Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(105)-608/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Sumqayıt şəhəri İş № 2-1(105)-608/2022 07.10.2022 SUMQAYIT APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının İddiaçılar İddiaçı1 cavabdeh Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyinin yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsinin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinə qarşı iş üzrə QƏRARİ Sədrlik edən və məruzəçi hakim Məmmədov Zahid Tahir oğlu, hakimlər Babayeva Hökümə Çingiz qızı və Məmmədov Fuad Əli oğlundan ibarət tərkibdə, X76 qızının katibliyi ilə, İddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2, Cavabdehin nümayəndəsi X45, Üçüncü şəxs X23, onun nümayəndəsi və vəkili X28, digər üçüncü şəxslər Cavabdeh4, X14 iştirakları ilə, İddiaçılar İddiaçı1 və İddiaçı2 Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinə qarşı (üçüncü şəxslər – X46 və qeyriləri) “X23, X15, X47 adlarına verilmiş JN:623 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının, X29, X16 və onların vəfat etmiş ailə başçısı X2 adlarına verilmiş JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının, X14, X6, X30, Cavabdeh2, Cavabdeh3, habelə onların vəfat etmiş ailə başçısı X7 adlarına verilmiş JN:627 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının, Cavabdeh4, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh7, Cavabdeh8 adlarına verilmiş JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının etibarsız hesab edilməsi, JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktına əsasən X29, X16 və onların vəfat etmiş ailə başçısı X2 adlarına verilmiş 01 noyabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışın etibarsız hesab edilməsi, X29, X16 və onların vəfat etmiş ailə başçısı X2 Cavabdeh9 ilə Qusar rayon Notariat Kontorunda bağladıqları 12 noyabr 2018-ci il tarixli 4ə-1936 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh9 adına verilmiş 10 dekabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışın etibarsız hesab edilməsi” tələbinə dair inzibati mübahisə üzrə Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin 07 iyul 2022-ci il tarixli, 2- 1(118)-68/2022 nömrəli qərarından iddiaçılar, cavabdeh və üçüncü şəxs X46 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətlərinə Sumqayıt Məhkəmə Kompleksinin binasında açıq məhkəmə iclasında şifahi məhkəmə baxışı qaydasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. İşin halları: Qusar rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 16 iyun sentyabr 1998-ci il tarixli 10/07 saylı qərarına əsasən iddiaçılara və ailə üzvlərinə, habelə onların mərhum valideynləri X31 və X17 Qusar rayonunun Aşağı Ləgər kəndi ərazisindən pay torpaq sahələri verilmişdir. Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Qusar rayon şöbəsi tərəfindən İddiaçı1 və ailə üzvlərinə məxsus JN:383 KOD 30100018 saylı, İddiaçı2 və ailə üzvlərinə məxsus JN:384 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı və mərhum valideynləri X31 və X17 məxsus JN:382 KOD 30100018 saylı torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktları verilmişdir. İddiaçılar çıxarışlar almaq üçün cavabdeh DƏDRX-in 5 saylı Ərazi İdarəsinə müraciət etmiş, cavabdeh bildirmişdir ki, iddiaçılara JN:383 KOD 30100018 saylı, JN:384 KOD 30100018 saylı, JN:382 KOD 30100018 saylı torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktları üçüncü şəxslər X32, X24, X53 məxsus JN:623 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı ilə, üçüncü şəxslər X34, X25 və onların vəfat etmiş ailə başçısı X8 məxsus JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı ilə, digər üçüncü şəxslər X26, X10, X35, Cavabdeh2, Cavabdeh3, habelə onların vəfat etmiş ailə başçısı X11 məxsus JN:627 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı ilə, üçüncü şəxslər Cavabdeh4, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh7, Cavabdeh8 məxsus JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı ilə kəsişir. Üçüncü şəxslər X54, X36 və onların vəfat etmiş ailə başçısı X12 özlərinə məxsus JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktındakı torpaq sahəsinə 01 noyabr 2018-ci il tarixdə öz adlarına **********66 saylı daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Çıxarış almışlar. 