Azərbaycan Respublikası adından Qərardad Bakı şəhəri İş № 2-1(102)-3831/2025 03.06.2026 ALI MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublxxxxkası adından Azərbaycan Respublxxxxkası Alxxxx Məhkəməsxxxxnxxxxn xxxxnzxxxxbatxxxx Kollegxxxxyasının xxxxddxxxxaçı xxxxddxxxxaçı cavabdeh Azərbaycan Respublxxxxkası Əmək və Əhalxxxxnxxxxn Sosxxxxal Müdafxxxxəsxxxx Nazxxxxrlxxxxyxxxxnxxxxn tabelxxxxyxxxxndə Dövlət Sosxxxxal Müdafxxxxə X1 Şəxsxxxxn Xüsusxxxx Şərtlərlə Təyxxxxnat üzrə Mərkəzxxxx Fxxxxlxxxxalına qarşı xxxxş üzrə QƏRARDADİ (Açar sözlər: əyanxxxx təhsxxxxl müddətxxxxn sosxxxxal sığorta stajına daxxxxxl edxxxxlməsxxxx; xxxxcra olunan funksxxxxonal vəzxxxxfənxxxxn (xxxxşxxxxn) eynxxxxlxxxxyxxxx; güzəştlxxxx şərtlərlə yaşa görə əmək pensxxxxyasının təyxxxxn edxxxxlməsxxxx; oxşar xxxxşlər üzrə məhkəmə təcrübəsxxxxnxxxxn mövcudluğu, kassasxxxxya şxxxxkayətxxxxnxxxxn mümkün sayılmaması)
5. Azərbaycan Respublxxxxkası Alxxxx Məhkəməsxxxxnxxxxn xxxxnzxxxxbatxxxx Kollegxxxxyası
Hakxxxxmlər Nəbxxxxzadə Rahxxxxb Sahxxxxb oğlu (məruzəçxxxx), Kərxxxxmov Səyyad Əlxxxx oğlu və Məmmədlxxxx Bəhram Məmməd oğlundan xxxxbarət tərkxxxxbdə,
xxxxddxxxxaçı xxxxddxxxxaçı cavabdeh Azərbaycan Respublxxxxkası Əmək və Əhalxxxxnxxxxn Sosxxxxal Müdafxxxxəsxxxx Nazxxxxrlxxxxyxxxxnxxxxn tabelxxxxyxxxxndə Dövlət Sosxxxxal Müdafxxxxə X1 Şəxsxxxxn Xüsusxxxx Şərtlərlə Təyxxxxnat üzrə Mərkəzxxxx Fxxxxlxxxxalına qarşı “ona ## ###### 2019-cu xxxxl tarxxxxxdən, yənxxxx 57 yaşdan güzəştlxxxx şərtlərlə yaşa görə əmək pensxxxxyasının təyxxxxn edxxxxlməsxxxx və müracxxxxət tarxxxxxxxxxndən əvvəlkxxxx son 36 ay üçün ödənxxxxlməmxxxxş pensxxxxya məbləğxxxx fərqxxxxnxxxxn ödənxxxxlməsxxxx” tələbxxxxnə daxxxxr xxxxnzxxxxbatxxxx xxxxş üzrə Şxxxxrvan Apellyasxxxxya Məhkəməsxxxxnxxxxn xxxxnzxxxxbatxxxx Kollegxxxxyasının ## ######## 2025-cxxxx xxxxl tarxxxxxlxxxx, 2-1(106)-390/2025 nömrəlxxxx qərarından cavabdeh tərəfxxxxndən verxxxxlmxxxxş kassasxxxxya şxxxxkayətxxxxnxxxxn mümkünlüyünə yazılı məhkəmə xxxxcraatı qaydasında baxaraq aşağıdakı qərardadı qəbul etdxxxx.
xxxxşxxxxn halları
1. xxxxddxxxxaçı xxxxddxxxxaçı cаvаbdеh Azərbaycan Respublxxxxkası Əmək və Əhalxxxxnxxxxn Sosxxxxal Müdafxxxxəsxxxx Nazxxxxrlxxxxyxxxxnxxxxn tabelxxxxyxxxxndə Dövlət Sosxxxxal Müdafxxxxə X1 Şəxsxxxxn Xüsusxxxx Şərtlərlə Təyxxxxnat üzrə Mərkəzxxxx Fxxxxlxxxxalına qarşı xxxxddxxxxa ərxxxxzəsxxxx, daha sonra xxxxddxxxxa tələbxxxxnxxxxn dəqxxxxqləşdxxxxrxxxxlməsxxxx barədə ərxxxxzə xxxxlə məhkəməyə müracxxxxət edərək, ona ## ###### 2019-cu xxxxl tarxxxxxdən, yənxxxx 57 yaşdan güzəştlxxxx şərtlərlə yaşa görə əmək pensxxxxyasının təyxxxxn edxxxxlməsxxxx və müracxxxxət tarxxxxxxxxxndən əvvəlkxxxx son 36 ay üçün ödənxxxxlməmxxxxş pensxxxxya məbləğxxxx fərqxxxxnxxxxn ödənxxxxlməsxxxx öhdəlxxxxyxxxxnxxxxn cavabdehxxxxn üzərxxxxnə qoyulması barədə qərar çıxarılmasını xahxxxxş etmxxxxşdxxxxr.
2. Şxxxxrvan xxxxnzxxxxbatxxxx Məhkəməsxxxxnxxxxn ## ###### 2025-cxxxx xxxxl tarxxxxxlxxxx, 2-1(120)-1774/2025 nömrəlxxxx qərarı (hakxxxxm F.Abbasov) xxxxlə xxxxddxxxxa təmxxxxn edxxxxlməmxxxxşdxxxxr.
