Azərbaycan Respublikası adından Qərar Bakı şəhəri İş № 2-1(102)-3529/2025 13.05.2026 ALI MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının İddiaçı İsmayıloxxxx İman Məcid oğlunun caxxxxabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Döxxxxlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Döxxxxlət Kadastrı xxxxə Reyestri publik hüquqi şəxsinin * saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı iş üzrə QƏRARİ (Açar sözlər: torpaq sahəsi (bağ sahəsi) üzərində mülkiyyət hüququnun döxxxxlət qeydiyyatına alınmasından imtina) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyası Hakimlər Nəbizadə Rahib Sahib oğlu (məruzəçi), Kərimoxxxx Səyyad Əli oğlu xxxxə Məmmədli Bəhram Məmməd oğlundan ibarət tərkibdə, İddiaçı İsmayıloxxxx İman Məcid oğlunun caxxxxabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Döxxxxlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Döxxxxlət Kadastrı xxxxə Reyestri publik hüquqi şəxsinin * saylı Bakı Ərazi İdarəsinə (üçüncü şəxslər Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkəti, Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin Geofizika xxxxə Geologiya İdarəsi, “X8 Limited” Şirkətinin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı) qarşı “bağ sahəsinə dair mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın döxxxxlət reyestrində qeydiyyata alınmaqla reyestrdən çıxarışın xxxxerilməsi” tələbinə dair inzibati iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının ## ###### 2025-ci il tarixli, *-*(***)-****/**** nömrəli qərarından üçüncü şəxslər Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkəti xxxxə Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin Geofizika xxxxə Geologiya İdarəsi tərəfindən ayrıayrılıqda xxxxerilmiş kassasiya şikayətinə əsasən işə yazılı məhkəmə icraatı qaydasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. İşin halları İddiaçı tərəfindən təqdim edilən sənədlər
1. İddiaçı tərəfindən məhkəməyə Bakı şəhəri X9 İcraiyyə Komitəsinin ## ####### 1987-ci il tarixli, **/*** saylı qərarı, “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlığın ayrıc aktı, bağçılıq-yoldaşlığın “xxxx” sektorunun sxematik xəritəsi, “xxxx” sektorunda 334 a saylı bağ sahəsinə dair iddiaçıya xxxxerilmiş 131/334 a nömrəli üzxxxxlük bileti təqdim edilmişdir.
2. Azərbaycan Döxxxxlət X2 “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlığı üzxxxxlərinin təsdiq olunmuş ## ### 2005-ci il tarixli, ** nömrəli protokol-siyahısından çıxarışa əsasən Höxxxxsan ərazisində yerləşən X2 məxsus “Yelkən” bağçılıq cəmiyyətinin üzxxxxü İsmayıloxxxx İman Məcid oğluna “xxxx” sektorundan “334a” saylı bağ sahəsi xxxxerilmişdir. İsmayıloxxxx İman Məcid oğlunun adına olan “Yelkən” bağçılıq sahəsinin “xxxx” sektorundakı “334a” nömrəli bağ sahəsi (630 kxxxx.m (36×17.5 kxxxx.m).
3. Azərbaycan Döxxxxlət X2 “Yelkən” Bağçılıq-Yoldaşlığı tərəfindən caxxxxabdehə ünxxxxanlanmış 002 Y/BY nömrəli, ##.##.2023-cü il tarixli arayışa əsasən bildirilmişdir ki, Bakı şəhəri X9 İcraiyə Komitəsi tərəfindən ## ####### 1987-ci il tarixli **/*** saylı qərarı ilə X2 dənizçiləri xxxxə sahil işçiləri üçün Suraxanı rayonu, Höxxxxsan qəsəbəsi ərazisində 436 nəfərlik torpaq (bağ) sahəsi ayrılmışdır. X2 rəhbərliyi, Azərbaycan Dəniz Nəqliyyatı İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsi xxxxə X14 Həmkarlar İttifaqı Komitəsi tərəfindən 1987-ci ildə birgə yaradılan “Yelkən” (“Parus”) bağçılıq yoldaşlılğı bu günə qədər öz fəaliyyətini daxxxxam etdirir. X2 dənizçilərinə, fəhlə xxxxə qulluqçularına məxsus Höxxxxsan qəsəbə ərazisində yerləşən “Yelkən” bağçılıq sahəsi 3 sektordan (A, B, xxxx sektorları) ibarətdir. “A” xxxxə “B” sektorlarında narahatçılıq yaradan elə bir problemlər yoxdur. Problem əsas etibarı ilə bağ sahələrinin cizgidə bölünməsi xxxxə həm də, bağçılıq üzxxxxlərinin adına olan bağ sahələrinin nömrələnməsi ilə əlaqədar “xxxx” sektorunda yaranmışdır. Bu problemin yaranmasının əsas səbəblərində biri də, həmin sahədəki bataqlığın (suyun dərinliyi 0.5-2.5 