Kürdəmir Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(041)-2426/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Kürdəmir rayon İş № 2(041)-2426/2025 02.02.2026 KÜRDƏMİR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Mehdiyev Rahid Baxşəli oğlunun sədrliyi Əhmədova Aidə Sədrəddin qızının katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı Azərbaycan Respublikası Qaçqınların və X6 üzrə Dövlət Komitəsinin Mənzil İstismarı Departamentinin cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 qarşı “xüsusi təyinatlı yaşayış X5nin ləğv edilməsi və mənzildən çıxarılma” tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçı Azərbaycan Respublikası Qaçqınların və X6 üzrə Dövlət Komitəsinin Mənzil İstismarı Departamenti (bundan sonra Departament) cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlərin müvəqqəti istifadəsinə verilmiş, Kürdəmir rayonu ərazisində məcburi köçkünlər üçün inşa edilmiş 564 ailəlik qəsəbədə, 11 saylı binanın 36 nömrəli mənzilinə dair 28 yanvar 2020-ci il tarixli “11/36” nömrəli “xüsusi təyinatlı yaşayış sahəsini kirayə müqaviləsi”nin ləğv edilməsi və cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 “11/36” nömrəli mənzildən çıxarılmaqla, “11/36” nömrəli mənzilin boşaldılaraq Komitəsinin Mənzil İstismar Departamentinə təhvil verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia ərizəsində tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2017-ci il 24 fevral tarixli 65 nömrəli qərarı ilə "Məcburi köçkünlərin müvəqqəti yerləşdirilməsi fondunun yaşayış sahələrinin verilməsi Qaydası" təsdiq edilmişdir. Bu Qayda məcburi köçkünlərin müvəqqəti yerləşdirilməsi fondunun yaşayış sahələrinin verilməsi qaydasını müəyyən edir. Məcburi köçkünlərin müvəqqəti yerləşdirilməsi fondunun yaşayış sahələri qismində məcburi köçkünlərin mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədi ilə qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanlarına, sərəncamlarına və dövlət proqramlarına əsasən tikilərək, həmçinin dövlət vəsaiti hesabına məcburi köçkünlərin müvəqqəti yaşaması üçun alınaraq xususi tayinatlı mənzil fonduna daxil edilmiş yaşayış sahələri istifadə edilir. Həmin yaşayış sahələrinin verilməsi Azərbaycan Respublikası Qaçqınların və X6 üzrə Dövlət Komitəsinin (bundan sonra Komitə) qərarı ilə həyata keçirilir. Komitə Nazirlər Kabinetinin 65 saylı Qərarı ila təsdiq olunmuş Qaydalara əsaslanaraq buna daha çox ehtiyacı olan, ağır, qəzalı şəraitdə məskunlaşmış məcburi köçkünlərə yaşayış sahələrinin müvəqqəti verilməsini həyata keçirir. Əlavə olaraq bildirilir ki, Komitə məcburi köçkünlərin müvəqqəti istifadəsinə verilmiş qəsəbələrdəki yaşayış sahələrinin təyinatı üzrə istifadə edilməsinə xüsusi diqqət yetirməklə, daim nəzarətdə saxlayır. Son dövrlərdə aparılmış araşdırmalar nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, bəzi məcburi köçkünlər onlara verilmiş yaşayış sahələrindən təyinatı üzrə istifadə etmir, mənzilləri kirayə verirlər yaxud ümumiyyətlə həmin mənzillərdən istifadə etmirlər. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Qaçqınların və X6 üzrə Dövlət Komitəsinin Mənzil İstismar Departamentinin 28 yanvar 2020-ci il tarixli "11/36" nömrəli xüsusi təyinatlı yaşayış X5nə əsasən, məcburi köçkünlər Cavabdeh2 və Nəsibova X3 tələbinə uyğun olaraq Dövlət Proqramı çərçivəsində Kürdəmir rayonu ərazisində macburi köçkünlər üçün inşa edilmiş 564 ailəlik yeni yaşayış kompleksində 11 saylı binada 36 nömrəli 2 otaqlı mənzillə təmin edilmişdir. Daha sonra Kürdəmir rayon Mənzil Kommunal İstismar sahəsinin rəisi ilə birlikdə aparılan araşdırma zamanı Cavabdeh2 və Cavabdeh1 36 nömrəli mənzildə yaşamadığı və