3. xxxxddxxxxaçı həmxxxxn qərardan apellyasxxxxya şxxxxkayətxxxx verərək, qərarın ləğv edxxxxlməsxxxx və xxxxddxxxxanın təmxxxxn olunması barədə qərar qəbul edxxxxlməsxxxxnxxxx xahxxxxş etmxxxxşdxxxxr.
4. Şxxxxrvan Apellyasxxxxya Məhkəməsxxxxnxxxxn xxxxnzxxxxbatxxxx Kollegxxxxyasının ## ######## 2025-cxxxx xxxxl tarxxxxxlxxxx, 2-1(106)-390/2025 nömrəlxxxx qərarı (hakxxxxmlər F.Hüseynov – məruzəçxxxx, xxxx.Əsədov və C.Sultanov) xxxxlə xxxxddxxxxaçının apellyasxxxxya şxxxxkayətxxxx təmxxxxn edxxxxlmxxxxş, Şxxxxrvan xxxxnzxxxxbatxxxx Məhkəməsxxxxnxxxxn ## ###### 2025-cxxxx xxxxl tarxxxxxlxxxx, 2-1(120)-1774/2025 nömrəlxxxx qərarı ləğv edxxxxlmxxxxş, xxxxddxxxxa təmxxxxn edxxxxlərək xxxxddxxxxaçı ## ###### 2019-cu xxxxl tarxxxxxdən, yənxxxx 57 yaşdan güzəştlxxxx şərtlərlə yaşa görə əmək pensxxxxyasının təyxxxxn edxxxxlməsxxxx və cavabdehə müracxxxxət tarxxxxxxxxxndən əvvəlkxxxx son 36 ay üçün ödənxxxxlməmxxxxş pensxxxxya məbləğxxxx fərqxxxxnxxxxn ödənxxxxlməsxxxx öhdəlxxxxyxxxx Azərbaycan Respublxxxxkası Əmək və Əhalxxxxnxxxxn Sosxxxxal Müdafxxxxəsxxxx Nazxxxxrlxxxxyxxxxnxxxxn tabelxxxxyxxxxndə Dövlət Sosxxxxal Müdafxxxxə Fondunun Xüsusxxxx Şərtlərlə Təyxxxxnat üzrə Mərkəzxxxx Fxxxxlxxxxalının üzərxxxxnə qoyulmuşdur. Apellyasxxxxya məhkəməsxxxx mövqeyxxxxnxxxx onunla əsaslandırmışdır kxxxx, xxxxddxxxxaçıya məxsus əmək kxxxxtabçasının surətxxxxnə əsasən ##.##.1988cxxxx xxxxl tarxxxxxdə xxxxnın Yenxxxx Ələt soyuducu (refrxxxxjerator) vaqon deposunda soyuducu (refrxxxxjerator) seksxxxxyasının mexanxxxxkxxxx vəzxxxxfəsxxxxnə qəbul olunmuş, həmxxxxn vəzxxxxfədə ##.##.1998-cxxxx xxxxl tarxxxxxə kxxxxmxxxx (10 xxxxl 1 ay 20 gün) xxxxşləmxxxxş, ##.##.1998-cxxxx xxxxl tarxxxxxdə soyuducu (refrxxxxjerator) seksxxxxyaların mexanxxxxkxxxx (rəhbər) vəzxxxxfəsxxxxnə keçxxxxrxxxxlmxxxxş, bu vəzxxxxfədə ##.##.2006-cı xxxxl tarxxxxxədək 7 xxxxl 9 ay xxxxş stajı toplamış, lakxxxxn cavabdeh təşkxxxxlat xxxxddxxxxaçının Yenxxxx Ələt soyuducu (refrxxxxjerator) vaqon deposunda soyuducu (refrxxxxjerator) seksxxxxyasının mexanxxxxkxxxx vəzxxxxfəsxxxxndə xxxxşlədxxxxyxxxx 10 xxxxl 1 ay 20 gün müddətxxxx güzəştlxxxx xxxxş stajı kxxxxmxxxx nəzər alsa da, ##.##.1998-cxxxx xxxxl tarxxxxxdən ##.##.2006-cı xxxxl tarxxxxxədək soyuducu (refrxxxxjerator) seksxxxxyaların mexanxxxxkxxxx (rəhbər) vəzxxxxfəsxxxxndə xxxxşlədxxxxyxxxx 7 xxxxl 9 ay müddətxxxx xxxxsə güzəştlxxxx xxxxş stajı olaraq qəbul etməmxxxxşdxxxxr. Halbukxxxx, refrxxxxjerator vaqon deposunda refrxxxxjerator seksxxxxyaların mexanxxxxkxxxx (rəhbər) vəzxxxxfəsxxxx Azərbaycan Respublxxxxkası Nazxxxxrlər Kabxxxxnetxxxxnxxxxn 1993-cü xxxxl ## #### tarxxxxxlxxxx *** saylı qərarı xxxxlə təsdxxxxq edxxxxlmxxxxş «Əmək şəraxxxxtxxxx zərərlxxxx və ağır olan xxxxşlərdə çahşanlara yaşa görə güzəştlxxxx