.1. Ətrafdakılar üçün təhlükəli olan yüklərin qablarının zədələnməsinə görə nəqliyyat vasitəsinin məcburi dayanması barədə məlumat və ya ərizə daxil olarkən DYP hissəsinin növbətçisi:
a) dayanma yerini və səbəblərini aydınlaşdırır;
b) təhlükəli yükün adını və xüsusiyyətini, təcili tədbirlər kodunu və təhlükənin yayılma mənbəyini dəqiqləşdirir;
c) zəruri hallarda təcili tibbi yardım, yanğından mühafizə və mülki müdafiə* xidmətləri əməkdaşlarının hadisə yerinə göndərilməsini təşkil edir, alınmış məlumatlarla onları tanış edir;
ç) DYP-nin yol-patrul xidməti müfəttişini və ya polisin post-patrul xidməti dəstəsini hadisə yerinə göndərir, onlara şəxsi təhlükəsizliklərini təmin etmələri barədə tövsiyələr verir;
d) alınan məlumatlar və görülən tədbirlər barədə daxili işlər sisteminin yuxarı orqanlarının növbətçi hissələrinə məlumat verir.
6.2. Məcburi dayanma yerinə gələn yol polisi müfəttişləri və post-patrul xidməti dəstəsi (heyəti):
a) sürücü tərəfindən dayanma yerində «Yol hərəkəti haqqında» Qanunun 55, 57 və 73-cü maddələrinin və bu Qaydaların 5.6-cı bəndinin tələblərinə uyğun olaraq nişanların düzgün qoyulmasını yoxlayır;
b) mövcud vəziyyət barədə növbətçi hissəyə məruzə edir;
c) zəruri hallarda təhlükəli yükləri olan nəqliyyat vasitələrinin təhlükəsiz yerə aparılmasını təşkil edir;
ç) lazım gəldiyi təqdirdə nəqliyyat vasitələrinin məcburi dayanma yerlərindən kənar dolayı yollarla hərəkətini təşkil edir;
d) imkan daxilində dayanmanın səbəblərini aradan qaldırmağa çalışır;
e) zəruri olduğu hallarda təhlükənin yayılma mənbəyinin məhdudlaşdırılması üçün tədbirlər görür;
ə) dayanmanın səbəblərini aradan qaldırdıqdan və təhlükənin yayılma mənbəyini ləğv etdikdən sonra hərəkəti davam etdirməyin mümkünlüyü barədə növbətçi hissəyə məruzə edir.
6.3. Təhlükəli yük daşınarkən baş vermiş yol-nəqliyyat hadisəsi (YNH) barədə məlumat və ya ərizə daxil olduqda DYP hissəsinin və ya daxili işlər orqanlarının növbətçi müfəttişi:
a) hadisə yerini və vaxtını, onun nəticələrini, yükün adını və xüsusiyyətini, təcili tədbirlər kodunu, yükün axmasını və ya tökülməsini, yanğının olub-olmamasını, eləcə də təhlükənin yayılma mənbəyini aydınlaşdırır;
b) zəruri hallarda təcili tibbi yardım, yanğından mühafizə və mülki müdafiə xidmətlərinin əməkdaşlarını çağırır, alınmış məlumatlarla onları tanış edir;
c) yol-nəqliyyat hadisəsi yerinə DYP-nin yol-patrul xidməti müfəttişini və ya polisin post-patrul xidməti dəstəsini hadisə yerinə göndərir, onlara şəxsi təhlükəsizliklərini təmin etmələri barədə təlimat verir;
ç) zərərçəkənlər barədə məlumatları - adını, soyadını, atasının adını, yaşını, ev ünvanını, iş yerini, ev və iş telefonlarını, dəqiqləşdirir, onlara tibbi yardım göstərilib-göstərilmədiyini, hansı nəqliyyat vasitəsilə haraya aparıldığını müəyyənləşdirir;
d) yol-nəqliyyat hadisəsinə aidiyyәti olan nəqliyyat vasitələrinin markası, nömrəsi, mənsubiyyəti, dayanacaq yeri haqqında məlumatları aydınlaşdırır;
e) şikayətçinin və ya məlumat verənin adını, soyadını, atasının adını, ev ünvanını və telefonunu öyrənir;
ə) hadisə yerinə əməliyyat qrupunun göndərilməsini təşkil edir;
f) DYP və daxili işlər orqanlarının növbətçi hissələrinə yol-nəqliyyat hadisəsi və görülən tədbir barədə məlumat verir.
6.4. Yol-nəqliyyat hadisəsi yerinə gələn yol-patrul xidməti müfəttişi «Dövlət Yol Polisinin yol-patrul xidməti haqqında» Əsasnaməsində göstərilən vəzifələri yerinə yetirməyə borcludur.
a) yol-nəqliyyat hadisələri yerində yol nişanlarının düzgün qoyulmasına nəzarət etmək və aşkar edilmiş nöqsanları aradan qaldırmaq;
b) yol-nəqliyyat hadisəsinin nəticələrinin qəza vərəqəsinə uyğun olaraq aradan qaldırılmasına köməklik etmək, o olmadıqda xəbərdarlıq nişanında göstərilmiş təcili tədbirlər kodundan istifadə etmək;
c) zəruri olduğu hallarda təhlükənin yayılmasının qarşısını almaq üçün tədbirlər görmək;
ç) növbətçi hissəyə yol-nəqliyyat hadisələrinin nəticələrinin aradan qaldırılması barədə vaxtaşırı məlumat vermək.
Polisin post-patrul xidməti dəstəsi yol-nəqliyyat hadisəsi yerinə gəldikdə bu bölmənin «a», «b», «c», «ç» yarımbəndlərində qeyd olunmuş qaydaları yerinə yetirir.
6.5. YNH-nin uçot kartoçkasını dolduran vəzifəli şəxs «Əlavə məlumatlar» bölməsində daşınan təhlükəli yükün adını, sinifini, sinifaltını göstərir.