mənzilin istifadəsiz qaldığı müəyyən edilmişdir. Sahə rəisi tərəfindən Cavabdeh2 və Cavabdeh1 “11/36” nömrəli mənzildə yaşamadığı üçün mənzildə yaşayışlarını bərpa etməyəcəyi halda onlarla bağlanılmış kirayə müqaviləsinin ləğvi barədə məhkəməyə müraciət ediləcəkləri barədə xəbərdar edilsələrdə nəticəsi olmamışdır. Ona görə də cavabdehlərin müvəqqəti istifadəsinə verilmiş Kürdəmir rayonu ərazisində məcburi köçkünlər üçün inşa edilmiş 564 ailəlik qəsəbədə, bina 11-də yerləşən 36 nömrəli mənzilə dair 28 yanvar 2020-ci il tarixli “11/36” nömrəli xüsusi təyinatlı yaşayış X5nin ləğv edilməsi, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 mənzildən çıxarılması və “11/36” nömrəli mənzilin boşaldılaraq Komitənin Mənzil İstismar Departamentinə təhvil verilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət olunmuşdur. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi izahatında iddia ərizəsində göstərilən halları təsdiq edərək, iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdehlər məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barəsində lazımı qaydada xəbərdar edilməklə məhkəmə iclasına çağırılmış, lakin o, məhkəməyə gəlməmiş və gəlməmələrinin səbəbləri barəsində məhkəməyə məlumat verməmişdir. Cavabdehlərin məhkəmə iclasına gəlməməsinin səbəbləri barəsində məlumat olmadığından, məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən, işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iddiaçının nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş: -Xüsusi təyinatlı yaşayış sahəsinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 11/36 nömrəli kirayə müqaviləsinin surətindən görünür ki, Departament tərəfindən X2 (ailə üzvləri Cavabdeh1, Cavabdeh2) müvəqqəti yaşamaq üçün Kürdəmir 564 ailəlik qəsəbədə bina 11-də 2 otaqlı 36 nömrəli mənzil verilmişdir. -xx.xx.2025-ci il tarixli, xx.xx.2025-ci il tarixli, xx.xx.2025-ci il tarixli aktların surətlərindən görünür ki, Kürdəmir rayonu Xırdapay kəndi ərazisində yerləşən məcburi köçkünlər üçün inşa edilmiş 564 ailəlik qəsəbədə, bina 11-də yerləşən 36 nömrəli mənzillə təmin olunmuş Cavabdeh1 “Xüsusi Təyinatlı Yaşayış X5”nin 5.7.1 bəndinin şərtlərini pozaraq mənzildə yaşamır. Dəfələrlə MKİS-in rəisi X1 şifahi və yazılı xəbərdarlıq etməsinə baxmayaraq mənzildə yaşayış bərpa edilməmişdir. -xx.xx.2025-ci il, xx.xx.2025-ci il, və xx.xx.2025-ci il tarixli xəbərdarlıq bildirişlərindən görünür ki, onlarla MİD arasında bağlanmış “Xüsusi Təyinatlı Yaşayış X5”nin 5.7.1 bəndinin şərtlərini pozaraq mənzildə yaşamamaları, mənzildə yaşayış təmin olunmasa onlarla MİD arasında bağlanmış “Xüsusi Təyinatlı Yaşayış X5”nin şərtlərinə uyğun olaraq məhkəməyə müraciət olunacağı barədə Cavabdeh1 xəbardarlıqlar edilmişdir. -Kürdəmir rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2021-ci tarixli, AZ-İİ 183502 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X7 xx.xx.2021-ci il tarixində kəllə əsasının sınığından vəfat etmişdir. Məhkəmə müəyyən edir ki, cavabdehlər tərəfindən yaşayış sahəsindən istifadə edilməməsi halı davamlı xarakter daşımış, 2025-ci ildə aparılmış yoxlamalar həmin halın mövcudluğunu təsdiq etmişdir. Məhkəmə aktların və xəbərdarlıq bildirişlərinin məzmununu qiymətləndirərək müəyyən edir ki, 2025-ci ilin iyul–sentyabr ayları ərzində aparılmış ardıcıl yoxlamalar zamanı cavabdehlər yaşayış sahəsində ardıcıl olaraq 3 aydan artıq müddətdə üzürlü səbəb olmadan faktiki olaraq yaşamamışdır. Cavabdehlər məhkəmə iclasına gəlmədiklərindən və məhkəməyə hər hansı izahat və sübut təqdim etmədiklərindən üzürlü səbəbin mövcudluğu müəyyən edilməmişdir. Cavabdehlər eyni ailə tərkibində həmin yaşayış sahəsindən birgə