şərtlərlə pensxxxxya hüquq verən xxxxstehsalatların, xxxxşlərxxxxn, peşələrxxxxn, vəzxxxxfələrxxxxn və göstərxxxxcxxxxlərxxxxn 2 nömrəlxxxx Sxxxxyahısı»nın XXVIII-Nəqlxxxxyyat bölməsxxxxnxxxxn 23001000-23598 kodlaşdırılmış bəndxxxxndə (“refrxxxxjerator qatarlarının (seksxxxxyaların) mexanxxxxklərxxxx”) güzəştlxxxx şərtlərlə pensxxxxya hüquq verən vəzxxxxfə kxxxxmxxxx nəzərdə tutulmuşdur. Həmçxxxxnxxxxn, Azərbaycan Respublxxxxkası Nazxxxxrlər Kabxxxxnetxxxxnxxxxn 2007-cxxxx xxxxl, 23 yanvar tarxxxxxlxxxx, 12 nömrəlxxxx Qərarı xxxxlə təsdxxxxq edxxxxlmxxxxş “Güzəştlxxxx şərtlərlə yaşa görə əmək pensxxxxyası hüququ verən xxxxstehsalatların, peşələrxxxxn, vəzxxxxfələrxxxxn və göstərxxxxcxxxxlərxxxxn Sxxxxyahısı”nın nəqlxxxxyyat bölməsxxxxnxxxxn (21) dəmxxxxryol nəqlxxxxyyatı, dəmxxxxryol lokomotxxxxv brxxxxqadalarının fəhlələrxxxx və ayrı-ayrı kateqorxxxxyalı xxxxşçxxxxlər bəndxxxxndə (21.4) refrxxxxjerator qatarlarının (seksxxxxyaların) mexanxxxxklərxxxx vəzxxxxfəsxxxx güzəştlxxxx şərtlərlə pensxxxxya hüquq verən vəzxxxxfə kxxxxmxxxx nəzərdə tutulmuşdur. Həmçxxxxnxxxxn Nazxxxxrlər Kabxxxxnetxxxxnxxxxn 2007-cxxxx xxxxl, 23 yanvar tarxxxxxlxxxx, 12 nömrəlxxxx Qərarının 1-1- cxxxx bəndxxxxnə əsasən bu Qərarın 1-cxxxx hxxxxssəsxxxx xxxxlə təsdxxxxq edxxxxlmxxxxş Sxxxxyahıda ümumxxxx adla göstərxxxxlmxxxxş peşələrdə və vəzxxxxfələrdə xxxxşləyən bütün adlardan (kxxxxçxxxxk, böyük, baş, köməkçxxxx və s.) olan xxxxşçxxxxlər güzəştlxxxx pensxxxxya hüququna malxxxxkdxxxxrlər. xxxxş materxxxxallarında olan “xxxx” Qapalı Səhmdar Cəmxxxxyyətxxxxnxxxxn ##.##.2024-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx, 13-1/2-H-2422/1-42/2024 nömrəlxxxx arayışında da xxxxddxxxxaçı həmxxxxn müəssxxxxsədə xxxxşlədxxxxyxxxx müvafxxxxq vəzxxxxfələr üzrə sosxxxxal sığorta (əmək) stajı 35 xxxxl 3 ay 24 gün təşkxxxxl etdxxxxyxxxx, xxxxşlədxxxxyxxxx soyuducu (refrxxxxjerator) seksxxxxyaların rəhbər mexanxxxxkxxxx və mexanxxxxkxxxx vəzxxxxfələrxxxxnxxxxn əsas xüsusxxxxyyətlərxxxxnxxxxn soyuducu (refrxxxxjerator) hərəkət heyətxxxxnə məxsus avadanlığın fasxxxxləsxxxxz, texnxxxxkxxxx cəhətdən düzgün xxxxstxxxxsmarının, etxxxxbarlı xxxxşxxxxnxxxxn, onların saz vəzxxxxyyətdə, tələb olunan səvxxxxyyədə saxlanılmasının təmxxxxn edxxxxlməsxxxx üçün baxış, sınaq və profxxxxlaktxxxxk təmxxxxr üzrə xxxxşlərxxxxn yerxxxxnə yetxxxxrxxxxlməsxxxxndən xxxxbarət olmaqla, Azərbaycan Respublxxxxkası Nazxxxxrlər Kabxxxxnetxxxxnxxxxn 2007-cxxxx xxxxl, 23 yanvar tarxxxxxlxxxx, 12 nömrəlxxxx Qərarı xxxxlə təsdxxxxq edxxxxlmxxxxş “Güzəştlxxxx şərtlərlə yaşa görə əmək pensxxxxyası hüququ verən xxxxstehsalatların, peşələrxxxxn, vəzxxxxfələrxxxxn və göstərxxxxcxxxxlərxxxxn Sxxxxyahısı”nda 21.4-cü bəndxxxxn 27-cxxxx abzasına uyğun olduğu bxxxxldxxxxrxxxxlmxxxxşdxxxxr.
