Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(103)-972/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(103)-972/2022 09.03.2022 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakimlər Hüseynov Azər Soltanhəmid oğlunun sədrliyi və məruzəsilə, Bəktaşi Səadət İnayət qızı və Hüseyn Aida Əli qızından ibarət tərkibdə, Cabbarlı Sahibə Məhəmmədbağı qızının katibliyi, İddiaçı, cavabdehin nümayəndəsi X1 iştirakları ilə, İddiаçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına qarşı “yaşa görə güzəştli şərtlərlə əmək pensiyasının təyin edilməsi” tələbinə dair inzibati iş üzrə Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-4078/2021saylı, 16.09.2021-ci il tarixli qərarından cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə əsasən inzibati işə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin inzibati binasında (Bakı şəhəri Z.Xəlilov küçəsi, 540-cı məhəllə) şifahi məhkəmə iclasında apellyasiya qaydasında baxaraq m ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına (bundan sonra mətndə DSMF Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialı) qarşı yaşa görə güzəştli şərtlərlə əmək pensiyasının təyin edilməsinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, ona 57 yaşdan, yəni 12.02.2018-ci il tarixindən güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin olunması vəzifəsinin cavabdehə həvalə edilməsi barədə qərar çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı xx xxxxxx 1961-ci il tarixdə Goranboy rayonu, Borsunlu kəndində doğulmuşdur. 01.09.1976-cı ildən 21.07.1978-ci ilə qədər Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin Dövlət Texniki Peşə Təhsili Komitəsində elektroqaynaqçı ixtisası üzrə təhsil almışdır. 21.11.1979-cu ildən 14.12.1981-ci ilə qədər Sovet ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur. ИТ-İ № ******* nömrəli əmək kitabçasının notarial qaydada təsdiq olunmuş surətindən göründüyü kimi, 09.02.1982-ci ildən 05.04.1982-ci ilə qədər “Xüsusi sənaye tikinti quraşdırma” trestinin 3 saylı Xüsusi tikinti quraşdırma İdarəsində sənaye binalarında polad və dəmir-beton konstruksiyaların quraşdırılması üzrə 4-cü dərəcəli qaynaqçı; 08.04.1982-ci ildən Qazanbulaq Teatr avadanlığı zavodunda əməyin işəmuzd ödənilməsi ilə 4-cü dərəcəli elektroqaynaqçı vəzifəsinə qəbul edilmiş, 05.04.1983-cü il tarixdə 5-ci dərəcəli elektroqaynaqçı ixtisası verilmiş, 01.06.1985-ci il tarixdə 6-cı dərəcəli elektroqaynaqçı ixtisası verilmiş və 02.03.1989-cu il tarixdə öz xahişi ilə işdən azad edilmişdir. Bundan sonra, 31.03.1989-cu ildən 26.06.1991-ci ilə qədər “Qafqaz enerji quraşdırma” trestinin Mingəçevir Quraşdırma İdarəsində 3-cü dərəcəli elektroqaynaqçı vəzifəsində işləmişdir. 01.07.1991-ci il tarixdən 01.02.1996-cı il tarixədək “Gəncə” kiçik müəssisəsində 3-cü dərəcəli qaynaqçı vəzifəsində, 21.02.1996-cı ildən 16.11.1999-cu ilədək Goranboy rayonu Borsunlu kəndi Mikayıl Rəfinli adına Fermer Təsərrüfatında 5-ci dərəcəli qaynaqçı vəzifəsində, 01.07.2005-ci ildən 29.06.2017-ci ilədək "Azəralüminium” ASC-də elektrik qaz qaynaqçısı vəzifəsində, 10.07.2017-ci ildən 30.09.2018-ci ilədək "xxxx" MMC-də əlvan metal qaynaqçı vəzifəsində işləmişdir. “Azərsənayetikinti” Səhmdar Cəmiyyətinin 3 №-li müəssisəsinin arayışından da göründüyü kimi, 01.08.1978-ci ildən 01.11.1979-cu ilə qədər 3 №-li trestin 39 saylı Tikinti Quraşdırma İdarəsində 2-ci dərəcəli elektrik qaynaqçısı vəzifəsində işləmişdir. Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin olunması üçün DSMF Xüsusi Şərtlər Təyinat üzrə Mərkəz Filialına müraciət edərək ona güzəştli şərtlərlə 57 yaşdan pensiya təyin edilməsini xahiş etmiş, cavabdeh inzibati orqan müraciətinə verdiyi 15.12.2020-ci il tarixli, **********0 №-li cavab məktubu ilə müraciətdə qeyd edilənlərin icrasından imtina etmiş və bildirmişdir ki, onun 01 yanvar 2006-cı il tarixinədək ümumi iş stajı 25 ildən az (18 il 11 ay 06 gün) təşkil edir. Bundan başqa, cavabdeh qeyd etmişdir ki, fərdi hesabının sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən aşağı olmayan pensiya təminatına imkan vermir. Hesab edir ki, cavabdeh inzibati orqanın imtinası əsaslı deyil. Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-4078/2021saylı, 16.09.2021-ci il tarixli qərarı ilə iddia təmin edilmişdir. Qərardan narazı qalan cavabdeh apellyasiya şikayəti verərək, Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-4078/2021saylı, 16.09.2021-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsi, iddianın təmin edilməməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçının Mərkəzi Filiala təqdim etdiyi sənədlərdən göründüyü kimi onun 1 yanvar 2006-cı il tarixinədək ümumi iş stajı 25 ildən az (18 il 11 ay 6 gün) təşkil edir. Bundan başqa fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən aşağı olmayan pensiya təminatına imkan vermir. Belə ki, hazırda əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatı üçün fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmalı olan pensiya kapitalının aşağı həddi qanunvericiliyə uyğun olaraq ona münasibətdə 41.800,00 manat hesablandığı halda, fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınan pensiya kapitalı cəmi 23.734,75 manat təşkil edir. Apellyasiya baxışı zamanı məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi apellyasiya şikayətinə uyğun izahat verərək şikayətin təmin olunmasını, Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-4078/2021saylı, 16.09.2021-ci il tarixli qərarının ləğv olunmasını, iddianın təmin olunmamasına dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iş materiallarına uyğun izahat verərək şikayətin təmin olunmamasını, Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-4078/2021saylı, 16.09.2021-ci il tarixli qərarının dəyişdirilmədən qüvvədə saxlanılmasına dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İlk növbədə qeyd olunmalıdır ki, Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 82-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisə ilə bağlı işə şikayət həddində və hüquqi məsələlər, habelə sübutlar və faktlar (faktiki hallar) əsasında mahiyyəti üzrə tam həcmdə baxır. Baxılan iş üzrə cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti birinci instansiya məhkəməsinin qərarının ləğvinə yönəldiyi üçün kollegiya birinci instansiya məhkəməsinin qərarının qanuniliyini tam yoxlayır. Məhkəmə kollegiyası tərəflərin izahatlarını dinləyib, işin materiallarını yoxlayaraq, apellyasiya şikayətinin dəlillərini araşdıraraq, hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş: - AZE seriyalı ******** №li şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı xx.xx.1961-ci ildə doğulmuşdur. - Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin Dövlət Texniki Peşə Təhsili Komitəsi tərəfindən 21.07.1978-ci il tarixdə verilmiş 3832 №li attestatın notarial qaydada tərcümə və təsdiq olunmuş surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı 01.09.1976-cı ildən 21.07.1978-ci ilədək Azərbaycan SSR Kirovabad şəhəri 38 nömrəli şəhər texniki-peşə məktəbində çilingərelektroqaynaqçı ixtisası üzrə təhsil almışdır. - NZ seriyalı ******* nömrəli hərbi biletin notarial qaydada tərcümə və təsdiq olunmuş surətindən müəyyən olunur ki, xx.xx.1961-ci il təvəllüdlü İddiaçı 21.11.1979-cu il tarixdən 14.12.1981-ci il tarixədək həqiqi hərbi xidmət keçmişdir. - 10.11.1978-ci il tarixli əmək kitabçasının təsdiq və tərcümə olunmuş surətində qeyd olunmuş məlumatlara əsasən İddiaçı 01.09.1976-cı ildə Kirovabad şəhər PTPM-38-ə daxil olmuş, 21.07.1978-ci ildə həmin peşə məktəbini bitirmişdir. 01.08.1978-ci ildə 3 №li Trestin 39 №li Tikinti Quraşdırma İdarəsinə 2-ci dərəcəli elektrik qaynaqçısı kimi qəbul edilmiş, 01.11.1979-cu ildə işdən azad edilmişdir. 09.02.1982-ci ildən 05.04.1982-ci ilə qədər “Xüsusi sənaye tikinti quraşdırma” trestinin 3 saylı Xüsusi tikinti quraşdırma İdarəsində sənaye binalarında polad və dəmir-beton konstruksiyaların quraşdırılması üzrə 4-cü dərəcəli qaynaqçı vəzifəsində işləmişdir. 