Azərbaycan Respublikası adından Qərardad Bakı şəhəri İş № 2-1(1-8)-1132/2026 21.07.2026 ALI MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasının Iddiaçı İddiaçı cavabdeh cavabdeh1n ** saylı Şirvan Ərazi Idarəsinə (hazırda Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti cavabdeh1) qarşı iş üzrə QƏRARDADİ (Açar sözlər: prosessual müddət ötürülməklə verilmiş apellyasiya şikayətinin mümkünlüyü, kassasiyanın qeyri-mümkünlüyü, vahid məhkəmə təcrübəsi) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyası Hakimlər Xəyalə Cəmilova (məruzəçi), Xəqani Məmmədov və Ispəndiyar Şəfiyevdən ibarət tərkibdə, Iddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Iqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti cavabdeh1n ** saylı Şirvan Ərazi Idarəsinə qarşı “Üçüncü şəxs adına ##.##.2006-cı il tarixdə verilmiş 809013000015-***** reyestr nömrəli çıxarış və reyestr qeydinin ləğv edilməsi və ünvan 1 ünvanda yerləşən 0,0687 ha torpaq sahəsinin ½ hissəsi üzərindən onun mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeyd alınması və çıxarışın verilməsi” tələbinə dair inzibati iş üzrə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasının *-*(*-*)-*/**** nömrəli ## ###### 2026-ci il tarixli qərardadından iddiaçı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinin mümkünlüyünə yazılı məhkəmə icraatı qaydasında baxaraq aşağıdakı qərardadı qəbul etdi. IŞIN HALLARI
1. Iddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Iqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti cavabdeh1n ** saylı Şirvan Ərazi Idarəsinə qarşı iddia ərizəsi ilə müraciət edərək, “Üçüncü şəxs adına ##.##.2006-cı il tarixdə verilmiş 809013000015-***** reyestr nömrəli Çıxarış və reyestr qeydinin ləğv edilməsi və ünvan 1 ünvanda yerləşən 0,0687 ha torpaq sahəsinin ½ hissəsi üzərindən onun mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeyd alınması və çıxarışın verilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
2. Şirvan Inzibati Məhkəməsinin *-*(***)-****/**** nömrəli # ######## 2024-cü il tarixli qərarı ilə iddia rədd edilmişdir.
3. Iddiaçı apellyasiya şikayəti verərək, qərarın ləğv edilməsini və iddianın təmin olunmasını xahiş etmişdir.
4. Əvvəlcə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin *-*(*-*)-*/**** nömrəli ##.##.2026-cı il tarixli qərardadı ilə apelyasiya mümkün sayılsa sa, sonradan həmin qərardad Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasının *-*(*-*)-*/**** nömrəli ## ###### 2026-ci il tarixli qərardadı ilə ləğv edilmiş, inzibati iş apellyasiya baxışından çıxarılmaqla apellyasiya şikayəti mümkün sayılmamış və onun qəbulundan imtina edilmişdir.
5. Apellyasiya instansiya məhkəməsi qeyd etmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı ## ####### 2024-cü il tarixdə sifarişli poçt xəbərnaməsinə imza edilməklə X1 təqdim edilmişdir. Həmçinin iddiaçının ərizəsinə əsasən məhkəmə qərarı ikinci dəfə- ##.##.2025-ci il tarixdə iddiaçıya məhkəmə qəbzi ilə təqdim olunmuşdur. Iddiaçı birinci instansiya məhkəməsində həm nümayəndəsi (Nümayəndə), həm də nümayəndəsi və vəkili (vəkil2) vasitəsilə təmsil olunmuş, həmin şəxslər sonuncu məhkəmə iclasında iştirak etməklə qəbul edilmiş qərardan məlumatlı olmuşlar. Iddiaçının məhkəməyə ünvanladığı ərizəsində poçt xəbərnaməsindəki imzanın ona məxsus olmaması ilə bağlı dəlillərinə məhkəmə qeyd etmişdir ki, poçt qəbzindəki imzanın iddiaçıya məxsus olmaması müvafiq sənədin iddiaçıya təqdim edilməməsi anlamına gələ bilməz. Onun ailə üzvlərindən də hər hansı şəxs poçt qəbzinə imza etməklə müvafiq sənədi qəbul edə bilər. Bu halda həmin sənəd iddiaçıya çatdırılmış hesab olunur. Iddiaçı hər hansı üzrlü səbəblər olmadan apellyasiya şikayəti verilməsi müddətini ötürmüş, hüquqi yardım olunmasına baxmayaraq müddətin üzrlü səbəbdən ötürülməsini təsdiq edən sübutlar məhkəməyə təqdim olunmamışdır.
