Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(103)-1769/2025 03.06.2025 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına qarşı iş üzrə (Açar sözlər: ödənilməmiş pensiya məbləğinin ödənilməsi) Hakimlər Abbasova Günel Məhərrəm qızının sədrliyi və məruzəsi ilə, Oruczadə Aytən Pənah qızı və X2 ibarət tərkibdə, X4 qızının katibliyi ilə, İddiaçı, cavabdehin nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına qarşı “ödənilməmiş pensiya məbləğinin ödənilməsi” tələbinə dair inzibati iş üzrə Bakı İnzibati Məhkəməsinin 10 dekabr 2024-cü il tarixli, 2-1(112)-9946/2024 saylı qərarından cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə əsasən inzibati işə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. İŞİN HALLARİ
1. İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına qarşı ona xx.xx.2002-ci il tarixdə ehtiyata buraxılarkən təyin edilmiş əmək pensiyası ilə 2014-cü il tarixdə təyin edilmiş əmək pensiyası arasındakı fərqin xx.xx.2002ci il tarixdən xx.xx.2014-cü il tarixədək olan müddət üçün hesablanaraq ödənilməsi öhdəliyinin cavabdehə həvalə edilməsi barədə iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir.
2. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, o, Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin xx.xx.1998-ci il tarixli, 0381 nömrəli əmri ilə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah Rəisinin 1-ci müavini vəzifəsindən azad olunaraq Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbində Taktika Kafedrasının rəisi vəzifəsinə təyin edilmişdir. Daha sonra o, xx.xx.2000-ci il tarixdə Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbində Silah və Atəş Kafedrasının rəisinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. O, bu vəzifədən xx.xx.2002ci il tarixdə ehtiyata buraxılmış və bu tarixdə də, ona Silah və Atəş Kafedrasının rəisinin müavini vəzifəsinin vəzifə maaşı əsas götürülməklə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin Maliyyə və Büdcə İdarəsindən cavabdehə göndərilmiş məlumat vərəqinə əsasən əmək pensiyası təyin edilmişdir. Daha sonra Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin 0268 nömrəli xx.xx.2014-cü il tarixli əmri ilə onun Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbində Taktika Kafedrasının rəisi vəzifəsinə təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin xx.xx.1998-ci il tarixli 0391 nömrəli əmrində müvafiq dəyişikliklər edilmiş və xidməti zərurətlə əlaqədar olaraq, Silahlı Qüvvələrin Baş qərargah rəisinin birinci müavini vəzifəsinin icraçısı kimi onun – polkovnik İddiaçı xidməti mənafeyi naminə (səhhətinə görə) 17 iyun 1998-ci il tarixdən Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbinin Taktika Kafedrasının rəisi təyin olunmuş hesab edilməsi göstərilmişdir və bu əmr əsasında onun barəsində Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah Rəisinin İ müavini vəzifəsinin vəzifə maaşı əsas götürülməklə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi Maliyyə və Büdcə İdarəsi tərəfindən cavabdehə yeni məlumat vərəsi göndərilmişdir. Bu məlumat vərəqəsinə əsasən 2014-cü ilin may ayından başlayaraq onun əmək pensiyası yenidən hesablanmışdır. Lakin bu zaman ona əvvəl yəni, xx.xx.2002-ci il tarixdə atəş kafedrasının rəisi müavini vəzifəsinin vəzifə maaşı götürülməklə təyin olunmuş pensiya ilə yeni təyin olunmuş pensiya ilə yeni təyin olunmuş pensiya arasındakı keçmiş müddət üçün yaranmış fərq ona ödənilməmişdir. Bu yaxınlarda ona məlum olmuşdur ki, əvvəlki müddətdə yaranmış pensiya fərqini almaq hüququ olmuşdur. Bununla əlaqədar bu fərqin alınması üçün o, etibarnamə üzrə nümayədəsi vasitəsi ilə cavabdehə ərizə ilə müraciət edərək xx.xx.2002-ci il tarixdə ehtiyata buraxılarkən aldığı əmək pensiyası ilə ona 2014-cü ildə təyin olunmuş pensiya arasında yaranmış fərqin xx.xx.2002-ci il tarixdən xx.xx.2014-cü il tarixədək olan müddət üçün hesablanaraq ona ödənilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Şikayət ərizəsi cavabdehin qəbul şöbəsinin əməkdaşı Həsən Kərimov tərəfindən xx.xx.2024-cü il tarixdə imza etməklə qəbul edilmişdir. Lakin, müraciəti cavabsız və nəticəsiz qalmışdır. Müraciətinin cavablandırılmamasını imtina kimi qiymətləndirir. İmtinanın isə əsassız və qanunsuz hesab edir.