VII. Təhlükə barədə xəbərdarlıq sİstemİ
7.1. Təhlükə barədə xəbərdarlıq sistemi (TBXS) aşağıdakılardan ibarətdir:
a) nəqliyyat vasitələrinə quraşdırılan və ya yazılan xəbərdarlıq nişanları (9 nömrəli əlavə);
b) yol-nəqliyyat hadisəsini aradan qaldırmaq üzrə tədbirləri müəyyən etmək üçün TBXS-in qəza vərəqəsi (8 nömrəli əlavə);
c) xəbərdarlıq nişanındakı təcili tədbirlər kodunun (TTK) şifrələrini açmaq üçün təhlükə barədə xəbərdarlıq sisteminin qəza məlumat vərəqəsi (10 nömrəli əlavə).
7.2. TBXS-in xəbərdarlıq nişanı müqavilədə razılaşdırılmış və lisenziyada göstərilən şərtlər əsasında təhlükəli yükləri qəbul edənlər, göndərənlər və ya istehsal edənlər tərəfindən tərtib edilir.
7.3. Xəbərdarlıq nişanının ölçüləri nümunədə (9 nömrəli əlavə) göstərilən ölçülərə uyğun olmalıdır.
Xəbərdarlıq nişanları hazırlanarkən aşağıdakılara əməl edilməlidir:
a) xəbərdarlıq nişanının sol hissəsinin fonu ağ rəngdə olmalıdır;
b) təhlükə işarəsinin fonu bu Qaydalara 10 nömrəli əlavədə göstərilən tələblərə uyğun olmalıdır;
c) TTK və BMT siyahısı üzrə nömrəsi qeyd edilən hissənin fonu çəhrayı rəngdə olmalıdır.
ç) «TTK və BMT №-si» sözləri və «Aşılayıcı maddə» sözləri ağ rənglə yazılır;
d) nişanın hüdud xətləri, hissələri ayıran xətlər qara rənglə çəkilir;
e) nişanın hüdud xətləri, nişanın kənarından 5 mm məsafədə və ən azı 5 mm enində qara rəngli düz xətt şəklində çəkilir;
ə) TTK və BMT № yazılan hissənin hərf və rəqəmlərinin eni ən azı 15 mm, təhlükə işarəsininki isə ən azı 3 mm olmalıdır;
f) nişanın hüdud xətlərinin eni ən azı 15 mm olmalıdır;
g) TTK hissəsində əvvəlcə rəqəmlər, sonra isə hərflər yazılır.
Az yük götürən avtomaşınlarda 350x150 mm ölçülü kiçik xəbərdarlıq nişanlarından da istifadə etmək olar.
7.4. TBXS-ın qəza vərəqəsi yükü göndərənlər və ya qəbul edənlər tərəfindən müəyyən növ təhlükəli maddə və məmulat üçün dövlət standartında, texniki normativ aktlarda və lisenziyada göstərilən şərtlərdə nəzərdə tutulmuş təhlükəsiz daşınma şərtlərindəki məlumatlar əsasında doldurulur və avtonəqliyyat təsərrüfatı tərəfindən verilmiş yol vərəqəsinə əlavə edilir. O, təhlükəli yükü daşıyan avtomaşında, yaxud müşayiət avtomaşınında olur.
7.5. Təhlükəli yükün nəqliyyat vasitələri ilə daşınmasına nəzarət edən yol polisi bölümləri də TBXS-in qəza vərəqələri ilə təmin edilirlər.
7.6. TTK-ni müəyyən edərkən nəzərə alınmalıdır ki, TTK-da rəqəmlərlə yanğın və sızma, həmçinin təhlükəli maddələrin axar sulara və su anbarlarına düşməsi nəticəsində yaranan təhlükənin dərəcəsi, hərflərlə isə insanların mühafizəsi işarə edilir. TTK bir, iki və ya daha çox hərf və rəqəmdən ibarət ola bilər. Hər bir işarə ilə yol-nəqliyyat hadisələrinin nəticələri və ya digər hadisələr zamanı görülən müəyyən tədbirlər ifadə edilir. Məsələn, ağ, yaxud sarı fosfor (bu maddənin BMT üzrə qeydiyyat nömrəsi 1881-dir) daşınarkən yol-nəqliyyat hadisəsi və ya digər hadisə baş verdikdə TTK 15D işarəsi aşağıdakıları müəyyən edir:
1) sudan istifadə etməmək, quru odsöndürən maddələr tətbiq etmək;
5) təhlükəli məmulatın axar suya və su anbarına düşməsinin qarşısını almaq;
D) nəfəs cihazının və qoruyucu əlcəyin zəruri olmasını.
7.7. Təhlükəli yüklərin daşınması zamanı baş verən yol-nəqliyyat və ya qəza hadisələrinin nəticələrinin aradan qaldırılması üzrə tədbirlər TBXS-ın qəza vərəqəsinə və məlumat vərəqəsinə uyğun olaraq həyata keçirilir.
Təhlükəli yüklərin avtomobil nəqliyyatı ilə
daşınması Qaydalarına
Yük göndərən — avtonəqliyyat müəssisəsinin daşıdığı təhlükəli yükləri göndərən təşkilat.
Yük qəbul edən — avtonəqliyyat müəssisəsinin daşıdığı yükü qəbul edən təşkilat.
Karvanla hərəkət — təhlükəli yük daşıyan üç və daha çox nəqliyyat vasitəsinin eyni vaxtda hərəkəti.
Yol — hərəkət üçün istifadə olunan hər hansı yol, küçə, dalan və s.
İstehsalçı — təhlükəli maddələri istehsal edən və daşınma üçün hazırlayan (qablaşdıran, nişanlayan və s.) müəssisə.
BMT №-si — çox daşınan təhlükəli maddələrin BMT-nin təhlükəli yüklərin daşınması üzrə Ekspertlər Komissiyası tərəfindən müəyyən edilən qeydiyyat nömrəsi.