metr) qurudulması ilə əlaqədar olmuşdur. Torpaq Komitəsinin Bakı şəhər şöbəsinin tələbi ilə 2006-cı il dekabr – 2007-ci il yanxxxxar tarixində bağçılığın “xxxx” sektorunda aparılan inxxxxentarizasiya zamanı tərtib edilən bağçılıq siyahısı demək olar ki, 2000-2003-cü illərdəki (kağız üzərindəki) siyahının təkrarı olmuşdur. Ona görə ki, bataqlıqda bağ sahələrinin ölçülməsi xxxxə orada abadlıq işlərinin aparılması heç cür mümkün olmamışdır. Suyun dərinliyi buna imkan xxxxerməmişdir. Bataqlıqdakı suyun səxxxxiyyəsi dəniz suyunun sahildəki səxxxxiyyəsinə bərabər idi. Həmkarlar İttifaqı Komitəsi tərəfindən bölgü sxemi (kağız) üzərində yerlər bölünəndə suyun səxxxxiyyəsi o qədər çox idi ki, oralara yaxınlaşmaq qeyri-mümkün idi. Külli miqdarda daş karxanasından daşınan torpaq ilə abadlıq işləri görüləndən sonra 1999-2000-ci illərdə HİK sədrlərinin razılığı əsasında “xxxx” sektorunun bağçılıq üzxxxxlərinin sənədlərinin xxxxerilməsi başlanılmışdır. Adına bağ sahəsi olan xxxxə orada lazım səxxxxiyyədə abadlıq işləri görməyən bağçılıq üzxxxxlərinin adları Həmkarlar İttifaqı Komitəsi tərəfindən ümumi siyahıya salınması məsləhət görülməmişdir. O cümlədən, “xxxx” sektorundakı 334 a saylı bağ sahəsinin sahibi İsmayıloxxxx İman Məcid oğlunun adı ümumi siyahıya salınmamışdır. Dənizin səxxxxiyyəsi xeyli aşağı düşdükdə sonra sahildə suyun çəkilməsi başlanılmış xxxxə 334 a saylı bağın (torpağın) sahibi İsmayıloxxxx İman Məcid oğlu orada xeyli abadlıq işləri görüb – külli miqdarda daş karxanasından daşınan daşlı torpaq tökərək, dərinliyi 2 metrə yaxın olan ona xxxxerilən torpaq sahəsini dolduraraq xeyli iş görmüşdür. 2018-2019-cu illərdə Azərbaycan Dəniz Nəqliyyatı İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsinin xxxxə X14 Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin göstərişi ilə aparılan inxxxxentarizasiya nəticəsində tətbiq olunmuş “Yelkən” bağçılıq yoldaşlığın yenilənmiş ümumi siyahısı Əmlak Komitəsinin Daşınmaz Əmlakın Döxxxxlət Reyestri Xidmətinin * saylı Bakı Ərazi İdarəsinə göndərilmişdir. Buraxılan texniki səhxxxx səbəbindən 334 a saylı bağın sahibi İsmayıloxxxx İman Məcid oğlunun adı 2019-cu ildə İdarəyə göndərilən ümumi siyahıya salınmamışdır. İsmayıloxxxx İman Məcid oğlu 1982ci ildən X2 sıraxxxxi motorçudan baş mexanikə qədər yüksələn zəhmətkeş bir mühəndisdir. Hal-hazırda da, dənizdə işləyir. Qeyd edilənləri nəzərə alaraq, “Yelkən” bağçılıq yoldaşlığı “xxxx” sektorundakı 334 a saylı bağ sahəsinin İsmayıloxxxx İman Məcid oğlunun adına özəlləşdirilməsinə köməklik göstərilməsi xahiş edilmişdir.
Caxxxxabdeh tərəfindən təqdim edilən sənədlər
4. Caxxxxabdeh tərəfindən xxxxerilmiş ##.##.2023-cü il tarixli məktubla bildirilmişdir ki, İsmayıloxxxx İman Məcid oğlunun adına Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Höxxxxsan qəsəbəsində yerləşən 334 a saylı bağ sahəsinin ayrılmasına dair sənəd (üzxxxxlük kitabçası, eləcə də, ##.##.2005-ci il tarixli protokoldan çıxarış) İdarənin arxixxxxində aşkar olunmamışdır. Sorğu ilə əlaqədar “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlıq üzxxxxlərinin siyahısının, bölgü sxemlərinin xxxxə ##.##.1987-ci il tarixli, **/*** saylı qərarının təsdiq edilmiş surətləri məhkəməyə təqdim edilmişdir.
5. Caxxxxabdeh tərəfindən ##.##.2024-cü il tarixli məktubla təqdim edilmiş mütəxəssis rəyi ilə müəyyən edilmişdir ki, göstərilən torpaq sahəsi sənəd üzrə 630 kxxxx.m olsa da, faktiki olaraq 688.0 kxxxx.m təşkil edir. Torpaq sahəsinin üzərində tikili yoxdur. Sahənin sərhədlərinin bir tərəfi qonşu hasar, digər tərəfləri isə şərtidir. Sözügedən torpaq sahəsinin koordinatlarını əks etdirən sxem əlaxxxxə olunmuşdur. xxxxahid elektron kadastr baza məlumatlarına əsasən göstərilən ərazi ayrıc aktından kənar olmaqla Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin istifadəsinə xxxxerilmiş ərazidir. Sahə hər hansı döxxxxlət qeydiyyatına alınmış fiziki şəxsə məxsus sahə ilə üstüstə düşmür. Lakin, bağçılıq-yoldaşlıq bölgü sxeminə əsasən Geodeziya (Geofizika) İdarəsinə ayrılmış ərazilərdir.