istifadə hüququna malik olduqlarından, faktiki yaşamama halı hər iki cavabdeh üçün eyni hüquqi nəticə doğurur. Məhkəmə hesab edir ki, kirayə müqaviləsi üzrə kirayəçinin xx.xx.2021-ci il tarixində vəfat etməsi ilə müqavilə üzrə hüquq münasibətlərinə xitam verilmiş, həmçinin cavabdehlər tərəfindən yaşayış sahəsində fasiləsiz olaraq 3 aydan artıq müddətdə üzürlü səbəb olmadan faktiki yaşamama halı müəyyən edildiyindən, göstərilən hallar birlikdə və ayrıayrılıqda “Xüsusi təyinatlı yaşayış X5”nin 5.7.1-ci bəndinə, eləcə də Qaydanın 2.9, 3.6 və 3.7-ci bəndlərinə əsasən kirayə müqaviləsinin ləğvi üçün müstəqil hüquqi əsas təşkil edir və iddia tələbi qanuni və əsaslıdır. Göründüyü kimi, məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla müəyyən edilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2017-ci il 24 fevral tarixli, 65 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Məcburi köçkünlərin müvəqqəti yerləşdirilməsi fondunun yaşayış sahələrinin verilməsi Qaydası”na uyğun olaraq Departamentin xx.xx.2020-ci il tarixli, 11/36 nömrəli xüsusi təyinatlı yaşayış X5nə əsasən, məcburi köçkün X7, onun ailə üzvləri Cavabdeh2 və Nəsibova X4 rayonunda yerləşən məcburi köçkünlər üçün inşa edilmiş 564 ailəlik qəsəbədə 11 nömrəli binada 36 nömrəli 2 otaqlı mənzil ilə təmin edilmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, Departamentin Kürdəmir-Ucar-Göyçay Mənzil Kommunal İstismar Sahəsinin rəisi ilə birlikdə aparılan araşdırma zamanı müəyyən edilmişdir ki, kirayəçi X7 xx.xx.2021-ci il tarixində vəfat etmişdir və cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 “Xüsusi Təyinatlı Yaşayış X5”nin 5.7.1 bəndinin şərtlərini pozaraq mənzildə fasiləsiz olaraq 3 aydan artıq müddətdə üzürlü səbəb olmadan yaşamamışlar. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2017-ci il 24 fevral tarixli, 65 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Məcburi köçkünlərin müvəqqəti yerləşdirilməsi fondunun yaşayış sahələrinin verilməsi Qaydası”nın 2.9-cu bəndinə əsasən, kirayə müqaviləsi məcburi köçkünün ona verilmiş yaşayış sahəsində qalma müddətinə şamil edilir və məcburi köçkün yaşayış sahəsindən çıxdıqda və ya çıxarıldıqda, onunla bağlanılmış kirayə müqaviləsi ləğv edilir. 3.2-ci bəndinə əsasən, məcburi köçkünlər müvəqqəti istifadəsinə verilmiş yaşayış sahələrindən onlarla bağlanılmış kirayə müqaviləsində göstərilən şərtlərə uyğun olaraq istifadə etməlidirlər. Bu şərtlərə əməl edilməməsi bu Qaydanın 3.3-3.7-ci bəndlərinə əsasən kirayə müqaviləsinin pozulmasına səbəb olur. 3.3-cü bəndinə əsasən Məcburi köçkünlərin onların müvəqqəti istifadəsinə verilmiş yaşayış sahəsini satmaq, bağışlamaq, başqasının istifadəsinə vermək, kirayəyə vermək, özbaşına dəyişmək, ipoteka qoymaqla və digər vasitələrlə evləri özgəninkiləşdirmək və başqasını həmin evə köçürmək hüququ yoxdur. 3.4-cü bəndinə əsasən, məcburi köçkünlər onların müvəqqəti istifadəsinə verilmiş yaşayış sahəsinə qayğı ilə yanaşmalı, həmin evdən yalnız yaşayış məqsədi ilə istifadə etməli, layihədə nəzərdə tutulmayan heç bir tikinti işlərinə yol verməməli və ümumi birgəyaşayış qaydalarına əməl etməlidirlər. 3.5-ci bəndinə əsasən, məcburi köçkünlər onların müvəqqəti istifadəsinə verilmiş yaşayış sahəsindən kommersiya məqsədləri, habelə qanunvericiliklə qadağan olunan hərəkətlər və ya fəaliyyətlər məqsədi ilə istifadə edə bilməzlər. 3.6-cı bəndinə əsasən, məcburi köçkün ailəsinə müvəqqəti istifadə məqsədi ilə verilmiş yaşayış sahəsi onların xüsusi mülkiyyəti olmadığından, həmin evlər qanun və ya vəsiyyətnamə üzrə miras kimi başqa şəxslərə (vərəsələrə), həmçinin himayəyə və ya qəyyumluğa götürülmüş şəxsin istifadəsinə verilə bilməz. 