Ali Məhkəmə Qərar — İş №2-1(102)-484/2019

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(102)-484/2019 27.02.2019 ALİ MƏHKƏMƏ Iddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Səbail rayon Şöbəsinə qarşı iş üzrə GİRİŞ HİSSƏ Hakimlər: Rəsulbəyova Nigar İmran qızı (sədrlik edən və məruzəçi hakim), Quliyev Zakir Müslüm oğlu Hüseynov İlqar Kamil oğlundan ibarət tərkibdə, İddiaçı Iddiaçı vəkili Vəkil, cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Səbail rayon Şöbəsinin vəkili Vəkil iştirakları ilə, İddiaçı Iddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Səbail rayon Şöbəsinə qarşı “əmək pensi yasının yenidən hesablanması” tələbinə dair Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati-İqtisadi Kollegiyasının 2-1(103)-2275/18 saylı 18 oktyabr 2018-ci il tarixli qərarından cavabdeh tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə əsasən işə Ali Məhkəmənin binasında 27.02.2019-cu il tarixdə açıq məhkəmə iclasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. TƏSVİRİ HİSSƏ Iddiaçı Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Səbail rayon Şöbəsinə ərizə ilə müraciət edərək “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatının statusu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 21-ci maddəsinin 5-ci bəndində aylıq pul təminatı nəzərə alınmaqla 01.09.2007-ci il tarixdən 01.12.2013-cü il tarixədək pensiyanın yenidən hesablanmasını xahiş etmiş, cavab deh 27.04.2018ci il tarixli 1703/135 saylı imtina məktubu ilə bildirmişdir ki, iddiaçının orta aylıq əmək haqqı nəzərə alınmaqla pensiya təyin edilmiş, “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatının statusu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 21-ci maddəsinin 5-ci bəndində nəzərdə tutulan aylıq pul təminatı Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə edilmiş sorğunun nəticəsi olaraq 01.12.2013-cü il tarixdən nəzərə alınmaqla pensiya məbləği yenidən hesablanmışdır. Cavabdehin imtinası ilə razılaşmayan iddiaçı Iddiaçı Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Səbail rayon Şöbəsinə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatının statusu haqqında” Azərbaycan Respu blikasının Qanununun 21-ci maddəsinin 5-ci bəndində aylıq pul təminatı nəzərə alınmaqla 01.09.2007-ci il tarixdən 01.12.2013-cü il tarixədək pensiyanın yenidən hesablanması və yaranmış fərqin birdəfəlik ödənilməsi vəzifəsinin cavabdehə həvalə edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmələrin mövqeyi 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2-1(81)-2609/2018 saylı 11 iyun 2018-ci il tarixli qərarı ilə iddia tələbi təmin edilmişdir. 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2-1(81)-2609/2018 saylı 11 iyun 2018-ci il tarixli qərarından cavabdeh apellyasiya şikayəti vermişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati-İqtisadi Kollegiyasının 2-1(103)-2275/18 saylı 18 oktyabr 2018-ci il tarixli qərarı ilə cavabdehin apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2-1(8 1)-2609/2018 saylı 11 iyun 2018-ci il tarixli qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Məhkəmə hesab etmişdir ki, iddiaçının tələb etdiyi ödənişlərin deputatlara verilməsi normativ hüquqi aktların tələbindən irəli gəldiyi üçün cavabdehin qeyd edilən ödənişlərin iddiaçı tərəfindən alınıb-alınmamasına dair məsələnin aydın olmaması əsası ilə imtinası əsassızdır. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati-İqtisadi Kollegiyasının 2-1(103)-2275/18 saylı 18 oktyabr 2018-ci il tarixli qərarından cavabdeh kassasiya şikayəti vermişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri Kassasiya şikayətinin dəlillərinə görə iddiaçı qeyd edilən əlavə ödənişi aldığına dair arayış təqdim etməmişdir. İddiaçının pensiyasının məbləği 01.12.2013-cü il tarixdən 2640 manata çatdırılmışdır. Kassator İnzibati Prosessual Məcəllənin 9 0,91-ci maddələrinə istinad edərək Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati-İqtisadi Kollegiyasının 2-1(103)-2275/18 saylı 18 oktyabr 2018ci il tarixli qərarının ləğv edilməsini və iddia tələbinin rədd edilməsini məhəmədən xahiş etmişdir. Tərəflərin izahatları Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə tərəflərə lazımi qaydada məlumat verilmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı Iddiaçı vəkili Vəkil kassasiya şikayətinin dəlillərini qəbul etməyərək Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati-İqtisadi Kollegiyasının 2-1(103)-2275/18 saylı 18 oktyabr 2018-ci il tarixli qərarının dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Səbail rayon Şöbəsinin vəkili Vəkil kassasiya şikayətinin dəlillərini müdafiə edərək Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibatiİqtisadi Kollegiyasının 2-1(103)-2275/18 saylı 18 oktyabr 2018-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsini və iddia tələbinin rədd edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. ƏSASLANDIRICI HİSSƏ Ali Məhkəmənin İnzibati-İqtisadi Kollegiyası Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati-İqtisadi Kollegiyasının 2-1(103)-2275/18 saylı 18 oktyabr 2018-ci il tarixli qərarı ilə gəldiyi yuxarıda göstərilmiş nəticə ilə razılaşaraq aşağıdakıları qeyd edir. “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun 1.0.1-ci maddəsinə əsasən əmək pensiyası-bu Qanunla nəzərdə tutulmuş qayda və şərtlərlə müəyyən edilən və məcburi dövlət sosial sığortaolunanların onlara əmək pensiyası təyin olunduqdan əvvəl aldıqları əmək haqqı və digər gəlirlər in, yaxud sığortaolunanların ölümü ilə əlaqədar onların ailə üzvlərinin itirdikləri gəlirlərin kompensasiyası məqsədilə vətəndaşlara aylıq pul ödənişidir. Qanunverici əmək haqqı və digər gəlirlər dedikdə, məvacibin tərkibinə vəzifə maaşından başqa, həm də deputata verilmiş aylıq pul təminatını nəzərdə tutur. “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatının statusu haqqında” Azərbaycan Respublikasının 17 may 1996-cı il tarixli Qanununun 21-ci maddəsinin birinci hissəsində də qeyd edilir ki, deputat hər ay vəzifə maaşı və deputatlıq səlahiyyətlərinin yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar xərclərinin ödənilməsi üçün vergilərdən azad olunan pul təminatı alır. Həmin Qanunun 31-ci maddəsinin beşinci bəndində isə (ilkin redaksiyada) qeyd edilmişdir ki, Milli Məclisin sədri, onun birinci müavini və mü avinləri, Milli Məclisin komissiya sədrləri və onların müavinləri, Milli Məclisin deputatları deputatlıq səlahiyyətlərinin yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar xərclərin ödənilməsi üçün vəzifə maaşlarının 25 faizi məbləğində vergilərdən azad olunan aylıq pul təminatı alırlar. 13 iyun 2008-ci il tarixli, 649-IIIQD nömrəli Qanun ilə “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatının statusu haqqında” Qanunun 21-ci maddəsinin beşinci hissəsində “25” rəqəmi “50” rəqəmi ilə əvəz edilmiş və Qanuna edilən bu dəyişiklik 27 avqust 2008-ci ildən qüvvəyə minmişdir. O da vurğulanmalıdır ki, oxşar norma, yəni səlahiyyətlərin yerinə yetirilməsi ilə bağlı xərclərin ödənilməsi üçün aylıq pul təminatının verilməsi “Məhkəmələr və hakimlər haqqında” Qanunda da nəzərdə tutulmuşdur. “Məhkəmələr və hakimlər haqqında ” Qanunun 106-cı maddəsində qeyd edilir ki, səlahiyyətlərin yerinə yetirilməsi ilə bağlı xərclərin ödənilməsi üçün Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimlərinə vəzifə maaşının 25 faizi həcmində, apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin hakimlərinə vəzifə maaşının 20 faizi miqdarında, birinci instansiya məhkəməsinin hakimlərinə vəzifə maaşının 15 faizi miqdarında vergilərdən azad olunan aylıq pul təminatı verilir. Məhkəmə kollegiyasının qənaətinə görə “X şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati-İqtisadi kollegiyasının 13 mart 2013-cü il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 25 fevral 2014-cü il tarixli qərarı hazırkı işə tətbiq oluna bilər. Həmin işlə bağlı qeyd edilməlidir ki, X 1980- 1987-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimi vəzifəsində işləmiş, 2003- cü ildən ona əmək pensiyası təyin edilmişdir. Sonrakı dövrlərdə X “Məhkəmələr və hakimlər haqqında” Qanunun 106-cı maddəsinin yuxarıda qeyd edilən müddəasının ona tətbiq edilməsi barədə müraciəti uğursuz nəticələnmişdir. Konstitusiya Məhkəməsinin həmin işlə bağlı mövqeyi belə olmuşdur ki, hakimlərin statusunun konstitusiya-hüquqi xüsusisyyətləri, onların fəaliyyətinin növü və xarakteri nəzərə alınaraq, sabiq hakimin sosial təminatı fəaliyyətdə olan hakimin müstəqilliyinin təminatı hesab olunur, belə ki, belə tənzimləmə gələcəkdə onların maddi təminatının zəmanəti kimi çıxış edir. “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun 20.1.1-ci maddəsinə əsasən əmək pensiyası yaşına çatmış və ya bu yaşa çatanadək əlil olmuş sabiq deputatlara (məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü əsasında deputat mandatından məhrum edilmiş və Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin iclaslarında üzrsüz səbəbdən iştirak etmədiyinə görə deputat səlahiyyətlərini itirmiş deputatlar istisna olmaqla) qulluq stajına görə əmək pensiyasına əlavələr təyin edilir. Həmin Qanunun 29.3.