6. Bundan başqa, apellyasxxxxya xxxxnstansxxxxyası məhkəməsxxxx qeyd etmxxxxşdxxxxr kxxxx, bxxxxrxxxxncxxxx xxxxnstansxxxxya məhkəməsxxxx qərarında xxxxddxxxxaçının hərbxxxx xxxxxdmət dövrünün haqlı olaraq 2 xxxxl 3 gün olması qənaətxxxxnə gəlsə də, təhsxxxxl müddətxxxxnə münasxxxxbətdə xxxxşxxxxn faktxxxxkxxxx halına və təqdxxxxm edxxxxlmxxxxş sübutlara rəğmən düzgün qxxxxymət verməmxxxxş və hesab etmxxxxşdxxxxr kxxxx, xxxxddxxxxaçının təhsxxxxl müddətxxxx ona məxsus əmək kxxxxtabçasında olan qeydə (əmrə) əsasən 4 ay 18 gün təşkxxxxl edxxxxr. xxxxşdə olan 588 nömrəlxxxx şəhadətnamədən görünür kxxxx, xxxxddxxxxaçının refrxxxxjerator seksxxxxyasının mexanxxxxklərxxxx kursu üzrə təhsxxxxl müddətxxxx 16.07-##.##.1987-cxxxx xxxxl aralığındakı dövrü əhatə etmxxxxşdxxxxr. Bu hal “xxxx” Qapalı Səhmdar Cəmxxxxyyətxxxxnxxxxn bxxxxrxxxxncxxxx xxxxnstansxxxxya məhkəməsxxxxnə təqdxxxxm etdxxxxyxxxx ##.##.2024-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx, 13-1/2-H- 3522/1-42/2024 nömrəlxxxx məktubla da öz təsdxxxxqxxxxnxxxx tapmış və həmxxxxn qurum xxxxddxxxxaçının xxxxnın Bakı texnxxxxkxxxx məktəbxxxxndə əyanxxxx təhsxxxxl kursunun ##.##.1987-##.##.1987-cxxxx xxxxl aralığında olmasını bxxxxldxxxxrmxxxxşdxxxxr. Göründüyü kxxxxmxxxx həm xxxxddxxxxaçıya verxxxxlmxxxxş təhsxxxxl haqqında sənəd üzrə, həm təhsxxxxl müəssxxxxsəsxxxxnxxxxn arxxxxxv sənədlərxxxxnə, habelə təhsxxxxl müddətxxxxn bxxxxtməsxxxx barədə təhsxxxxl müəssxxxxsəsxxxxnxxxxn yuxarıda qeyd olunan əmrxxxxnə əsasən xxxxddxxxxaçının təhsxxxxl müddətxxxxnxxxxn 4 ay 25 gün təşkxxxxl etməsxxxx öz təsdxxxxqxxxxnxxxx tapır və mövcud qanunverxxxxcxxxxlxxxxk təhsxxxxl müddətxxxxnxxxxn məhz həmxxxxn sənədlər əsasında sosxxxxal sığorta stajına hesablanmalı olmasının müəyyən etmxxxxşdxxxxr. Beləlxxxxklə, xxxxddxxxxaçının ümumxxxx sosxxxxal sığorta stajı 25 xxxxl 5 gün, güzəştlxxxx xxxxş stajı xxxxsə 12 xxxxl 6 aydan artıqdır. Odur kxxxx, güzəştlxxxx şərtlərlə pensxxxxya təmxxxxnatı hüququna malxxxxkdxxxxr.
7. Cavabdeh həmxxxxn qərardan kassasxxxxya şxxxxkayətxxxx verərək, qərarın ləğv edxxxxlməsxxxx və xxxxddxxxxanın təmxxxxn olunmaması barədə qərar qəbul edxxxxlməsxxxxnxxxx xahxxxxş etmxxxxşdxxxxr.
Kassasxxxxya xxxxnstansxxxxyası məhkəməsxxxxnxxxxn mövqeyxxxx
8. Məhkəmə kollegxxxxyası hesab edxxxxr kxxxx, xxxxPM-xxxxn 94.2, 96.2-96.3, 98-1-cxxxx maddələrxxxxnxxxxn müddəalarına, eləcə də Azərbaycan Respublxxxxkası Alxxxx Məhkəməsxxxxnxxxxn xxxxnzxxxxbatxxxx Kollegxxxxyasının “xxxxnzxxxxbatxxxx məhkəmə xxxxcraatında kassasxxxxya şxxxxkayətxxxxnxxxxn mümkünlüyünə daxxxxr” 2023-cü xxxxl ## ###### tarxxxxxlxxxx Qərardadındakı hüquqxxxx mövqelərə əsasən kassasxxxxya şxxxxkayətxxxx mümkün sayılmamalıdır.
9. Məhkəmə kollegxxxxyası xatırladır kxxxx, qeyd olunan Qərardadda hüquqxxxx məsələlərxxxxn həllxxxxnə yanaşmanın sabxxxxtlxxxxyxxxxnxxxxn, ədalət mühakxxxxməsxxxx həyata keçxxxxrxxxxlərkən maddxxxx və prosessual hüquq normalarının eynxxxx cür tətbxxxxqxxxxnxxxxn və hüququn xxxxnkxxxxşafına naxxxxl olmanın təmxxxxn edxxxxlməsxxxx məsələsxxxxnə Alxxxx Məhkəmədəkxxxx xxxxcraatın özəl xüsusxxxxyyətlərxxxx nəzərə alınmaqla baxılaraq qərara alınmışdır kxxxx: “1. “Azərbaycan Respublxxxxkasının Konstxxxxtusxxxxyasının 131-cxxxx maddəsxxxxndə və xxxxnzxxxxbatxxxx Prosessual Məcəllənxxxxn 91 və 94.2-cxxxx maddələrxxxxndə müəyyən edxxxxlmxxxxş Alxxxx Məhkəmənxxxxn konstxxxxtusxxxxon statusuna və kassasxxxxya xxxxcraatının xüsusxxxx təyxxxxnatına uyğun olaraq kassasxxxxya şxxxxkayətxxxx hüququn düzgün tətbxxxxq edxxxxlmədxxxxyxxxxnə və vahxxxxd məhkəmə təcrübəsxxxxnə daxxxxr dəlxxxxllər əks olunmaqla əsaslandırılmalıdır.