3. Cavabdeh tərəfindən məhkəməyə ünvanlanmış etirazda qeyd olunmuşdur ki, iddiaçıya Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyi tərəifndən 01 aprel 2002-ci il tarixdən xidmət illərinə görə pensiya təyin edilib. Sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla əmək pensiyası 2319.00 manat məbləğində aşağıdakı tərkibindən ibarət olmaqla ödənilib: -əmək pensiyasının sığorta hissəsi – 243.30 manat; -qulluq stajına görə əmək pensiyasına əlavə - 2075.70 manat. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 32.1.1-ci və 37.7-ci maddəsinə əsasən keçmiş müddət üçün alınmamış əmək pensiyasının məbləği əmək pensiyası təyin olunmuş şəxsə onu almaq hüququ yarandığı gündən, lakin həmin Qanunun qüvvəyə mindiyi gündən tez olmamaqla və müraciət edilən tarixdən əvvəlki ən çoxu üç il hesablanaraq ödənilir. Qanunun 26.3-cü maddəsinin 01 yanvar 2023-cü il tarixədək qüvvədə olmuş redaksiyasına əsasən 2017-ci il iyulun 1-dək Qanunun 20-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş şəxslərə təyin edilmiş əmək pensiyasının ümumi məbləği 2017-ci il iyulun 1-i tarixinə azaldılmamaqla ödənilir. Həmin şəxslərin əmək pensiyasına qulluq stajına görə əlavələrin sözügedən Qanunun 29.1-ci maddəsinə uyğun olaraq indeksləşdirilmə və sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla yenidən hesablanması qaydası Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən müəyyən edilir. Beləliklə, qeyd olunanlara əsasən, tələb olunan xx.xx.2002-ci il tarixdən xx.xx.2014-cü il tarixədək olan dövr Mərkəzi Filiala müraciət edilən xx.xx.2024-cü il tarixdən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş 3 il müddətdən daha çox dövrü əhatə edir. Eyni zamanda hərbi qulluqçular və xüsusi rütbəli şəxslərə əmək pensiyasının təyin edilməsi və ödənilməsi funksiyalarını xx.xx.2007-ci il tarixdən etibarən Fond həyata keçirir. Buna görə də, hesab edirlər ki, iddia tələbində qeyd edilənlər qanuna uyğun deyildir. Qeyd olunanlardan bir daha aydın olduğu kimi iddia tələbi əsassızdır, cavabdeh orqanın müvafiq hərəkətləri qanunauyğun olmuşdur. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125- ci maddəsinin Vİİ hissəsinin Azərbaycan Respublikasının Mülki prosessual qanunvericiliyi baxımından şərh edilməsinə dair 18 mart 2019-cu il tarixli qərarında qeyd edilir ki, Konstitusiyanın 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinin “Məhkəmə icraatı həqiqətən müəyyən edilməsini təmin etməlidir” müddəası ədalət mühakiməsinin əsas prinsipləri və şərtlərini müəyyən edən Konstitusiyanın 127-ci maddəsinin İİ hissəsinin “Hakimlər işlərə qərəzsiz, ədalətlə, tərəflərin hüquq bərabərliyinə, faktlara əsasən və qanuna müvafiq baxırlar”, həmin maddənin İV və Vİİ hissələrinin Ədalət mühakiməsi vətəndaşların qanun və məhkəmə qarşısında bərabərliyi əsasında həyata keçirilir.
4. Bakı İnzibati Məhkəməsinin 10 dekabr 2024-cü il tarixli, 2-1(112)-9946/2024 saylı qərarı ilə iddia tələbi qismən təmin edilmiş, İddiaçı xx.xx.2002-ci il tarixdə ehtiyata buraxılarkən təyin edilmiş əmək pensiyası ilə 2014-cü il tarixdə təyin edilmiş əmək pensiyası arasındakı ödənilməmiş pensiya məbləği fərqinin xx.xx.2007-ci il tarixdən xx.xx.2014-cü il tarixədək olan müddət üçün hesablanaraq ödənilməsi öhdəliyinin cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına həvalə edilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi qərara alınmışdır.
5. Cavabdeh həmin qərardan apellyasiya şikayəti verərək qərarın ləğv edilməsini və iddianın rədd edilməsini xahiş etmişdir.