08.04.1982-ci ildə Qazanbulaq Teatr avadanlığı zavodunda əməyin işəmuzd ödənilməsi ilə 4-cü dərəcəli elektroqaynaqçı vəzifəsinə qəbul edilmişdir. 05.04.1983-cü il tarixdə 5-ci dərəcəli elektroqaynaqçı ixtisası verilmişdir, 01.06.1985-ci il tarixdə 6-cı dərəcəli elektroqaynaqçı ixtisası verilmişdir. 02.03.1989-cu il tarixdə öz xahişi ilə işdən azad edilmişdir. 31.03.1989cu ildə “Qafqaz enerji quraşdırma” trestinin Mingəçevir quraşdırma İdarəsinə 3-cü dərəcəli elektroqaynaqçı vəzifəsinə qəbul edilmişdir. 26.06.1991-ci ildə “Gəncə kiçik müəssisəsinə köçürülmə qaydası ilə işdən azad edilmişdir. 01.07.1991-ci il tarixdən 01.02.1996-cı il tarixədək “Gəncə” kiçik müəssisəsində 3-cü dərəcəli qaynaqçı vəzifəsində işləmişdir. 21.02.1996-cı ildən 16.11.1999-cu ilədək Goranboy rayonu Borsunlu kəndi Mikayıl Rəfinli adına Fermer Təsərrüfatda 5-ci dərəcəli qaynaqçı vəzifəsində işləmişdir. 01.07.2005-ci ildən 29.06.2017-ci ilədək "Azəralüminium” ASC “Gəncə “Gil Torpaq” X2 Xidmət və Təmir Departamentinə elektrik qaz qaynaqçısı vəzifəsində işləmişdir. 10.07.2017-ci ildən 30.09.2018-ci ilədək "xxxx" MMC Elektroliz vannalarının və digər metallurgiya avadanlıqlarının əsaslı təmiri qrupuna əlvan metal qaynaqçı vəzifəsində işləmişdir. - "xxxx" ASC Sumqayıt “Alüminium” İstehsalat Sahəsinin 08 nömrəli 05.03.2019-cu il tarixli arayışında göstərilmişdir ki, İddiaçı "xxxx" ASC-nin Gəncə “Gil-torpaq” İstehsalat Sahəsində (keçmiş Kirovabad Alüminium zavodu) 01.07.2005-ci ildən 23.01.2007-ci il tarixədək elektrik qaz qaynaqçısı vəzifəsində işləmişdir (Siyahı N2, bölmə XXXİİİ, yarımbölmə 33a Ümumi peşələr 23200000-19906 Elektrik qaz qaynaqçıları). - "xxxx" MMC tərəfindən verilmiş 25.09.2020-ci il tarixli arayışda göstərilmişdir ki, İddiaçı "xxxx" MMC-nin X6 zavodunda 10.07.2017-30.09.2018-ci il tarixlərdə qaz qaynaqçısı peşəsində işləmişdir. (Bölmə 35, ümumi peşələr Qaz qaynaqçıları). "xxxx" ASC-nin Gəncə “Gil-torpaq İstehsalat sahəsində (keçmiş Kirovabad Alüminium zavodu) işlədiyi dövrdə (20.04.2009-cu ildən 29.06.2017-ci ilədək) ödənişsiz məzuniyyətlərdə olmuşdur. - "xxxx" MMC tərəfindən verilmiş 25.09.2020-ci il tarixli arayışdan görünür ki, İddiaçı "xxxx" MMC-nin X3 01.10.2018-ci ildən 25.09.2020-ci ilədək qaz qaynaqçısı vəzifəsində işləmişdir. (Bölmə 35, ümumi peşələr Qaz qaynaqçıları). - Azərbaycan Respublikası Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Goranboy rayon şöbəsinin 01.02.2021-ci il tarixli 440 nömrəli arayışda göstərilmişdir ki, 1961-ci il təvəllüdlü, Goranboy Borsunlu kənd sakini, istefada olan İddiaçı 21.11.1979-ci il tarixdən 14.12.1981-cı il tarixədək keçmiş Sovet ordu sıralarında xidmət etmiş. 12.08.1993-cü ildən 03.06.1995-ci ilədək Azərbaycan Respubilikasının Silahlı Qüvvələrində xidmət etmiş Qarabağ müharibə veterandır. - “Mingəçevir Enerjiquraşdırma” ATSC-nin 12 nömrəli 21.06.2021-ci il tarixli arayışdan görünür ki, İddiaçı 31.03.1989-cu ildə “Qafqazenerjiquraşdırma” trestinin Mingəçevir Quraşdırma İdarəsinə 3-cü dərəcəli elektrik qaynaqçısı peşəsinə işə qəbul edilmişdir. 26.06.1991-ci ildə köçürmə yolu ilə “Gəncə” kiçik müəssisəsinə göndərilmişdir. - “Azərsənayetikinti” Səhmdar Cəmiyyətinin 3 №-li müəssisəsinin arayışından görünür ki, xx.xx.1961-ci il təvəllüdlü İddiaçı 01.08.1978-ci ildən 01.11.1979-cu ilə qədər 3 №-li trestin 39 saylı Tikinti Quraşdırma İdarəsində 2-ci dərəcəli elektrik qaynaqçısı vəzifəsində işləmişdir. - İddiaçının hazırkı tələblə bağlı cavabdeh orqana etdiyi müraciətə cavab olaraq, DSMF Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialı tərəfindən verilmiş imtina məktubunda göstərilmişdir ki, “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9.1ci maddəsinə əsasən axırıncı iş yerindən asılı olmayaraq yeraltı işlərdə, incəsənətin xüsusi sahələrində, həmçinin əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə (istehsalatın, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq olunan siyahısı üzrə) kişilər 60 