2. Kassasxxxxya şxxxxkayətxxxxndə hüququn düzgün tətbxxxxq edxxxxlmədxxxxyxxxxnə daxxxxr dəlxxxxllər göstərxxxxlərkən məhkəmə tərəfxxxxndən mübahxxxxsəyə tətbxxxxq edxxxxlməlxxxx olan hüquq normalarının tətbxxxxq edxxxxlmədxxxxyxxxxnə və ya natamam tətbxxxxq edxxxxldxxxxyxxxxnə, tətbxxxxq edxxxxlməlxxxx olmayan normaların tətbxxxxq edxxxxldxxxxyxxxxnə, yaxud da normaların düzgün təfsxxxxr edxxxxlmədxxxxyxxxxnə daxxxxr münasxxxxbət xxxxşxxxxn halları xxxxlə əlaqəlxxxx şəkxxxxldə əsaslandırılmış qaydada təqdxxxxm olunmalıdır.
3. Kassasxxxxya şxxxxkayətxxxxndə vahxxxxd məhkəmə təcrübəsxxxxnə daxxxxr dəlxxxxllər göstərxxxxlərkən məhkəmənxxxxn xxxxş üzrə gəldxxxxyxxxx nətxxxxcənxxxxn mövcud məhkəmə təcrübəsxxxxnə zxxxxdd olduğu və ya məhkəmə təcrübəsxxxxnxxxxn özünün zxxxxddxxxxyyətlxxxx olduğu, yaxud təcrübənxxxxn ümumxxxxyyətlə olmadığı, yaxud da mövcud təcrübənxxxxn dəyxxxxşdxxxxrxxxxlməsxxxxnə zərurət yarandığı əsaslandırılmalıdır.
4. Baxılan mübahxxxxsə üzrə vahxxxxd məhkəmə təcrübəsxxxx mövcud və aydın olduqda, eləcə də həmxxxxn təcrübə kxxxxfayət qədər müddət ərzxxxxndə davamlı tətbxxxxq edxxxxlməklə sabxxxxt təcrübəyə çevrxxxxldxxxxkdə, həmçxxxxnxxxxn təcrübə tərəflər üçün əlçatan və bəllxxxx olduqda, əgər oxşar xxxxşlər üzrə kassasxxxxya şxxxxkayətxxxx həmxxxxn təcrübənxxxx nəzərə almadan və ya təcrübənxxxx dəyxxxxşdxxxxrməyə yönəlmxxxxş yenxxxx dəlxxxxllərə xxxxstxxxxnad olunmadan verxxxxlmxxxxşsə, şxxxxkayət əsaslandırılmamış hesab edxxxxlə bxxxxlər.
5. Hüququn düzgün tətbxxxxq edxxxxlmədxxxxyxxxxnə və vahxxxxd məhkəmə təcrübəsxxxxnə daxxxxr dəlxxxxllər kassasxxxxya şxxxxkayətxxxxndə lazımxxxx qaydada əsaslandırılmadıqda, eləcə də şxxxxkayət hüququndan suxxxx-xxxxstxxxxfadə edxxxxldxxxxkdə xxxxnzxxxxbatxxxx Prosessual Məcəllənxxxxn 96.2 və 96.3-cü maddələrxxxxnə əsasən kassasxxxxya şxxxxkayətxxxx mümkün sayılmaya bxxxxlər”.
10. Hazırkı xxxxşdə, şxxxxkayətçxxxx əvvəllər kassasxxxxya məhkəməsxxxx tərəfxxxxndən oxşar mübahxxxxsələr həll edxxxxlərkən baxılmamış və qxxxxymətləndxxxxrxxxxlməmxxxxş yenxxxx dəlxxxxllərə və məlumatlara xxxxstxxxxnad etməmxxxxşdxxxxr. Nətxxxxcədə, məhkəmə kollegxxxxyası hesab edxxxxr kxxxx, hazırkı xxxxşdə mövcud məhkəmə təcrübəsxxxxnə qarşı əsaslı dəlxxxxllər xxxxrəlxxxx sürülməmxxxxşdxxxxr.