Daşınma üçün məsul təşkilat — avtonəqliyyat müəssisəsinə və ya sənaye müəssisəsinin avtonəqliyyat təsərrüfatına yüklərin daşınması üçün sifariş verən, lazım olduğu hallarda daşınma üçün daxili işlər orqanlarından icazə alan və daşınmanın texniki təchizatını təmin edən təşkilat.
Daşınmaya məsul şəxs — təhlükəli yüklərin qəbul edənə çatdırılmasına, sürücü, mühafizəçi və digər müşayiətçi şəxslər tərəfindən yüklərin təhlükəsiz daşınma şərtlərinə əməl edilməsinə məsul olan yük göndərənin və ya yük qəbul edənin nümayəndəsi.
Xüsusi nəqliyyat vasitəsi — bir və ya bir neçə oxşar növdən olan yükləri daşımaq üçün avadanlıqlaşdırılmış avtomaşın.
Təhlükə barədə xəbərdarlıq sistemi (TBXS) — təhlükəli yük daşıyan nəqliyyat vasitəsi barədə xəbərdarlıq edən, yol-nəqliyyat hadisələrinin və digər hadisələrin nəticələrini aradan qaldırmaq üçün tədbirləri müəyyən edən sistem.
Təhlükəli yüklərin avtomobil nəqliyyatı ilə
daşınması Qaydalarına
Müvafiq dövlət standartları «Təhlükəli yüklər. Təsnifatı. Təhlükə nişanları» üzrə tələblərə müvafiq olaraq təhlükəli yüklərə — daşınma, yükləmə, boşaltma işləri və saxlama zamanı partlayışa, yanğına, yaxud nəqliyyat vasitələrinin, anbarların, qurğuların, bina və tikililərin zədələnməsinə, həmçinin insan və heyvanların məhvinə, xəsarət almasına, zəhərlənməsinə, yanıqlar almasına və ya xəstələnməsinə səbəb olan maddə və əşyalar aid edilir.
Təhlükəli yüklər aşağıdakı siniflərə bölünür:*
1-ci sinif — partlayıcı maddələr;
2-ci sinif — təzyiq altında sıxılmış, maye halına salınmış, həll olunmuş qazlar;
3-cü sinif — tez alışan mayelər;
4-cü sinif — tez alışan maddə və materiallar;
5-ci sinif — oksidləşən məmulatlar və üzvü peroksid;
6-cı sinif — zəhərləyici (toksik) maddələr;
7-ci sinif — radioaktiv və yoluxdurucu maddələr;
8-ci sinif — aşındırıcı və yeyici maddələr;
9-cu sinif — digər təhlükəli yüklər.
1-ci sinifə (partlayıcı maddələr) aşağıdakılar daxildir:
kimyəvi reaksiyalara girə bilən və bu zaman ətrafdakı əşyaları zədələyən qazların, istiliyin və təzyiqin yaranmasına səbəb olan partlayıcı maddələr, daha doğrusu bərk, yaxud maye halında olan maddələr və ya maddələrin qarışığı; daşınmasına icazə verilməyən (yüksək təhlükəli partlayıcı maddələr, yəni daha hissiyyatlı və yaxud öz-özünə tez parçalanan maddələr), yaxud təhlükəlilik dərəcəsi digər sinifə müvafiq olan maddələr istisna təşkil edir;
sayı və xassələri təsadüfi alışma, ətrafa səpələnmə, alovlanma, tüstülənmə, qablardan kənarda səsçıxarma hallarına səbəb olmayan partlayıcı maddələr istisna olmaqla tərkibində bir və ya bir neçə partlayıcı maddə olan məmulatlar;
detonasiya verməyən ekzometrik reaksiyalar nəticəsində alov, səs, qaz, yaxud tüstü və ya onların qarışığını yaratmaq üçün istehsal olunan pirotexniki maddələr, tərkibində həmin maddələrin olduğu məmulatlar, daha doğrusu maddələr və ya maddələrin qarışığı.
2-ci sinifə (təzyiq altında sıxılmış, maye halına salınmış həll edilmiş qazlar) aşağıdakı şərtlərdən birinə cavab verən maddələr:
qabda 20C istilikdə izafi təzyiq 1x10PA (1 kq/sm)-ə bərabər və ya artıq olan;
50C istilikdə buxarın mütləq təzyiqi 3x10PA (1 kq/sm)-ə bərabər və ya artıq olan;
kritik istiliyi 50C-dən az olan qazlar.
3-cü sinifə (tez alışan mayelər) DÜİST 12.1.044—84 üzrə alışma istiliyi qapalı qabda 61C, açıq qabda isə 66C istilik verən mayelər, mayelərin qarışığı, məhlullar və suspenziyalar (məs. rəng və lak materialları);
4-cü sinifə tez alışan bərk maddələr, öz-özünə alışan maddələr və su ilə qarışanda tez alışan qazlar buraxan maddələr.;
5-ci sinifə aşındırıcı maddələr və üzvü peroksidlər;
6-cı sinifə (zəhərləyici maddələr) nəfəsalma zamanı (buxar, toz, yaxud havada asılmış qarışıqlar) zəhərlənməyə, udulduqda, yaxud dəriyə toxunduqda aşağıdakı miqdarda toksiki göstəriciləri olan maddələr aiddir:
orta ölüm dozası (LD50);
bərk maddələr udulduqda — 200 mq/kq-dan artıq olmamaqla;
maye halında olan maddələr udulduqda — 500 mq/kq-dan artıq olmamaqla;
dəriyə toxunduqda — 1000 mq/kq-dan artıq olmamaqla;
orta ölüm qarışığı (LK50) olan toz və ya aerovzvesi udulduqda 10 mq/l-dən artıq olmamaqla;
zəhərlənmənin istilik həddi (ZİH) 55C-dən artıq olmamaqla;
mümkün ola biləcək inqalyasiya zəhərlənməsinin əmsalı (MİZƏ) 0,2-dən az olmamaqla;
7-ci sinifə xüsusi aktivliyi 7,4x10 Bkkq (0,02 mkKiq) olan radioaktiv maddələr, eləcə də tərkibində insan və heyvan üçün təhlükəli ağrıtörədici mikroorqanizmlər olan yoluxdurucu maddələr aiddir;
8-ci sinifə özünün kimyəvi təsiri zamanı bilavasitə təmasda olduqda canlı hüceyrələri ciddi şəkildə zədələyən, axma və ya səpələnmə zamanı digər yüklərə və nəqliyyat vasitələrinə zədə yetirə bilən maddələr aid edilir;
9-cu sinifə öz xassələrinə görə əvvəlki siniflərə aid edilməyən, lakin ayrı növ nəqliyyat vasitələri ilə daşınarkən təhlükəsizlik tədbirlərinə riayət olunmasını tələb edən maddələr aiddir.