12 noyabr 2018-ci il tarixdə onlar həmin Çıxarışa əsasən torpaq sahəsini Cavabdeh9 satmışlar və bu barədə olan alqı-satqı müqaviləsi Qusar rayon Notariat Kontoru tərəfindən 12 noyabr 2018-ci il tarixdə təsdiqlənərək 4ə-1936 saylı reyestr nömrəsi ilə qeydə alınmışdır. Həmin torpaq sahəsinə cavabdeh 5 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən 10 dekabr 2018-ci il tarixdə Cavabdeh9 adına **********66 saylı Çıxarış verilmişdir. Üçüncü şəxslər X23 və qeyrilərinin adlarına olan JN:623 KOD 30100018 saylı, cavabdehlər X29 və qeyrilərinin adlarına olan JN:622 KOD 30100018 saylı, üçüncü şəxslər X14 və qeyrilərinin adlarına olan JN:627 KOD 30100018 saylı, üçüncü şəxslər Cavabdeh4 və qeyrilərinin adlarına olan JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktlarından görünür ki, həmin Dövlət Aktları cavabdehlərin adlarına müvafiq olaraq Qusar rayon Notariat Kontorunun 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-13 saylı, 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə- İ-16 saylı, 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-12 saylı və 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-14 saylı alqı-satqı müqavilələri əsasında verilmişdir. İddiaçılar müvafiq dövlət aktları və onlar əsasında verilmiş çıxarışları ləğv etmək üçün cavabdehə müraciət etmiş, lakin cavabdeh onların tələblərini təmin etmədiyindən məhkəməyə müraciət etmişlər. Birinci instansiya məhkəməsində icraat İddiaçılar cavabdehə qarşı Sumqayıt İnzibati Məhkəməsində iddia qaldıraraq daha sonra bir neçə dəfə iddia tələbinin dəyişdirilməsi barədə ərizə təqdim etmiş, sonuncu dəfə iddia tələbini dəqiqləşdirərək Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Qusar rayon şöbəsi tərəfindən üçüncü şəxslər X23, X15, X47 adlarına verilmiş JN:623 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının, üçüncü şəxslər X29, X48mm və onların vəfat etmiş ailə başçısı X2 adlarına verilmiş JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının, üçüncü şəxslər X14, X6, X56mın, Cavabdeh2, Cavabdeh3, habelə onların vəfat etmiş ailə başçısı X7 adlarına verilmiş JN:627 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının, üçüncü şəxslər Cavabdeh4, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh7, Cavabdeh8 adlarına verilmiş JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının ləğv edilməsinə; JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktına əsasən üçüncü şəxslər X29, X16 və onların vəfat etmiş ailə başçısı X2 adlarına verilmiş 01 noyabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən çıxarışın ləğv edilməsinə; JN:623 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktına əsasən üçüncü şəxslər X23, X15, X47 adlarına verilmiş 05 yanvar 2021-ci il tarixli, **********58 reyestr nömrəli və 05 yanvar 2021-ci il tarixli, **********59 reyestr nömrəli daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən çıxarışların ləğv edilməsinə dair qərar qəbul edilməsi öhdəliyinin cavabdeh Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinin üzərinə qoyulmasını məhkəmədən xahiş etmişlər. İddiaçılar tələbini onunla əsaslandırmışlar ki, Qusar rayonunda torpaq islahatları keçirilərkən Qusar rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 16 iyun sentyabr 1998-ci il tarixli 10/07 saylı qərarına əsasən iddiaçılara və ailə üzvlərinə, habelə onalrın mərhum validynləri X31 və X17 Qusar rayonunun Aşağı Ləgər kəndi ərazisindən kənd təsərrüfatı təyinatlı pay torpaq sahələri verilmişdir. Həmin torpaq sahələrinə onların mülkiyyət hüquqları Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Qusar rayon şöbəsi tərəfindən təsdiq olunmuş İddiaçı1 və ailə üzvlərinə məxsus JN:383 KOD 30100018 saylı, İddiaçı2 və ailə üzvlərinə məxsus JN:384 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı və bizim mərhum validynləri X31 və X17 məxsus JN:382 KOD 30100018 saylı torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktları ilə təsdiq edilir. X5 22 iyun 2008-ci il tarixdə, anaları X33 isə 07 noyabr 2015-ci il tarixdə vəfat etmişlər.Onların vəfatından sonra onlara məxsus torpaq sahələrini də onlar faktiki miras qəbul edib istifadə edirlər. Bu yaxınlarda onlar valideynlərindən miras qalmış həmin torpaq sahələrinə vərəsəlik hüquqlarını həyata keçirmək, habelə Dövlət Aktlarına əsasən onlara məxsus torpaq sahələrinə daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Çıxarışlar almaq üçün cavabdeh DƏDRX-nin 5 saylı Ərazi İdarəsinə müraciət etmişik. DƏDRX-nin 5 saylı Ərazi İdarəsi onalra bildirmişdir ki,iddiaçılara JN:383 KOD 30100018 saylı, JN:384 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı və onların mərhum validynlərinə məxsus JN:382 KOD 30100018 saylı torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktları cavabdehlər X32, X24, X53 məxsus JN:623 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı, cavabdehlər X34, X25 və onların vəfat etmiş ailə başçısı X8 məxsus JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı, cavabdehlər X26, X10, X35, Cavabdeh2, Cavabdeh3, habelə onların vəfat etmiş ailə başçısı X11 məxsus JN:627 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı, cavabdehlər Cavabdeh4, Cavabdeh5 qızma, Cavabdeh6, Cavabdeh7, Cavabdeh8 məxsus JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı ilə kəsişir. Cavabdehlər X54, X36 və onların halhazırda vəfat etmiş ailə başçısı X12 özlərinə məxsus JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktmdakı torpaq sahəsinə 01 noyabr 2018-ci il tarixdə cavabdeh DƏDRX-in 5 saylı Ərazi İdarəsindən öz adlarına **********66 saylı daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Çıxarış almışlar. 