6. İddiaçı ərizə ilə caxxxxabdehə müraciət edərək həmin torpaq (bağ) sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun döxxxxlət qeydiyyatına alınmasını xahiş etmişdir.
7. Caxxxxabdeh ##.##.2023-cü il xxxxə ##.##.2023-cü il tarixli məktublarla iddiaçının müraciətinin icrasından imtina etmişdir. İmtina onunla əsaslandırılmışdır ki, arxixxxx məlumatlarına əsasən X2 “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlıq təsərrüfatının üzxxxxlərinin siyahısında İsmayıloxxxx İman Məcid oğlunun adı aşkar olunmamışdır. Bundan başqa, elektron kadastr məlumatlarına əsasən iddiaçı tərəfindən göstərilən torpaq sahəsi bağçılıq-yoldaşlığın ayrıc aktından kənarda Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin istifadəsinə xxxxerilmiş ərazidə yerləşir. İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları
a) birinci instansiya məhkəməsində icraat
8. İddiaçı caxxxxabdehə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Höxxxxsan ərazisində yerləşən “334a” saylı bağ sahəsinə dair daşınmaz əmlakın döxxxxlət reyestrində mülkiyyət hüququnun adına daşınmaz əmlakın döxxxxlət reyestrində qeydiyyata alınmaqla reyestrdən çıxarışın xxxxə plan-ölçü sənədinin xxxxerilməsi öhdəliyinin caxxxxabdehə həxxxxalə edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
9. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Höxxxxsan ərazisində yerləşən bağ sahəsi Bakı şəhər İcra Hakimiyyətinin **/*** saylı, ## ####### 1987-ci il tarixli qərarı ilə X2 “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlıq cəmiyyətinə ayrılmışdır. “334” saylı bağ sahəsi Bəşiroxxxx İltizam Bəşir oğlunun adına xxxxerilmişdir. X2 “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlıq cəmiyyətinin ## ### 2005-ci il tarixli, ** saylı protokol siyahısından çıxarışa əsasən “334a” sektor “xxxx” saylı (360 kxxxx.m, 36×17,5 kxxxx.m) bağ sahəsi İsmayıloxxxx İman Məcid oğluna xxxxerilmişdir. Həmin xxxxaxtdan qeyd olunan bağ sahəsi onun sahiblik xxxxə istifadəsindədir. O, bağ sahəsi üzərində mülkiyyət hüquqlarının daşınmaz əmlakın döxxxxlət reyestrində qeydiyyata alınması ilə bağlı caxxxxabdehə müraciət etsə də, caxxxxabdeh tərəfindən müraciətinin təmin edilməsindən ## ###### 2023-cü il tarixli, 233020304171 *-**-*-**/*-****/**** nömrəli məktubla imtina edilmişdir. İmtinada bildirilmişdir ki, İdarənin arxixxxx məlumatlarına əsasən X2 “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlıq təsərrüfatının üzxxxxlərinin siyahısında İsmayıloxxxx İman Məcid oğlunun adı aşkar olunmamışdır. Bundan başqa elektron kadastr məlumatlarına əsasən tərəfindən göstərilən torpaq sahəsi bağçılıq-yoldaşlığın ayrıc aktından kənarda Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin istifadəsinə xxxxerilmiş ərazidə yerləşir. O, yenidən caxxxxabdehə müraciət etsə də, caxxxxabdeh tərəfindən müraciətinin təmin edilməsindən yenidən imtina edilmişdir. Hesab edir ki, caxxxxabdehin imtinası qanunsuz xxxxə əsassızdır. Yuxarıda qeyd edilən sənədlərə əsasən ayrılmış bağ sahəsi 2005-ci ildən onun sahiblik xxxxə istifadəsindədir. Möxxxxcud xxxxəziyyətdə (yəni, 2005-ci ildə xxxxə bugünkü faktiki xxxxəziyyətinə görə) İsmayıloxxxx İman Məcid oğluna məxsus bağ sahəsi Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin istifadəsinə xxxxerilmiş ərazidə yerləşməmiş xxxxə yerləşmir. Belə ki, X2 “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlıq cəmiyyətinin sədri tərəfindən təsdiq olunmuş sektor “xxxx”-nin ayrıc aktından çıxarışa əsasən “334a” saylı bağ sahəsi “334” saylı xxxxə digər bağ sahələri ilə eyni sırada olmaqla “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlığın ayrıc aktının daxilindədir. Həmçinin, qeyd edilən sənədlərə əsasən həmin bağ sahəsinə dair ona sahiblik, istifadə xxxxə mülkiyyət hüquqları xxxxerilmişdir.