APELLYASİYA ŞİKAYƏTİNİN DƏLİLLƏRİ:
6. Apellyasiya şikayəti iddia ərizəsinə qarşı etiraza uyğun olaraq əsaslandırılmışdır.
MƏHKƏMƏ İCRAATİ İŞTİRAKÇİLARİNİN İZAHATLARİ:
7. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi Nümayəndə apellyasiya şikayətinin məzmununa uyğun izahat verərək, şikayətin təmin edilməsini xahiş etdi.
8. Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı apellyasiya şikayətinə etiraz edərək, şikayətin təmin edilməməsini xahiş etdi.
MÜBAHİSƏNİN HƏLLİ İLƏ BAĞLİ MƏHKƏMƏ ARAŞDİRMASİNİN ƏSASİNİ TƏŞKİL EDƏN SƏNƏDLƏR
9. Məhkəmənin sorğusuna əsasən cavabdeh tərəfindən 15 iyul 2024-cü il tarixli, 3- 17-1/2- 164467/2024 nömrəli məktubla iddiaçıya məxsus pensiya işinin və inzibati icraat materiallarının təsdiq edilmiş surətləri məhkəməyə təqdim edilmişdir
10. İş materiallarında olan cavabdeh orqan tərəfindən Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Məhkəmə Mübahisələri ilə İş üzrə Mərkəzi Filialının direktoruna ünvanlanmış xx.xx.2024cü il tarixli 3-17-1/3- 1-99068/2024 nömrəli xidməti məktuba əsasən cavabdeh tərəfindən bildirilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Bakı İnzibati Məhkəməsinin 7 dekabr 2017-ci il tarixli 2-1(81)-5048/2017 nömrəli qərarının icrası məqsədilə tərəflərindən İddiaçı əmək pensiyası yenidən hesablanaraq 1880.50 manat məbləğində müəyyən edilmiş, həmçinin ötən dövr üzrə ödənilməli olan 2801.50 manat fərq məbləği müəyyən edilmişdir. Həmin məbləğ xx.xx.2018-xx.xx.2019-cu il tarixləri arasındakı dövr ərzində hər ay 280.15 manat olmaqla adıçəkilən şəxsin əmək pensiyasının üzərinə əlavə edilərək müvafiq kart hesabına köçürülməklə məhkəmə qərarının icrası tam başa çatdırılıb.
TƏTBİQ EDİLƏN HÜQUQ və MƏHKƏMƏNİN MÖVQEYİ
11. Azərbaycan Respublikası İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 82-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisə ilə bağlı işə şikayət həddində və hüquqi məsələlər, habelə sübutlar və faktlar (faktiki hallar) əsasında mahiyyəti üzrə tam həcmdə baxır.
12. Məhkəmə kollegiyası tərəfləri dinləyib, apellyasiya şikayətinin dəlillərini araşdırıb hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
13. Məhkəmə araşdırması zamanı işin hallarından müəyyən edilmişdir ki, iddiaçı X3 xx.xx.2002-ci il tarixdə “Hərbi xidmətkeçmə haqqına Əsasnamənin” 156-cı maddəsinin “e” bəndinə (xidməti uyğunsuzluq) əsasən hərbi xidmətdən ehtiyata buraxılmışdır. Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi tərəfindən 01 aprel 2002-ci il tarixində ona xidmət illərinə görə pensiya təyin edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2006cı il 22 dekabr tarixli 499 nömrəli Fərmanının tələblərinə uyğun olaraq 01 yanvar 2007-ci il tarixindən etibarən hərbi qulluqçular və xüsusi rütbəli şəxslərə əmək pensiyasının təyin edilməsi və ödənilməsi funksiyalarını Dövlət Sosial Müdafiə Fondu həyata keçirdiyindən onun barəsində Azərabycan Respublikası Hərbi Komissarı tərəfindən tərtib edilmiş MN seriyalı, ZE-53707 nömrəli “Hərbi qulluqçunun (xüsusi rütbəli şəxsin) pensiya təminatı üzrə xx.xx.2007-ci il tarixli məlumat vərəqəsinə əsasən əmək pensiyası həmin tarixdən (xx.xx.2007-ci il) etibarən Fondun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialı tərəfindən ödənilir. Həmin məlumat vərəqəsinin tərtib edilməsi zamanı iddiaçının təminat xərcliyi, məlumat vərəqəsində vəzifəsi kimi qeyd edilən – “kafedranın baş müəllimi” vəzifəsinin maaşına əsasən hesablanmış və buna müvafiq olaraq da, iddiaçıya pensiya ödənişi həyata keçirilmişdir.
14. Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin 05 aprel 2014-cü il tarixli 636 nömrəli əmri ilə Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin 17 iyun 1998-ci il tarixli 0389 nömrəli şəxsih heyət üzrə əmri (polkovnik İddiaçı “Hərbi xidmət haqqında” Azəraycan Respublikasının Qanununa müvafiq olaraq Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin sərəncamına keçirilməsi) və Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin 17 iyun 1998-ci il tarixli, 0391 nömrəli şəxsi heyət üzrə əmri (Müdafiə nazirinin sərəncamında “Hərbi xidmət haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa müvafiq olaraq Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbinin Taktika Kafedrasının rəisi təyin oluması barədə) ləğv olunmuş, xidməti zərurətlə əlaqədar olaraq, Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisinin birinci müavini vəzifəsinin icraçısı polkovnik İddiaçı xidməti mənafeyi naminə (səhhətinə görə) 17 iyun 1998-ci il tarixdən Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbinin Taktika Kafedrasının Rəisi təyin olunmuş hesab edilmişdir. Bundan sonra Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi tərəfindən iddiaçı barəsində xx.xx.2014-cü il tarixli 53707 nömrəli məlumat vərəqəsi tərtib edilərək iddiaçının vəzifəsi (tarif dərəcəsi) Baş Qərargah Rəisinin Birinci müavini vəzifəsinin icraçısı qeyd edilməklə, təminat xərcliyi həmin vəzifə maaşına müvafiq olaraq hesablanaraq Azərbaycan Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna göndərilmişdir. Bundan sonra iddiaçının əmək pensiyası həmin məlumat vərəqəsinə əsasən yenidən hesablanmışdır.
15. İddiaçının hazırda qənaəti cavabdeh inzibati orqan tərəfindən Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin 05 aprel 2014-cü il tarixli 636 nömrəli əmri və həmin əmrdən sonra düzəliş edilərək verilmiş məlumat vərəqəsini nəzərə alaraq əslində pensiyaya çıxdığı 2002-ci ildən etibarən ona “Baş Qərargah Rəisinin Birinci müavini vəzifəsinin icraçısı” vəzifə maaşı əsasında hesablanmış təminat xərcliyinin əsas götürülməklə pensiyasının ödənilməli olmasıdır. İddiaçı bununla bağlı cavabdehə müraciət etsə də, cavabdeh tərəfindən iddiaçının müraciətinə hər hansı bir cavab verilməmişdir. Məhkəməyə təqdim edilmiş etirazda isə cavabdehin mövqeyi ondan ibarət olmuşdur ki, tələb olunan xx.xx.2002-ci il tarixdən xx.xx.2014-cü il tarixədək olan dövr Mərkəzi Filiala müraciət edilən xx.xx.2024-cü il tarixdən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş 3 il müddətdən daha çox dövrü əhatə edir. Eyni zamanda hərbi qulluqçular və xüsusi rütbəli şəxslərə əmək pensiyasının təyin edilməsi və ödənilməsi funksiyalarını xx.xx.2007-ci il tarixdən etibarən Fond həyata keçirir. Buna görə də, hesab edirlər ki, iddia tələbində qeyd edilənlər qanuna uyğun deyildir. Qeyd olunanlardan bir daha aydın olduğu kimi iddia tələbi əsassızdır, cavabdeh orqanın müvafiq hərəkətləri qanunauyğun olmuşdur.
16. Məhkəmə cavabdehin mövqeyi ilə bağlı aşağıdakıları qeyd edir.
17. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunundan: Maddə 31.1-1. Əmək pensiyaları onu almaq hüququ yarandığı gündən, lakin bu Qanunun qüvvəyə mindiyi gündən tez olmamaqla və müraciət edilən tarixdən əvvəlki ən çoxu üç il üçün ödənilməklə, bu maddədə müəyyən edilmiş müddətlərə təyin edilir. Bu Qanuna uyğun olaraq ötən dövr üçün hesablanan pensiyanın ümumi məbləği ötən dövrdəki ayların sayına bölünərək aylıq pensiyanın üzərinə əlavə edilməklə ödənilir Maddə 37.7. Keçmiş müddət üçün alınmamış əmək pensiyasının məbləği müddətindən asılı olmayaraq ödənilir (xx.xx.2017). Maddə 37.7. Keçmiş müddət üçün alınmamış əmək pensiyasının məbləği bu Qanunun 32.1-1-ci maddəsində göstərilən şərt nəzərə alınmaqla ödənilir (xx.xx.2017-ci ildən qüvvəyə minmiş redaksiya).