12 noyabr 2018-ci il tarixdə onlar həmin Çıxarışa əsasən həmin torpaq sahəsini Cavabdeh9 satmışlar və bu barədə olan alqı-satqı müqaviləsi cavabdeh Qusar rayon Notariat Kontoru tərəfindən 12 noyabr 2018-ci il tarixdə təsdiqlənərək 4ə-1936 saylı reyestr nömrəsi ilə qeydə alınmışdır. Həmin torpaq sahəsinə cavabdeh DƏDRX-in 5 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən 10 dekabr 2018- ci il tarixdə Cavabdeh9 adına **********66 saylı daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Çıxarış verilmişdir. DƏDRX-in 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsi tərəfindən cavabdehlər X23 və qeyrilərinin adlarına olan JN:623 KOD 30100018 saylı, cavabdehlər X29 və qeyrilərinin adlarına olan JN:622 KOD 30100018 saylı, cavabdehlər X14 və qeyrilərinin adlarına olan JN:627 KOD 30100018 saylı, cavabdehlər Cavabdeh4 və qeyrilərinin adlarına olan JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktlarının, habelə cavabdehlər X29 və qeyrilərinin adlarına olan 01 noyabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı, Cavabdeh9 adına olan 10 dekabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı Dövlət reyestrindən Çıxarışların, Qusar rayon Notariat Kontoru tərəfindən 12 noyabr 2018-ci il tarixdə təsdiqlənərək 4ə-1936 saylı reyestrdə qeydə alınmış alqı-satqı müqaviləsinin surətləri bizə təqdim edilmişdir. Cavabdehlər X23 və qeyrilərinin adlarına olan JN:623 KOD 30100018 saylı, cavabdehlər X29 və qeyrilərinin adlarına olan JN:622 KOD 30100018 saylı, cavabdehlər X14 və qeyrilərinin adlarına olan JN:627 KOD 30100018 saylı, cavabdehlər Cavabdeh4 və qeyrilərinin adlarına olan JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktlarından görünür ki, həmin Dövlət Aktları cavabdehlərin adlarına müvafiq olaraq Qusar rayon Notariat Kontorunun 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ- 13 saylı, 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-16 saylı, 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-12 saylı və 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-14 saylı alqı-satqı müqavilələri əsasında verilmişdir. İddiaçılar, vəkil sorğusu ilə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Dövlət Notariat Arxivinə müraciət edərək Qusar rayon Notariat Kontorunun 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ- 13 saylı, 14 yanvar 2006- cı il tarixli 4ə-İ-16 saylı, 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-12 saylı və 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-14 saylı alqı-satqı müqavilələri ilə bağlı notariat işlərinin surətlərini almışlar. Həmin notariat işlərində saxlanılan cavabdehlərin adlarına olan ilkin torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktlarından görünür ki, alqı-satqı müqavilələrinə əsasən satdıqları torpaq sahələri çıxıldıqdan sonra cavabdehlərin adlarında qalan torpaq sahələri tamam başqa yerlərdə yerləşir və JN:383 KOD 30100018 saylı, JN:384 KOD 30100018 saylı, JN:382 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktlarına əsasən iddiaçılara və valideynlərinə məxsus torpaq sahələri ilə heç bir kəsişmələri yoxdur. Lakin Qusar rayon Notariat Kontorunun 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-13 saylı, 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə- İ-16 saylı, 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-12 saylı və 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-14 saylı alqı-satqı müqavilələri cavabdeh DƏDRX-in 5 saylı Ərazi İdarəsinin hüquqi sələfi olan Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Qusar rayon şöbəsi tərəfindən düzgün icra olunmamış və cavabdehlərin adlarına onlara və valideynlərinə məxsus Dövlət Aktlarındakı torpaq sahələri ilə kəsişən, qanunsuz JN:623 KOD 30100018 saylı, JN:622 KOD 30100018 saylı,JN:627 KOD 30100018 saylı, JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktları verilmişdir. Hazırkı iddia üzrə mülki iş Qusar Rayon Məhkəməsinin icraatında olarkən iş üzrə təyin olunmuş məhkəmə mühəndis-texniki ekspertizasının 27 oktyabr 2020-ci il tarixli rəyi ilə də təsdiq olunur ki, cavabdehlərin adlarına verilmiş JN:623 KOD 30100018 saylı, JN:622 KOD 30100018 saylı, JN:627 KOD 30100018 saylı, JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktları texniki səhv olaraq biz iddiaçılara və valideynlərinə məxsus JN:383 KOD 30100018 saylı, JN:384 KOD 30100018 saylı və JN:382 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktlarındakı torpaq sahələrinin üzərində işlənmişdir. Ona görə də JN:623 KOD 30100018 saylı, JN:622 KOD 30100018 saylı, JN:627 KOD 30100018 saylı, JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktları məhkəmə qaydasında etibarsız hesab edilməli, JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktına əsasən cavabdeh X29 və qeyrilərinin adlarına verilmiş 01 noyabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Çıxarış etibarsız hesab edilməli, cavabdeh X29 və qeyrilərinin Cavabdeh9 ilə Qusar rayon Notariat Kontorunda bağladıqları 12 noyabr 2018-ci il tarixli 4ə-1936 reyestr nömrəli alqısatqı müqaviləsi etibarsız hesab edilməli və Cavabdeh9 adına verilmiş 10 dekabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Çıxarış