Təhlükəli yüklərin avtomobil nəqliyyatı ilə
daşınması Qaydalarına
1. Daşınma şərtlərinin etibarlılıq müddəti;
2. Daşınma şərtlərinin aid olduğu təhlükəli maddələrin texniki adı və digər adları (sinonimləri);
3. Dövlət standartları üzrə «Təhlükəli yüklər. Təsnifatı. Təhlükə nişanları» (siniflər, yarımsiniflər, dərəcələr, qruplar) üzrə maddələrin təsnifatı;
4. Maddələrin fiziki-kimyəvi xassələri. Alışqanlığı və partlayıcılığı. Canlı orqanizmlər üçün təhlükəliliyi (dövlət standartlarına, sahə standartlarına və texniki şərtlərə müvafiq olmaqla);
5. Maddələrin qabsız çəkisi və ya qabla birlikdə çəkisi, bir nəqliyyat vasitəsində daşınan maksimum çəkisi;
6. Göstərilən maddə ilə birlikdə daşınması qadağan edilən maddələr və ya daşına bilən maddələr;
7. Bir nəqliyyat vasitəsində təhlükəsiz maddə kimi daşınan maddələrin məhdud miqdarı, yaxud qabların sayı;
8. Təhlükəli maddələrin daşındığı qablar və onlar üzrə tələblər;
9. Boş qabların daşınma şərtləri;
10. Daşınma üçün məsul şəxslərin təyin edilməsi;
11. Mühafizə ilə təmin edilməsi.
Təhlükəlİ yüklərİ daşıyan nəqlİyyat vasİtələrİnİn hərəkətİnİn təşkİlİ
12. Marşrutun müəyyən edilməsi və razılaşdırılması;
13. Mühafizə avtomaşınının və ehtiyat avtomaşınının, eləcə də onların hərəkət qaydalarının müəyyən edilməsi;
14. Hərəkətin icazə verilən maksimum sürət həddi;
15. Çətin yol şəraitində hərəkət (icazə verilir və ya verilmir);
16. Karvanla hərəkət edərkən nəqliyyat vasitələri arasında məsafə müşayiət edən şəxslərin yeri;
17. Məcburi dayanma zamanı nəqliyyat vasitəsinin yoldan kənara çıxarılmasının labüdlüyü;
18. Dayanacağın (o cümlədən gecələmənin) təşkili;
19. Nəqliyyat vasitələrinin yanacaqla doldurulması şərtləri.
Təhlükəlİ yüklərİ daşıyan nəqlİyyat vasİtələrİ üzrə əlavə tələblər
20. Təhlükəli yüklərin daşınmasına yararlı (o cümlədən yanğından mühafizə şərtlərinə uyğun olmaqla) nəqliyyat vasitələrinin tipi;
21. Səsboğanın yerinin dəyişdirilməsinin və qığılcımsöndürənin qoyulmasının labüdlüyü;
22. Yanacaq çəninin avadanlıqlaşdırma yolu ilə təhlükəsizliyinin təmin edilməsi;
23. Elektrik avadanlığı üzrə tələblər;
24. Ban və çən, eləcə də onların avadanlıqlaşdırılması üzrə tələblər;
25. Əlavə ləvazimatlar, həmçinin yanacaqsöndürmə, daşınan yükün neytrallaşdırılması, sürücünün və müşayiət edən şəxslərin fərdi mühafizəsi və s. üçün zəruri olan vasitələrlə nəqliyyat növlərinin təchiz edilməsi.
Təhlükəlİ yüklərİ daşıyan nəqlİyyat vasİtələrİnİn sürücülərİnə aİd əlavə tələblər
26. Sürücünün təhlükəli yüklərin daşınmasına buraxılması şərtləri;
27. Təhlükəli yükləri daşıyan nəqliyyat vasitəsinin sürücüsünün məcburi dayanma (avtomaşının xarab olması, qabların zədələnməsi və s.) hallarında görəcəyi tədbirlər;
28. Yol-nəqliyyat hadisələri zamanı sürücülərin görəcəyi tədbirlər;
29. Təhlükəli yükləri daşıyarkən sürücünün əməl etməsi zəruri olan şərtlər.
Təhlükəlİ yüklərİ müşayİət edən şəxslərə aİd tələblər
30. Qabların zədələnməsi və ya digər qəza şəraitində müşayiət edən şəxslərin görəcəyi tədbirlər;
31. Nəqliyyat vasitələrinin məcburi dayanma hallarında (avtomaşın xarab olduqda və s.) müşayiət edən şəxslərin görəcəyi tədbirlər;
32. Yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı yükü müşayiət edən şəxslərin görəcəyi tədbirlər;
33. Müşayiət edən şəxslərin hərəkətin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üzrə digər vəzifələri.
Təhlükə barədə xəbərdarlıq sİstemİ
34. Nəqliyyat vasitələrinə xəbərdarlıq nişanlarının quraşdırılması zəruri olduğu hallarda onların çertyoju (bütün məlumatlarla birlikdə);
Bir neçə növ təhlükəli yük daşındıqda hər bir maddə və məmulata ayrılıqda qəza vərəqəsi doldurulur.