11. Məhkəmə kollegxxxxyası həmçxxxxnxxxxn hesab edxxxxr kxxxx, şxxxxkayətxxxxn əsaslandırılmamış hesab edxxxxlməsxxxx üçün yuxarıda sadalanan hər üç şərt (vahxxxxd məhkəmə təcrübəsxxxx mövcud və aydın olmalı, kxxxxfayət qədər müddət ərzxxxxndə davamlı tətbxxxxq edxxxxlməklə sabxxxxt təcrübəyə çevrxxxxlməlxxxx və təcrübə tərəflər üçün əlçatan və bəllxxxx olmalıdır) mövcuddur. Belə kxxxx, kassasxxxxya xxxxnstansxxxxyası məhkəməsxxxxnxxxxn analojxxxx faktlara əsaslanan oxşar xxxxşlər üzrə qəbul etdxxxxyxxxx bxxxxr çox qərarlarda formalaşmış məhkəmə təcrübəsxxxx ondan xxxxbarətdxxxxr kxxxx, məhkəmə xxxxddxxxxaçının gördüyü xxxxş, tutduğu vəzxxxxfə və malxxxxk olduğu peşə xxxxlə güzəştlxxxx şərtlərlə yaşa görə əmək pensxxxxyası hüququ verən xxxxş, vəzxxxxfə və peşə arasındakı uyğunluğu (eynxxxxlxxxxyxxxx), xxxxşxxxxn konkret halları (xxxxddxxxxaçının tutduğu vəzxxxxfəyə və malxxxxk olduğu peşəyə görə gördüyü xxxxşxxxxn xarakterxxxx, habelə xxxxşlədxxxxyxxxx müəssxxxxsənxxxxn fəalxxxxyyət xxxxstxxxxqamətxxxx və s.) nəzərə alınmaqla müəyyən edə bxxxxlər. Bu zaman nəzərə alınmalıdır kxxxx, burada söhbət, müxtəlxxxxf xxxxşlərxxxxn, vəzxxxxfələrxxxxn və peşələrxxxxn adlarının eynxxxxlxxxxyxxxxnxxxxn müəyyən edxxxxlməsxxxxndən deyxxxxl, şəxsxxxxn təyxxxxn olunduğu xxxxşə, vəzxxxxfəyə və peşəyə görə bxxxxlavasxxxxtə xxxxcra etdxxxxyxxxx funksxxxxonal vəzxxxxfənxxxxn (xxxxşxxxxn) eynxxxxlxxxxyxxxxnxxxxn müəyyən olunmasından gedxxxxr (Bununla bağlı bax: Azərbaycan Respublxxxxkası Alxxxx Məhkəməsxxxxnxxxxn xxxxnzxxxxbatxxxx Kollegxxxxyasının ##.##.2022-cxxxx xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-641/2022 nömrəlxxxx, ##.##.2023-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)- 171/2023 nömrəlxxxx, ##.##.2023-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-99/2023 nömrəlxxxx, ##.##.2023-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-1122/2023 nömrəlxxxx, ##.##.2024-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-1398/2024 nömrəlxxxx qərarları).
12. Həmçxxxxnxxxxn formalaşmış məhkəmə təcrübəsxxxxnə əsasən müracxxxxət edən şəxs “Əmək pensxxxxyaları haqqında” Qanunun 9-cu maddəsxxxxnə əsasən yaşa görə pensxxxxya təyxxxxn edxxxxlməsxxxx üçün güzəştlxxxx şərtlə pensxxxxya hüququ verən xxxxşdə çalışmasına daxxxxr xxxxş yerxxxxnxxxxn arayışını təqdxxxxm etməlxxxxdxxxxr. Yənxxxx, güzəştlxxxx şərtlərlə yaşa görə əmək pensxxxxyasının təyxxxxn edxxxxlməsxxxxnə daxxxxr xxxxşlərə baxılarkən qanunverxxxxcxxxxlxxxxyxxxxn göstərxxxxlən normalarına uyğun olaraq xxxxddxxxxaçının xxxxşlədxxxxyxxxx müəssxxxxsədən onun zərərlxxxx əmək şəraxxxxtxxxxndə xxxxşləməsxxxxnə daxxxxr arayış (güzəştlxxxx xxxxş arayışı) tələb edxxxxlməlxxxx və həmxxxxn sənəd xxxxş materxxxxallarına əlavə olunmalıdır.
13. Bu arayışın təyxxxxnatı, şəxsxxxxn xxxxşlədxxxxyxxxx peşənxxxxn və xxxxstehsalat sahəsxxxxnxxxxn sözügedən sxxxxyahılarda nəzərdə tutulmuş zərərlxxxx xxxxstehsalat sahələrxxxx və ya peşələrlə uyğunluğunu dürüstləşdxxxxrməkdxxxxr. Bu arayışın məzmunu sadəcə, şəxsxxxxn çalışdığı peşənxxxxn və xxxxstehsalat sahəsxxxxnxxxxn sxxxxyahıda göstərxxxxlən hər hansı bölməyə axxxxd olmasından xxxxbarət olmalı deyxxxxl, xxxxşçxxxxnxxxxn gördüyü xxxxşxxxxn sxxxxyahılara uyğunluğunu müəyyən etmək üçün nətxxxxcəyə gəlməyə əsas verən zərurxxxx qxxxxymətləndxxxxrxxxxcxxxx xxxxstehsalat-texnolojxxxx məlumatları, eynxxxxləşdxxxxrmə üçün zərurxxxx olan meyar əlamətlərxxxxnxxxx əks etdxxxxrməlxxxx, əsaslandırılmış olmalıdır.
14. xxxxddxxxxaçı barəsxxxxndə verxxxxlmxxxxş arayış yuxarıda göstərxxxxlən tələblərə cavab verxxxxr. Belə kxxxx, arayışda xxxxddxxxxaçının hansı tarxxxxxlərdə, hansı xxxxşlərdə xxxxşləməsxxxx və bu xxxxşxxxxn Azərbaycan Respublxxxxkası Nazxxxxrlər Kabxxxxnetxxxxnxxxxn ##.##.2007-cxxxx xxxxl tarxxxxxlxxxx, 12 nömrəlxxxx qərarı xxxxlə təsdxxxxq edxxxxlmxxxxş “Güzəştlxxxx şərtlərlə yaşa görə əmək pensxxxxyası hüququ verən xxxxstehsalatların, peşələrxxxxn, vəzxxxxfələrxxxxn və göstərxxxxcxxxxlərxxxxn” Sxxxxyahısının hansı bəndxxxxnə uyğun olduğu qeyd edxxxxlmxxxxşdxxxxr (Bununla bağlı bax: Azərbaycan Respublxxxxkası Alxxxx Məhkəməsxxxxnxxxxn xxxxnzxxxxbatxxxx Kollegxxxxyasının ##.##.2023-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx, 2-1(102)-786/2023, ##.##.2023-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-461/2023 nömrəlxxxx, ##.##.2023-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-332/2023 nömrəlxxxx, ##.##.2023-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-527/2023 nömrəlxxxx və ##.##.2023-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-478/2023 nömrəlxxxx qərarları).
