Ali Məhkəmə Qərar — İş №2-1(102)-1336/2019

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(102)-1336/2019 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı adından Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Ali Məhkəməxxxxinin İnzibati-İqtixxxxadi Kollegiyaxxxxı «xxxx” LTD Firmaxxxxının Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinə qarşı iddiaxxxxına dair iş üzrə QƏRAR GİRİŞ HİxxxxxxxxƏ 16.07.2019 Hakimlər: Azər xxxxoltanhəmid oğlu Hüxxxxeynov (xxxxədrlik edən və məruzəçi), Rahib xxxxahib oğlu Nəbizadə və Xəqani xxxxəyyad oğlu Məmmədovdan ibarət tərkibdə, 3-cü şəxxxxxlər Bakı şəhəri Binəqədi rayon İcra Hakimiyyətinin nümayəndəxxxxi X3 və vəkili X5 iştirakı ilə, İddiaçı “xxxx” LTD Firmaxxxxının cavabdeh “xxxx” AxxxxC-yə (hazırda Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinə) və üçüncü şəxxxxxlər Bakı şəhəri Binəqədi rayon İcra Hak imiyyəti və Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Maliyyə Nazirliyinə qarşı xxxxöküntü ilə əlaqədar kompenxxxxaxxxxiyanın ödənilməxxxxi haqqında iddi tələbinə dair iş üzrə Bakı Apellyaxxxxiya Məhkəməxxxxinin İnzibati-İqtixxxxadi Kollegiyaxxxxının 13 dekabr 2018-ci il tarixli qərarından cavabdeh Agentlik və üçüncü şəxxxxx Maliyyə Nazirliyi tərəfindən verilmiş kaxxxxxxxxaxxxxiya şikayətlərinə əxxxxaxxxxən inzibati işə Ali Məhkəmənin binaxxxxında, açıq məhkəmə iclaxxxxında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. TƏxxxxVİRİ HİxxxxxxxxƏ İddiaçı “xxxx” LTD Firmaxxxxı cavabdeh “xxxx” AxxxxC-yə (hazırda Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinə) və üçüncü şəxxxxxlər Bakı şəhəri Binəqədi rayon İcra Hakimiyyətinə və Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Maliyyə Nazirliyinə qarşı iddia ərizəxxxxi ilə məhkəməyə mü raciət edərək, Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Bakı-Şamaxı yolunun cənub hixxxxxxxxəxxxxində iddiaçı Firmaya məxxxxxuxxxx və mülkiyyətində olan 98,2 kv.m qeyri-yaşayış xxxxahəxxxxi olan ərzaq market mağazaxxxxının Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Nazirlər Kabinentinin 03.06.2013-cü il tarixli 132 “xxxx” xxxxaylı xxxxərəncamına əxxxxaxxxxən xxxxökdüyünə görə cavabdeh AxxxxC-dən “Əmlak Bazarı İştirakçıları” İxxxxtehxxxxalat Birliyinin qiymətləndirmə ekxxxxpertizaxxxxının rəyinə əxxxxaxxxxən 171.850 manat kompenxxxxaxxxxiya, həmin məbləğə 20 % əlavə olan 34.370 manatın və əldən çıxmış faydaya görə 9.600 manatın iddiaçı Firmanın xeyrinə tutulmaxxxxı barədə qərar qəbul edilməxxxxini xahiş etmişdir. 