yaşına çatdıqda, azı 25 il sığorta stajına malik olduqda, bu müddətin azı 12 il 6 ayını həmin işlərdə çalışmışlarsa və fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatına imkan verirsə, əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. Həmin Qanunun 9.8-ci maddəsinə əsasən 1 yanvar 2006-cı il tarixinədək Qanunun 9-cu maddəsində göstərilən işlərdə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən tam əmək stajı olan şəxslərə pensiyalar yaşa və staja görə əvvəllər qüvvədə olmuş qanunvericililklə müəyyən edilmiş tələblərə müvafiq surətdə təyin edilir. Azərbaycan Respublikasının 6 mart 2007-ci il tarixli 260-İİİQD nömrəli Qanunu ilə qüvvədən düşmüş “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Qanunun 13-cü maddəsinin "b” bəndinə uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 21 iyun 1993-cü il tarixli 320 nömrəli Qərarı ilə təsdiq olunmuş 2 №-li siyahı üzrə müəyyən edilmiş 25 il ümumi stajı olan və bu stajın ən azı 12 il 6 ayını güzəştli işlərdə çalışan 57 yaşı tamam olmuş kişilərin güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun 1.0.8-ci maddəsinə uyğun olaraq fərdi hesabın sığorta hissəsi əmək pensiyasının sığorta hissəsinin hesablanması üçün nəzərə alınan, sığortaolunanlar üzrə ödənilmiş məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının 90 faizinin və xüsusi hesabdakı vəsaitin qeydə alındığı subhesabdır. Mərkəzi Filiala təqdim edilən sənədlərdən göründüyü kimi iddiaçının 1 yanvar 2006-cı il tarixinədək ümumi iş stajı 25 ildən az (18 il 11 ay 6 gün) təşkil edir. Bundan başqa iddiaçının fərdi hesabının sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən aşağı olmayan pensiya təminatına imkan vermir. Belə ki, hazırda əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatı üçün fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmalı olan pensiya kapitalının aşağı həddi qanunvericiliyə uyğun olaraq iddiaçıya münasibətdə 41800,00 manat hesablandığı halda, iddiaçının fərdi hesabının sığorta hissəsində qeydə alınan pensiya kapitalı cəmi 23734,75 manat təşkil edir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq iddiaçıya güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyinatı qanunvericiliyin tələbləri baxımından mümkün hesab edilməmişdir. - Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti 12 saylı Ərazi Vergilər Baş İdarəsi tərəfindən verilmiş 20 may 2021-ci il tarixli **********478800 nömrəli cavab məktubunda göstərilmişdir ki, elektron uçot məlumat bazasına əsasən aparılan araşdırmalar zamanı Baş İdarənin yurisdiksiyasına aid olan ərazi üzrə hüquqi şəxslərin dövlət reyestrində “Gəncə” kiçik müəssisəsi adlı hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatına alınması barədə heç bir məlumat aşkar edilməmişdir. - Azərbaycan Respublikası X4 filialı tərəfindən 07.07.2021-ci il tarixli 736(216)3 nömrəli cavab məktubu ilə bildirilmişdir ki, “Gəncə” kiçik müəssisəsinin arxiv sənədləri X4 filialına təhvil verilməmişdir. Bu səbəbdən sorğunun cavablandırılması mümkün olmamışdır. - Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi tərəfindən 08.07.2021-ci il tarixli 01/3-1545 nömrəli cavab məktubu ilə bildirilmişdir ki, Azərbaycan Respublikasının statistik vahidlərin Dövlət reyestrində “Gəncə” kiçik müəssisəsi adı ilə 5 hüquqi şəxsin qeydiyyatına dair məlumat mövcuddur. Onlardan 1-i 28 may, 1-i 26 iyun, 1-i 09 avqust 1996-cı il, 1-i 06 yanvar 1998-ci il, 1-i isə 03 fevral 1999-cu il tarixindən Azərbaycan Respublikasının statistik vahidlərin Dövlət reyestrində qeydiyyatdadır. - Gəncə şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının Aparatının 12.07.2021-ci il tarixli 03/734 nömrəli cavab məktubu ilə bildirilmişdir ki, “Gəncə” kiçik müəssisəsinin hüquqi şəxs kimi qeydiyyata alınıb-alınmaması, hazırda fəaliyyət göstərib-göstərməməsi barədə Gəncə şəhər İcra Hakimiyyətində hər hansı bir məlumat mövcud deyildir. Birinci instansiya məhkəməsi işin hallarına “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1.0.2, 