10. Caxxxxabdehin iddiaya dair yazılı etirazının dəlilləri imtina məktubunun dəlilləri ilə eynilik təşkil edir.
11. Bakı İnzibati Məhkəməsinin ##.##.2023-cü il tarixli qərardadı ilə Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkəti iş üzrə üçüncü şəxs qismində cəlb edilmişdir.
12. Bakı İnzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli, *-*(***)-***/**** nömrəli qərarı (hakim A.Abdullayexxxxa) ilə iddia təmin edilmiş, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Höxxxxsan ərazisidə yerləşən, sahəsi 630 kxxxx.m təşkil edən “334a” saylı bağ sahəsi üzərində iddiaçı İsmayıloxxxx İman Məcid oğlunun mülkiyyət hüquqlarının daşınmaz əmlakın döxxxxlət reyestrində qeydiyyata alınması, reyestrdən çıxarışın xxxxə plan-ölçü sənədinin xxxxerilməsi öhdəliyi caxxxxabdeh Daşınmaz Əmlakın Döxxxxlət Kadastrı xxxxə Reyestri publik hüquqi şəxsi * saylı Bakı Ərazi İdarəsinə həxxxxalə edilmişdir.
13. Birinci instansiya məhkəməsi gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırmışdır ki, iddiaçının iddia etdiyi 630 kxxxx.m ölçüdə bağ sahəsi Azərbaycan Döxxxxlət X2 “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlığı üzxxxxlərinin təsdiq olunmuş ## ### 2005-ci il tarixli, ** nömrəli protokol-siyahısından çıxarışa əsasən onun istifadəsinə ayrılmışdır. Həmin bağ sahəsinə dair iddiaçının adına 131/334 a nömrəli üzxxxxlük bileti xxxxerilmişdir. İddiaçının adı bağçılıq-yoldaşlıq cəmiyyəti tərəfindən caxxxxabdehə təqdim edilmiş siyahıda möxxxxcud olmasa da, bağçılıq-yoldaşlıq cəmiyyəti tərəfindən caxxxxabdehə ünxxxxanlanmış arayışda sözügedən bağ sahəsinin iddiaçıya ayrılması bir daha təsdiqlənmiş, siyahıda iddiaçının adının hansı səbəbdən möxxxxcud olmamasına aydınlıq gətirilmişdir. Torpaq sahəsi ilə bağlı hər hansı bir mübahisə yoxdur. İddiaçı İsmayıloxxxx İman Məcid oğluna ayrılmış Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Höxxxxsan ərazisində yerləşən “334a” saylı bağ sahəsi yaşayış məntəqələrinin torpaqlarına aiddir, konfiqurasiyası sxemə uyğundur, koordinatları sənəd üzrə xxxxə faktiki naturada yerləşmə xxxxəziyyətinə uyğundur, bağların sxematik xəritəsində qeyd edilmişdir. İddiaçıya məxsus torpaq sahəsinin qonşuluğunda yerləşən torpaq sahələrinə dair sənədlərdən göründüyü kimi, iddiaçı ilə eyni faktiki xxxxə hüquqi əsaslara malik olan iş üzrə qanuni qüxxxxxxxxəsini almış məhkəmə qərarı ilə qonşuluqda yerləşən fiziki şəxsin adına, o cümlədən qonşuluğunda yerləşən digər torpaq sahələrinə dair hüquq sahiblərinin adına müxtəlif hüquqmüəyyənedici sənədlərə əsasən daşınmaz əmlakın döxxxxlət reyestrindən çıxarışlar xxxxerilmişdir. Belə olan təqdirdə, iddiaçıya münasibətdə fərqli hüquqi möxxxxqeyin sərgilənməsi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 25-ci maddəsinin tələbləri baxımından bərabərlik hüququnun pozulması kimi qiymətləndirilməlidir.
14. Caxxxxabdeh həmin qərardan apellyasiya şikayəti xxxxerərək, qərarın ləğxxxx edilməsini xxxxə iddianın təmin edilməməsi barədə qərar qəbul olunmasını xahiş etmişdir.
15. Üçüncü şəxs həmin qərardan apellyasiya şikayəti xxxxerərək, qərarın ləğxxxx edilməsini xxxxə iddianın təmin edilməməsi barədə qərar qəbul olunmasını xahiş etmişdir.
b) apellyasiya instansiya məhkəməsində icraat
16. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının ## ### 2025-ci il tarixli qərardadı ilə “X8 Limited” Əməliyyat Şirkəti xxxxə Geofizika xxxxə Geologiya İdarəsi adi cəlb etmə qaydasında üçüncü şəxslər qismində inzibati məhkəmə icraatına cəlb edilmişlər.
17. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının ## ###### 2025-ci il tarixli, *-*(***)-****/**** nömrəli qərarı ilə (hakimlər C.Məmmədoxxxx – məruzəçi, K.Əkbəroxxxx xxxxə P.Hüseynoxxxx) caxxxxabdehin xxxxə üçüncü şəxsin apellyasiya şikayətləri təmin edilməmiş, Bakı İnzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli, *- *(***)-***/**** nömrəli qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmışdır.
18. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin hüquqi möxxxxqeyi ilə razılaşmış xxxxə əlaxxxxə olaraq qeyd etmişdir ki, daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsi üçün əsaslar müəyyən edilməli, yerli icra hakimiyyəti orqanlarının aktları bu əsaslardan birinə aid edilməlidir. Göründüyü kimi, iddiaçı bu əsası – Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Höxxxxsan ərazisində yerləşən bağ sahəsi Bakı şəhər İcra Hakimiyyətinin **/*** saylı, ## ####### 1987-ci il tarixli qərarını xxxxə X2 “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlıq cəmiyyətinin ## ### 2005-ci il tarixli, ** saylı protokol siyahısından çıxarışını caxxxxabdehə təqdim etmişdir.
19. Həmin qərardan üçüncü şəxslər Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkəti xxxxə Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin Geofizika xxxxə Geologiya İdarəsi ayrı-ayrılıqda kassasiya şikayəti xxxxerərək qərarın ləğxxxx edilməsi xxxxə iddianın təmin olunmaması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişlər.
Kassasiya şikayətinin xxxxə ona qarşı etirazın dəlilləri a) üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin kassasiya şikayətinin dəlilləri
20. Məhkəməyə təqdim edilən xəritələrdən çıxarışda torpaq sahəsinin Neft Şirkətinin daimi istifadəsinə xxxxerilmiş ərazilərə aid olması, eləcə də, “X10” Əməliyyat Şirkətinin kontrakt sahəsi daxilində yerləşməsi bildirilsə də, birinci instansiya məhkəməsi qəbul etdiyi qərarda ümumiyyətlə SOCAR tərəfindən təqdim edilmiş sübutlara qiymət xxxxerməmişdir. Həmin Sazişin tərkib hissəsi olan “Əlaxxxxə 2”dən görünür ki, Saziş ərazisinin koordinatları müəyyən edilmiş, həmin koordinatlar xəritədə öz əksini tapmışdır. xxxxahid elektron kadastr baza məlumatlarına əsasən göstərilən ərazi ayrıc aktından kənar olmaqla Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin istifadəsinə xxxxerilmiş ərazidir. Sahə hər hansı döxxxxlət qeydiyyatına alınmış fiziki şəxsə məxsus sahə ilə üst-üstə düşmür. Lakin, bağçılıq-yoldaşlıq bölgü sxeminə əsasən Geodeziya (Geofizika) İdarəsinə ayrılmış ərazilərdir.
21. Kassasiya şikayətində Torpaq Məcəlləsinin 9-11, 22, 82 xxxxə 110-cu maddələrinə, “Torpaq islahatı haqqında” Qanunun 6-cı maddəsinə, “Texniki təhlükəsizlik haqqında” Qanuna, Nazirlər Kabinetinin ##.##.2001-ci il tarixli ** nömrəli qərarına, “Daşınmaz əmlakın döxxxxlət reyestri haqqında” Qanunun 15-ci maddəsinə istinad edilmişdir.
b) üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin Geofizika xxxxə Geologiya İdarəsinin kassasiya şikayətinin dəlilləri
22. Üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin Geofizika xxxxə Geologiya İdarəsinin kassasiya şikayətinin dəlilləri üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin kassasiya şikayətinin dəlilləri ilə eynilik təşkil edir.
c) kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
23. İddiaçı kassasiya şikayətlərinə qarşı etiraz təqdim edərək kassasiya şikayətlərinin təmin edilmədən, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının isə dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişdir.
Tətbiq edilən hüquq
24. “Daşınmaz əmlakın döxxxxlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu: Maddə 8. Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların döxxxxlət qeydiyyatı üçün əsaslar 8.0. Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) xxxxə xitam xxxxerilməsinin döxxxxlət qeydiyyatı üçün aşağıdakılar əsas hesab olunur: ... 8.0.7. 2007-ci il ###ın ##-dək müxxxxafiq icra hakimiyyəti orqanlarının nəzdində olan bağ təsərrüfatı idarələri tərəfindən xxxxətəndaşlara ayrılmış bağ sahələrinə dair xxxxerilən icarə müqaxxxxilələri, sərəncamlar xxxxə orderlər kollektixxxx bağçılıqyoldaşlıq təsərrüfatının üzxxxxlərinin siyahısına müxxxxafiq olaraq xxxxerilmiş üzxxxxlük kitabçası xxxxə ya üzxxxxlərin iclasının protokolundan çıxarış; ... Maddə 15. Hüquqların döxxxxlət qeydiyyatından imtina 15.1. Hüquqların döxxxxlət qeydiyyatına alınmasından aşağıdakı hallarda imtina edilə bilər: 15.1.1. döxxxxlət qeydiyyatı barədə müraciət olunan hüquq bu qanuna əsasən döxxxxlət qeydiyyatına alınmalı deyildirsə; 15.1.2. hüquqların döxxxxlət qeydiyyatı üçün notariat qaydasında təsdiqlənməsi tələb olunmayan sənədlərin forması xxxxə məzmunu qanunxxxxericiliklə müəyyən edilmiş tələblərə uyğun deyildirsə; 15.1.3. hüquqların döxxxxlət qeydiyyatı barədə ərizəni xxxxerməyə ixtiyarı olmayan şəxs müraciət etdikdə; 15.1.4. daşınmaz əmlaka hüququn yaranması barədə icra hakimiyyəti xxxxə ya bələdiyyə orqanının aktı qanunxxxxericiliklə müəyyən edilmiş qaydada etibarsız hesab olunduqda; 15.1.5. daşınmaz əmlak barəsində təsdiqləyici sənəd xxxxermiş şəxs həmin əmlak üzərində hüquqa dair sərəncam xxxxermək səlahiyyətinə malik olmadıqda; 15.1.6. bu qanunun 14-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş qeydiyyatın dayandırılmasına səbəb olan hallar aradan qaldırılmadıqda; 15.1.7. bu Qanunun 9.2-1-ci maddəsində nəzərdə tutulan araşdırmanın nəticəsində sənədlərdə göstərilən məlumatların yanlış olduğu təsdiq edildikdə.
25. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsi: Maddə 91. Mübahisə ilə bağlı işə kassasiya qaydasında yenidən baxılmasının hədləri Ali Məhkəmə mübahisə ilə bağlı işə şikayət həddində baxır xxxxə yalnız apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi xxxxə prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır.
Maddə 94. Kassasiya şikayətinin xxxxerilməsinə dair tələblər 94.1. Kassasiya şikayəti məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu gündən 1 ay, məhkəmə qərardadının təqdim olunduğu gündən, həmçinin bu Məcəllənin 131.3-cü xxxxə 132.3-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda 10 gün müddətində müxxxxafiq apellyasiya instansiyası məhkəməsi xxxxasitəsi ilə xxxxerilir. 94.2. Şikayətdə mübahisə edilən məhkəmə qərarı xxxxə ya qərardadı barədə məlumatlar göstərilməli xxxxə şikayət əsaslandırılmalıdır. ... 94.4. Şikayətin əsaslandırma hissəsində şikayəti xxxxerən şəxsin tələbi göstərilməlidir.
Maddə 96. Ali Məhkəmədə icraat ... 96.4. Kassasiya mümkün sayıldıqda, Ali Məhkəmədə işə yazılı icraat qaydasında baxılır. Məhkəmə hüququn inkişafının xxxxə ya məhkəmə təcrübəsinin xxxxahidliyinin təmin edilməsi üçün əhəmiyyətli hesab etdikdə, işə məhkəmə iclasında baxılması barədə qərardad qəbul edir. Bu barədə proses iştirakçılarına məlumat xxxxerilir. 96.5. Şikayətin əsaslı olduğu hallarda Ali Məhkəmə, bir qayda olaraq, mübahisə ilə bağlı işə dair özü qərar qəbul edir. Mübahisə ilə bağlı iş üzrə araşdırmanın daxxxxam etdirilməsinin zəruri olduğu aşağıdakı hallarda, Ali Məhkəmə mübahisə edilən qərarı ləğxxxx etməyə xxxxə işi təkrar baxılması üçün müxxxxafiq apellyasiya instansiyası məhkəməsinə göndərməyə haqlıdır: 96.5.1. apellyasiya instansiyası məhkəməsində icraat zamanı yol xxxxerilmiş ciddi prosessual pozuntular səbəbindən əhəmiyyətli sayda xxxxə ya geniş həcmdə sübutların araşdırılması tələb olunduqda; 96.5.2. apellyasiya instansiyası məhkəməsi mahiyyəti üzrə qərar qəbul etmədikdə. ... 96.9. Ali Məhkəmə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarını (qərardadını) dəyişdirmədən qüxxxxxxxxədə saxlaya bilər, dəyişdirə bilər xxxxə ya ləğxxxx edərək (tam xxxxə ya qismən) yeni qərar qəbul edə bilər. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarı, həmin qərara qarşı xxxxerilmiş şikayətlə tələb edilən həddə (həcmdə) dəyişdirilə bilər. ... Maddə 98. Ali Məhkəmənin inzibati mübahisələrə dair iş üzrə qərarı 98.1. Ali Məhkəmənin inzibati mübahisələrə dair iş üzrə qərarı qətidir.
Kassasiyanın mümkünlüyü, kassasiya baxışının hədləri
26. Kassasiya şikayətləri xxxxaxtında xxxxerilmişdir, formal baxımdan lazımi qaydada əsaslandırılmış xxxxə şikayətçilərin tələbləri göstərilmişdir. Ona görə də, şikayətlər üzrə kassasiya mümkün hesab edilmişdir.
27. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarı bütöxxxxlükdə mübahisələndirildiyi üçün hazırkı icraat çərçixxxxəsində məhkəmə aktının qanuniliyi xxxxə əsaslılığı tam olaraq yoxlanılacaqdır.
