Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(103)-2116/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(103)-2116/2023 26.09.2023 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Giriş hissə: X4 Səmədovun sədrliyi və məruzəsi ilə, Xəyalə Adil qızı Cəmilova və Aytən Pənah qızı Oruczadədən ibarət tərkibdə, Mirzəyeva Ayşəm Lehsan qızının katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi X3, Cavabdehin nümayəndəsi Nümayəndə iştirakları ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna (Sosial Sığorta və Fərdi Uçot üzrə Mərkəzi Filiala) qarşı (Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti üçüncü şəxs qismində məhkəmə icraatına cəlb edilməklə) “2011, 2012 və 2015-ci ilin 6 ayı üzrə ödənilmiş 1586,25 manat məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının iddiaçının şəxsi vərəqəsinə bərpa edilməsi öhdəliyinin cavabdehə həvalə edilməsi” barədə iddia tələbinə dair iş üzrə Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-186/2023 saylı, 01 fevral 2023cü il il tarixli qərarından cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə əsasən inzibati işə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin inzibati binasında, açıq şifahi məhkəmə baxış iclasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. Təsviri hissə: İddiaçı Bakı İnzibati Məhkəməsində cаvаbdеh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Sığorta və Fərdi Uçot üzrə Mərkəzi Filialına qarşı iddia qaldıraraq 2011-ci ilin 6 ayı, 2012, 2013, 2014 və 2015-ci illər üzrə (6023,30 manat) ödənilmiş məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının iddiaçının şəxsi vərəqəsinə bərpa edilməsi vəzifəsinin cavabdehə həvalə edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı fəaliyyət göstərdiyi müddətdə Bakı şəhəri, Binəqədi rayonunda qeydiyyatda olmağına baxmayaraq, DSMF-nin Xaçmaz rayon şöbəsinin işçilərin tələbi ilə özünə və işçilərinə görə hesablanmış məcburi dövlət sosial sığorta haqlarını həmin şöbənin hesabına köçürmüşdür. 2011-2015-ci illərdə özünə və işçilərinə görə DSMF-nin Xaçmaz rayon şöbəsinin hesabına 6023.30 manat məbləğində vəsait köçürməyinə baxmayaraq, hesabında 1 manat da olsa pul oturmamışdır. Ancaq həmin dövr ərzində DSMF-nin Binəqədi rayon şöbəsinin hesabına köçürdüyü 1453 manat tam olaraq onun şəxsi vərəqəsində əks olunub. 2016-cı ildə onun şəxsi vərəqisində 6023,30 manat əks olunmamışdır. xx.xx.2016-cı il tarixində DSMF-nin Xaçmaz rayon şöbəsinə ərizə ilə müraciət etmiş, Xaçmaz şöbəsindən şifahi olaraq ona bildirdilər ki, bu vəziyyət tək onda deyil, Nazirlik bunu bilir və yaxın vaxtlarda həllini tapacaq. Axırda onlar bildirdilər ki, texniki səbəbdən komputerlərin bütün proqramları pozulub, səlahiyyətlər onlardan alınıb, heç bir köməklik edə bilməyəcəklər. Dəfələrlə cavabdehə müraciət etmiş, xx.xx.2019-cu ildə 6-cı dəfə müraciət etməyinə baxmayaraq, ona heç bir cavab verilməmişdir. xx.xx.2020-ci il tarixində Azərbaycan Repsublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Naziri cənab Sahil Babayevə müraciət etmiş, həmin müraciətindən sonra cavabdehin işçiləri ondan 6023,30 manatın fondun bank hesabına köçürməsini təsdiq edən qəbzlərin surətlərini tələb etdilər. Həmin qəbzlərin surətlərini cavabdehin işçilərinə təqdim etmiş, 6023,30 manatın cavabdehin bank hesabına köçürməyi təsdiqlənmişdir. xx.xx.2020-ci il tarixli cavab məktubunda bildiriblər ki, "Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə hesabatlar təqdim edilmədiyindən məcburi dövlət sosial sığortasına cəlb olunan gəlirlər, eləcə də ödənilmiş məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə məlumatlar sığortaedənin şəxsi vərəqəsində qeyd olunmamışdır". xx.xx.2020-ci il tarixində DSMF-nin direktor müavini Mətin Əsgər cənabının adına 2011-ci ilin 2,3,4, 2012-2013-2014-cü illərin 1,2,3,4cü rüblərinin və 2015-ci ilin 1,2,3-cü rüblərinin hesabatlarını və bank qəbzlərinin surətlərini göndərmişdir. Şablon şəkilli cavabında onlar iddiaçıya Dövlət Vergi Xidmətinə müraciət etməyini tövsiyə ediblər. 