9.1, 9.8, 21.1, 24.0.1, 31.1, 31.2-1, 32.1, 3737-ci maddələrini, “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən əmək pensiyalarının təyin edilməsi, yenidən hesablanması, bir növündən başqa növünə keçirilməsi və ödənilməsi Qaydaları”nın (22.12.2017-ci il tarixədək qüvvədə olan redaksiyada) 2.1.8-ci bəndini, 01.01.2006-cı il tarixədək qüvvədə olan “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13.06.1997-ci il tarixli 321-İQD nömrəli Qanunla dəyişiklik edilənə qədər 01.08.1997-ci il tarixədək qüvvədə olan redaksiyasının 13-cü maddəsinin: a və b bəndlərini, ““Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 13.06.1997-ci il tarixli 321-İQD nömrəli Qanununun 1-ci maddəsini, 23.09.1992-ci il tarixli “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 67-ci maddəsinin 1-ci bəndini, 67-ci maddəsinin “g” yarımbəndini, 67-ci maddəsinin 3-cü bəndinin “v” yarımbəndini, 69-cu maddəsini, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 83-cü maddəsinin 2-ci bəndini, 87-ci maddəsinin 1-ci bəndini, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25.11.1992-ci il tarixli 638 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş (qərar hazırda qüvvədən düşmüşdür) "Pensiya təyinatı üçün əmək stajının təsdiq edilməsi qaydası barədə Əsasnamə"nin 1, 3-cü bəndlərini, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 21.06.1993-cü il tarixli 320 №li Qərarı ilə (23.01.2007-ci il tarixədək qüvvədə olmuş)“Əmək şəraiti zərərli və ağır olan işlərdə çalışanlara yaşa görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin 2 nömrəli Siyahısı”nı tətbiq etməklə belə qənaətə gəlmişdir ki, iddia təmin edilməlidir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi iddianı təmin etməklə mübahisənin faktiki halları, tərəflərin münasibətləri və tətbiq edilməli olan hüquqla bağlı düzgün nəticəyə gəlmişdir. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri iş materialları və qanunvericiliyin müddəaları baxımından düzgün əsaslandırılmamışdır. Belə ki, “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun 9.1-ci maddəsinə (mübahisə hüquq münasibətlərinin yarandığı vaxt qüvvədə olan redaksiyası) əsasən axırıncı iş yerindən asılı olmayaraq yeraltı işlərdə, incəsənətin xüsusi sahələrində, həmçinin əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə (istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq olunan siyahısı üzrə) çalışan sığortaolunanların: kişilər-57 yaşına çatdıqda, azı 25 il sığorta stajına malik olduqda və bu müddətin azı 12 il 6 ayını həmin işlərdə, qadınlar-52 yaşına çatdıqda, azı 20 il sığorta stajına malik olduqda və bu müddətin azı 10 ilini həmin işlərdə çalışmışlarsa, əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun 9.8-ci maddəsində əsasən, bu Qanun qüvvəyə mindiyi günədək bu Qanunun 9-cu maddəsində göstərilən işlərdə - güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən tam əmək stajı olan şəxslərə pensiyalar yaşa və staja gorə əvvəllər qüvvədə olmuş qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblərə müvafiq surətdə təyin edilir. 01.01.2006-cı il tarixədək qüvvədə olan “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13.06.1997-ci il tarixli 321-İQD nömrəli Qanunla dəyişiklik edilənə qədər 01.08.1997-ci il tarixədək qüvvədə olan redaksiyada 13-cü maddəsinin: a) bəndinə əsasən yeraltı işlərdə, əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə çalışan işçilər, dənizdə çalışan neftçilər-Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 21.06.1993-cü il tarixli 320 nömrəli Qərarına 1 nömrəli əlavə kimi “Yeraltı işlərdə, əmək şəraiti xüsusilə zərərli və xüsusilə ağır olan işlərdə çalışanlara, dənizdə çalışan neftçilərə yaşa görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin 1 nömrəli Siyahısı” üzrə kişilər - 50 yaşına çatdıqda və azı 20 il iş stajı olduqda bu müddətin azı 10 ilini həmin işlərdə çalışarsa, qadınlar - 45 yaşına çatdıqda və azı 15 il iş stajı olduqda bu müddətin