6. Iddaçı kassasiya şikayəti verərək, qərardadın ləğv edilməsini və işə təkrar baxılması üçün apelyasiya instansiya məhkəməsinə qaytarılmasını xahiş etmişdir. KASSASIYA INSTANSIYASI MƏHKƏMƏSININ MÖVQEYI
Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, Inzibati Prosessual Məcəllənin 94.2, 96.2- 96.3, 7. 98-1-ci maddələrinin müddəalarına, eləcə də Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasının “Inzibati məhkəmə icraatında kassasiya şikayətinin mümkünlüyünə dair” 2023-cü il ## ###### tarixli Qərardadındakı hüquqi mövqelərə əsasən kassasiya şikayəti mümkün sayılmamalıdır.
8. Məhkəmə kollegiyası xatırladır ki, qeyd olunan Qərardadda hüquqi məsələlərin həllinə yanaşmanın sabitliyinin, ədalət mühakiməsi həyata keçirilərkən maddi və prosessual hüquq normalarının eyni cür tətbiqinin və hüququn inkişafına nail olmanın təmin edilməsi məsələsinə Ali Məhkəmədəki icraatın özəl xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla baxılaraq qərara alınmışdır ki: “1. “Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 131-ci maddəsində və Inzibati Prosessual Məcəllənin 91 və 94.2-ci maddələrində müəyyən edilmiş Ali Məhkəmənin konstitusion statusuna və kassasiya icraatının xüsusi təyinatına uyğun olaraq kassasiya şikayəti hüququn düzgün tətbiq edilmədiyinə və vahid məhkəmə təcrübəsinə dair dəlillər əks olunmaqla əsaslandırılmalıdır.
2. Kassasiya şikayətində hüququn düzgün tətbiq edilmədiyinə dair dəlillər göstərilərkən məhkəmə tərəfindən mübahisəyə tətbiq edilməli olan hüquq normalarının tətbiq edilmədiyinə və ya natamam tətbiq edildiyinə, tətbiq edilməli olmayan normaların tətbiq edildiyinə, yaxud da normaların düzgün təfsir edilmədiyinə dair münasibət işin halları ilə əlaqəli şəkildə əsaslandırılmış qaydada təqdim olunmalıdır.
3. Kassasiya şikayətində vahid məhkəmə təcrübəsinə dair dəlillər göstərilərkən məhkəmənin iş üzrə gəldiyi nəticənin mövcud məhkəmə təcrübəsinə zidd olduğu və ya məhkəmə təcrübəsinin özünün ziddiyyətli olduğu, yaxud təcrübənin ümumiyyətlə olmadığı, yaxud da mövcud təcrübənin dəyişdirilməsinə zərurət yarandığı əsaslandırılmalıdır.
4. Baxılan mübahisə üzrə vahid məhkəmə təcrübəsi mövcud və aydın olduqda, eləcə də həmin təcrübə kifayət qədər müddət ərzində davamlı tətbiq edilməklə sabit təcrübəyə çevrildikdə, həmçinin təcrübə tərəflər üçün əlçatan və bəlli olduqda, əgər oxşar işlər üzrə kassasiya şikayəti həmin təcrübəni nəzərə almadan və ya təcrübəni dəyişdirməyə yönəlmiş yeni dəlillərə istinad olunmadan verilmişsə, şikayət əsaslandırılmamış hesab edilə bilər.
5. Hüququn düzgün tətbiq edilmədiyinə və vahid məhkəmə təcrübəsinə dair dəlillər kassasiya şikayətində lazımi qaydada əsaslandırılmadıqda, eləcə də şikayət hüququndan sui-istifadə edildikdə Inzibati Prosessual Məcəllənin 96.2 və 96.3-cü maddələrinə əsasən kassasiya şikayəti mümkün sayılmaya bilər”.
9. Hazırkı işdə, şikayətçi əvvəllər kassasiya məhkəməsi tərəfindən oxşar mübahisələr həll edilərkən baxılmamış və qiymətləndirilməmiş yeni dəlillərə və məlumatlara istinad etməmişdir. Nəticədə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, hazırkı işdə mövcud məhkəmə təcrübəsinə qarşı əsaslı dəlillər irəli sürülməmişdir.
10. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, şikayətin əsaslandırılmamış hesab edilməsi üçün yuxarıda sadalanan hər üç şərt (vahid məhkəmə təcrübəsi mövcud və aydın olmalı, kifayət qədər müddət ərzində davamlı tətbiq edilməklə sabit təcrübəyə çevrilməli və təcrübə tərəflər üçün əlçatan və bəlli olmalıdır) mövcuddur. Belə ki, kassasiya instansiyası məhkəməsinin analoji faktlara əsaslanan oxşar işlər üzrə qəbul etdiyi bir çox qərarlarda formalaşmış məhkəmə təcrübəsi ondan ibarətdir ki, əgər inzibati məhkəmə icraatının iştirakçıları qanunla nəzərdə tutulmuş müddəti bu və ya digər səbəbdən ötürmüşlərsə, müddətin bərpa edilməsinə dair vəsatətlə birlikdə müddətin üzrsüz səbəbdən ötürülməsi və ya ötürülmədiyi barədə müvafiq sübutlar təqdim etməlidirlər. Belə sübutlar təqdim edilmədiyi təqdirdə apellyasiyanın mümkün sayılmaması barədə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərardadlarından verilmiş kassasiya şikayətləri də təmin edilmir (Bununla bağlı bax: Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasının ##.##.2022-ci il tarixli *-*(***)-**/**** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli, *-*(***)-***/**** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli, *-*(***)-***/**** nömrəli qərarları, həmçinin ##.##.2024-cü il tarixli, *-*(***)-****/**** nömrəli, ##.##.2024-cü il tarixli, *-*(***)-****/**** nömrəli v’ ##.##.2025-ci il tarixli, *-*(***)- ***/**** nömrəli qərardadları).
11. Bundan başqa məhkəmə kollegiyası onu da qeyd edir ki, apellyasiya instansiya məhkəməsi ## ###### 2026-cı il tarixli məktubla (i.v. 168-169) iddiaçıya hüquqi yardım göstərərək (hüquqi yardım haqqında olan məktub iddiaçının hər iki vəkilinin elektron kabinetinə ##.##.2026-cı il tarixdə yerləşdirilmişdir) prosessual müddətin üzürlü səbəbdən ötürülməsi ilə bağlı sübutların məhkəməyə təqdim edilməsini təklif etsə də, iddiaçı tərəfindən bu barədə hər hansı sübut təqdim edilməmişdir.
12. Beləliklə, mübahisəli məsələyə münasibətdə hüququn tətbiqinə dair vahid məhkəmə təcrübəsi mövcud və aydındır, eləcə də həmin təcrübə kifayət qədər müddət ərzində davamlı tətbiq edilməklə sabit təcrübəyə çevrilmişdir. Məhkəmə təcrübəsini müəyyən edən qərarlar Ali Məhkəmənin internet saytında yerləşdirildiyinə, həmçinin sözügedən hüquqi mövqe çoxsaylı məhkəmə mübahisələri üzrə çıxarılmış qərarlarda davamlı təkrarlandığına, eləcə də cavabdeh kassasiya şikayəti verərkən vəkillə təmsil olunduğuna görə onun üçün əlçatan və bəlli olmuşdur.
13. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən zəruri olan həddə işin hallarının tam və hərtərəfli araşdırılması təmin edilmişdir, mübahisənin həlli ilə bağlı əlavə faktiki halların müəyyənləşdirilməsinə dair araşdırmanın aparılması da tələb olunmur. Kassasiya şikayətinin dəlilləri nəzərə alındıqda tərəflər arasındakı mübahisə hüququn tətbiqinə dair məsələyə aiddir, yuxarıda istinad olunan mövcud məhkəmə təcrübəsi hüququn tətbiqi ilə bağlı məsələni həll etmişdir, hazırkı işin hallarına münasibətdə fərqli qaydada davranmaq üçün əsaslar yoxdur. Bundan başqa, iş üzrə Inzibati Prosessual Məcəllənin 92-ci maddəsində təsbit olunmuş məhkəmə qərarının kassasiya qaydasında ləğv olunması üçün mütləq əsaslardan hər hansı birinin (və ya bir neçəsinin) mövcudluğu da müəyyən olunmur.
14. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən məhkəmə kollegiyası
QƏRARA ALDI:
Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Inzibati Kollegiyasının *-*(*-*)-*/**** nömrəli ## ###### 2026-ci il tarixli qərardadından iddiaçı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti mümkün sayılmasın. Şikayətin qəbulundan imtina edilsin.