etibarsız hesab edilməlidir. Bununla bağlı cavabdehə müraciət etmiş, lakin müraciəti müsbət həll edilmədiiyindən, məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdırlar. Qeyd olunanlara əsasən iddiaçı iddianın təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçılar bir neçə dəfə iddia tələbinin dəyişdirilməsi barədə ərizə təqdim etmiş, son olaraq iddia tələbini dəqiqləşdirərək bildirmişdirlər ki, Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Qusar rayon şöbəsi tərəfindən üçüncü şəxslər X23, X15, X47 adlarına verilmiş JN:623 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının, üçüncü şəxslər X29, X48mm və onların vəfat etmiş ailə başçısı X2 adlarına verilmiş JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının, üçüncü şəxslər X14, X6, X56mın, Cavabdeh2, Cavabdeh3, habelə onların vəfat etmiş ailə başçısı X7 adlarına verilmiş JN:627 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının, üçüncü şəxslər Cavabdeh4, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh7, Cavabdeh8 adlarına verilmiş JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının ləğv edilməsinə; JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktına əsasən üçüncü şəxslər X29, X16 və onların vəfat etmiş ailə başçısı X2 adlarına verilmiş 01 noyabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən çıxarışın ləğv edilməsinə; JN:623 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktına əsasən üçüncü şəxslər X23, X15, X47 adlarına verilmiş 05 yanvar 2021-ci il tarixli, **********58 reyestr nömrəli və 05 yanvar 2021-ci il tarixli, **********59 reyestr nömrəli daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən çıxarışların ləğv edilməsinə dair qərar qəbul edilməsi öhdəliyinin cavabdeh Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinin üzərinə qoyulmasını məhkəmədən xahiş etmişdirlər. Cavabdehin etirazının dəlilləri Cavabdeh inzibati orqan iddia tələbinə etiraz edərək bildirmişdir ki, iddia ərizəsində qeyd edilən JN:623 KOD 30100018 saylı, JN:622 KOD 30100018 saylı, JN:627 KOD 30100018 saylı, JN:628 KOD 30100018 saylı Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktları ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Qusar rayon şöbəsi tərəfindən verilmişdir.X2, X37, X3 adlarına verilmiş xx.xx.2018-ci il tarixli **********66 reyestr nömrəli dövlət reyestrindən çıxarış JN:622 KOD 30100018 saylı Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktı əsasında, X4 adına verilmiş xx.xx.2018-ci il tarixli **********66 reyestr nömrəli dövlət reyestrindən çıxarış Qusar rayon notariat kontoru tərəfindən təsdiq edilmiş xx.xx.2018-ci il tarixli, 4Ə-1936 reyestr nömrəli alqı- satqı müqaviləsi əsasında hazırlanmışdır. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 4.1-ci maddəsinə əsasən “Bu qanun qüvvəyə mindiyi günədək daşınmaz əmlaka hüquqların ayrı-ayrı qeydiyyat orqanları tərəfindən aparılmış dövlət qeydiyyatı öz hüquqi qüvvəsini saxlayır." “Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8-ci maddəsinə əsasən “bu qanun qüvvəyə minənədək müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən verilmiş daşınmaz əmlak üzərində, o cümlədən torpaq sahələri hüquqları təsdiq edən aktlar ” daşınmaz əmlak barəsində notariat qaydasında təsdiq edilmiş müqavilələr daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün əsas hesab olunur. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 16.6-cı maddəsinə əsasən Dövlət reyestrinin məzmununun qeyri-dəqiqliyi sübuta yetirilməyincə, həmin məzmunun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyası qüvvədədir. Müqavilə əsasında özgəninkiləşdirənin adına qeydiyyata alınmış hər hansı bir hüququ əldə edən şəxsin xeyrinə reyestrdəki qeyd, bu qeydə dair etirazın reyestrə daxil edildiyi və ya əldə edən şəxsin qeydin qeyri-dəqiq olmasını bildiyi hallar istisna olmaqla, həqiqi hesab edilir.“Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.3-cü maddəsinə əsasən Daşınmaz əmlak üzərində qeydiyyata alınmış hüquq mübahisələndirilə bilər.Həmin qanunun 2.4-cü maddəsinə əsasən “Hüquqların dövlət qeydiyyatı ilə bağlı mübahisələr məhkəmə qaydasında həll edilir”. Birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə: Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin 2-1(118)-765/2021nömrəli, xx.xx.2021-ci il tarixli qərardadı ilə X46, X38, X60, X54, X36, X39, X18, X55, Cavabdeh2, Cavabdeh3, Cavabdeh4, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh7, Cavabdeh8, Cavabdeh9 və Qusar rayon Notariat Kontoru iş üzrə inzibati məhkəmə icraatına üçüncü şəxs qismində cəlb edilmişlər. Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin 07 iyul 2022-ci il tarixli, 2-1(118)-68/2022 nömrəli qərarı ilə iddia təmin edilmişdir. Məhkəmə gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırmışdır ki, iddiaçıların ləğvini tələb etdiyi 4 aktdan 3 dövlət aktı, yəni JN: 627 (KOD ********), JN: 623 (KOD ********) və JN: 622 (KOD ********) nömrəli dövlət aktlarında göstərilmiş koordinatlar başqa əraziyə işlənmiş, lakin JN: 628 (KOD ********) dövlət aktında göstərilmiş koordinatlar düzgün əraziyə işlənmişdir. Qərardan narazı qalan iddiaçı, cavabdeh və üçüncü şəxs X46 apellyasiya şikayəti vermişlər. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri: İddiaçılar apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışlar ki, onların iddiası üçüncü şəxs X23 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN:623 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının; üçüncü şəxs X29 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN;622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının; üçüncü şəxs X13 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN:627 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının; üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının ləğv edilməsindən, habelə JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktına əsasən üçüncü şəxs X29 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş 01 noyabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Çıxarışın və JN:623 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktına əsasən üçüncü şəxslər X27 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş 05 yanvar 2021-ci il tarixli, **********5 reyestr nömrəli və 05 yanvar 2021ci il tarixli, **********59 reyestr nömrəli Çıxarışların ləğv edilməsindəı ibarətdir. Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin 07 iyul 2022-ci il tarixli, 2-(118)-68/2022 saylı qərarına əsasən üçüncü şəxs X23 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN:623 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı, üçüncü şəxs X29 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı, üçüncü şəxs X14 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN:627 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı, JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktına əsasən üçüncü şəxs X29 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş 01 noyabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı Çıxarış və JN:623 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktına əsasən üçüncü şəxslər X23 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş 05 yanvar 2021-ci il tarixli, **********58 reyestr nömrəli və 05 yanvar 2021-ci il tarixli, **********59 reyestr nömrəli Çıxarışlar ləğv edilməsi öhdəliyi Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Xidmətinin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinin üzərinə qoyulmuşdur. Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin qərarına əsasən üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının ləğv edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulmasından imtina edilmişdir. Onlar bununla razı deyillər, üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının ləğv edilməsi öhdəliyi də cavabdehin üzərinə qoyulmalıdır. Onlar məhkəməyə təqdim etdikləri iddianı belə əsaslandırmışlar ki, "üçüncü şəxs X23 və qeyrilərinin adlarına olan JN:623 KOD 30100018 saylı, üçüncü şəxs X29 və qeyrilərinin adlarına olan JN:622 KOD 30100018 saylı, üçüncü şəxs X14 və qeyrilərinin adlarına olan JN:627 KOD 30100018 saylı, üçüncü şəxs Cavabdeh4 və qeyrilərinin adlarına olan JN:628 KOD 30100018 saylı Dövləl Aktları onların adlarına müvafiq olaraq Qusar rayon Notariat Kontorunun 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-13 saylı. 14 yanvar 2016-cı il tarixli 4ə- İ-16 saylı. 14 yanvar 2006-cı ıl tarixli 4ə-İ-12 saylı və 14 yanvar 2006-cı ıl tarixli 4ə-İ-14 saylı alqı-saıqı müqavilələri əsasında verilmişdir. Həmin notariat işlərində saxlanılan üçüncü şəxslər adlarına olan torpağa mülkiyyət hüququna dair ilkın Dövlət Aktlarından görünür ki. alqı-satqı müqavilələrinə əsasən satdıqları torpaq sahələri çıxıldıqdan sonra onların adlarında qalan torpaq sahələri tamam başqa yerlərdə yerləşir və JN:383 KOD 30100018 saylı JN:384 KOD 30100018 saylı, JN:382 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktlarına əsasən onlara və valideynlərinə məxsus torpaq sahələri ilə heç bir kəsişmələri yoxdur, lakin Ousar rayon Notariat Kontorunun 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-13 saylı, 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-16 saylı, 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-12 saylı və 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-14 saylı alqı-satqı müqavilələri cavabdeh DƏDRX-nin 5 saylı Ərazi İdarəsinin hüquqi sələfi olun Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Ousar rayon şöbəsi tərəfindən düzgün icra olunmamış və cavabdehlərin adlarına, onlara və valideynlərinə məxsus Dövlət Aktlarındakı torpaq sahələri ilə kəsişən, qanunsuz JN.623 КОD 30100018 saylı, JN:622 KOD 30100018 saylı, JN:627 KOD 30100018 saylı, JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktları verilmişdir. Hazırkı iddia uzrə mülki iş əvvəlcə Qusar Rayon Məhkəməsinin icraatında olmuş, sonradan aidiyyət qaydalarına əsasən tərəflərindən Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinə təqdim edilmişdir. Həmin iddia üzrə mülki ış Qusar Rayon Məhkəməsinin icraatında olarkən iş uzrə təyin olunmuş məhkəmə mühəndis-texniki ekspertizasının 27 oktyabr 2020-ci il tarixli rəyi ilə müəyyən edilmişdir ki, üçüncü şəxslərin adlarına verilmiş JN:623 KOD 30100018 saylı, JN:622 KOD 30100018 saylı, JN 627 KOD 30100018 saylı, JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktları texniki səhv olaraq onlara və valideynlərinə məxsus JN:383 KOD 30100018 saylı, JN 384 KOD 30100018 saylı və JN:382 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktlarındakı torpaq sahələrinin üzərində işlənmişdir. İşə Sumqayıt İnzibatı Məhkəməsində baxılarkən iş üzrə əlavə olaraq mütəxəssis rəyi alınmışdır. Məhkəmə tərəfindən mütəxəssis qarşısına suallar qoyulmuşdu. 