3 saylı Ərazi Vergilər İdarəsinə sorğu ilə müraciət etmiş, cavabda bildirdilər ki, “müraciətinizdə qeyd etdiyiniz sosial sığorta üzrə ödənişləriniz və hesabatlarınız xx.xx.2019-cu il tarixindən əvvəlki dövrə aid olduğu üçün Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında DSMF-nun Xaçmaz rayon xidmət nümayəndəliyinə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur". Cavabdehin verdiyi cavablardan bələ görünür ki, 4,5 il ərzində mütəmadi olaraq hər ay məcburi dövlət sosial sığorta haqlarını ödədiyi halda 18 rübün hesabatlarını verməmişdir. Bələ olan halda 18 rübün hesabatlarını vermədiyinə görə nə xəbərdarlıq nə də ki, bir dəfə də olsun maliyyə sanksiyası tətbiq olunmamışdır. 2014-cü ilin 4-cü rübünün oktyabr ayında 181,50 manat, dekabr ayında 181,5 manat DSMF-nin Binəqədi şöbəsinə köçürdüyü pul onun hesabında oturub, həmin rübün noyabr ayında Xaçmaz şöbəsinə köçürdüyü 181,50 manat yox, 2015-ci ilin 1-ci rübün fevral ayında Binəqədi şöbəsinə köçürdüyü 182,00 manat hesabında oturub, yanvar və mart aylarında Xaçmaz şöbəsinə köçürdüyü 365,00 manat yox, 2015-ci ilin 3-cü rübündə də həmin hal baş vermişdir. Dəfələrlə DSMF-yə müraciət olunsa da, müraciətin təmin olunmasından imtina edilmişdir. İddiaçı göstərilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Cavabdeh tərəfindən iddiaya verilən etirazda göstərilmişdir ki, İddiaçı ödənilmiş məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının sığortaedənin fərdi şəxsi hesab vərəqəsinə işlənməməsi barədə Fonda məktubla müraciət etmişdir. Fondun 29 iyun 2020-ci il tarixli **********5 nömrəli məktubu ilə cavab olaraq bildirilmişdir ki, sığortaedən İddiaçı tərəfindən təqdim olunmuş “Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə hesabatlar”da (Forma B1) 2014 (0730 fəaliyyət kodu üzrə) və 2015-ci (0700 fəaliyyət kodu üzrə) illər üzrə “Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə sığortaolunanlar haqqında məlumatlar” (Forma B3) təqdim edilməmişdir. X1 sisteminin "Sığorta (Hesabat)" altsistemində sığortaedən tərəfindən 2014 və 2015-ci illər üzrə “Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə sığortaolunanlar haqqında məlumatların (Forma B3) təqdim edilməsi üçün müvafiq funksionallıq verilmişdir və qeyd olunan düzəlişləri etmək üçün “X2” (e-gov.az) Nazirliyin xidmətlərində qeyd olunmuş “Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə hesabatların təqdim edilməsi” bölməsinə daxil olaraq təqdim edilməsi bildirilmişdir. Həmçinin, Fond tərəfindən İddiaçı bildirilmişdir ki, 2012-ci və 2013-cü ilin 1-ci, 2-ci, 3-cü 4-cü, 2014-cü ilin 1-ci, 2-ci, 3-cü rübləri üzrə “Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə hesabatlar təqdim edilmədiyindən məcburi dövlət sosial sığortasına cəlb olunan gəlirlər, eləcə də ödənilmiş məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə məlumatlar sığortaedənin şəxsi vərəqəsində qeyd olunmamışdır. Qeyd olunanları nəzərə alaraq Fond tərəfindən “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə “Azərbaycan Respublikasının 2018-ci il 30 noyabr tarixli 1360- VQD nömrəli Qanununun tətbiqi və “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1997-ci il 7 aprel tarixli 568 nömrəli Fərmanında dəyişiklik edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 21 dekabr tarixli 421 nömrəli Fərmanına əsasən məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının hesablanmasına və ödənilməsinə nəzarət, məcburi dövlət sosial sığorta haqları üzrə yaranmış borcların alınması və hesabatların təqdim edilməsinə nəzarət Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinə həvalə olunduğuna görə qeyd olunan dövrlər üzrə hesabatların təqdim edilməsi üçün həmin quruma müraciət edilməsi tövsiyə olunmuşdur. Həmin dövrdə qüvvədə olan “Məcburi dövlət sosial sığorta haqqının toplanması Qaydaları”na əsasən sığortaedənlər uçota alındığı DSMF orqanına hər rüb hesablanmış və ödənilmiş məcburi dövlət sosial sığorta haqqı və digər daxil olan məbləğlər barədə hesabat təqdim edirlər. Hər rüb üçün hesabat həmin rübdən sonra gələn birinci ayın 20-dən gec olmayaraq və hər rüb üçün ayrı-ayrılıqda DSMF orqanına təqdim edilməlidir. Həmin dövrdə qüvvədə olan “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanuna əsasən sığortaedənlərə sosial sığorta haqlarının uçotunu aparmaq və bu barədə sığortaçıya (yəni sığortaedəni uçota aldığı DSMF orqanı) hesabat vermək vəzifəsi qoyulmuşdur. İddiaçı isə Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyinin 17 fevral 2021-ci il tarixli DA01/02-03-176 nömrəli məktubuna əsasən 2011-2015-ci illərdə ləğv edilmiş Fondun Xaçmaz rayon şöbəsinə təyinatında “muzdlu işləyənlərin əmək haqlarından sosial ayırmalar” qeyd edərək 6023,30 manat ödəniş etməsinə baxmayaraq, həmin dövrdə DSMF orqanına hesabat verməmişdir. Cavabdeh göstərilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı birinci instansiya məhkəməsinə 10 iyun 2022-ci il tarixli ərizə ilə müraciət edərək bildirmişdir ki, məhkəmənin 2021- 2022-ci ilin may ayına kimi keçirilmiş məhkəmə iclaslarının nəticəsi olaraq 4436 manat iddiaçının şəxsi hesabına bərpa olunmuşdur. Ancaq 1586,25 manat (2011-ci il üçün 191,75 manat, 2012-ci il üçün 306 manat və 2015ci ilin 6 ayı üçün 1088,50 manat) şəxsi hesabına bərpa olunmamışdır. İddiaçı iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə təqdim edərək, 2011, 2012, 2015-ci ilin 6 ayı üzrə ödənilmiş 1586,25 manat məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının şəxsi hesabına bərpa olunması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmənin xx.xx.2022-ci il tarixli qərardadı ilə iddiaçının iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə məhkəmənin icraatına qəbul edilməsi qərara alınmışdır. Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-186/2023 saylı, 01 fevral 2023-cü il il tarixli qərarı ilə (hakim M.Hacıbəyova) iddia qismən təmin edilərək İddiaçı şəxsi vərəqəsinə 2015-ci ilin 6 ayı üzrə ödənilmiş 1088,50 manat məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının bərpa edilməsi vəzifəsinin cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Sığorta və Fərdi Uçot üzrə Mərkəzi Filialına həvalə edilməsi, iddianın qalan hissədə təmin edilməməsi qərara alınmışdır. Qərardan narazı qalan cavabdeh inzibati orqan qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada və vaxtda iddiaya dair etirazın məzmunu ilə eyni məzmunda əsaslandırılmış apelyasiya şikayəti verərək, qərarın ləğv edilərək, iddia tələbinin təmin edilməməsinə dair yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları: Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi iddiaya etiraza və apellyasiya şikayətinə uyğun izahat verərək, şikayətin təmin olunması, Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-186/2023 saylı, 01 fevral 2023-cü il tarixli qərarının ləğv edilib, iddianın təmin edilməməsi barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi apelyasiya şikayətinə etiraz edərək təmin edilməməsini, Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)- 186/2023 saylı, 01 fevral 2023-cü il tarixli qərarının dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdi. Əsaslandırıcı hissə: Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 82-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisə ilə bağlı işə şikayət həddində və hüquqi məsələlər, habelə sübutlar və faktlar (faktiki hallar) əsasında mahiyyəti üzrə tam həcmdə baxır. Apellyasiya şikayəti qanunla müəyyən olunmuş tələblərə riayət olunmaqla verilmişdir, şikayətin mümkün sayılmaması üçün əsaslar yoxdur. Belə ki, şikayət birinci instansiya məhkəməsinin qərarının təqdim olunduğu gündən 30 gün ərzində verilmişdir (İPM-85.1), formal baxımdan əsaslandırılmış və şikayətçinin tələbi göstərilmişdir (İPM-85.2, 85.3). Məhkəmə kollegiyası tərəfləri dinləyib, apellyasiya şikayətinin dəlillərini iş materialları ilə birlikdə araşdırıb hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Belə ki, işdən görünür ki, iddiaçı sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşgul olan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır, müntəzəm olaraq Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xaçmaz rayon şöbəsinin hesabına müvafiq məbləğlərdə məcburi dövlət sosial sığorta haqqları üzrə vəsait köçürmüşdür. Lakin cavabdeh tərəfindən 2011-ci ildən 2015-ci ilədək olan dövr üçün məcburi dövlət sosial sığorta haqlarını iddiaçının sosial sığorta hesabında qeyd edilməmişdir. İddiaçı 2011-ci ildən 2015-ci ilədək ödədiyi, lakin onun sığorta hesabına köçürülməmiş 6023,30 manat məcburi dövlət sosial sığorta ödənişlərin müvafiq hesabda qeyd olunmasını tələb etmişdir. Cavabdeh tərəfindən isə bu tələb “Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə sığortaolunanlar haqqında məlumatlar”ın (Forma 53) təqdim edilməməsi səbəbindən təmin edilməmiş, nəticədə iddiaçı məhkəməyə müraciət etmişdir. Məhkəmə çəkişməsi gedişatında cavabdeh tərəfindən 4628,50 manat məbləğ 2011, 2013, 2014-cü illər üzrə bərpa olunmuş, iddiaçı 2015-ci il üçün isə 1088,50 manat bərpa olunmadığından həmin dövrlər üzrə məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə məlumatların sığortaolunanın, yəni iddiaçının şəxsi vərəqəsində bərpa olunmasını xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun xx.xx.2020-ci il tarixli, **********5 nömrəli iddiaçıya ünvanladığı məktubunda bildirilmişdir ki, araşdırma zamanı məlum olmuşdur ki, sığortaedən İddiaçı (VÖEN **********) tərəfindən təqdim olunmuş “Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə hesabatlarda (Forma B1) 2014 (0730 fəaliyyət kodu üzrə) və 2015-ci (0700 fəaliyyət kodu üzrə) illər üzrə “Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə sığortaolunanlar haqqında məlumatlar” (Forma 53) təqdim edilməmişdir. Belə ki, “X1 Sistemi”nin "Sığorta (Hesabat)" altsistemində sığortaedən tərəfindən 2014 və 2015-ci illər üzrə “Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə sığortaolunanlar haqqında məlumatların (Forma B3) təqdim edilməsi üçün müvafiq funksionallıq verilmişdir və qeyd olunan düzəlişləri etmək üçün “X2” (e-gov.az) Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin xidmətlərində qeyd olunmuş “Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə hesabatların təqdim edilməsi" bölməsinə daxil olaraq təqdim edə bilərsiniz. Həmçinin, sığortaedən tərəfindən 2012-ci və 2013-cü ilin 1-ci, 2-ci, 3-cü 4-cü, 2014-cu ilin 1-ci, 2-ci, 3-cü rübləri üzrə “Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə hesabatlar” təqdim edilmədiyindən məcburi dövlət sosial sığortasına cəlb olunan gəlirlər, eləcə də ödənilmiş məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə məlumatlar sığortaedənin şəxsi vərəqəsində qeyd olunmamışdır. Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Binəqədi rayon şöbəsinin xx.xx.2019-cu il tarixli, **********7 nömrəli iddiaçıya ünvanladığı məktubuna əsasən bildirilmişdir ki, onun işlədiyi dövrlər ərzində fəaliyyət göstərdiyi müddətdə və fərdi hesablarda öz əksini tapmışdır: 2015-ci ilin 0703-fəaliyyəti üzrə 525,00 manata uyğun olaraq 157,50 manat, 2015-ci ilin 0100-fəaliyyəti üzrə 3000,00 manata uyğun olaraq 750,00 manat, 2016-cı ilin 0703fəaliyyəti üzrə 1260,00 manata uyğun olaraq 378,00 manat, 2016-cı ilin 010- fəaliyyəti üzrə 7200,00 manata uyğun olaraq 1800,00 manat. 2015-2016-cı SSN **********179 X9 3400.00 - 850.00 manat, 2015-2016-cı SSN **********435 X7 3400.00 - 850 00 manat, 2015-2016-cı SSN **********033 X5 3400.00 - 850.00 manat. İddiaçı 2011, 2012, 2013, 2014 və 2015-ci illər üzrə Baş Dövlət Xəzinədarlığın hesabına ödənilmiş məcburi sosial sığorta haqlarına dair qəbzlərin surətlərini, Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna və 3 saylı Ərazi Vergilər İdarəsinə ünvanladığı müraciət ərizələrinin, “Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə sığortaolunanlar haqqında məlumatlar”ın surətlərini məhkəməyə təqdim etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin sorğusuna əsasən, Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyi xx.xx.2021-ci il tarixli DA 01/02-03-176 nömrəli məktubu ilə İddiaçı tərəfindən Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xaçmaz Rayon Şöbəsinin hesabına 2011-2015-ci illər ərzində ödənilmiş vəsaitlərlə bağlı məlumatı məhkəməyə təqdim etmişdir. Həmin məlumatda göstərilmişdir ki, İddiaçı (VÖEN **********) tərəfindən 2011-ci ildə cəmi 713,00 manat, 2012-ci ildə cəmi 1195,00 manat, 2013-cü ildə cəmi 1292,00 manat, 2014-cü ildə cəmi 1733,80 manat və 2015-ci ildə cəmi 1088,50 manat Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xaçmaz Rayon Şöbəsinin hesabına vəsait köçürülmüşdür. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 26-cı maddəsinin İİ hissəsinə əsasən hər kəsin qanunla qadağan olunmayan üsul və vasitələrlə öz hüquqlarını və azadlıqlarını müdafiə etmək hüququ vardır, 60-cı maddəsinin İ hissəsinə əsasən hər kəsin hüquq və azadlıqlarının inzibati qaydada və məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir, İİ hissəsinə əsasən hər kəsin hüququ var ki, onun işinə qərəzsiz yanaşılsın və həmin işə inzibati icraat və məhkəmə prosesində ağlabatan müddətdə baxılsın, İİİ hissəsinə əsasən hər kəsin inzibati icraat və məhkəmə prosesində dinlənilmək hüququ vardır, İV hissəsinə əsasən hər kəs dövlət orqanlarının, siyasi partiyaların, hüquqi şəxslərin, bələdiyyələrin və vəzifəli şəxslərin hərəkətlərindən və hərəkətsizliyindən inzibati qaydada və məhkəməyə şikayət edə bilər. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun preambulasına əsasən bu Qanun Azərbaycan Respublikasında vətəndaşların əmək pensiyası hüquqlarının yaranmasının əsaslarını, bu hüquqların həyata keçirilməsi qaydalarını və əmək pensiyası təminatı sistemini müəyyən edir. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 1-ci maddəsində göstərilmişdir ki: 1.0.1. Əmək pensiyası - bu Qanunla nəzərdə tutulmuş qayda və şərtlərlə müəyyən edilən və məcburi dövlət sosial sığortaolunanların (bundan sonra – sığortaolunan) onlara əmək pensiyası təyin olunduqdan əvvəl aldıqları əməkhaqqı və digər gəlirlərin, yaxud sığortaolunanların ölümü ilə əlaqədar onların ailə üzvlərinin itirdikləri gəlirlərin kompensasiyası məqsədilə vətəndaşlara aylıq pul ödənişidir; 1.0.6. fərdi uçot - sığortaolunanların qanunvericiliklə nəzərdə tutulan sosial müdafiə hüquqlarının təminatı üçün zəruri məlumatların fərdi qaydada qeydiyyatının və uçotunun təşkilidir; 1.0.7. fərdi hesab - dövlət sosial sığorta sistemində fərdi uçotu həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən hər bir sığortaolunana uçot dövründə daimi (dəyişməz) sosial sığorta nömrəsi ilə açılmış şəxsi hesabdır;... 