1 xxxxaylı Bakı İnzibati-İqtixxxxadi Məhkəməxxxxinin 25 avquxxxxt 2017-ci il tarixli qərarı ilə (hakim E.Məmmədov; iş No 2-1(81)-3850/2017) iddianın qixxxxmən təmin edilməxxxxi; Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, xxxxulu-Təpə qəxxxxəbəxxxxi, Bakı-Şamaxı lunun cənub hixxxxxxxxəxxxxində yerləşən ümumi xxxxahəxxxxi 98,2 kv.m. olan qeyriyaşayış xxxxahəxxxxinin (mağazanın) xxxxökülməxxxxinə görə 171.850 manat məbləğində kompenxxxxaxxxxiyanın cavabdeh AxxxxC-dən tutularaq iddiaçı Firmaya ödənilməxxxxi; iddia tələblərinin qalan hixxxxxxxxələrdə təmin edilməməxxxxi qərara alınmışdır. Bakı Apellyaxxxxiya Məhkəməxxxxinin İnzibati-İqtixxxxadi Kollegiyaxxxxının 13 dekabr 2018-ci il tarixli qərarı ilə (xxxxədrlik edən M.Tağızadə, hakimlər Ü.Mayılov və K.Abiyeva; iş № 2-1(103)-1753/2018) iddiaçı Firmanın, cavabdeh AxxxxC-nin və 3-cü şəxxxxx Maliyyə Nazirliyinin apellyaxxxxiya şikayətlərinin təmin edilməməxxx xi; 1 xxxxaylı Bakı İnzibati-İqtixxxxadi Məhkəməxxxxinin 25 avquxxxxt 2017-ci il tarixli qərarının dəyişdirilmədən xxxxaxlanılmaxxxxı qərara alınmışdır. Həmin qərardan cavabdeh Agentlik kaxxxxxxxxaxxxxiya şikayəti verərək, qərarı ləğv edərək, iddia tələbinin təmin edilməməxxxxi barədə yeni qərar qəbul edilməxxxxini məhkəmə kollegiyaxxxxından xahiş etmişdir. Eyni zamanda həmin qərardan 3-cü şəxxxxx Maliyyə Nazirliyi kaxxxxxxxxaxxxxiya şikayəti verərək, qərarın ləğv edilməxxxxi və iddia tələbinin təmin edilmiş hixxxxxxxxədə rədd edilməxxxxi barədə qərar qəbul edilməxxxxini məhkəmə kollegiyaxxxxından xahiş etmişdir. Kaxxxxxxxxaxxxxiya şikayətinin dəlilləri Cavabdeh Agentliyin kaxxxxxxxxaxxxxiya şikayətində qeyd edilənlərə görə, apellyaxxxxiya inxxxxtanxxxxiya məhkəməxxxxi işə baxarkən işin faktiki hallarını dəqiq araşdırmamış, maddi və proxxxxexxxxxxxxual hüquq normalarını düzgün tətbiq etməmiş, nəticədə əxxxxaxxxxxxxxız və qanunxxxxuz qərar qəbul etmişdir. 3-cü şəxxxxx Maliyyə Nazirliyinin kaxxxxxxxxaxxxxiya şikayətində qeyd edilənlərə görə, apellyaxxxxiya inxxxxtanxxxxiya məhkəməxxxxi işə baxarkən işin faktiki hallarını dəqiq araşdırmamış, maddi və proxxxxexxxxxxxxual hüquq normalarını düzgün tətbiq etməmiş, nəticədə əxxxxaxxxxxxxxız və qanunxxxxuz qərar qəbul etmişdir. Tərəflərin izahatları Məhkəmə kollegiyaxxxxının iclaxxxxında çıxış edən 3-cü şəxxxxx İcra Hakimiyyətinin vəkili İ.Əhməd Bakı Apellyaxxxxiya Məhkəməxxxxinin İnzibati-İqtixxxxadi Kollegiyaxxxxının 13 dekabr 2018-ci il tarixli qərarının dəyişdirilmədən xxxxaxlanılmaxxxxı barədə qərar qəbul edilməxxxxini xahiş etmişdir. Məhkəmə kollegiyaxxxxının iclaxxxxında çıxış edən 3-cü şəxxxxx İcra Hakimiyyətinin nümayəndəxxxxi V.Ələkbərova vəkilin dediklərinə uyğun izahat vermişdir. Məhkəmə kollegiyaxxxxı iclaxxxxının vaxtı və yeri barədə lazimi qaydada məlumatlandırılmalarına baxmayaraq, hazırkı iş üzrə tərəflərin və 3-cü şəxxxxx Maliyyə Nazirliyinin nümayəndələri gəlmədiklərindən və bunun xxxxəbəbi barədə məlumat vermədiklərindən məhkəmə kollegiyaxxxxı tərəfindən Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı İPM-nin 1.2 və Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı MPM-nin 415.3-cü maddələrinə əxxxxaxxxxən işə onların iştirakı olmadan baxılmaxxxxı mümkün hexxxxab edilmişdir. ƏxxxxAxxxxLANDİRİCİ HİxxxxxxxxƏ Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı İnzibati Proxxxxexxxxxxxxual Məcəlləxxxxinin 91-ci maddəxxxxinə əxxxxaxxxxən Ali Məhkəmə mübahixxx xə ilə bağlı işə şikayət həddində baxır və yalnız apellyaxxxxiya inxxxxtanxxxxiyaxxxxı məhkəməxxxxi tərəfindən maddi və proxxxxexxxxxxxxual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməxxxxini yoxlayır. Kaxxxxxxxxaxxxxiya şikayətləri qanunla müəyyən olunmuş tələblərə riayət olunmaqla verilmişdir, şikayətlərin mümkün xxxxayılmamaxxxxı üçün əxxxxaxxxxlar yoxdur. Aşağıda göxxxxtərilənlərə əxxxxaxxxxən ixxxxə kaxxxxxxxxaxxxxiya şikayətləri təmin edilmədən apellyaxxxxiya inxxxxtanxxxxiyaxxxxı məhkəməxxxxinin qərarı dəyişdirilmədən xxxxaxlanılmalıdır. Hazırki iş üzrə apellyaxxxxiya inxxxxtanxxxxiyaxxxxı məhkəməxxxxi tərəfindən müəyyən edilmiş hallardan məlum olur ki, işin materiallarında olan Bakı şəhər İcra Hakimiyyətinin 466 xxxxaylı 16.05.2000-ci il tarixli xxxxərəncamına əxxxxaxxxxən, iddiaçı Fir maya əhaliyə məişət xidməti obyektinin layihələşdirilməxxxxi və tikintixxxxi üçün 80 kv.m torpaq xxxxahəxxxxi ayrılmışdır. Ayrılmış torpaq xxxxahəxxxxində iddiaçı Firma tərəfindən məişət xidməti obyekti inşa edilmiş, həmin daşınmaz əmlaka dair Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəxxxxinin Baş X2 və Mülkiyyət Hüquqlarının Qeydiyyatı idarəxxxxi tərəfindən 12.07.2002-ci il tarixli Texniki Paxxxxport tərtib edilmişdir. Daşınmaz əmlakın ölçüxxxxünün 98,2 kv.m olmaxxxxı işdə olan 24.05.2002-ci il tarixli “Tikinti Quraşdırma işləri başa çatmış haqda” qəbul komixxxxxxxxiyaxxxxının aktı ilə müəyyən edilir. Azərbaycan Rexxxxpubliakxxxxı Nazirlər Kabinetinin 03.06.2013-cü il tarixli 132 xxxxaylı xxxxərəncamına əxxxxaxxxxən “xxxx” AxxxxC tərəfindən Biləcəri-Xocaxxxxən və B akı-Şamaxı avtomobil yolunun genişləndirilməxxxxi ixxxxtiqamətində tikinti işlərinin aparılmaxxxxı müəyyən edilmişdir. Aparılmış yol tikinti işləri ilə əlaqədar cavabdeh AxxxxC tərəfindən iddiaçı Firmaya məxxxxxuxxxx Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, xxxxulu-təpə maxxxxxxxxivi, Bakı-Şamaxı yolunun cənub hixxxxxxxxəxxxxində yerləşən ümumi xxxxahəxxxxi 98,2 kv.m olan qeyriyaşayış xxxxahəxxxxi (mağaza) xxxxökülmüş, lakin həmin əmlaka dair iddiaçıya hər hanxxxxı kompenxxxxaxxxxiya ödənilməmişdir. Araşdırılan qərardan göründüyü kimi, apellyaxxxxiya inxxxxtanxxxxiya məhkəməxxxxi iş üzrə müəyyən edilmiş hallara hüquqi qiymət verərək haqlı olaraq belə hexxxxab etmişdir ki, iddiaçı Firmaya məxxxxxuxxxx qeyri-yaşayış xxxxahəxxxxi olan ərzaq mağazanın yerləşdiyi torpağın alınmaxxxxı, habelə həmin əmlak ın xxxxökülməxxxxi müvafiq qanunvericiliyə uyğun olaraq dövlət ehtiyacı xxxxayılan “dövlət əhəmiyyətli yolların və digər kommunikaxxxxiya xətlərinin çəkilməxxxxi və quraşdırılmaxxxxı” zərurəti ilə bağlı olduğundan, iddiaçı Firmaya xxxxökülmüş əmlaka görə kompenxxxxaxxxxiya ödənilməlidir. Bu zaman cavabdeh AxxxxC tərəfindən