35. Nəqliyyat vasitələrinə xəbərdarlıq nişanlarının qoyulması zəruri olduğu hallarda onların çertyoju (bütün məlumatlarla birlikdə);
36. Təcili tədbirlər kodunun təsviri;
37. BMT siyahısı üzrə qeydiyyat nömrəsi;
38. Müəyyən növ təhlükəli yükün təhlükəsiz daşınma şərtlərinin tərtib edilməsi üçün əsas götürülmüş normativ aktlar.
* Təhlükəli yüklər — insanlar, canlılar və ətraf mühit üçün təhlükəli olan maddə və məmulatlardır. Təhlükəli yüklər haqqında əsas məlumatlar 2 nömrəli əlavədə verilmişdir.
* Üst-üstə yığılmaqla daşındıqda təhlükə təmayüllü yüklər.
** Sonralar «nəqliyyat vasitəsi» kimi işlənir.
*** BMT-nin Avropa Sazişi 30 sentyabr 1957-ci ildə Cenevrədə imzalanmış və 1968-ci il 29 yanvar tarixdən qüvvəyə minmişdir. 29 iyun 1968-ci və 1 yanvar 1997-ci illərdə müvafiq əlavələr edilmişdir. Azərbaycan Respublikası "Təhlükəli yüklərin quru yollar ilə beynəlxalq daşımaları haqqında" Avropa Sazişinə (DOPOQ) və imzalama Protokoluna 2000-ci il 18 iyul tarixli, 913-IQ nömrəli Qanunla qoşulmuşdur
**** Qaydalarda işlənmiş terminlərin izahı 1 nömrəli əlavədə verilmişdir.
* 1-ci sinif təhlükəli yüklərin ümumi təyinatlı avtomobil nəqliyyatı vasitəsi ilə ancaq bir dəfə daşınacağı halda səsboğanın buraxıcı çıxarıla bilən qığılcımsöndürənin qurulması ilə məhdudlaşa bilər.
* Mülki müdafiə işçiləri radioaktiv və güclü təsirə malik zəhərli maddələrin daşınmasında baş verən hadisə zamanı çağırılırlar.
* «Avropa Sazişi əsasında müəyyən edilmiş təhlükəli yüklərin sinifləri. Təsnifatı. Təhlükə nişanları»na müvafiq olaraq hər sinifdə olan təhlükəli yüklər təhlükəlilik dərəcəsindən asılı olaraq yarımsiniflərə, dərəcələrə və qruplara bölünür.
* Siyahıda təhlükəli yüklərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üzrə əsas məsələlər göstərilmişdir. Təhlükəsiz daşınma şərtləri həm də digər məsələləri (yükləmə, boşaltma şərtləri və s.) əhatə edə bilər.
Təhlükəli yüklərin avtomobil nəqliyyatı ilə
Daşınması Qaydalarına
RAZILAŞDIRILMIŞDIR RAZILAŞDIRILMIŞDIR
Azərbaycan Respublikası
Fövqəladə Hallar Nazirliyi
Təhlükəli Yüklərin Daşınmasına
________________________ Nəzarət edən müfəttişliyin rəisi
__________________________________
DYP rəisi___________________________ __________________________________
(rütbə, soyadı, adı, möhür) (adı, atasının adı, soyadı, möhür)
“____”_____________________200____il “______”_______200___il
Etibarlıdır: Etibarlı:
“______”_______200___ ildən “______”_______200___ ildən
“______”_______200___ ilədək “______”_______200___ ilədək
Yükün texniki adı ________________________________________________________________________
Təhlükəli yükün Avropa Sazişi üzrə
sinfi və yarımsinfi________________________________________________________________________
Təcili tədbirlər kodu______________________________________________________________________
Təhlükəli yükün BMT-nin (Avropa Sazişinin) siyahısı üzrə
Qeydiyyat №- si__________________________________________________________________________
Bir nəqliyyat vasitəsində daşınan yükün çəkisi ________________________________________________ton
Təhlükəli yükü eyni vaxta daşıyan nəqliyyat vasitələrin sayı _____________________avtomaşın
Təhlükəsiz daşınma şərtləri hansı təşkilat tərəfindən
və nə vaxt təsdiq edilmişdir__________________________________________________________________
1 – İcazə verilən sürət həddi____________________________________________________________________
2 – Müşayiət olunma (bütün marşrut boyu, marşrutun müəyyən hissəsində,
Yaxud ehtiyac yoxdur)_________________________________________________________________________
3 – Görünmə məhdud olduqda hərəkət (icazə verilir, icazə verilmir)_______________________________________
4 – Gecə vaxtı hərəkət (icazə verilir, icazə verilmir)_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________________
1. Yükü göndərənin ünvanı və telefonu__________________________________________________________
2. Yükü qəbul edənin ünvanı və telefonu_________________________________________________________
3. Nəqliyyat vasitəsinin keçdiyi yaşayış
məntəqələrinin və küçələrin adı_________________________________________________________________
4. Nəqliyyat vasitəsinin keçdiyi yaşayış
məntəqələrin kənar yolların adı_________________________________________________________________
5. Zəruri hallarda yükün təhvil verilə biləcəyi aralıq
məntəqələrin adı______________________________________________________________________________
6. Dayanma ( o cümlədən gecələmə) yeri_________________________________________________________
7. Yanacaq doldurma yeri______________________________________________________________________
“_____”__________200 ____il Avtonəqliyyat müəssisəsinin və ya sənaye
Müəssisəsinin avtonəqliyyat təsərrüfatının
direktoru _____________________________
Marşrutun etibarlılıq müddəti
“____”____________200 _____ il Fövqəladə Hallar Nazirliyinin
Təhlükəli yükləri daşınmasına nəzarət
müfəttişliyinin rəisi ________________________
DYP rəisi__________________________________
Təhlükəli yüklərin avtomobili
Təhlükəli yüklərin avtomobil nəqliyyatı ilə
Daşınması Qaydalarına
Bu Şəhadətnamə təsdiq edir ki, aşağıda qeyd olunmuş nəqliyyat vasitəsi “Təhlükəli yüklərin avtomobil yolları ilə beynəlxalq daşımaları haqqında” Avropa Sazişində (ADR) qeyd olunmuş şərtlərə cavab verir.