1.0.10. pensiya kapitalı - müvafiq olaraq fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınan və fərdi hesabın yığım hissəsində toplanan vəsaitlərin məbləğidir; Həmin Qanunun 21.1-ci maddəsinə əsasən, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsi şərtilə mülkiyyət formasından, əmək fəaliyyətinin xarakterindən və müddətindən asılı olmayaraq müəssisə, idarə və təşkilatlarda əmək müqaviləsi (kontraktı) əsasında işləyənlərin hərbi qulluqçuların, eləcə də hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslərin, vəzifəyə seçilmiş və ya təyin edilmiş şəxslərin iş, hərbi xidmət və ya digər fəaliyyət müddətləri sığorta stajına daxil edilir. Qanunvericilik normalarından göründüyü kimi şəxsə əmək pensiyasının təyin edilməsi, pensiya məbləğinin müəyyən edilməsi üçün, məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsi, fərdi hesabda toplanması zəruri şərtdir. “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən sosial sığorta — bu Qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda fiziki şəxslərin itirilmiş əmək haqlarının, gəlirlərinin və ya əlavə xərclərinin kompensasiya edilməsinə, habelə itirilməsinin qarşısının alınmasına yönəldilmiş təminat formasıdır. Həmin Qanunun 2-ci maddəsinə əsasən, sosial sığorta məcburi dövlət sığortası və könüllü (əlavə) sığorta formalarında olur. Məcburi dövlət sosial sığortası sığortaedənlər tərəfindən bütün əmək müqaviləsi (kontraktı) üzrə işləyənlər barəsində həyata keçirilir. Bu Qanunda nəzərdə tutulmuş hallarda digər şəxslər də məcburi dövlət sosial sığortasına cəlb olunurlar. Həmin Qanunun 8-ci maddəsində sosial sığortanın iştirakçıları göstərilmişdir. Bu sığortaçı, sığortaedənlər və sığortaolunanlardır. Sığortaçı — Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada məcburi dövlət sosial sığortası və ya könüllü sığorta üzrə fəaliyyəti (məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının hesablanmasına və ödənilməsinə nəzarət üzrə fəaliyyət istisna olmaqla) həyata keçirən və sığorta fondlarını idarə edən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) və hüquqi şəxslərdir. Sığortaedənlər — Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq, Azərbaycan Respublikasının və ya xarici dövlətin qanunvericiliyinə uyğun olaraq yaradılmış hüquqi şəxs statusunda olan müəssisə, idarə və təşkilatlar, onların filial və nümayəndəlikləri, seçkili orqanlar, dövlət orqanları, habelə özünü və ya başqasını sosial sığorta edən digər şəxslərdir. Sığortaolunanlar — xeyrinə sığorta fəaliyyəti həyata keçirilənlərdir. Sığortaolunanın sığorta stajı — sığortaolunanın xeyrinə məcburi dövlət sosial sığorta haqqı ödənilən əmək fəaliyyəti dövrlərinin ümumi müddətidir. Həmin Qanunun 9-cu maddəsinə əsasən sığortaçının vəzifələri aşağıdakılardan ibarətdir: sosial sığorta ödəmələrinin vaxtında hesablanıb ödənilməsini təmin etmək; məcburi dövlət sosial sığortanın məqsədləri üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) təqdim etdiyi məlumatlar əsasında sığortaedənlərin və sığortaolunanların uçotunu aparmaq; məcburi dövlət sosial sığortanın məqsədləri üçün sığortaedənlərin təqdim etdiyi məlumatlar əsasında sığortaolunanların uçotunu aparmaq; məcburi dövlət sosial sığortası üzrə daxilolmaların müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) ilə aylıq, rüblük və illik üzləşdirilməsini aparmaq; Həmin Qanunun 10-cu maddəsinə əsasən sığortaedənlərin vəzifələri aşağıdakılardır: müəyyən edilmiş müddət daxilində sosial sığorta haqqını sığortaçıya ödəmək. Həmin Qanunun 11-ci maddəsinə əsasən, sığortaolunanların