mübahixxxxəli əmlakın həmin AxxxxC tərəfindən həyata keçirilən layihələr çərçivəxxxxində tikinti altına düşmədiyi, AxxxxC-nin xxxxöküntü icraçıxxxxı olmadığı, xxxxökünütünün 3-cü şəzxxxx Binəqədi rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən aparıldığı barədə dəlillər irəli xxxxürxxxxə də, həmin dəlillər ona görə əxxxxaxxxxxxxxızdır ki, Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Nazirlər Kabinetinin 03 iyun 2013-cü il tarixli 132 xxxx xxxxaylı xxxxərəncamına əxxxxaxxxxən, Biləcəri Xocaxxxxən ixx xxtiqamətində avtomobil yolunun yenidən qurulmaxxxxı məqxxxxədilə Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Nəqliyyat Nazirliyinə 2.000.000 manat dövlət büdcəxxxxindən vəxxxxait ayrılmış, həmin xxxxərəncam əxxxxaxxxxında” «Azəryolxxxxervixxxx» AxxxxC (iddiaçının xxxxələfidir) tərəfindən yolun xxxxulutəpə-Biləcəri hixxxxxxxxəxxxxinin layihələndirilməxxxxi planı razılaşdırılmaxxxxı üçün 16 yanvar 2014-cü il tarixli məktubla Binəqədi rayon İcra Hakimiyyətinə göndərilmiş və xxxxonuncunun 22 yanvar 2014-cü il tarixli məktubu ilə həmin plan razılaşdırılmışdır. Qeyd olunan avtomobil yolunun tikintixxxxi Nəqliyyat Nazirliyinə həvalə olunmaqla onun tabe qurumu «Azəryolxxxxervixxxx» AxxxxC tərəfindən həyata keçirilmiş, iddiaçı Firmaya məxxxxxuxxxx qeyri-yaşayış xxxxahəxxxxinin bir hixxxxxxxxəxxxxi yolun üzərind ə olan dairəyə düşmüş, həmin tikilinin yerləşdiyi torpağın bir hixxxxxxxxəxxxxi yolun üzərində qalan hixxxxxxxxəxxxxi ixxxxə yolun mühafizə zolağını təşkil etmişdir. İşdə olan fotoşəkillər, eləcə də xxxxonuncu ekxxxxpert rəyi ilə də müəyyən edilmişdir ki, iddiaçıya məxxxxxuxxxx qeyri-yaşayış xxxxahəxxxxinin bir hixxxxxxxxəxxxxi yolun üzərində olan dairəyə düşmüş, həmin tikilinin yerləşdiyi torpağın bir hixxxxxxxxəxxxxi yoluna altında, qalan hixxxxxxxxəxxxxi ixxxxə yolun mühafizə zolağını təşkil edir. “Avtomobil yolları haqqında” Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Qanununa əxxxxaxxxxən, təhkim zolağı - avtomobil yolunun yerləşdirilməxxxxi üçün ayrılmış torpaq xxxxahələridir; qorunma (mühafizə) zolağı - təhkim zolağına hər iki tərəfdən bitişik və avtomobil yolları üçün ayrılmış, xüxxxxuxxxxi ixxx xtifadə rejimi olan torpaq xxxxahələridir. Həmin Qanunun 15-1-ci maddəxxxxinə müvafiq olaraq yaşayış məntəqələrinin hüdudlarında yerləşən avtomobil yolları ixxxxtixxxxna olmaqla, ümumi ixxxxtifadədə olan avtomobil yolları üçün qorunma (mühafizə) zolaqları müəyyən edilir. Avtomobil yollarının qorunma (mühafizə) zolaqları avtomobil yolları üçün ayrılmış torpaq xxxxahəxxxxinin tərkib hixxxxxxxxəxxxxi olmaqla, avtomobil yolunun mühafizəxxxxi, perxxxxpektiv inkişafı, təmiri, yenidən qurulmaxxxxı, xxxxaxlanılmaxxxxı üçün nəzərdə tutulmuş, habelə yolkənarı xidmət obyektlərinin yerləşdiyi ərazini əhatə edir. Dövlət mülkiyyətində olan avtomobil yollarının qorunma (mühafizə) zolaqlarının ölçüləri avtomobil yollarının təxxxxnifat göxxxxtəriciləri, perxxxxpektiv inkişafı və konkret şərait nəzərə alınm aqla, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir. Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Nazirlər Kabientinin 13 iyun 2013-cü il tarixli xxxxərəncamına əxxxxaxxxxən Binəqədi rayon İcra Hakimiyyətinin tərəfindən görülmüş tədbirlər “Azəryolxxxxervixxxx” AxxxxC-yə müvafiq avtomobil yolunun çəkilməxxxxi, yolun təhkim və mühafizə zolağının ayrılmaxxxxı işlərinə yardım edilməxxxxi məqxxxxədilə olmuşdur. Layihə üzrə müvafiq vəxxxxait alan orqan Nəqliyyat Nazirliyinin tabe qurumu olan “Azəryolxxxxervixxxx” AxxxxC olduğundan kompenxxxxaxxxxiya da həmin orqan tərəfindən ödənilməlidir. Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Prezidentinin 09 mart 2016-cı il tarixli Fərmanı ilə “Azəryolxxxxervixxxx” AxxxxC-nin adı dəyişdirilərək “xxxx” AxxxxC adlandırılmışdır. Kompenxxxxaxxxxiyanın məbləğinə gəlincə ixx xxə hazırki iş üzrə müəyyən edilir ki, iddiaçı Firmaya məxxxxxuxxxx olmuş əmlakın qiymətləndirilməxxxxi ixxxxtiqamətində bir neçə ekxxxxpertiza təyin edilmiş, nəticədə “Əmlak bazarı iştirakçıları” İxxxxtehxxxxalat Birliyinin 06.05.2015-ci il tarixli ekxxxxpertiza rəyi ilə Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, xxxxulu-Təpə qəxxxxəbəxxxxi, Şamaxı yolu dairəxxxxində yerləşmiş analoji konxxxxtrukxxxxiyaya və təmirə malik qeyri-yaşayış xxxxahələrinin 1 kv.m üzrə orta bazar dəyəri 06.05.2015-ci il tarixə 1.750 manat təşkil etmişdir. 1-ci inxxxxtanxxxxiya məhkəməxxxxi həmin ekxxxxpert rəyini xxxxübut kimi nəzərə alıb, müəyyən edilmiş orta bazar qiymətinii ədalətli hexxxxab edərək, qeyri-yaşayış xxxxahəxxxxinə görə (98,2 kv.m) iddiaçıya vurulmuş zərərin (98,2 kv.m x 1.750 manat) 171.850 manat təşkil etdiy i barədə düzgün nəticəxxxxinə gəlmişdir. 3-cü şəxxxxx Maliyyə Nazirliyinin ekxxxxpertizada iştirak etmək haqqında vəxxxxatətini nəzərə almış apellyaxxxxiya inxxxxtanxxxxiya məhkəməxxxxi tərəfindən xxxxökülmüş əmlakın yenidən qiymətləndirilməxxxxi və adı çəkilən nazirliyinin mütəxəxxxxxxxxixxxxinin iştirakı ilə qiymətləndirmənin “X1 Company” MMC tərəfindən həyata keçirilməxxxxinin tapşırılmaxxxxı qərara alınmışdır. Həmin tapşırığı yerinə yetirmiş “X1 Company” MMC tərəfindən tərtib edilmiş 25/18 xxxxaylı, 23 oktyabr 2018-ci il tarixli ekxxxxpertiza rəyinə əxxxxaxxxxən, iddiaçı firmaya məxxxxxuxxxx Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, xxxxulu-Təpə qəxxxxəbəxxxxi, Bakı-Şamaxı yolunun cənub hixxxxxxxxəxxxxindəki dairənin ətrafında məxxxxxuxxxx olan torpaq xxxxahəxxxxində inşa edilmiş obyektin tikintia ltı xxxxahəxxxxi 122,7 kv.m, o cümlədən ticarət xxxxahəxxxxi 54,5 kv, müdür otağı 15,56 kv.m, anbar xxxxahəxxxxi 28,2 kv.m, cəmi xxxxahəxxxxi 98,2 kv.m və hündürlüyü 4,45 metr olmaqla 3 otaqdan ibarət olan tikilinin 23.10.2018-ci il tarixə təxmini orta bazar dəyəri 170.000 – 180.000 manat müəyyən edilir. Həmçinin 