azı 7 il 6 ayını həmin işlərdə çalışarsa; b) bəndinə görə əmək şəraiti zərərli və ağır olan digər işlərdə çalışan işçilər Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 21.06.1993-cü il tarixli 320 nömrəli Qərarına 2 nömrəli əlavə kimi “Əmək şəraiti zərərli və ağır olan işlərdə çalışanlara yaşa, qocalığa görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin 2 nömrəli Siyahısı” üzrə kişilər - 55 yaşına çatdıqda və azı 25 il iş stajı olduqda, bu müddətin azı 12 il 6 ayını həmin işlərdə çalışarsa, qadınlar - 50 yaşına çatdıqda və azı 20 il iş stajı olduqda bu müddətin azı 10 ilini həmin işlərdə çalışarsa, axırıncı iş yerindən asılı olmayaraq əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya hüququna malikdir. ““Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 13.06.1997-ci il tarixli 321-İQD nömrəli Qanununun 1-ci maddəsi ilə “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 12, 13, 15, 16, 19, 35, 40, 53-cü maddələrində və 90-cı maddənin üçüncü, dördüncü, 3 beşinci abzaslarında nəzərdə tutulmuş yaş hədləri 1997-ci il avqustun 1-dən başlayaraq 2000-ci il avqustun 1dək hər il altı ay artırılmışdır. Qeyd olunan normaların məzmununa əsasən müəyyən olunur ki, iddiaçıya 57 yaşdan əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya hüququnun yaranması üçün 3 şərtə birlikdə əməl olunmalıdır: 1) 2 nömrəli Siyahıda nəzərdə tutulan peşələrdə işləməli; 2) 2 nömrəli Siyahıda nəzərdə tutulan peşələrdə iş stajı minimum 12 il 6 ay, ümumi iş stajı minimum 25 il olmalı; 3) 12 il 6 ay xüsusi və 25 il ümumi iş stajı 01.01.2006cı il tarixədək mövcud olmalıdır. İddiaçı xx.xx.1961-ci il təvəllüdlü olmaqla qanunla müəyyən olunmuş yaş həddinə (57 yaş) 12.02.2018-ci il tarixdə çatmışdır. Hüquq münasibətlərinin yarandığı dövrdə qüvvədə olmuş 23.09.1992-ci il tarixli “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 67-ci maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən mülkiyyət və təsərrüfatçılıq formalarından asılı olmayaraq müəssisələrdə, idarələrdə, təşkilatlarda və kooperativlərdə əmək müqaviləsi və ya üzvlük əsasında əmək fəaliyyəti xarakterindən və müddətindən asılı olmayaraq ümumi iş stajına daxil edilir. Həmin Qanunun 67-ci maddəsinə əsasən ....g) ali, orta ixtisas; texniki peşə məktəblərini bitirmiş şəxslərin təhsil müddəti, habelə kadr hazırlayan kurslarda, ixtisasartırma və yenidən ixtisaskeçmə kurslarında, aspiranturada, doktoruntada və klinik ordinaturada təhsil müddəti ümumi iş stajına daxil edilir. Həmin Qanunun 67-ci maddəsinin 3-cü bəndinin “v” yarımbəndinə əsasən iş stajına bunlardan başqa hərbi (alternativ) xidmət və Müdafiə Nazirliyində qeydiyyatdan keçmiş özünümüdafiə dəstələrində və birləşmələrində olmaq, milli təhlükəsizlik, daxili işlər, Dövlət sərhədini mühafizə və Prezidentin mühafizə orqanlarında xidmət müddəti də daxil edilir. Həmin Qanunun 69-cu maddəsinə əsasən, iş stajı müəyyən edilmiş qaydada idarə, müəssisə və təşkilatın verdiyi sənədə əsasən təsdiq edilir. İş stajını sübut edən əsas sənəd əmək kitabçasıdır. Əmək fəaliyyəti barəsində sənəd olmadıqda və ya həmin sənədi bərpa etmək mümkün olmadıqda iş stajı iki və ya daha çox şahidin ifadələrinə əsasən təsdiq edilir. Əmək kitabçası və ya bu kitabçada müvafiq qeydlər olmadıqda mövcud iş stajını sübut etmək qaydasını Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti müəyyənləşdirir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 25.11.1992-ci il tarixli 638 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş (qərar hazırda qüvvədən düşmüşdür) "Pensiya təyinatı üçün əmək stajının təsdiq edilməsi qaydası barədə Əsasnamə"nin 1-ci bəndinə görə əmək stajı iş, xidmət, təhsil və ya iş stajına sayılan digər fəaliyyət yeri, yaxud bu fəaliyyətin keçdiyi həmin sistem üzrə rəhbər təşkilatlar, idarələr (baş direktorlar), birliklər (konsernlər), sahibkarlar, eləcə də arxiv müəssisələri tərəfindən verilən sənədlərə əsasən müəyyən edilir. Həmin Əsasnamənin 3-cü bəndinə əsasən iş stajını təsdiq edən sənəd əmək kitabçasıdır. Əmək kitabçası olmadıqda və ya əmək kitabçasında lazım olan qeydlər olmadıqda, yaxud iş dövrü barədə qeydlər düzgün və dəqiq olmadıqda əmək stajını təsdiqedici sənəd kimi arayışlar, əmrlər, çıxarışlar, əmək haqqı verilməsi üçün şəxsi hesablar və əmək haqqı cədvəlləri, vəsiqələr, xasiyyətnamələr, yazılı əmək müqavilələri, icrası barədə qeydlər edilməklə razılaşmalar, əmək xidmət siyahıları, iş dövrü barədə məlumatlar göstərilməklə kooperativ sənəd artelləri üzvlərinin üzvlük kitabçaları nəzərə alınır. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası: - 1.0.2-ci maddəsinə əsasən, sosial sığorta stajı (bundan sonra - sığorta stajı) əmək pensiyası hüququnun müəyyən edilməsi zamanı nəzərə alınan iş və ya digər fəaliyyət dövrlərinin (müvafiq icra hakimiyyəti orqanına məcburi dövlət sosial sığorta haqları ödəmək şərti ilə) və eləcə də müvafiq qanunvericiliklə sığorta stajına daxil edilən digər dövrlərin məcmusudur. - 21.1-ci maddəsinə əsasən, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsi şərtilə mülkiyyət formasından, əmək fəaliyyətinin xarakterindən və müddətindən asılı olmayaraq müəssisə, idarə və təşkilatlarda əmək müqaviləsi (kontraktı) əsasında işləyənlərin, hərbi qulluqçuların, eləcə də hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslərin, vəzifəyə seçilmiş və ya təyin edilmiş şəxslərin iş, hərbi xidmət və ya digər fəaliyyət müddətləri sığorta stajına daxil edilir. - 31.2-1-ci maddəsinə əsasən sığortaolunanın əmək kitabçası üzrə 2006-cı il 1 yanvar tarixinədək olan dövrə aid iş stajı dövlət arxivinin arayışları əsasında təsdiqləndiyi halda bu Qanunun 31.2-ci maddəsində göstərilən sənədlərə onların əmək pensiyasını təyin edən orqana daxil olduğu gün baxılaraq, sığortaolunana əmək pensiyası təyin edilir. Göründüyü kimi istər indiki dövr qanunvericiliyi, istərsə də həmin dövr qüvvədə olmuş qanunvericilik əmək kitabçası olmadıqda və ya əmək kitabçasında lazım olan qeydlər olmadıqda, arayışları əmək stajını təsdiq edən sənəd kimi qəbul etmişdir. İş materiallarından görünür ki, iddiaçının 01.07.1991-ci il tarixdən 01.02.1996-cı il tarixədək “Gəncə” kiçik müəssisəsində işlədiyi dövrlər ona məxsus əmək kitabçasında qeyd olunmaqla, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun (müəssisənin rəhbəri tərəfindən imzalanmış və möhürü ilə təsdiq olunmuşdur) rəsmiləşdirilmişdir. Bundan əlavəı iş materiaallarında olan “Mingəçevir Enerjiquraşdırma” ATSC tərəfindən verilmiş 12 nömrəli 21.06.2021-ci il tarixli arayışdan da göründüyü kimi, İddiaçı 31.03.1989cu ildə “Qafqazenerjiquraşdırma” trestinin Mingəçevir Quraşdırma İdarəsinə 3-cü dərəcəli elektrik qaynaqçısı peşəsinə işə qəbul edilmiş və 26.06.1991-ci ildə köçürmə yolu ilə məhz “Gəncə” kiçik müəssisəsinə göndərilmişdir. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 24.0.1-ci maddəsinə əsasən əmək pensiyası hüququ verən sığorta stajına aşağıdakı dövrlər güzəştli şərtlərlə daxil edilir: döyüş əməliyyatları dövründə döyüşən ordunun tərkibində xidmət və muzdla iş dövrü, eləcə də müvafiq icra hakimiyyəti orqanında qeydiyyatdan keçmiş özünümüdafiə dəstələrində və birləşmələrində olmaq müddəti (müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı əsasında) ikiqat ölçüdə (24.0.1.). Qanunvericiliyin qeyd olunan tələblərini və iddiaçının Qarabağ Müharibəsi veteranı statusuna və vəsiqəsinə (M/V № 022943) malik olduğunu nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, sonuncunun 12.08.1993-cü ildən 03.06.1995-ci ilədək Azərbaycan Respubilikasının Silahlı Qüvvələrində xidmət etdiyi dövr əmək pensiyası hüququ verən sığorta stajına ikiqat ölçüdə daxil edilməlidir. İddiaçının əmək kitabçasındakı qeydlər (01.08.1978-01.11.1979; 09.02.1982- 05.04.1982; 08.04.1982-02.03.1989; 31.03.1989-26.06.1991; 01.07.199112.08.1993; 03.06.1995-01.02.1996; 21.02.1996-16.11.1999; 01.07.2005-01.01.2006-17 il 6 ay 20 gün), təhsil (01.09.1976-21.07.1978-dək – 1 il 10 ay 20 gün), hərbi