hüquqları aşağıdakılardır: onları məcburi dövlət sosial sığortası üzrə sığorta etməyi sığortaedəndən tələb etmək; könüllü (əlavə) sosial sığorta üçün sığortaçını müstəqil seçmək; sosial sığorta ödəmələrinin vaxtında verilməsini tələb etmək; sosial sığorta ödəmələri təyin edilərkən sığortaçıdan və ya sığortaedəndən özünün sığorta stajı barədə məlumat almaq. Sığortaolunanların vəzifələri aşağıdakılardır: sosial sığorta haqqını vaxtında ödəmək; sosial sığorta hadisəsinin baş verdiyini təsdiq edən sənədləri sığortaçıya və ya sığortaedənə təqdim etmək. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, cavabdeh Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Sığorta və Fərdi Uçot üzrə Mərkəzi Filialı sığortaçı kimi iddiaçının (sığortaolunan) Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xaçmaz rayon Şöbəsinin hesabına 2015-ci ildə ödədiyi cəmi 1088,50 manat məbləğində məcburi dövlət sosial sığorta haqqını müvafiq fərdi hesabında qeydə almamışdır. İddiaçının ödədiyi vəsaitlərin şəxsi hesabına bərpa olunmasını tələb etdiyi 2011, 2013, 2014-cü illərə aid dövrlər üzrə ödənişlər artıq cavabdeh tərəfindən fərdi hesab vərəqəsində bərpa olunaraq fərdi hesabda göstərilmişdir. Qeyd olunan bu hallar işə əlavə edilmiş sənədlərlə, 2011-2015-ci illər üzrə ödənilmiş məcburi sosial sığorta haqlarına dair qəbzlər, məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə sığortaolunanlar haqqında məlumatlar ilə təsdiq olunmaqla yanaşı, cavabdeh tərəfindən də etiraf olunmuşdur. Eyni zamanda, məhkəmənin sorğusu əsasında AR Maliyyə Nazirliyinin Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyi tərəfindən təqdim olunmuş məlumata əsasən İddiaçı tərəfindən DSMF-nin Xaçmaz rayon şöbəsinə 2011-2015-ci illərdə vəsaitlər ödənilmiş, 2015-ci il üçün 1088,50 manat təşkil etmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2020-ci il 30 iyun tarixli 1077 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Nizamnaməsinin 3.1-ci maddəsinə əsasən bu Nizamnamə ilə müəyyən edilmiş fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq Fondun vəzifələri aşağıdakılardır: 3.1.4. dövlət sosial sığorta sistemində fərdi uçotu həyata keçirmək, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyinin təqdim etdiyi məlumatlar əsasında məcburi dövlət sosial sığortası sahəsində sığortaedənlərin və sığortaedənlərin məlumatları əsasında sığortaolunanların uçotunu aparmaq, habelə sığortaolunana dövlət sosial sığorta nömrəsi əsasında fərdi şəxsi hesab açmaq; 3.1.5. sığortaedən və sığortaolunan barədə təqdim olunan məlumatların fərdi şəxsi hesablara vaxtında və dürüst daxil edilməsini, onların etibarlı saxlanmasını və mühafizəsini təmin etmək, eləcə də sığortaolunanın fərdi şəxsi hesabında qeydə alınan pensiya kapitalı barədə məlumatlandırılmasını təmin etmək; 3.1.6. sığortaolunanın rəsmi müraciətinə əsasən, ona fərdi şəxsi hesabındakı məlumatları əldəetmə qaydasını izah etmək; 3.1.7. məcburi dövlət sosial sığortası üzrə daxilolmaların Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi ilə aylıq, rüblük və illik üzləşdirilməsini aparmaq; 3.1.8. sığortaedənlərdən və sığortaolunanlardan “Dövlət sosial sığorta sistemində fərdi uçot haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş məlumatların (“Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-1-ci maddəsinə əsasən məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının hesablanmasına və ödənilməsinə dair məlumatlar istisna olmaqla) vaxtında və dürüst təqdim edilməsini tələb etmək; 3.1.9. məcburi dövlət sosial sığorta vəsaitlərini idarə etmək; 3.1.10. “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar izahatlar (həmin Qanunun 9-1-ci maddəsinə əsasən məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının hesablanmasına və ödənilməsinə dair izahatlar istisna olmaqla) vermək və normativ-hüquqi aktların qəbul edilməsi ilə bağlı Nazirliyə təkliflər vermək; 3.1.11. sığortaedənlərin məcburi dövlət sosial sığortası və işsizlikdən sığorta üzrə hesabatlarını Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyindən əldə etmək, sosial sığorta sahəsində xidmətləri (məcburi sosial sığorta haqlarının hesablanması və ödənilməsi istisna olmaqla) elektron formada həyata keçirmək. Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə və hüquqi mövqeyi ilə razılaşaraq qeyd edir ki, cavabdehin iddiaya etirazında və apellyasiya şikayətində göstərdiyi dəlillər tamamilə üst-üstə düşür. Bu səbəbdən də, birinci instansiya məhkəməsinin müəyyən etdiyi hallarla və istinad etdiyi qanunvericilik normaları ilə razılaşır. Lakin məhkəmə kollegiyası qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, cavabdeh Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Sığorta və Fərdi Uçot üzrə Mərkəzi Filialı sığortaçı kimi iddiaçının (sığortaolunan) Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xaçmaz rayon Şöbəsinin hesabına 2015-ci ildə ödədiyi cəmi 1088,50 manat məbləğində məcburi dövlət sosial sığorta haqqı müvafiq fərdi hesabında qeydə alınmadığına görə (bu hal işə apellyasiya instansiyası məhkəməsində baxılan zaman məhkəməyə təqdim olunmuş sənədlərlə də öz təsdiqini tapmışdır) Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-186/2023 saylı, 01 fevral 2023-cü il tarixli qərarı İddiaçı şəxsi vərəqəsinə 2015-ci ilin 6 ayı üzrə DSMF-nin Xaçmaz rayon şöbəsinə ödənilmiş 1088,50 manat məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının cavabdeh inzibati orqan tərəfindən bərpa edilməsi göstərilməklə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin dəlilləri əsassızdır və birinci instansiya məhkəməsinin qərarının ləğvinə əsas vermir, bu səbəbdən şikayət təmin edilməməli və Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-186/2023 saylı, 01 fevral 2023-cü il tarixli qərarı İddiaçı şəxsi vərəqəsinə 2015-ci ilin 6 ayı üzrə DSMF-nin Xaçmaz rayon şöbəsinə ödənilmiş 1088,50 manat məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının cavabdeh inzibati orqan tərəfindən bərpa edilməsi göstərilməklə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Bundan başqa məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, iş üzrə birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən saxlanıldığından cavabdeh inzibati orqan tərəfindən verilmiş iş üzrə icraata xitam verilməsinə dair 02 iyun 2023-cü il tarixli vəsatət təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 87.6-cı maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxlaya bilər, dəyişdirə bilər və ya ləğv edərək (tam və ya qismən) yeni qərar qəbul edə bilər. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı apellyasiya tələbi həddində dəyişdirilə bilər. Nəticəvi hissə: Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 87, 90 və 94-cü maddələrini rəhbər tutaraq, Məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: Cavabdehin apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-186/2023 saylı, 01 fevral 2023-cü il il tarixli qərarı İddiaçı şəxsi vərəqəsinə 2015-ci ilin 6 ayı üzrə DSMF-nin Xaçmaz rayon şöbəsinə ödənilmiş 1088,50 manat məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının cavabdeh inzibati orqan tərəfindən bərpa edilməsi göstərilməklə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərardan onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyası vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Rəşid Səmədov Hakimlər: Xəyalə Cəmilova Aytən Oruczadə