This certificate testifies that the vehicle specified below fulfils the conditions prescribed by the European Agreement concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road (ADR).
№-si / Certificate No.:
2. Nəqliyyat vasitəsinin istehsalçısı /
Vehicle manufacturer:
3. Nəqliyyat vasitəsinin şassi və ban №-si / Vehicle Identification №.:
4. Dövlət qeydiyyat nişanı (əgər vardırsa) / Registration number (if any):
5. Daşıyıcının, operatorun və ya mülkiyyətçinin adı və onun ünvanı /
Name and business address of carrier, operator or owner:
6. Nəqliyyat vasitəsinin təsviri / Description of vehicle:
7. ADR-in 9.1.1.2-ci yarımbəndinə əsasən nəqliyyat vasitəsinin təyinatı (təyinatları) /Vehicle designation(s) according to 9.1.1.2 of ADR:
8. Aşınmaya davamlı tormoz sistemi / Endurance braking system:
Tətbiq olunmur / Not applicable
Nəqliyyat vasitəsinin ümumi kütləsi üçün kifayət edən, ADR-in 9.2.3.1.2-ci yarımbəndinə uyğun effektivlik______t/ The effectiveness according to 9.2.3.1.2 of ADR is sufficient for a total mass of the transport unit of______ t
9. Quraşdırılmış sisternin (sisternlərin) /nəqliyyat vasitəsi-batareyanın (əgər vardırsa) təsviri / Description of the fixed tank(s)/battery-vehicle (if any):
9.1. Çənin istehsalçısı / Manufacturer of the tank:
9.2. Çənin/nəqliyyat vasitəsi-batareyanın təsdiqetmə nömrəsi / Approval number of the tank/battery-vehicle:
9.3. Çənin istehsalçısı tərəfindən verilmiş seriya nömrəsi/ nəqliyyat vasitəsi-batareyanın elementlərinin təyinatı / Tank manufacturer's serial number/ Identification of elements of battery-vehicle:
9.4. İstehsal ili / Year of manufacture:
9.5. ADR-in 4.3.3.1-ci və ya 4.3.4.1-ci yarımbəndlərinə uyğun olaraq sisternin kodu / Tank code according to 4.3.3.1 or 4.3.4.1 of ADR:
9.6. ADR-in 6.8.4-cü yarımbəninə uyğun olaraq TC və TE üzrə xüsusi müddəalar (tətbiq olunursa) / Special provisions TC and TE according to 6.8.4 of ADR (if applicable):
10. Daşınmasına icazə verilən təhlükəli yüklər / Dangerous goods authorised for carriage:
Nəqliyyat vasitəsi 7-ci qrafada qeyd edilmiş təyinatına (təyinatlarına) aid edilmiş təhlükəli yüklərin daşınması üçün şərtlərə cavab verir / The vehicle fulfils the conditions required for the carriage of dangerous goods assigned to the vehicle designation(s) in No.7.
10.1. Nəqliyyat vasitəsi EX/II və ya EX/III təyinatı olduqda / In the case of an EX/II
1-ci sinif yüklər, uyğunluq qrupu J daxil olmaqla / goods of Class 1
compatibility group J
1-ci sinif yüklər, uyğunluq qrupu J istisna olmaqla / goods of Class 1 excluding compatibility group J
10.2. Avtosisternlər/nəqliyyat vasitəsi-batareyalar olduqda / In the case of a tank-vehicle/battery-vehicle
yalnız 9-cu qrafada qeyd edilən istənilən xüsusi müddəalara və sisternin koduna uyğun olaraq icazə verilmiş maddələr daşına bilərvə ya /
only the substances permitted under the tank code and any special provisions specified in No.9 may be carriedor
yalnız aşağıdakı maddələr (yükün sinfi, BMT nömrəsi, zərurət olduqda qablaşdırmanın qrupu və yükgöndərmə üzrə adlar qeyd olunmaqla) daşına bilər /
only the following substances (Class, UN number, and if necessary packing group and proper shipping name) may be carried
Gövdənin, altlığın, avadanlığın materialları ilə və daxili qoruyucu üzlüklə (tətbiq olunursa) təhlükəli reaksiyaya girə bilməyən maddələr /
Only substances which are not liable to react dangerously with the materials of the shell, gaskets, equipment and protective linings (if applicable) may be carried
11. Qeydlər / Remarks:
12. Etibarlıdır / Valid until: Şəhadətnaməni verən təşkilatın möhürü / Stamp of issuing service
Yer, tarix, imza / Place, Date, Signature
1. Nəqliyyat vasitələrinin konstruksiyaları haqqında Birgə Qətnamə (R.E.3) və ya Avropa Şurasının 2007/46/EC Direktivi ilə müəyyən edilmiş mexaniki nəqliyyat vasitələrinin və qoşqularının N və O kateqoriyalarına əsasən.
According to the definitions for power-driven vehicles and for trailers of categories N and O as defined in the Consolidated Resolution on the Construction of Vehicles (R.E.3) or in Directive 2007/46/EC.
2. Lazım olmayanın üstündən xətt çəkməli. Strike out what is not appropriate.
3. Lazım olanı işarələməli. Mark the appropriate.
4. Müvafiq kəmiyyəti göstərməli. 44 t-na bərabər kəmiyyət qeydiyyat sənədində göstərilən “qeydiyyat / istismar üçün icazə verilən maksimum kütləni” məhdudlaşdırmır.
Enter appropriate value. A value of 44 t will not limit the “registration / in-service maximum permissible mass” indicated in the registration document(s).