3.7-ci bəndinə əsasən, məcburi köçkün ailəsi müvəqqəti istifadəyə verilmiş yaşayış sahəsində faktiki yaşamırsa, yaxud mənzili başqasına verərsə, Komitənin müvafiq qurumu tərəfindən mövcud qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq ev boşaldılaraq Komitənin rəhbərliyi ilə razılaşdırmaqla, daha çox ehtiyacı olan digər məcburi köçkün ailəsinə müvəqqəti istifadəyə verilir. Tərəflər arasında bağlanmış, Xüsusi təyinatlı yaşayış sahəsinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 11/36 nömrəli kirayə müqaviləsinin 5.7.1-bəndinə əsasən kirayəçi və ailə üzvləri (kirayəçi ilə birgə yaşayan arvadı (əri), uşaqları və valideynləri, habelə Kirayəçi tərəfindən yaşayış sahəsinə köçürülmüş və onunla birgə təsərrüfat aparan digər qohumlar və əmək qabiliyyəti olmayan Kirayəçinin himayəsində olanlar, müstəsna hallarda məhkəmə qaydasında Kirayəçinin ailə üzvləri hesab edilən digər şəxslər) yaşayış sahəsində fasiləsiz olaraq 3 aydan artıq müddətdə üzürlü səbəb olmadan yaşamadıqda xüsusi təyinatlı yaşayış X5 Kirayəyə verənin tələbi ilə məhkəmə qaydasında ləğv edilə bilər. Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 98.1-ci maddəsinə əsasən ayrı-ayrı kateqoriyalardan olan vətəndaşların sosial müdafiəsi üçün əvəzsiz istifadə müqavilələri əsasında verilən yaşayış sahələri istisna olmaqla, xüsusi təyinatlı yaşayış sahələri onların mülkiyyətçilərinin (mülkiyyətçilərin adından çıxış edən səlahiyyətli dövlət orqanı və ya bələdiyyələrin) və ya onların səlahiyyətli şəxslərinin qərarları ilə xüsusi təyinatlı yaşayış sahələrinin kirayə müqavilələri əsasında verilir. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdehlər tərəfindən yaşayış sahəsində fasiləsiz olaraq 3 aydan artıq müddətdə üzürlü səbəb olmadan faktiki yaşamama halı müəyyən edildiyindən, bu hallar “Xüsusi təyinatlı yaşayış X5”nin 5.7.1-ci bəndinə, eləcə də Qaydanın 3.7-ci bəndinə əsasən kirayə müqaviləsinin ləğvi üçün əsas təşkil edir və iddia tələbi qanuni və əsaslıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Beləliklə, məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 88-ci maddəsinə əsasən sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verərək belə qənaətə gəlir ki, iddia təmin edilməli, Kürdəmir rayon ərazisində məcburi köçkünlər üçün inşa edilmiş 564 ailəlik qəsəbədə 11 saylı binada yerləşən 36 nömrəli mənzilə dair 28 yanvar 2020-ci il tarixli “11/36” nömrəli xüsusi təyinatlı yaşayış sahəsini kirayə müqaviləsi ləğv edilməli, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 həmin mənzildən çıxarılmalı, mənzil boşaldılaraq Komitənin Mənzil İstismar Departamentinə təhvil verilməlidir. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216- 220, 227, 233, 238, 241-244 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia təmin edilsin. Kürdəmir rayon ərazisində məcburi köçkünlər üçün inşa edilmiş 564 ailəlik qəsəbədə 11 saylı binada yerləşən 36 nömrəli mənzilə dair 28 yanvar 2020-ci il tarixli “11/36” nömrəli xüsusi təyinatlı yaşayış X5 ləğv edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh2 və Nəsibova X4 rayon ərazisində məcburi köçkünlər üçün inşa edilmiş 564 ailəlik qəsəbədə 11 saylı binada yerləşən 36 nömrəli mənzildən çıxarılsınlar. Kürdəmir rayon ərazisində məcburi köçkünlər üçün inşa edilmiş 564 ailəlik qəsəbədə 11 saylı binada yerləşən 36 nömrəli mənzil boşaldılaraq Komitənin Mənzil İstismar Departamentinə təhvil verilsin. Qətnamədən, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Kürdəmir Rayon Məhkəməsi vasitəsilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə) Şirvan Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Rahid Mehdiyev