18. Qeyd edilməlidir ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 23 sentyabr 2021-ci il tarixli qərarında qeyd edilir ki, “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qaununun bəzi müddəalarının tətbiqi ilə bağlı R.Hacıyev və R.Axundovun şikayətləri üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının 20 noyabr 2020-ci il və 14 oktyabr 2020-ci il tarixli qərarlarının Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair “Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu onu da göstərməyi vacib hesab edir ki, müvafiq iddialar üzrə işlərə baxan məhkəmələr tərəfindən o, da nəzərə alınmalıdır ki, “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun 32.1-1-ci maddəsi əmək pensiyasının təyin edilməsi halını tənzimləyir. Həmin Maddəyə 30 noyabr 2018-ci il tarixində yeni məzmunlu 32.1-2-ci maddə əlavə edilmişdir ki, həmin norma ilə əvvəllər təyin edilmiş pensiyanın yenidən hesbalanması ilə əlaqədar məsələlər tənzimlənmişdir. Yəni müəyyən edilmiş normaya əsasən, qeyd edilən Qanunun 32-1.1-ci maddəsi nəzərə alınmaqla təyin edilmiş əmək pensiyaları ötən dövr üçün 2019-cu il yanvarın 1-dən tez olmamaqla həmin Qanunun 32.1- 1-ci maddəsinə uyğun ödənilir.”
19. Həmçinin Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 14 iyul 2022-ci il tarixli qərarında göstərilir ki, N.Hüseynbəyovun şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının 24 noyabr 2020-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair “Burada xüsusilə qeyd olunmalıdır ki, Qanunun 32.1-1-ci maddəsinin birinci cümləsindəki “müraciət edilən tarixdən əvvəlki ən çoxu üç il üçün ödənilməklə” müddəası pensiya hüququ 01 iyul 2017-ci il tarixinədək yaranmış, lakin əmək pensiyasının təyin edilməsi üçün müvafiq inzibati orqana məhz həmin tarixdən sonra müraciət etmiş şəxslərə münasibətdə tətbiq olunur və bununla da, məntiqi olaraq pensiyanın yenidən hesablanmasını deyil, ilk dəfə hesablanması hallarını ehtiva edir.
20. Həmin Qanuna 30 noyabr 2018-ci il tarixində yeni məzmunda edilmiş 32.1-2-ci maddə isə inzibati orqana 2019-cu il yanvarın 1-dən sonra müraciət etmiş pensiyaçıların əmək pensiyasının yenidən hesablanması hallarını tənzimləyir”.
21. Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının pensiya hüququ 01 iyul 2017-ci il tarixinədək yaranmış, lakin, əmək pensiyasının təyin edilməsi üçün müvafiq inzibati orqana məhz həmin tarixdən sonra müraciət etmiş şəxs hesab edilə bilməz. Belə ki, onun ilkin pensiya təyinatı məhz 01 iyul 2017-ci il tarixinədək (xx.xx.2002-ci il) təyin olunmuşdur və hazırki mübahisə pensiyanın təyini ilə bağlı deyil, cavabdeh tərəfindən pensiyanın təyin edilməsi zamanı düzgün hesablanmayan pensiya məbləğinin hesablanaraq ödənilməsi ilə bağlıdır.
22. İşin hallarından göründüyü kimi, iddiaçı barəsində ilkin olaraq xx.xx.2002-ci il tarixdən təyin edilərək ödənilmiş pensiya məbləği Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin xx.xx.2014-cü il tarixli əmri əsasında düzəliş edilərək yenidən verilmiş xx.xx.2014cü il tarixli məlumat vərəqəsi əsasında yenidən hesablansa da, həmin dövrdə qüvvədə olan qanunvericiliyin tələblərinə əsasən keçmiş dövr üzrə ödənilməli olan pensiya məbləği iddiaçıya ödənilməmişdir.