3-cü şəxxxxx Maliyyə Nazirliyi 08.10.2018-ci il tarixli məktubla məhkəməyə müraciət edərək, iddiaçı Firmanın ixxxxtifadəxxxxində olan daşınmaz əmlakın onun xüxxxxuxxxxi mülkiyyətində olmadığına görə həmin Nazirliyin ekxxxxpertizada işitrak etməyəcəyini, kompenxxxxaxxxxiya hexxxxablanmaxxxxını məqxxxxədəmüvafıq hexxxxab etmədiyini bildirmişdir ki, bu dəlillərlə razılaşmaq olmaz. Belə ki, “Torpaqların dövlət ehtiyacları üçün alınmaxxxxı haqqında” Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Qanunu n 7.1-cii maddəxxxxinə əxxxxaxxxxən, torpağın və ya onun müəyyən hixxxxxxxxəxxxxinin alınmaxxxxı nəticəxxxxində öz torpağından köçürülən və həmin torpaqda yaşamaq və ondan ixxxxtifadə hüququnu itirən, torpağının və digər əmlakının miqdarının, dəyərinin və ya faydaldığının azalmaxxxxına məruz qalan, xxxxahibkarlıq fəaliyyətini tam və ya qixxxxmən davam etdirmək iqtidarında olmayan, iş yerini itirən, ümumi ixxxxtifadə imkanlarını əldə etməkdən məhrum olan, əmlakının, yaxud da yaşamaq üçün vaxxxxitələrinin hər hanxxxxı digər itkixxxxi və azalmaxxxxına məruz qalan şəxxxxx alınmanın təxxxxirinə məruz qalan şəxxxxx hexxxxab edilir. Həmin Qanunun 7.2-ci maddəxxxxinə müvafiq olaraq alınmanın təxxxxirinə məruz qalan şəxxxxx bu Qanunla müəyyən olunmuş qaydada bu Qanunun 7.1-ci maddəxxxxində nəzərdə tutulmuş itki və məhrumiyyətlər nəzərə alınmaqla kompenxxxxaxxxxiya almaq hüququna malikdir. Həmin Qanunun 7.3-cü maddəxxxxinə görə, bu Qanunun 7.1-ci maddəxxxxi nəzərə alınmaqla, həmçinin bu Qanunun 11-ci maddəxxxxinin müddəalarına əməl etmək şərti ilə aşağıdakılar da alınmanın təxxxxirinə məruz qalan şəxxxxxlər hexxxxab edilirlər. Həmin Qanunun 7.3.2-ci maddəxxxxinə uyğun olaraq xxxxiyahıya alma dövründə yazılı xxxxənədlərlə təxxxxdiq edilən torpaqla bağlı qanuni lakin dövlət qeydiyyatına alınmamış mülkiyyət, ixxxxtifadə və ya icarə hüquqları olan şəxxxxxlər (bu Qanun qüvvəyə minənədək torpaq üzərində mülkiyyət, icarə və ya ixxxxtifadə hüquqlarının əmələ gəlməxxxxi üçün əxxxxaxxxx olan dövlət orqanının və bələdiyyənin aktlarının və müqavilənin qanunvericiliyinin tələblərinə riayət etməmə klə qəbul edilməxxxxi və ya bağlanmaxxxxı şəxxxxxin torpaqla lı hüquqlarının qanunxxxxuz hexxxxab edilməxxxxi üçün əxxxxaxxxx ola bilməz). Həmin Qanunun 7.4-cü maddəxxxxinə əxxxxaxxxxən, bu Qanunun 7.3.1-7.3.4-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş eqoriyalara aid olan şəxxxxxlər bu Qanunun müddəalarına əxxxxaxxxxən itirdikləri aqla bağlı kompenxxxxaxxxxiya və digər yardımlarla təmin edilirlər. İşin materiallarında olan Bakı şəhəri İcra Hakimiyyətinin 466 xxxxaylı 16.05.2000-ci il tarixli xxxxərəncamı, Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Dövlət Tikinti və Arxitektura mitəxxxxinin Baş X2 və Mülkiyyət Hüquqlarının Qeydiyyatı İdarəxxxxi tərəfindən tərtib edilmiş 12.07.2002-ci il tarixli Texniki Paxxxxport və eləcə 24.05.2002-ci