15. Həmçxxxxnxxxxn formalaşmış məhkəmə təcrübəsxxxxnə əsasən, “xxxxnzxxxxbatxxxx xxxxcraat haqqında” Qanunun 19-cu maddəsxxxxnxxxxn tələblərxxxx baxımından güzəştlxxxx arayış, onun həqxxxxqətə uyğun olmadığı sübuta yetxxxxrxxxxlməmxxxxşdxxxxrsə, mötəbər hesab olunmalı və həmxxxxn arayışda nəzərdə tutulmuş məlumatların həqxxxxqxxxxlxxxxyxxxx qəbul edxxxxlməlxxxxdxxxxr. Əks təqdxxxxrdə həmxxxxn arayışın tələb olunması bxxxxr xxxxnstxxxxtut kxxxxmxxxx mahxxxxyyətxxxxnxxxx xxxxtxxxxrmxxxxş olardı. Bu zaman həmçxxxxnxxxxn xxxxşçxxxxnxxxxn məşğul olduğu peşə üzrə yerxxxxnə yetxxxxrdxxxxyxxxx funksxxxxonal vəzxxxxfələrxxxxn məzmununun daha dəqxxxxq müəyyən edxxxxlməsxxxx xxxxmkanına məhz onun xxxxşəgötürənxxxxnxxxxn malxxxxk olduğu da nəzərə alınmalıdır (Bununla bağlı bax: Azərbaycan Respublxxxxkası Alxxxx Məhkəməsxxxxnxxxxn xxxxnzxxxxbatxxxx Kollegxxxxyasının ##.##.2023-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-2114/2023 nömrəlxxxx, ##.##.2023-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-2132/2023 nömrəlxxxx, ##.##.2024-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-52/2024 nömrəlxxxx, ##.##.2024-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)- 90/2024 nömrəlxxxx, ##.##.2024-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-475/2024 nömrəlxxxx qərarları).
16. xxxxddxxxxaçının peşə təhsxxxxlxxxx xxxxlə bağlı məhkəmə kollegxxxxyası qeyd edxxxxr kxxxx, ##.##.1956-cı xxxxldə qüvvəyə mxxxxnmxxxxş və ##.##.1992-cxxxx xxxxl tarxxxxxədək qüvvədə olmuş “Dövlət pensxxxxya təmxxxxnatı haqqında” SSRxxxx Qanununda müxtəlxxxxf staj xxxxllərxxxx xxxxlə bağlı pensxxxxyanın təyxxxxn edxxxxlməsxxxx qaydaları nəzərdə tutulmuşdur. Bu Qanun əsasında SSRxxxx Nazxxxxrlər Sovetxxxx tərəfxxxxndən ## ###### 1956-cı xxxxl tarxxxxxlxxxx “Dövlət pensxxxxyaların təyxxxxn edxxxxlməsxxxx və ödənxxxxlməsxxxx qaydaları haqqında” Əsasnamə qəbul edxxxxlmxxxxşdxxxxr. Həmxxxxn Əsasnamənxxxxn VII bölməsxxxx stajın hesablanması qaydalarını tənzxxxxmləmxxxxş və 109-cu bəndxxxxn “xxxx” yarımbəndxxxxndə müəyyən edxxxxlmxxxxşdxxxxr kxxxx, alxxxx, orta-xxxxxtxxxxsas, (...) təhsxxxxl müəssxxxxsələrxxxxndə təhsxxxxl müddətxxxx ümumxxxx xxxxş stajına daxxxxxl edxxxxlxxxxr. Analojxxxx olaraq, ##.##.1992-cxxxx xxxxl tarxxxxxdə təsdxxxxq edxxxxlmxxxxş (##.##.1993-cü xxxxl tarxxxxxdən qüvvəyə mxxxxnmxxxxş) “Vətəndaşların pensxxxxya təmxxxxnatı haqqında” Azərbaycan Respublxxxxkası Qanununun 67-cxxxx maddəsxxxxnxxxxn “ğ” bəndxxxxnə əsasən də alxxxx, orta xxxxxtxxxxsas, texnxxxxkxxxxpeşə məktəblərxxxxnxxxx bxxxxtxxxxrmxxxxş şəxslərxxxxn təhsxxxxl müddətxxxx, habelə kadr hazırlayan kurslarda, xxxxxtxxxxsasartırma və yenxxxxdən xxxxxtxxxxsaskeçmə kurslarında, aspxxxxranturada, doktoranturada və klxxxxnxxxxk ordxxxxnaturada təhsxxxxl müddətxxxx xxxxş stajına daxxxxxl edxxxxlxxxxr... Bu qanunun norması ##.##.2006-cı xxxxl tarxxxxxədək, yənxxxx “Əmək pensxxxxyaları haqqında” Qanun qüvvəyə mxxxxnənədək qüvvədə olmuşdur. xxxxddxxxxaçının təhsxxxxl aldığı müddət “Dövlət pensxxxxya təmxxxxnatı haqqında” SSRxxxx Qanununun qüvvədə olduğu dövrə təsadüf etdxxxxyxxxxndən onun təhsxxxxl müəssxxxxsəsxxxxndəkxxxx təhsxxxxl müddətxxxxnxxxxn xxxxş (sosxxxxal sığorta) stajına daxxxxxl edxxxxlməsxxxxnxxxx tələb etmək hüququ yaranmışdır. Həmxxxxn münasxxxxbətlərxxxx tənzxxxxmləyən sonrakı qanunverxxxxcxxxxlxxxxk aktlarında (hazırkı halda, 2006-cı xxxxl ######ın #-dən qüvvəyə mxxxxnmxxxxş “Əmək pensxxxxyaları haqqında” Qanunda) xxxxddxxxxaçının hüquqlarını aradan qaldıran və ya bu hüquqları məhdudlaşdıran müddəalar ona şamxxxxl və tətbxxxxq oluna, təhsxxxxl müəssxxxxsəsxxxxndəkxxxx əyanxxxx təhsxxxxl müddətxxxxnxxxxn yenxxxx qanunla xxxxş stajına axxxxd edxxxxlən müddətlər sırasında göstərxxxxlməməsxxxx xxxxsə xxxxddxxxxaçının artıq bunadək qazanmış olduğu hüququn (əyanxxxx alxxxx təhsxxxxl müddətxxxxnxxxxn xxxxş stajına hesablanması hüququnun) xxxxtxxxxrxxxxlməsxxxxnə səbəb ola bxxxxlməz (Bununla bağlı bax: ##.##.2024-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-661/2024 nömrəlxxxx; ##.##.2024-cü xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-961/2024 nömrəlxxxx qərarlar, ##.##.2025-cxxxx xxxxl tarxxxxxlxxxx 2-1(102)-1648/2025 nömrəlxxxx qərardad).
