Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(103)-293/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(103)-293/2021 24.02.2021 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyası Hakimlər: Nuriyeva Afaq Bayram qızı (sədrlik edən və məruzəçi), Ağayev Valeh Məmməd oğlu və Hüseyn Aida Əli qızından ibarət tərkibdə, X1 oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı, Cavabdehin nümayəndəsi X2 iştirakları ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinə qarşı iddiaçı tərəfindən alınmamış və istifadə olunmamış hərbi geyim və əşya əmlakının əvəzinə müvafiq pul kompensasiyasının hesablanaraq ona ödənilməsi vəzifəsinin cavabdehə həvalə edilməsi tələbi barədə inzibati mübahisə üzrə Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 2-1(112)-1373/2020 saylı qərarından iddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi, 540-cı məhəllə) şifahi məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə kollegiyası, müəyyən etdi: Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 2-1(112)-1373/2020 saylı qərarı ilə iddia tələbinin təmin edilməməsi qərara alınmışdır (hakim F.Mədətli). Həmin qərardan narazı qalan iddiaçı tərəfindən apellyasiya şikayəti verilmişdir. İşin halları: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinə qarşı iddia ərizəsi ilə Bakı İnzibati Məhkəməsinə müraciət edərək, 1999-2006-cı illər üçün hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzi olaraq ümumilikdə 1500 manat pul kompensasiyasının ödənilməsinin cavabdeh Dövlət Sərhəd Xidmətinə həvalə edlməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, iddiaçı 1999-cu ildən 2017-ci ilədək Dövlət Sərhəd Qoşunlarında zabit kimi xidmət etmiş, 2017-ci ildə Silahlı Qüvvələrdən ehtiyata buraxılmışdır. 1999-cu il tarixdən 2006-cı il tarixədək olan dövrdə dövlət hesabına əşya əmlakı əvəzi pul kompensasiyası ilə təmin edilməmişdir.1999-cu ildən 2017-ci ilədək Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətində zabit kimi xidmət etmiş, 2017-ci ildə Silahlı Qüvvələrdən ehtiyata buraxılmışdır. Xidmət müddətində 1999-cu il tarixdən 2006-cı il tarixədək olan dövrdə dövlət hesabına əşya əmlakı olan paltar və digər geyim əşyaları ilə təmin edilməmişdir. 1999-2006-cı illərdə 2002 və 2006 nömrəli Horadiz və X3 xidmət etmişdir. Lakin həmin illərdə ona heç bir paltar pulu ödənilməmişdir. Bununla bağlı Dövlət Sərhəd Xidmətinə xx.xx.2019-cu il tarixli ərizə təqdimetmişdir. Müraciətinə baxılmış, lakin inzibati orqanın qərarı ilə tələbinin icrasından imtina edilmişdir.Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti 1999-cu il tarixdən 2006-cı il tarixədək olanxidmət müddətində dövlət hesabına əşya əmlakı olan paltar əvəzi pul kompensasiyasınınödənilməsindən imtina edilməsinə dair K/922/9/Y-10103 nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli məktubunda onun ehtiyata buraxıldığı vaxt əşya əmlakı əvəzi pul kompensasiyasının ödənilməsi əsas götürülərək həmin vaxt qüvvədə olan qanunun tələbinə müvafiq olaraq icra olunması qeyd edilmişdir. İnzibati orqan öz imtinasını Azərbaycan Respublikasın Nazirlər Kabinetinin xx xxx 2004-cü il tarixli 80 nömrəli qərarının 1-6 normalarına əsaslandıraraq, Maliyyə Nazrliyi ilə razılaşdırmaqla həmin qərarın qəbul olunduğu vaxtdan sonraya şamil olunmasını qeyd etmişdir. Ona görə də hesab edir ki, qərardan sonrakı dövr üçün həmin normalara uyğun hesablanmış və ödənilmişdir. Bu səbəbdən də 1999-2005-cı illər üçün hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzinə pul kompensasiyasının ödənilməsi mümkün deyildir.Eyni zamanda Dövlət Sərhəd Xidməti qeyd etmişdir ki, xx.xx.2018-ci il tarixdə ehtiyata buraxılarkən 432 manat 80 qəpik məbləğ ödənilmişdir. Hesab edir ki, inzibati orqanın imtina barədə dəliləri qanunsuz və əsassızdır, işin hallarına uyğun gəlməməsi aşağıdakılarla sübuta yetirilir. Göründüyi kimi inzibati orqan hesab edir ki, iddiaçının 1999-cu il tarixdən 2006-cı il tarixədək olan xidmət müddətində dövlət hesabına əşya əmlakı olan hərbi geyim əvəzi pul kompensasiyasının verilməsi Azərbaycan Respublikasın Nazirlər Kabinetinin xx xxx 2004cü il tarixli 80 nömrəli qərarına əsasən mümkün deyil, çünki həmin dövrdə qüvvədə olmuş qanunvericiliyə əsasən hesablanmış və ödənilmişdir. Hesab edir ki, qeyd olunan mövqe əsassızdır. Belə ki, qanuna əlavə və dəyişikliklər edilməsi həmin vaxtdan sonraya şamil edilməlidir.Bu səbəbdən də qanunvericiliyə əlavə və dəyişikliklərin edilməsi onun hüquqlarını məhdudlaşdırmır. Belə ki, iddiaçı xidmət etdiyi dövrdə qüvvədə olmuş qanunvericiliyin tələblərinə müvafiq olaraq, ona hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzinə pul kompensasiyası hesablanmaqla ödənilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Çünki hüquq münasibətləri yarandığı vaxt qüvvədə olan qanıınvericiliyn tələbləri nəzərə alınmalıdır.Bu səbəbdən də hesab edir ki, inzibati orqanın müraciətinə verdiyi imtinası əsassızdır. İş üzrə Bakı İnzibati Məhkəməsi yuxarıda göstərilən qərarı qəbul etmişdir. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri və işdə iştirak edən şəxslərin izahatları: Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən İddiaçı apellyasiya şikayətini müdafiə edərək, izahatında bildirmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsi qərarında maddi hüquq normalarını düzgün tətbiq etməmiş və prosessual hüquq normalarını pozmuşdur. İddiaçı apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini, birinci instansiya məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsi, iddia tələbinin təmin edilməsi barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdehin nümayəndəsi X4 apellyasiya şikayətinin dəlillərini qəbul etməyərək, onun təmin edilməməsini, birinci instansiya məhkəməsinin qərarının dəyişdirilmədən qüvvədə saxlanılması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Hüquqi məsələlər: Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 87.7-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiya məhkəməsi, bir qayda olaraq, mübahisə ilə bağlı işə mahiyyəti üzrə baxaraq həll edir. Məhkəmə kollegiyası məruzəçi-hakimin məruzəsini və işdə iştirak edən şəxslərin izahatlarını dinləyərək, iş materiallarını araşdıraraq, apellyasiya şikayətinin dəlillərini müzakirə edərək, apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsi nəticəsinə gəlir. Belə ki, işdə olan iddiaçıya məxsus EZ seriyalı ******* saylı hərbi biletin surətindən görünür ki, İddiaçı xx.xx.1999-cu il tarixdən xx.xx.2017-ci il tarixədək Dövlət Sərhəd Qoşunlarında xidmət etmişdir. İşdə olan cavabdeh tərəfindən iddiaçıya verilmiş xx.xx.2019-cu il tarixli, R/922/9/Y1013 saylı imtina məktubundan görünür ki, iddiaçının ərizəsinə baxılmış və bununla bağlı araşdırılma aparılmışdır. Ərizədə qeyd etdiyi 1999-2017-ci illər ərzində almadığı hərbi geyim və əşya əmlakları əvəzinə verilən pul kompensasiyası ilə əlaqədar bildirilmişdir ki, Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi qulluqçularının hərbi geyim və əşya əmlaklarının normaları Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx xxx 2004-cü il tarixli 80 nömrəli Qərarı ilə tənzimlənir. Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi qulluqçularına xidmətkeçmənin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq hərbi geyim və əşya əmlakları əvəzinə verilən pul kompensasiyasının ödənilməsi qaydaları Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx xxx 2004-cü il tarixli 80 nömrəli Qərarın 1-6 normalarına uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi ilə 2005-ci ilin noyabr ayında razılaşdırılmış və həmin müddətdən sonrakı illər üçün şamil edilmişdir. Bu səbəbdən qeyd etdiyi 1999-2005-ci illər üzrə ona hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzinə pul kompensasiyasının hesablanması mümkün deyil. Digər illər üçün nəzərdə tutulmuş hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzinə verilən pul kompensasiyası 2015-ci ilədək təminat normalarına əsasən ödənilmiş və Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrin ehtiyatına buraxılarkən son hesab olaraq xx.xx.2018-ci il tarixdə 432 manat 80 qəpik məbləğ ödənilmişdir. Hərbi qulluqçu təxris olunarkən son hesab zamanı əşya geyim təminat vərəqəsi ilə tanış olmalı və hər hansı anlaşılmazlıq olduqda aidiyyəti üzrə hərbi hissə rəhbərliyinə müraciət etməlidir. Əlavə olaraq təxris olunduğu hərbi hissəyə yaxınlaşaraq müraciət etməklə əşya geyim təminat vərəqəsi və əşya geyim təminat normaları ilə tanış ola bilər. Birinci instansiya məhkəməsi araşdırması zamanı İddiaçı 1999-2006-cı illər üçün hərbi geyim və ya əmlak əvəzi olaraq pul kompensasiyasının ödənilib-ödənilməməsi, ödənildiyi təqdirdə buna dair sənədlərin qanunvericlikdə nəzərdə tutulmuş qaydada təsdiq edilmiş