xidmət dövrü (21.11.1979 - 24.12.1981 - 02 il 1 ay 3 gün) və Azərbaycan Respubilikasının Silahlı Qüvvələrində xidmət etdiyi dövr (ikiqat hesablanmaqla 12.08.1993- 03.06.1995 - 3 il 7 ay 12 gün) də nəzərə alınmaqla, onun 01.01.2006-cı il tarixədək 25 ildən artıq, yəni 25 il 1 ay 25 gün ümumi iş stajının mövcud olması iş materialları ilə öz təsdiqini tapmışdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 21.06.1993-cü il tarixli 320 №li Qərarı ilə (23.01.2007-ci il tarixədək qüvvədə olmuş) “Əmək şəraiti zərərli və ağır olan işlərdə çalışanlara yaşa görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin 2 nömrəli Siyahısı” təsdiq edilmişdir. Siyahıda iddiaçının işlədiyi peşələr nəzərdə tutulmuşdur: Ümumi peşələr adlanan XXXİİİ fəsil 23200000-11620 kodu altında “Qaz qaynaqçıları” və 23200000—19906 kodu altında “Elektrik qaynaqçısı” qeyd olunmuşdur. Beləliklə, məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçının 01.01.2006-cı il tarixədək 25 ildən artıq ümumi iş stajının, o cümlədən 12 il 6 aydan artıq, güzəştli şərtlərlə iş stajının mövcud olması iş materialları ilə öz təsdiqini tapmışdır. İş materiallarından görünür ki, iddiaçı hazırki tələblə cavabdeh inzibati orqana 02.10.2020-ci il tarixdə müraciət etmişdir. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 01.07.2017-ci il tarixdən qüvvədə olan 32.1-1 maddəsinə əsasən, əmək pensiyası onu almaq hüququ yarandığı gündən, lakin bu Qanun qüvvəyə mindiyi gündən tez olmamaqla və müraciət edilən tarixdən əvvəlki ən çoxu üç il üçün ödənilməklə, bu maddədə müəyyən edilmiş müddətlərə təyin edilir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının “«Əmək pensiyaları haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 32.1-1-ci maddəsinin tətbiqinə dair” 03/2020 nömrəli, 08 oktyabr 2020-ci il tarixli qərardadına əsasən «Əmək pensiyaları haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 32.1-1-ci maddəsinin 1-ci cümləsində nəzərdə tutulan “müraciət edilən tarixdən əvvəlki ən çoxu üç il üçün ödənilməklə” müddəası pensiya hüququ 2017-ci il 01 iyul tarixədək yaranmış, lakin əmək pensiyasının təyin edilməsi və ya yenidən hesablanması üçün inzibati orqana həmin tarixdən sonra müraciət etmiş şəxslərə münasibətdə də tətbiq edilməlidir. Beləliklə iddiaçıya 57 yaşdan əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya hüququnun yaranması üçün 3 şərtə birlikdə əməl olunmuşdur. Belə ki, iddiaçının 01.01.2006-cı ilədək 25 il sığorta stajına malik olması, bu müddətin azı 12 il 6 ayını əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə (istehsalatın, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq olunan siyahısı üzrə) çalışmışdır. İddiaçı 57 yaşına 12.02.2018-ci il tarixdə çatdığından onun əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya hüququ həmin tarixdən yaranmışdır. Lakin, iş materiallarından görünür ki, iddiaçı hazırki tələblə cavabdeh inzibati orqana 02.10.2020-ci il tarixdə müraciət etmişdir. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 32.1-1 maddəsinə əsasən iddiaçının əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya hüququnun yarandığı 12.02.2018-ci ildən inzibati orqana müraciət etdiyi 02.10.2020-ci il tarixə qədərki müddətdə almalı olduğu əmək pensiyası hesablanaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi haqlı olaraq iddianın təmin olunmasına dair qərar qəbul etmişdir. Odur ki, şikayət təmin edilməməli, qərar dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 82, 87, 89, 90 və 94-cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası q ə r a r a a l d ı: Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-4078/2021saylı, 16.09.2021-ci il tarixli qərarı dəyişdirilmədən qüvvədə saxlanılsın. Qərar tam formada təqdim olunduğu gündən 1 ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinə kassasiya şikayəti verilə bilər. Qərardan kassasiya şikayəti verilmədiyi halda təqdim olunduğu gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.