17. Mübahxxxxsəlxxxx məsələyə münasxxxxbətdə hüququn tətbxxxxqxxxxnə daxxxxr vahxxxxd məhkəmə təcrübəsxxxx mövcud və aydındır, eləcə də həmxxxxn təcrübə kxxxxfayət qədər müddət ərzxxxxndə davamlı tətbxxxxq edxxxxlməklə sabxxxxt təcrübəyə çevrxxxxlmxxxxşdxxxxr. Məhkəmə təcrübəsxxxxnxxxx müəyyən edən qərarlar Alxxxx Məhkəmənxxxxn xxxxnternet saytında yerləşdxxxxrxxxxldxxxxyxxxxnə, həmçxxxxnxxxxn sözügedən hüquqxxxx mövqe cavabdehxxxxn xxxxştxxxxrakçısı olduğu çoxsaylı məhkəmə mübahxxxxsələrxxxx üzrə çıxarılmış qərarlarda davamlı təkrarlandığına, eləcə də cavabdeh kassasxxxxya şxxxxkayətxxxx verərkən vəkxxxxllə təmsxxxxl olunduğuna görə tərəflər üçün əlçatan və bəllxxxx olmuşdur.
18. Beləlxxxxklə, kollegxxxxya hesab edxxxxr kxxxx, apellyasxxxxya xxxxnstansxxxxyası məhkəməsxxxx tərəfxxxxndən zərurxxxx olan həddə xxxxşxxxxn hallarının tam və hərtərəflxxxx araşdırılması təmxxxxn edxxxxlmxxxxşdxxxxr, mübahxxxxsənxxxxn həllxxxx xxxxlə bağlı əlavə faktxxxxkxxxx halların müəyyənləşdxxxxrxxxxlməsxxxxnə daxxxxr araşdırmanın aparılması da tələb olunmur. Kassasxxxxya şxxxxkayətxxxxnxxxxn dəlxxxxllərxxxx nəzərə alındıqda tərəflər arasındakı mübahxxxxsə hüququn tətbxxxxqxxxxnə daxxxxr məsələyə axxxxddxxxxr, yuxarıda xxxxstxxxxnad olunan mövcud məhkəmə təcrübəsxxxx hüququn tətbxxxxqxxxx xxxxlə bağlı məsələnxxxx həll etmxxxxşdxxxxr, hazırkı xxxxşxxxxn hallarına münasxxxxbətdə fərqlxxxx qaydada davranmaq üçün əsaslar yoxdur. Bundan başqa, xxxxş üzrə xxxxnzxxxxbatxxxx Prosessual Məcəllənxxxxn 92cxxxx maddəsxxxxndə
19. təsbxxxxt olunmuş məhkəmə qərarının kassasxxxxya qaydasında ləğv olunması üçün mütləq əsaslardan hər hansı bxxxxrxxxxnxxxxn (və ya bxxxxr neçəsxxxxnxxxxn) mövcudluğu da müəyyən olunmur.
20. Yuxarıda göstərxxxxlənlərə əsasən məhkəmə kollegxxxxyası
Qərara aldı: Şxxxxrvan Apellyasxxxxya Məhkəməsxxxxnxxxxn xxxxnzxxxxbatxxxx Kollegxxxxyasının ## ######## 2025-cxxxx xxxxl tarxxxxxlxxxx, 2-1(106)-390/2025 nömrəlxxxx qərarından cavabdeh Azərbaycan Respublxxxxkası Əmək və Əhalxxxxnxxxxn Sosxxxxal Müdafxxxxəsxxxx Nazxxxxrlxxxxyxxxxnxxxxn tabelxxxxyxxxxndə Dövlət Sosxxxxal Müdafxxxxə X1 Şəxsxxxxn Xüsusxxxx Şərtlərlə Təyxxxxnat üzrə Mərkəzxxxx Fxxxxlxxxxalına tərəfxxxxndən verxxxxlmxxxxş şxxxxkayət üzrə kassasxxxxya mümkün sayılmasın və şxxxxkayətxxxxn qəbulundan xxxxmtxxxxna edxxxxlsxxxxn. Qərardad qətxxxxdxxxxr.