surəti sorğu əsasında Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətindən tələb edilmişdir. Məhkəmə sorğusuna cavab olaraq Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti tərəfindən verilmiş xx xxxxxx 2019-cu il tarixli, 10/802 saylı məktubda bildirilmişdir ki, İddiaçı həqiqi hərbi xidmətdə olduğu dövrün hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzinə pul kompensasiyası xx xxxxxx 2018-ci il tarixdə Beynəlxalq Bankda adına açılmış ******************** nömrəli hesaba köçürülmüşdür. Həmin məktuba əlavə edilmiş Azərbaycan Beynəlxalq Bankı tərəfindən verilmiş İddiaçı məxsus hesabdan çıxarışdan görünür ki, xx xxxxxx 2018-ci il tarixdə ******************** nömrəli hesaba 432,80 manat məbləğində köçürülmə aparılmışdır. Birinci instansiya məhkəməsi araşdırması dövründə həmçinin İddiaçı 2003- 2006-cı illər üçün xidmət dövründə hərbi geyim və əşya əmlakları ilə təmin edilibedilməməsi və təmin edilmişsə, həmin sənədlərin və tabellərin təsdiq olunmuş surəti sorğu əsasında Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətindən tələb edilmişdir. Məhkəmə sorğusuna cavab olaraq Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunları N saylı hərbi hissə tərəfindən verilmiş xx xxxx 2020-ci il tarixli, 1752 saylı cavabından görünür ki, hərbi hissənin sabiq qulluqçusu mayor İddiaçı N saylı hərbi hissədə xx.xx.2003-xx.xx.2009-cu illərdə xidmət etmiş, daha sonra xidmət yeri DSX-nın N saylı hərbi hissəsinə dəyişdirilmiş və ona hərbi hissədə sonra xidmət dövrünədək hansı əşya-geyim əmlakı və ya əşya-geyim əmlakı əvəzinə pul kompensasiyası ödənilməsi barədə əşya-geyim attestatı verilmişdir. Sorğunun cavablandırılması üçün əşya-geyim əmlakı əvəzinə pul kompensasiyası cədvəlləri, o cümlədən əşya-geyim bölməsi üzrə armatur kartları sorğulanarkən, həmin sənədlərin N saylı hərbi hissədə 2003-2006-cı illər üzrə maliyyə-təsərrüfat fəaliyyəti təftiş olunduğundan və hərbi hissənin ekspert-yoxlama komissiyası tərəfindən sənədli materialların saxlama müddətinə uyğun olaraq əşya-geyim əmlakı əvəzinə pul kompensasiyası cədvəlləri, o cümlədən əşya-geyim bölməsi üzrə armatur kartları müvafiq aktlar əsasında yandırılaraq məhv edilmişdir. “Hərbi qulluqçuların statusu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 10-cu maddəsinin 5-ci bəndinə əsasən hərbi qulluqçular Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müəyyən etdiyi normalar üzrə dövlət hesabına ərzaq və əşya əmlakı alır, ərzaq və əşya əmlakı üçün pul kompensasiyası hüququna malikdirlər. Azərbaycan Respublikasında dolanacaq xərclərinin indeksi dəyişildikdə pul kompensasiyasının normalarını Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti yenidən nəzərdən keçirib dəyişdirir. “Hərbi qulluqçuların statusu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu xx xxxxxx 1991-ci il-ci il tarixdə qanuni qüvvəsini almışdır. Lakin “Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi qulluqçularına hərbi xidmətkeçmənin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzinə verilən pul kompensasiyasının ödənilməsi” Qaydası isə xx xxxxxx 2005-ci il tarixdə təsdiq edilmişdir. Həmin Qayda Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2004-cü il 31 may tarixli 80 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi qulluqçularının hərbi geyim və əşya əmlakı ilə təminat normaları”nın 1-6 nömrəli normaları (bundan sonra normalar) ilə təchiz olunan Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi qulluqçularının hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzinə verilən pul kompensasiyasının ödənilməsi qaydasını müəyyən edir. Həmin Qaydaların 2-ci bəndinə əsasən Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin general və admirallarına, zabitlərinə, gizirlərinə, miçmanlarına və müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçularına (bundan sonra DSX hərbi qulluqçuları) Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2004-cü il 31 may tarixli 80 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi qulluqçularının hərbi geyim forması və əşya əmlakı ilə təminat normaları”na uyğun olaraq hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzinə verilən pul kompensasiyası Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsində Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin saxlanması üçün nəzərdə tutulmuş vəsait hesabına ödənilir. Həmin