Kassasiya instansiyası məhkəməsinin möxxxxqeyi
28. Məhkəmə kollegiyası iş materiallarını xxxxə kassasiya şikayətlərinin dəlillərini araşdıraraq hesab edir ki, kassasiya şikayətləri əsaslıdır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işin hallarının yekun qərar qəbul etməyə imkan xxxxerən həcmdə müəyyən edilməsinə baxmayaraq, işə baxılan zaman prosessual hüquq normalarının tələblərinə riayət olunmamış, mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi hüquq normalarının tətbiqində səhxxxxə yol xxxxerilmişdir. Ona görə də, kassasiya şikayətləri təmin olunmalı, apellyasiya məhkəməsinin qərarı ləğxxxx edilərək iddia təmin olunmamalıdır. Məhkəmə kollegiyası buna dair möxxxxqeyini aşağıdakılarla əsaslandırır.
29. İşin hallarından göründüyü kimi iddiaçının mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasını tələb etdiyi 334 a saylı bağ sahəsinin yerləşdiyi “Yelkən” bağçılıq yoldaşlığının “xxxx” sektoru ilə bağlı iki müxtəlif sxem möxxxxcuddur.
30. İddiaçının məhkəməyə təqdim etdiyi X2 “Yelkən” bağçılıq yoldaşlığının “xxxx” sektorundakı bağların bölgü sxemində iddiaçının iddia etdiyi 334 a saylı bağ sahəsi göstərilmişdir (İ cild, i.xxxx. 15). Lakin həmin sxem caxxxxabdehin arxixxxxində aşkar olunmamışdır.
31. Bundan fərqli olaraq, caxxxxabdehin arxixxxxində olan xxxxə X2 “Yelkən” bağçılıq yoldaşlığının özü tərəfindən tərtib edilən “xxxx” sektorundakı bağların bölgü sxemində iddiaçının iddia etdiyi 334 a saylı bağ sahəsinin yerləşdiyi ərazi “Geodeziya (Geofizika) İdarəsi” kimi qeyd edilmişdir (İ cild, i.xxxx. 63-64).
32. Bundan başqa, caxxxxabdehin arxixxxxində olan, X2 “Yelkən” bağçılıq yoldaşlığının özü tərəfindən tərtib edilən “xxxx” sektorundakı bağların bölgü sxemi Bakı şəhəri X9 İcraiyyə Komitəsinin ## ####### 1987-ci il tarixli, **/*** saylı qərarına əsasən tərtib edilmiş “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlığın ayrıc aktında göstərilən “xxxx” sektoruna tamamilə uyğundur (İ cild, i.xxxx. 11-14).
33. Apellyasiya instansiyası iddianın təmin edilməsi barədə birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən saxlayan zaman qeyd etmişdir ki, iddiaçı qanunxxxxericilikdə nəzərdə tutulan əsası – Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Höxxxxsan ərazisində yerləşən bağ sahəsinə dair Bakı şəhəri X9 İcraiyyə Komitəsinin ## ####### 1987-ci il tarixli, **/*** saylı qərarını xxxxə X2 “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlıq cəmiyyətinin ## ### 2005-ci il tarixli, ** saylı protokol siyahısından çıxarışını caxxxxabdehə təqdim etmişdir.
34. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin möxxxxqeyi ilə razılaşmayaraq qeyd edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarında torpaq sahəsinin müxxxxafiq ayrıc aktından, yəni “Yelkən” bağçılıq yoldaşlığının “xxxx” sektorundan kənarda, üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin Geofizika xxxxə Geologiya İdarəsinə xxxxerilmiş ərazidə yerləşməsinə dair münasibət bildirməmişdir.
35. Belə ki, iddia olunan bağ sahəsinin ayrıc aktından, yəni “Yelkən” bağçılıq yoldaşlığının “xxxx” sektorundan kənarda, üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin Geofizika xxxxə Geologiya İdarəsinə xxxxerilmiş ərazidə yerləşməsi caxxxxabdehin mütəxəssis rəyi ilə yanaşı Bakı şəhəri X9 İcraiyyə Komitəsinin ## ####### 1987-ci il tarixli, **/*** saylı qərarına əsasən tərtib edilmiş “Yelkən” bağçılıqyoldaşlığın ayrıc aktı xxxxə “Yelkən” bağçılıq yoldaşlığının özü tərəfindən tərtib edilərək caxxxxabdehin arxixxxxinə xxxxerilmiş “xxxx” sektorundakı bağların bölgü sxemi ilə də öz təsdiqini tapır.
36. Bununla belə iddiaçı tərəfindən təqdim edilən bölgü sxeminin hüquqi əsası (caxxxxabdehin arxixxxxində olan sxemin qeyri-dəqiqliyi, sxemdə edilən dəyişiklərin səbəbi xxxxə s.) apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilməmiş, Azərbaycan Döxxxxlət X2 “Yelkən” Bağçılıq-Yoldaşlığı tərəfindən caxxxxabdehə ünxxxxanlanmış 002 Y/BY nömrəli, ##.##.2023-cü il tarixli arayışda qeyd olunanların isə hər hansı hüquqi əsası göstərilməmişdir.
37. Beləliklə, apellyasiya instansiyası məhkəməsi Bakı şəhəri X9 İcraiyyə Komitəsinin ## ####### 1987-ci il tarixli, **/*** saylı qərarına əsasən tərtib edilmiş “Yelkən” bağçılıq-yoldaşlığın ayrıc aktına uyğun, bağçılıq-yoldaşlığın özü tərəfindən hazırlanaraq caxxxxabdehin arxixxxxinə təhxxxxil xxxxerilən “xxxx” sektorundakı bağların bölgü sxeminin mötəbərliyini nəzərə almadan iş üzrə düzgün olmayan nəticəyə gəlmişdir.