5. Xüsusi müddəalar (əgər nəzərdə tutulmuşdursa) daxil olmaqla 4.3.3.1.2-ci və ya 4.3.4.1.2-ci yarımbəndlərində nəzərə alınmış ardıcıllığa uyğun olaraq 9-cu qrafada qeyd olunmuş sistern koduna və ya sisternlərin digər kodlarına aid edilən maddələr.
Substances assigned to the tank code specified in No.9 or to another tank code permitted under the hierarchy in 4.3.3.1.2 or 4.3.4.1.2. taking account of the special provision(s), if any.
6. Daşınmasına icazə verilən maddələr 10.2-ci qrafada qeyd edildikdə tələb olunmur.
Not required when the authorized substances are listed in No. 10.2.
Qüvvədəolma müddəti ____qədər uzadılmışdır / Validity extended until_____
Şəhadətnaməni verən təşkilatın möhürü, yer, tarix, imza / Stamp of issuing service, place, date, signature:
Qüvvədəolma müddəti ____qədər uzadılmışdır / Validity extended until______
Şəhadətnaməni verən təşkilatın möhürü, yer, tarix, imza / Stamp of issuing service, place, date, signature:
1. Şəhadətnamənin ölçüləri 210 mm×297 mm olmalıdır.
2. Şəhadətnamə çəhrayı diaqonal zolaqlı ağ rəngdə olmalıdır.
3. Tullantılar üçün vakuum sisterninə malik nəqliyyat vasitəsinin daşınmaya buraxılması haqqında şəhadətnamədə “tullantılar üçün vakuum sisternli nəqliyyat vasitəsi” (həmçinin ingilis dilində “vacum-operated waste tank-vehicle”) qeydi olmalıdır.
4. Aşağıdakı hallarda Şəhadətnamə onu verən təşkilata qaytarılmalıdır:
4.1. nəqliyyat vasitəsinin istismarı başa çatdıqdan sonra;
4.2. nəqliyyat vasitəsi 5-ci qrafada qeyd olunan digər daşıyıcıya, operatora və ya mülkiyyətçiyə verildikdə;
4.3. şəhadətnamənin qüvvədəolma müddəti bitdikdən sonra;
4.4. nəqliyyat vasitəsinin əsas xüsusiyyətlərindən biri və ya bir neçəsi əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdikdə.
Təhlükəli yüklərin avtomobil nəqliyyatı ilə
Daşınması Qaydalarına
1. Təhlükəli yükün texniki adı;
2. Təhlükəli yükün sinfi, sinifaltı;
3. Alışma və partlama xüsusiyyətləri. Canlı orqanizm üçün təhlükəliliyi;
4. Təcili tədbirlər kodu. BMT siyahısı üzrə qeydiyyat nömrəsi;
5. Daşınma müddəti “___”___________200___ ildən “____”_________200__ilədək;
6. Bir nəqliyyat vasitəsində daşınacaq yükün çəkisi, təhlükəli yükləri eyni vaxtda daşıyan nəqliyyat vasitələrinin sayı;
7. Marşrutun başlanğıcındakı, sonundakı və onların arasındakı yaşayış məntəqələri;
8. Hərəkətin icazə verilmiş son sürət həddi;
9. Mühafizə və ehtiyat avtomaşınlar;
10. Çətin yol şəraitində və ya sutkanın gecə vaxtı hərəkət (icazə verilir, icazə verilmir);
11. Nəzərdə tutulan dayanma, gözləmə yanacaq doldurma yerləri.
Təhlükəli yüklərin daşıyan nəqliyyat vasitəsinin hərəkətinə icazə verilən yaşayış məntəqələrinin, küçələrin adı;
Təhlükəli yükü daşıyan nəqliyyat vasitələrinin hərəkətinə icazə verilən yaşayış məntəqələrində kənar yolların adı;
Hərəkət sürətinin məhdudlaşdırılması;
Dayanma və gözlənmə üzrə məhdudiyyətlər;
Hərəkətin digər şərtləri;
Daşınma marşrutunun qüvvədə olma müddəti;
Təhlükəli yüklərin avtomobil nəqliyyatı ilə
Daşınması Qaydalarına
Verilir nəqliyyat vasitəsinin sürücüsü_____________________________________________________________________
(soyadı, adı, atasının adı)
ondan ötrü ki, həqiqətən o, _____________________________________________________________________________
(müəyyən növ və qrup təhlükəli yükün adı)
təhlükəsiz daşınma şərtləri ilə tanış edilmiş, müvafiq hazırlıq keçmiş, təlimatlandırılmış və göstərilən yükün daşınmasına buraxılmışdır.
Hazırlıq keçib “_____”_______________________ 200____ ildə
Təlimatlandırılıb “_____”______________________200 ____ildə
Tibbi müayinədən keçib “_____”_________________200 _____ildə
Şəhadətnamə “_____”________________________2000-ci ilədək etibarlıdır.