-cü maddəsinə əsasən bu Qanunun 20.1.1—20.1.21-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş şəxslərin bu maddəyə uyğun olaraq əmək pensiyasının 5 baza hissəsi artırıldıqda və ya sığorta hissəsi indeksləşdirildikdə, qulluq stajına görə əmək pensiyasına əlavələrin məbləği həmin artımlar qədər azaldılmaqla yenidən hesablanır. Həmin şəxslərin tutmuş olduqları vəzifələr üzrə aylıq əmək ha qqı sonradan artırıldıqda, bu artımlar nəzərə alınmaqla, qulluq stajına görə əmək pensiyasına əlavələr yenidən hesablanır. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2006-cı il 28 noyabr tarixli 184-IIIQD nömrəli Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi və bəzi qanunvericilik aktlarının qüvvədən düşmüş hesab edilməsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 6-cı bəndinin 2-ci hissəsinə əsasən “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatının statusu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa aşağıdakı əlavələr və dəyişikliklər edilmişdir: 30-cu maddədə: 2.1. ikinci-beşinci hissələr çıxarılsın; 2.2. maddəyə aşağıdakı məzmunda ikinci hissə ə lavə edilsin: “Məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü əsasında deputat mandatından məhrum edilmiş və Milli Məclisin iclaslarında üzrsüz səbəbdən iştirak etmədiyinə görə deputat səlahiyyətlərini itirmiş deputatlar istisna olmaqla, pensiya yaşına çatmış və ya bu yaşa çatanadək əlil olmuş sabiq deputatın pensiya təminatı “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq həyata keçirilir.” Bəhs olunan qanunvericilik müddəalarına əsasən məhkəmə kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşaraq qeyd edir ki iddiaçıya hesablanmış pensiyanın məbləğində vəzifə maaşına edilən digər əlavələrlə yanaşı deputatlıq səlahiyyətlərinin yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar xərclərin ödənilməsi üçün verilən pul təminatı da nəzərə alınmalı idi. Həmçinin qeyd olunmalıdır ki, 13 iyun 2008-ci il tarixli, 649-IIIQD nömrəli Qanun ilə “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatının statusu haqqında” Qanunun 21-ci maddəsinin beşinci hissəsində “25” rəqəmi “50” rəqəmi ilə əvəz edildiyindən və Qanuna edilən bu dəyişiklik 27 avqust 2008-ci ildən qüvvəyə mindiyindən, deputatlıq səlahiyyətlərinin yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar xərclərin ödənilməsi üçün verilən pul təminatı 01.09.2007-ci ildən 28.08.2008-ci il tarixləri arasında vəzifə maaşının 25 faizi məbləğində, 28.08.2008-ci il tarixdən 01.12.2013-cü il tarixədək isə vəzifə maaşının 50 faizi məbləğində hesablanmalıdır. Cavabdehin özü də iddiaçıya ünvanladığı imtina məktubunda bildirmişdir ki, iddiaçıya deputatlıq səlahiyyətlərinin yerinə yetirilməsi ilə bağlı xərclərin ödənilməsi üçün aylıq pul tə minatı məcburi dövlət sosial sığortasına cəlb olunmamasına baxmayaraq 2013-cü ilin 01 sentyabr tarixdən həmin pul təminatı nəzərə alınmaqla əmək pensiyası hesablanmışdır. Göründüyü kimi, cavabdeh əmək pensiyası hesablanarkən deputatlıq səlahiyyətlərinin yerinə yetirilməsi ilə bağlı xərclərin ödənilməsi üçün aylıq pul təminatının nəzərə alınmasını təsdiq etmiş və 01 sentyabr 2013-cü ildən aylıq pul təminatı nəzərə alınmaqla pensiya hesablayıb ödəmişdir. İnzibati Prosessual Məcəllənin 68.2-ci maddəsinin tələbinə əsasən məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Həmin Məcəllənin 58.7-ci maddəsinə əsasən, sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəf li araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. Beləliklə, apellyasiya instansiyası məhkəməsi hazırki mübahisəni həll edərkən qanunvericiliyin yuxarıda qeyd olunan tələblərinə əməl edərək qərar qəbul etmişdir. Qeyd edilənlərə əsasən, Ali Məhkəmə Kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normaları düzgün tətbiq olunaraq qanuni və ədalətli qərar qəbul etmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 96.8-ci maddəsinə əsasən, şikayət əsassızdırsa, Ali Məhkəmə şikayətin təmin edilməməsi barədə qərar qəbul edir. Göstərilənlərə əsasən, kassasiya şikayəti təmin edilməməli, apellyasiya instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsini n 96.8-ci maddəsini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDI: Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Səbail rayon Şöbəsinin kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati-İqtisadi Kollegiyasının 2-1(103)-2275/18 saylı 18 oktyabr 2018-ci il tarixli qərarı dəyişdirilmədən saxlanılsın.