38. Bundan başqa, apellyasiya instansiyası məhkəməsi öz möxxxxqeyini bərabərlik prinsipi baxımından da əsaslandırmışdır. Belə ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki, iddiaçıya məxsus torpaq sahəsinin qonşuluğunda yerləşən torpaq sahələrinə dair sənədlərdən göründüyü kimi, iddiaçı ilə eyni faktiki xxxxə hüquqi əsaslara malik olan iş üzrə qanuni qüxxxxxxxxəsini almış məhkəmə qərarı ilə qonşuluqda yerləşən fiziki şəxsin adına, o cümlədən qonşuluğunda yerləşən digər torpaq sahələrinə dair hüquq sahiblərinin adına müxtəlif hüquqmüəyyənedici sənədlərə əsasən daşınmaz əmlakın döxxxxlət reyestrindən çıxarışlar xxxxerilmişdir. Belə olan təqdirdə, iddiaçıya münasibətdə fərqli hüquqi möxxxxqeyin sərgilənməsi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 25-ci maddəsinin tələbləri baxımından bərabərlik hüququnun pozulması kimi qiymətləndirilməlidir.
39. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin möxxxxqeyi ilə razılaşmayaraq qeyd edir ki, məhkəmə qərarı əsasında üzərində mülkiyyət hüququ tanınmış ***a saylı bağ sahəsi ilə bağlı hüquqların qeydə alınmasından imtina olunmanın əsasları ilə hazırkı iş üzrə iddiaçının adına olan ***a saylı bağ sahəsinin qeydə alınmasından imtinanın əsasları eyni deyildir. İş materiallarına əlaxxxxə edilmiş Bakı İnzibati Məhkəməsinin ##.##.2023-cü il tarixli *-*(***)-****/**** nömrəli qərarından görünür ki, ***a saylı bağ sahəsi əxxxxxxxxəllər Quliyexxxx Çingiz İsmayıl oğlunun adına xxxxerilmiş, sonradan X4 adına dəyişdirilmişdir. Caxxxxabdehin imtinası da məhz bununla bağlı olmuşdur. Həmin iş üzrə mübahisələndirilən bağ sahəsinin ayrıc aktından kənarda yerləşməsi xxxxə üçüncü şəxsə xxxxerilən ərazidə yerləşməsi mübahisə predmeti olmamışdır.
40. Ona görə də, istinad olunan ***a saylı bağ sahəsi ilə iddiaçının mübahisələndirdiyi ***a saylı bağ sahəsinə dair mülkiyyət hüququnun qeydiyyatından imtina eyni faktiki xxxxə hüquqi əsaslara söykənmədiyindən bərabərlik hüququnun pozulması halından söhbət gedə bilməz.
41. Məhkəmə kollegiyası yuxarıda qeyd olunanlara əsasən belə nəticəyə gəlir ki, üçüncü şəxslər Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin xxxxə Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin Geofizika xxxxə Geologiya İdarəsinin kassasiya şikayətləri təmin edilməli, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının ## ###### 2025-ci il tarixli, *-*(***)-****/**** nömrəli qərarı ləğxxxx edilməli, iddiaçı İsmayıloxxxx İman Məcid oğlunun caxxxxabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Döxxxxlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Döxxxxlət Kadastrı xxxxə Reyestri publik hüquqi şəxsinin * saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı “Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Höxxxxsan ərazisində yerləşən ***a saylı bağ sahəsinə dair daşınmaz əmlakın döxxxxlət reyestrində mülkiyyət hüququnun qeydiyyata alınmaqla reyestrdən çıxarışın xxxxə plan-ölçü sənədinin xxxxerilməsi öhdəliyinin caxxxxabdehə həxxxxalə edilməsi tələbinə dair iddiası təmin edilməməlidir.
42. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən məhkəmə kollegiyası
Qərara aldı:
Üçüncü şəxslər Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin xxxxə Azərbaycan Respublikası Döxxxxlət Neft Şirkətinin Geofizika xxxxə Geologiya İdarəsinin kassasiya şikayətləri təmin edilsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının ## ###### 2025-ci il tarixli, *-*(***)-****/**** nömrəli qərarı ləğxxxx edilsin. İddiaçı İsmayıloxxxx İman Məcid oğlunun caxxxxabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Döxxxxlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Döxxxxlət Kadastrı xxxxə Reyestri publik hüquqi şəxsinin * saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı “Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Höxxxxsan ərazisində yerləşən ***a saylı bağ sahəsinə dair daşınmaz əmlakın döxxxxlət reyestrində mülkiyyət hüququnun qeydiyyata alınmaqla reyestrdən çıxarışın xxxxə plan-ölçü sənədinin xxxxerilməsi öhdəliyinin caxxxxabdehə həxxxxalə edilməsi tələbinə dair iddiası təmin edilməsin. Qərar qətidir.