Avtonəqliyyat müəssisəsinin, yaxud sənaye
müəssisəsinin avtonəqliyyat təsərrüfatının
________________________________________
(soyadı, adı, atasının adı, imza, möhür)
“_____”__________________200___ il
Təhlükəli yüklərin avtomobil nəqliyyatı ilə
Daşınması Qaydalarına
Təhlükəli məlumat adı_________________________________________________________________________
Digər adlar (sinonimi)_________________________________________________________________________
Təhlükəli məmulatın sinfi və yarım sinfi__________________________________________________________
BMT siyahısı üzrə qeydiyyat N-si _______________________________________________________________
Bir nəqliyyat vasitəsində daşınan məmulatın qabla birlikdə maksimum çəkisi və ya bir qablanmanın və qabın maksimum sayı_________________________________________________________________________________________
Bir nəqliyyat vasitəsində məhdud miqdarda təhlükəsiz yük kimi daşınan məmulatın qabla birlikdə çəkisi və qabların sayı_______________________________________________________________________________
Məmulatın partlama xüsusiyyəti ________________________________________________________________
Məmulatın alışma xüsusiyyəti __________________________________________________________________
Canlı orqanizmlər üçün təhlükəliliyi ____________________________________________________________
Yanğın zamanı istifadə olunması tövsiyə edilən yanğınsöndürmə vəsaitləri_____________________________________________________________________________________
Fərdi mühafizə vəsaitlər:
nəfəs orqanları üçün __________________________________________________________________________
göz üçün ____________________________________________________________________________________
dəri üçün ____________________________________________________________________________________
İlk yardım tədbirləri:_________________________________________________________________________
nəfəs alma çətinləşdikdə_________________________________________________________________________________
boğulduqda __________________________________________________________________________________
təhlükəli məmulat gözə və ya dəriyə düşdükdə___________________________________________________
udulduqda __________________________________________________________________________________
Qab (bağlama) zədələndikdə və ya digər qaza hadisələri zamanı görüləcək tədbirləri____________________________________________________________________________________
Zərərsizləşdirmə tədbirləri və vəsaitləri_________________________________________________________
____________________________________________________________________________________________
Yol nəqliyyat hadisəsi azmanı görülən tədbirlər__________________________________________________
Nəqliyyat vasitəsi xarab olduqda görülən tədbirlər _______________________________________________
____________________________________________________________________________________________
Daşınmaya məsul təşkilat_____________________________________________________________________
Daşınmaya məsul şəxs________________________________________________________________________
(vəzifəsi, soyadı, adı atasının adı, imza, möhür)
“_____”_____________________200_______ il
Təhlükəli yüklərin avtomobil nəqliyyatı ilə
Daşınması Qaydalarına
Təhlükəli yüklərin daşınması
Təhlükəli barədə xəbərdarlıq sistemi
Nəqliyyat vasitələrinə nişanların vurulması
1. Sudan istifadə etməmək, quru odsöndürən maddələri tətbiq etmək
2. Su şırnağı tətbiq etmək
3. Toz halında yayılan su tətbiq etmək
4. Köpük və ya xladon qarışığını tətbiq etmək
5. Təhlükəli məlumatları axar suya və su anbarına düşməsinin qarşısını almaq
N – nəfəs cihazının və qoruyucu əlcəyin olması zəruridir
Ə – yalnız yanğın zamanı nəfəs cihazı və qoruyucu əlcək zəruridir
D – tam mühafizə geyim dəstənin və nəfəs cihazının olması zəruridir
X – yanğın və sızma vaxtı təcili tədbirlər kodu
XX – müvafiq dövlət standartı üzrə təhlükəlilik nişanı
XXX – BMT siyahısı üzrə qeydiyyat №-si
yüksək partlayış təhlükəli
tezalışan mayelər 3.1, 3.2
dəyişən qırmızı və ağ
aşağı hissəsi qırmızı
göy, yuxarıda qara alov
suya qarışarkən alışan 4.3
göy, yuxarıda ağ alov
qazın ayrılması və suya qarışarkən alışma təhlükəsi
oksidləşrici 5.1, yaxud
6-cı sinif təhlükəlilik dərəcəsi 1 və 2
zəhər 6.1 yaxud zəhər 6.2
radioaktiv...........................
7.1-ci sinifaltı qablaşdırma dərəcəsi I
tərkibində..........................
aktivliyi..............................
7.2-ci sinifaltı qablaşdırma dərəcəsi II
yuxarı hissəsi ağ haşiyə ilə sarı, aşağı hissəsi ağ
radioaktiv...........................
tərkibində...........................
aktivliyi...............................
nəqliyyat indeksi...............
7.1..........................................
yuxarı hissəsi ağ, aşağı hissəsi ağ haşiyə ilə qara
aşındırıcı maddələr 8.1, 8.2 yaxud 8.3 (ağ rənglə)
yuxarı hissəsi qara şaquli xətlərə ağ, aşağı hissəsi ağ
daşınan zaman təhlükə yaradan, digər siniflərdə nəzərdə tutulmayan təhlükəli müxtəlif maddələr
1. 12 avqust 2002-ci il tarixli 133 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2002-cı il, № 8, maddə 544)
2. 13 sentyabr 2006-cı il tarixli 207 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2006-cı il, № 9, maddə 822)
3. 7 fevral 2008-ci il tarixli 35 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2008-ci il, № 2, maddə 116)
4. 20 avqust 2010-cu il tarixli 155 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2010-cu il, № 08, maddə 764)
5. 21 avqust 2013-cü il tarixli 224 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (“Azərbaycan” qəzeti, 6 sentyabr 2013-cü il, № 195, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2013-cü il, № 08, maddə 1022)
6. 17 aprel 2018-ci il tarixli 151 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (“Xalq” qəzeti, 20 aprel 2018-ci il, № 88, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2018-ci il, №4, maddə 799)
7. 17 oktyabr 2018-ci il tarixli 459 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (“Xalq” qəzeti, 21 oktyabr 2018-ci il, № 237, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2018-ci il, № 10, maddə 2173)
8. 19 noyabr 2018-ci il tarixli 492 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (“Xalq” qəzeti, 23 noyabr 2018-ci il, № 264, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2018-ci il, № 11, maddə 2442)
9. 30 oktyabr 2021-ci il tarixli 332 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (“Xalq” qəzeti, 4 noyabr 2021-ci il, № 239, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2021-ci il, № 10, maddə 1199)
10. 22 may 2024-cü il tarixli 275 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyinin (AZƏRTAC-ın) rəsmi internet saytı, 25 may 2024-cü il, “Xalq” qəzeti, 26 may 2024-cü il, № 110, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2024-cü il, № 5, II kitab, maddə 612)
11. 24 may 2024-cü il tarixli 279 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı (Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyinin (AZƏRTAC-ın) rəsmi internet saytı, 25 may 2024-cü il, “Xalq” qəzeti, 26 may 2024-cü il, № 110, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2024-cü il, № 5, II kitab, maddə 616)