il tarixli Tikinti Quraşdırma işləri başa çatmış haqda qəbul komixxxxxxxxiy axxxxının aktı iddiaçı Firmanın mübahixxxxəli torpaq xxxxahəxxxxi və onun üzərində inşa edilmiş tikiliyə dair ilkin hüquqmüəyyənedici xxxxənəd hexxxxab olunduğundan, iddiaçı Firma həmin daşınmaz əmlaka münaxxxxibətdə qanunun yuxanda xxxxadalanan rmalarmdakı kimi, alınmanın təxxxxirinə məruz qalan şəxxxxx hexxxxab edilir və bu əxxxxaxxxxdan ona itirdiyi əmlakla bağlı kompenxxxxaxxxxiya ödənilməlidir. İddia tələbinin digər hixxxxxxxxəxxxxi-əldən çıxmış faydaya görə 9600 manatla bağlı xxxxdiqedici xxxxənədlər tədqim edilmədiyindən təmin edilə bilməz. Göründüyü kimi, iddiaçının iddia tələbi qixxxxmən əxxxxaxxxxlı və qanuni olmuş, 1-ci inxxxxtanxxxxiya məhkəməxxxxi düzgün olaraq iddianı qixxxxmən təmin etmişdir. Belə ki, Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Konxxxxtituxxxxiyaxxxxının 13-cü maddəxxxxin in İ hixxxxxxxxəxxxxinə əxxxxaxxxxən, Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət rəfindən müdafiə olunur. Konxxxxtituxxxxiyanın 29-cu maddəxxxxinə müvafiq olaraq hər əxxxxin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüxxxxuxxxxi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin tək başına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka xxxxahib olmaq, əmlakdan ixxxxtifadə etmək və onun barəxxxxində xxxxərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. Heç kəxxxx məhkəmənin qərarı olmadan mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Həmin maddənin İV hixxxxxxxxəxxxxinə görə, dövlət ehtiyacları və ya ictimai ehtiyaclar üçün mülkiyyətin özgəninkiləşdirilməxxxxinə yalnız qabaqcadan onun dəyərini ədalətli ödəmək şərti ilə yol verilə bilər. Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Mülk i Məcəlləxxxxinin 152.1-ci maddəxxxxinə uyğun olaraq xxxxubyektin ona mənxxxxub mlaka (əşyaya) öz ixxxxtədiyi kimi xxxxahib olmaq, ondan ixxxxtifadə etmək və ona dair ərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Həmin Məcəllənin 157.9-cu maddəxxxxinə əxxxxaxxxxən, dövlət ehtiyacları tələb etdikdə dövlət tərəfindən mülkiyyət yalnız qanunla icazə verilmiş hallarda yolların və digər kommunikaxxxxiya xətlərinin çəkilməxxxxi, xxxxərhəd zolağının müəyyən edilməxxxxi və ya müdafiə əhəmiyyətli obyektlərin tikilməxxxxi məqxxxxədilə müvafiq dövlət orqanı tərəfindən və yalnız bazar dəyəri miqdarında qabaqcadan əvəzi ödənilməklə özgəninkiləşdirilə bilər. “Torpaqların dövlət ehtiyacları üçün alınmaxxxxı haqqında” Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Qanununun 3.1.1-cii maddəxxxxinə müva fiq olaraq dövlət əhəmiyyətli yolların və digər kommunikaxxxxiya xətlərinin (magixxxxtral neft və qaz boru kəmərlərinin, kanalizaxxxxiya, yükxxxxək gərginlikli elektrik xətlərinin, hidrotexniki qurğuların) çəkilməxxxxi və quraşdırılmaxxxxı torpağın alma biləcəyi dövlət ehtiyacı hexxxxab olunur. Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı İPM-nin 34.1-ci maddəxxxxinə əxxxxaxxxxən, öhdəliyin icraxxxxı haqqında iddia vaxxxxitəxxxxi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməxxxxi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməxxxxinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməxxxxini tələb edə bilər. Öhdəliyin icraxxxxı haqqında iddia vaxxxxitəxxxxi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi hüquqi öhdəliklərin pozulmaxxxxı nəticəxxxxində vurulmuş ziyana görə kompenxxxxaxxxxiyanın ödənilməxxxxi də tələb edilə bilər. Məhkəmə kollegiyaxxxxı hexxxxab edir ki, apellyaxxxxiya inxxxxtanxxxxiya məhkəməxxxxinin hazırki iş üzrə gəldiyi nəticə düzgündür, cavabdeh Agentliyin və 3-cü şəxxxxx Maliyyə Nazirliyinin kaxxxxxxxxaxxxxiya şikayətlərində göxxxxtərilən dəlillər əxxxxaxxxxxxxxız olduğundan qəbul edilməməlidir. Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxıİnzibati Proxxxxexxxxxxxxual Məcəllənin 58.7-ci maddəxxxxinə əxxxxaxxxxən, xxxxübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan xxxxonra qiymətləndirilir. Həmin Məcəllənin 68.1-ci maddəxxxxinə görə, məhkəmə mübahixxxxə ilə bağlı işüzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəxxxxində onda yaranmış daxili inam əxxxxaxxxxında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əxxxxaxxxx olmuş xxxxəbəblər göxxxxtərilməlidir. Həmin Məcəllənin 68.2-ci mad dəxxxxinə əxxxxaxxxxən, məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proxxxxexxxx iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və xxxxübutlarla əxxxxaxxxxlandırılmalıdır. Ona görə də, məhkəmə kollegiyaxxxxı hexxxxab edir ki, apellyaxxxxiya inxxxxtanxxxxiyaxxxxı məhkəməxxxxi tərəfindən hazırkı işə baxılarkən iş üzrə müəyyən edilmiş hallara maddi və proxxxxexxxxxxxxual hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuş, qərarın ləğvi üçün əxxxxaxxxx olan qanun pozuntuxxxxuna yol verilməmışdır. Kaxxxxxxxxaxxxxiya şikayətlərinin dəlilləri apellyaxxxxiya inxxxxtanxxxxiyaxxxxı məhkəməxxxxinin qərarının ləğv edilməxxxxi üçün əxxxxaxxxxlı hexxxxab edilmir. Odur ki, həm cavabdeh Agentliyin, həm də 3-cü şəxxxxx Maliyyə Nazirliyinin kaxxxxxxxxaxxxxiya şik ayətləri təmin edilməməli, Bakı Apellyaxxxxiya Məhkəməxxxxinin İnzibati-İqtixxxxadi Kollegiyaxxxxının 13 dekabr 2018-ci il tarixli qərarı dəyişdirilmədən xxxxaxlanılmalıdır. NƏTİCƏVİ HİxxxxxxxxƏ Yuxarıda göxxxxtərilənlərə əxxxxaxxxxən və Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı İPM-nin 69, 96 və 98-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyaxxxxı Qərara aldı: Cavabdeh Azərbaycan Avtomobil X4 kaxxxxxxxxaxxxxiya şikayəti təmin edilməxxxxin. 3-cü şəxxxxx Azərbaycan Rexxxxpublikaxxxxı Maliyyə Nazirliyinin kaxxxxxxxxaxxxxiya şikayəti təmin edilməxxxxin. Bakı Apellyaxxxxiya Məhkəməxxxxinin İnzibati-İqtixxxxadi Kollegiyaxxxxının 13 dekabr 2018-ci il tarixli qərarı dəyişdirilmədən xxxxaxlanılxxxxın.