14 yanvar 2006-cı il tarixli alqı-satqı müqavilələrindən sonra üçüncü şəxs X23 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN.623 saylı Dövlət Aktı üzrə onların mülkiyyətlərində qalmış torpaq sahəsinin cizgi koordinatları ilə onların adlarına ilkin verilmiş JN-131 saylı Dövlət Aktı üzrə onlara məxsus olmuş torpaq sahəsinin cizgi koordinatları eynidirmi? üçüncü şəxs X29 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN:622 saylı Dövlət Aktı üzrə onların mülkiyyətlərində qalmış torpaq sahəsinin cizgi koordinatları ilə onların adlarına ilkin verilmiş JN-130 saylı Dövlət Aktı üzrə onlara məxsus olmuş torpaq sahəsinin cizgi koordinatları eynidirmi? üçüncü şəxs X19 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN:627 saylı Dövlət Aktı üzrə onların mülkiyyətlərində qalmış torpaq sahəsinin cizgi koordinatları ilə onların adlarına ilkin verilmiş JN-129 saylı Dövlət Aktı üzrə onlara məxsus olmuş torpaq sahəsinin cizgi koordinatları eynidirmi? üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN:628 saylı Dövlət Aktı üzrə onların mülkiyyətlərində qalmış torpaq sahəsinin cizgi koordinatları ilə onların adlarına ilkin verilmiş JN-132 saylı Dövlət Aktı üzrə onlara məxsus olmuş torpaq sahəsinin cizgi koordinatları eynidirmi? Mütəxəssis rəyinin cavabı belə olmuşdur kı, 14 yanvar 2006-cı ıl tarixli alqı-satqı muqavilələrindəh sonra-JN 623 KOD 30100018 saylı, JN:622 KOD 30100018 saylı, JN 627 KOD 30100018 saylı dövlət aktlarındakı koordinatlar ilkin dövlət aktlarındakı koordinatlardan fərqli olmaqla başqa ərazıdə yerləşən torpaq sahələrinə işlənmiş, JN:623 KOD 30100018 saylı dövlət aktındakı koordinatlar isə JN-132 KOD 30100018 saylı ilkin dövlət aktlarındakı koordinatlarla eyni olmaqla düzgün əraziyə işlənmişdir. Həmin mütəxəssis rəyinə uyğun olaraq da Sumqayıt İnzibati Məhkəməsi 07 iyul 2022-ci il tarixli, 2-(118)-68/2022 saylı qərarla JN:623 KOD 30100018 saylı, JN 622 KOD 30100018 saylı, JN:627 KOD 30100018 saylı dövlət aktlarının ləğv edilməsi öhdəliyini cavabdehin üzərmə qoymuş, JN:628 KOD 30100018 saylı dövlət aktı barəsində cavabdehin üzərinə belə öhdəlik qoymaqdan imtina etmişdir. Düzdür onlar iddia ərizəsində 14 yanvar 2006-cı il tarixli alqı-satqı müqavilələrindən sonra uçuncu şəxslərin adlarına verilmiş JN:623 saylı, JN:622 saylı, JN:627 saylı, JN:628 saylı dövlət aktlarındakı koordinatların onların adlarına olmuş ilkin dövlət aktlarındakı koordinatlardan fərqli olduğunu qeyd etmişlər. Lakin iş üzrə əlavə olaraq alınmış mütəxəssis rəyində qeyd olunmuşdur kı, JN:628 saylı dövlət aktındakı koordinatlar üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin adlarına ilkin verilmiş JN-132 saylı Dövlət Aktındakı koordinatlarla eynidir. Həmin mütəxəssis rəyinə etiraz edərək bildirmişlər ki, 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-14 saylı alqı-satqı müqaviləsindən sonra üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin mülkiyyətlərində qalmış və JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktında əks olunmuş tdrpaq sahəsinin cizgi koordinatları, eləcə də onların adlarına ilkin verilmiş JN- 132 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktında əks olunmuş həmin torpaq sahəsinin cizgi koordinatları həmin Dövlət Aktlarına səhvən işlənmişdir. Yəni, həm JN-132 KOD30100018 saylı, həm də ki, JN:628KOD 30100018 saylı Dövlət Aktında əks olunmuş torpaq sahəsinin cizgi xəritəsi, cizgi koordinatları onların yerində faktiki istifadələrində olmuş və hal-hazırda da faktiki istifadələrində olan torpaq sahəsinin cizgilərindən fərqlidir. Mübahisəli torpaq sahəsinə aid JN-132 KOD30100018 saylı və JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktlarındakı cizgi koordinatları eyni olsa da, üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin bu günkü gündə faktiki istifadələrində olan torpaq sahəsinin cizgi koordinatlarından fərqlidir. Üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin bu günkü gündə faktiki istifadələrində olan torpaq sahəsinin cizgi koordinatları Qusar rayonu Aşağı Ləgər kəndinin ərazisinin elektron xəritəsində əks olunmuş JN-132 KQD30100018 saylı Dövlət Aktının cizgi koordinatlarına tam uyğundur. Onlar apellyasiya şikayətinə cavabdeh Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Xidmətinin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinin elektron bazasının məlumatlarında saxlanılan Qusar rayonu Aşağı Ləgər kəndinin ərazisinin elektron xəritəsindən çıxarışını əlavə edirlər. Həmin elektron xəritədən çıxarışdan görünür ki, üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin bu günkü gündə faktiki mülkiyyətlərində qalmış torpaq sahəsinin cizgisi onların adlarına olmuş JN-132 KÜD30100018 saylı və JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktlarındakı cizgidən tamamilə fərqlənir. Belə ki. JN-132 KOD301000İ8 saylı və JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktlarında həmin torpaq sahəsi uzunsov ensiz bir cizgidə əks olunduğu halda, Qusar rayonu Aşağı Ləgər kənd ərazisinin elektron xəritəsindən çıxarışda JN-132 KOD30100018 saylı Dövlət Aktının nömrəsi ilə işarələnmiş həmin torpaq sahəsi tərəfləri nisbətən mütənasib trapesiya şəkilli bir cizgidə əks olunmuşdur. Qusar rayonu Aşağı Ləgər kənd ərazisinin elektron xəritəsindən çıxarışda həm də bu iş üzrə digər üçüncü şəxslər X14 və ailə üzvlərinin adlarına olan JN-129, X29 və ailə üzvlərinin adlarına olan JN-130 və X23 və ailə üzvlərinin adlarına olan JN-131 saylı Dövlət Aktlarının nömrələri ilə işarələnmiş torpaq sahələri JN-132 saylı Dövlət Aktının nömrəsi ilə işarələnmiş torpaq sahəsi ilə yanaşı yerləşir və həmin üçüncü şəxslər də bu günkü gündə həmin torpaq sahələrindən istifadə edirlər, həmin torpaq sahələri faktiki onların sahibliyindədir. Hənıin torpaq sahələrin cizgilərinin Qusar rayonu Aşağı Ləgər kənd ərazisinin elektron xəritəsinə uyğun JN-132 saylı Dövlət Aktında cizginin düzgün işlənilməməsini, JN-129, JN-130 və JN-131 saylı Dövlət Aktlarında isə cizginin düzgün işlənilməsini elektron xəritəni və həmin Dövlət Aktlarını müqayisəli təhlil etmək yolu ilə asanlıqla müəyyən etmək mümkündür. Göründüyü kimi üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin bu günkü gündə faktiki mülkiyyətlərində qalmış torpaq sahəsinin cizgi koordinatları onların adlarına olmuş həm JN-132 KOD301000İ8 saylı, həm də JN:628 KOD 30100018 saylı X70 rayonu Aşağı Ləgər kənd ərazisinin elektron xəritəsinə uyğun işlənməmiş, səhvən işlənmişdir. Buna görə də həmin Dövlət Aktların hər ikisi ləğv edilməlidir. Çünki bütün Dövlət Aktlarında əks olunan məlumatlar ərazinin elektron xəritəsindən götürülür, həmin məlumatlar ərazinin elektron xəritəsinə uyğun olmalı, Dövlət Aktlarının cizgi-koordinatları ərazinin elektron xəritəsindəki cizgi-koordinatlara uyğun gəlməlidir. Onu da qeyd etmişlər ki, üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin bu günkü gündə faktiki mülkiyyətlərində qalmış torpaq sahəsi onlara məxsus torpaq sahələrindən çox uzaqda yerləşir. Üçüncü şəxs Cavabdeh4 faktiki mülkiyyətlərində qalmış həmin cəmi 1.40 ha torpaq sahəsindən 1,0 ha torpaq sahəsini Qusar rayonu Aşağı Ləgər kənd sakini X20 99 illik icarəsinə vermişdir. Bu barədə olan icarə müqaviləsini də apellyasiya şikayətinə əlavə etmişlər. Üçüncü şəxs Cavabdeh4, işə Qusar Rayon Məhkəməsində baxılarkən özü etiraf edərək məhkəməyə yazılı izahat vermişdir ki, faktiki mülkiyyətində qalmış cəmi 1.40 ha torpaq sahəsindən 1.0 ha torpaq sahəsini Qusar rayonu Aşağı Ləgər kənd sakini X21 99 illik icarəsinə vermişdir. Həmin 1,0 ha torpaq sahəsindən bu gün də Qusar rayonu Aşağı Ləgər kənd sakini X40, qalan 0,40 ha torpaq sahəsindən isə üçüncü şəxs Cavabdeh4 istifadə edir və həmin torpaq sahəsinin cizgi-koordinatları apellyasiya şikayətinə əlavə etdikləri Qusar rayonu Aşağı Ləgər kəndinin ərazisinin elektron xəritəsindən çıxarışda JN-132 KOD30100018 saylı Dövlət Aktının nömrəsi ilə işarələnmiş torpaq sahəsinin “trapesiya” şəkilli cizgisinə tam uyğundur. Onu da qeyd etmişlər ki, torpaq islahatları başa çatdıqdan sonra ötmüş 20-25 il müddətində onlar JN-382, JN-383 və JN-384 saylı Dövləl Aktlarındakı cizgilərə uyğun torpaq sahələrindən heç kimin iddiası, etirazı olmadan istifadə etmişlər, iş üzrə üçüncü şəxslər isə bu müddət ərzində Qusar rayonu Aşağı Ləgər kənd ərazisinin elektron xəritəsində JN-129, JN-130, JN-131 və JN-132 saylı Dövlət Aktlarının nömrələri ilə işarələnmiş torpaq sahələrindən istifadə etmişlər, bu gün də həmin torpaq sahələrindən istifadə etməkdə davam edirlər. Üçüncü şəxslərin torpaq sahələri ilə bağlı bu vaxta qədər onlara qarşı heç bir iddiaları olmamışdır. Onlar apellyasiya şikayətlərinə JN:623 saylı, JN:622 saylı, JN:627 saylı, JN:628 saylı Dövlət Aktlarının iddiaçılara və valideynlərinə məxsus JN:383 saylı, JN:384 saylı və JN:382 saylı Dövlət Aktlarındakı torpaq sahələrinin üzərinə işlənməsini təsdiq edən cavabdeh Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Xidmətinin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinin elektron bazasından aldıqları xəritə-sxemi əlavə edirlər. Həmin xəritə-sxemdən görünür ki, JN:628 saylı Dövlət Aktı valideynlərinə məxsus JN:382 saylı Dövlət Aktındakı torpaq sahəsi ilə yanaşı, həm də digər şəxslərə məxsus JN:380 saylı və JN:381 saylı Dövlət Aktları ilə də kəsişir. Bu xüsusat bir daha sübut edir