23. Məhkəmə eləcə də, iddiaçının tələbinin – “xx.xx.2002-ci il tarixdən xx.xx.2014-cü il tarixədək olan müddət üçün ödənilməmiş pensiya məbləğinin hesablanaraq ödənilməsi” hissəsi ilə bağlı qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 dekabr 2006-cı il tarixli 499 nömrəli Fərmanının tələblərinə uyğun olaraq hərbi qulluqçular və xüsusi rütbəli şəxslərə əmək pensiyasının təyin edilməsi və ödənilməsi funksiyaları 01 yanvar 2007-ci il tarixdən etibarən Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna keçdiyindən həmin tarixdən əvvəlki dövrlər üzrə (xx.xx.2002-ci il tarixdən-xx.xx.2007-ci il tarixədək) keçmiş müddət üçün pensiya fərqi məbləğinin Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu publik hüquqi şəxsinin Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialı tərəfindən ödənilməsi qanunvericiliyin tələbərinə əsasən mümkün deyildir. Bu səbəbdən də, iddia tələbi qismən təmin edilməklə iddiaçıya xx.xx.2007-ci il tarixdən xx.xx.2014-cü il tarixədək ödənilməmiş əmək pensiyası məbləği ödənilməlidir.
24. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası 60-cı maddəsinin İ və İİ hissələrinə əsasən, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir.
25. Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsinin 8-ci maddəsində deyilir: «Hər bir insan Konstitusiyanın, yaxud qanunun ona verdiyi əsas hüquqların pozulması hallarında bu hüquqların səlahiyyətli milli məhkəmələr tərəfindən bərpa edilməsi hüququna malikdir».
26. Bu müddəa məhkəmə təminatı ilə bağlı Konstitusiyanın 60-cı maddəsində öz əksini tapmışdır. Konstitusiyanın bu maddəsi ilə vətandaşların həm Konstitusiya ilə təsbit edilmiş hüquqlarını və azadlıqları, həm də Azərbaycan Respublikası qanunlarında və digər normativ hüquqi aktlarında nəzərdə tutulmuş hüquqlarının və azadlıqlarının məhkəmələrin müdafiəsi altında olmasına təminat verilir.
27. Məhkəmə təminatı hər kəsin pozulmuş hüquqlarının və azadlıqlarının bərpası məqsədilə məhkəməyə müraciət etmək hüququnu müəyyən edir.
28. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi A.H.Zalovun şikayəti üzrə 21 may 2004-cü il tarixdə qəbul etdiyi qərarında Konstitusiyanın 60-ci maddəsində təsbit edilən hüquq və azadlıqların məhkəmə təminatı hüququna dair öz mövqeyini bəyan edərək göstərmişdir ki, qeyd edilən bu hüququn mühüm elementlərindən biri ədalət mühakiməsinin məhkəmələr tərəfindən qanunla müəyyənləşdirilmiş qaydada həyata keçirilməsindən ibarətdir.
29. Daha sonra Konstitusiya Məhkəməsi qərarında göstərmişdir ki, X1 da hər kəsin qanun əsasında yaradılmış, müstəqil, qərərsiz və səlahiyyətli məhkəmədə müdafiə olunmaq hüququ ədalət mühakiməsinin mühüm təminatlarından biri kimi təsbit edilmişdir. (İnsan Hüquqlarına dair ümumi bəyannamənin 10-cu maddəsi, Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktın 14-cü maddəsi, «İnsan Hüquq və əsas Azadlıqlarının müdafiəsi haqqında» Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsi və.s.). Öz növbəsində məhkəmədə mühakimə olunmaq hüququ həmin məhkəmənin müvafiq mübahisəyə qanuna uyğun baxmalı olmasını ehtiva edir. Buna görə də hər hansı mübahisənin həll edilməsi qanun çərçivəsində olmalıdır. Məhkəmələr mübahisəni qanunla müəyyən edilmiş qaydada həll etməlidir.
30. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, iddia tələbinin qismən təmin edilməsi ilə bağlı birinci instansiya məhkəməsi düzgün nəticəyə gəlmişdir.
31. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 87.6-cı maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxlaya bilər, dəyişdirə bilər və ya ləğv edərək (tam və ya qismən) yeni qərar qəbul edə bilər.
32. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası cavabdehin apellyasiya şikayətində göstərdiyi dəlilləri formal hesab edir və belə qənaətə gəlir ki, bu dəlillər qanuni məhkəmə qərarının ləğvi üçün əsas ola bilməz.
33. Qeyd edilənlərə əsasən, məhkəmə kollegiyası belə nəticəyə gəlir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
34. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 87, 90, 94-cü maddələrinin tələblərini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası
QƏRARA ALDİ:
Apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı İnzibati Məhkəməsinin 10 dekabr 2024-cü il tarixli, 2-1(112)-9946/2024 saylı qərarı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərardan onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyası vasitəsilə Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər.
Sədrlik edən: Günel Abbasova Hakimlər: Aytən Oruczadə Elvin Əliyev