Qaydaların 6-cı bəndinə əsasən cari ildə geyilmə müddəti başa çatmış hərbi geyim və əşya əmlakının bu Qaydanın 1-ci bəndində göstərilmiş normalara uyğun olaraq yeni hərbi geyim və əşya əmlakı ilə əvəz olunması tarixinə hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzinə verilən pul kompensasiyası Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin rəisi - Sərhəd Qoşunlarının komandanının müvafiq əmrinə əsasən həmin ilin dördüncü rübü ərzində ödənilir. Hazırki işin hallarından göründüyü kimi iddiaçı 1999-2006-cı illər üzrə ona ödənilməyən əşya əmlakı əvəzinə verilən pul kompensasiyasının ödənilməsini tələb edir. Cavabdeh həmin dövr üzrə əşya əmlakı əvəzinə verilən pul kompensasiyasının ödənilməsindən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx xxx 2004-cü il tarixli, 80 nömrəli Qərarına əsasən imtina edərək, “Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi qulluqçularına xidmətkeçmənin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq gərbi geyim və əşya əmlakları əvəzinə verilən pul kompensasiyasının ödənilməsi” Qaydalarının həmin Qərarın 1-6 normalarına uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi ilə 2005-ci ilin noyabr ayında razılaşdırıldığını və həmin müddətdən sonrakı illər üçün şamil edildiyini göstərmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi hesab etmişdir ki, cavabdehin dəlilləri əsaslıdır. Belə ki, “Hərbi qulluqçuların statusu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu xx xxxxxx 1991-ci il-ci il tarixdə qanuni qüvvəsini alsa da, lakin Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi qulluqçularının hərbi geyim forması və əşya əmlakı ilə təminat normaları Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx xxx 2004-cü il tarixli, 80 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir və həmin qərar əsasında Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi qulluqçularının hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzinə verilən pul kompensasiyasının ödənilməsi qaydası müəyyən edilmişdir. Göründüyü kimi qanunvericiliklə Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi qulluqçularının hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzinə verilən pul kompensasiyasının ödənilməsi mexanizmi Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx xxx 2004-cü il tarixli, 80 nömrəli Qərarı əsasında qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi qulluqçularına hərbi xidmətkeçmənin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzinə verilən pul kompensasiyasının ödənilməsi” Qaydası ilə müəyyən edilmişdir. Həmin Qaydalar xx xxxxxx 2005-ci il tarixdə təsdiq edilərək, xx xxxxxx 2005-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi ilə razılaşdırılmışdır. Qanunvericiliyin tələblərinə əsasən müəyyən edilmiş qayda üzrə iddiaçıya həmin dövrdən sonrakı digər illər üzrə əşya-geyim əmlakı əvəzinə verilən pul kompensasiya 2015-ci ilədək ona ödənilmiş, bu səbəbdən də həmin dövrlər iddiaçı tərəfindən mübahisələndirilməmişdir. Həmçinin Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrin ehtiyatına buraxılarkən son hesab olaraq xx.xx.2018-ci il tarixdə 432,80 manat məbləğində pul vəsaiti ödənilmişdir. Belə olan halda iddiaçının həmin dövrdən əvvəlki dövrlər üzrə ona hərbi qulluqçularının hərbi geyim və əşya əmlakı əvəzinə verilən pul kompensasiyasının ödənilməsi barədə tələbi əsassızdır. Məhkəmə kollegiyası apelyasiya şikayətində göstərilən dəlilləri qəbul etmir, birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşır və hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. İPM-nin 87.6-cı maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxlaya bilər, dəyişdirə bilər və ya ləğv edərək (tam və ya qismən) yeni qərar qəbul edə bilər. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı apellyasiya tələbi həddində dəyişdirilə bilər. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68.2, 69, 87.6, 89 və 94.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası, qərara aldı: İddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 2-1(112)-1373/2020 saylı qərarı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərardan təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (Bakı şəhəri, Yusif Səfərov küçəsi 14, 1193-cü məhəllə) kassasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Afaq Nuriyeva Hakimlər: Valeh Ağayev Aida Hüseyn