ki, üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin bu günkü gündə faktiki mülkiyyətlərində qalmış torpaq sahəsinin cizgi koordinatları onların adlarına olımış həm JN-132 KQD30100018 saylı, həm də JN:628 KOD 30100018 saylı X70 rayonu Aşağı Ləgər kənd ərazisinin elektron xəritəsinə uyğun işlənməmiş, səhvən işlənmişdir. Valideynlərinə məxsus JN:382 saylı Dövlət Aktlarındakı torpaq sahəsinin cizgi koordinatları isə Qusar rayonu Aşağı Ləgər kənd ərazisinin elektron xəritəsindəki cizgi koordinatlara tam uyğun olaraq işlənmişdir. İddiaçılar apellyasiya şikayətində birinci instansiya məhkəməsinin qərarının dəyişdirilməsini, iddianın tam təmin olunaraq üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının ləğv edilməsi öhdəliyinin də cavabdehin üzərinə qoyulması barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, məhkəmə qərarı ilə ləğv edilmiş predmeti JN:623 KOD 30100018 saylı, JN.622 KOD 30100018 saylı, JN:627 KOD 30100018 saylı, JN:628 KOD 30100018 saylı Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktları ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Qusar rayon şöbəsi tərəfindən verilmişdir. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 4.1-cı maddəsinə əsasən 'Bu qanun qüvvəyə mindiyi günədək daşınmaz əmlaka hüquqların ayrı-ayrı qeydiyyat orqanları tərəfindən aparılmış dövlət qeydiyyatı öz hüquqi qüvvəsini saxlayır.” X29, X16, X2 adlarına verilmiş 01 noyabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış, X23, X15 və X47 adlarına olan 05 yanvar 2021-ci ıl tarixli **********58 və **********59 saylı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışlar ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Qusar rayon şöbəsi tərəfindən verilmiş JN:622 KOD 30100018 saylı, JN.623 KOD 30100018 saylı Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövfət Aktları əsasında hazırlanmışdır. “Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8-ci maddəsinə əsasən “bu qanun qüvvəyə minənədək müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən verilmiş daşınmaz əmlak üzərində, o cümlədən torpaq sahələri hüquqları təsdiq edən aktlar daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün əsas hesab olunur. Məhkəmə qərarı əsasında ləğv edilmiş X29, X16, X2 adlarına verilmiş 01 noyabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışda göstərilən 0.8431 ha torpaq sahəsi hüquq sahibləri tərəfindən Qusar rayon notariat kontoru tərəfindən təsdiq edilmiş 12.11 2018-ci il tarixli, 4Ə-1936 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsi əsasında X1. Həmin müqavilə əsasında X4 adına torpaq sahəsinə xx.xx.2018-ci il tarixli **********66 reyestr nömrəli dövlət reyestrindən çıxarış daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış verilmişdir. Bununla da ləğv edilməsi nəzərdə tutulan torpaq sahəsinə dair mülkiyyət hüququ X50, X41, X12 tərəfindən artıq itirilmişdir. Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin 73-cü maddəsinə əsasən onun ləğv edilməsi mümkün olmadığından gələcəkdə məhkəmə qətnaməsinin icrası qeyri-mümkün olacaqdır. Bundan əlavə, məhkəmə tərəfindən aparılmış ekspertiza tədqiqatının dəyəri olaraq cavabdehdən 617.95 (altı yüz on yeddi manat doxsan beş qəpik) manat məbləğində pul alınaraq iddiaçılara ödənilməsi qərara alınmışdır. Həmin tədqiqatın dəyərinin cavabdeh tərəfindən ödənilməsi əsassızdır. Belə ki, yuxarıda göründüyü kimi ləğv edilmiş JN:623 KOD 30100018 saylı, JN:622 KOD 30100018 saylı, JN:627 KOD 30100018 saylı, JN:628 KOD 30100018 saylı Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktları ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Qusar rayon şöbəsi tərəfindən verilmişdir. X29, X16, X2 adlarına verilmiş 01 noyabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış, X23. X15 və X47 adlarına olan 05 yanvar 2021-ci il tarixli **********58 və **********59 saylı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışlar 'Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8-ci maddəsi ilə əsas hesab edilən Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktları əsasında hazırlanmışdır. Cavabdeh apellyasiya şikayətində birinci instansiya məhkəməsinin qərarınınləğv edilməsini, iddia tələbinin təmin edilməməsi barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Üçüncü şəxs X23 nümayəndəsi və vəkili tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətində birinci instansiya məhkəməsinin qərarının məzmununa istinad edərək göstərmişdir ki, çıxarılan qərar qanunsuz və əsassızdır. Belə ki, Qusar rayon Aqrar İslahat Komissiyasının xx.xx.1998-ci il tarixli qərarınaəsasən üçüncü şəxslərə həmin torpaq sahəsi ayrılmışdır. Üçüncü şəxs Q.Qafarov Qusar Notariat Kontorunun 14 yanvar 2006-cı il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən xüsusi mülkiyyətinə keçmişdir. X23 adına keçməsinə əsas JN-31 saylı akt almışdır. Məhkəmənin əsaslandığı məqamlardan biri ekspert rəyidə işin faktiki halları ilə uyğundur. Belə ki, torpaq sahəsi ayrılan zaman hal-hazırda Qafarov Qafar mülkiyyətində olan torpaq sahəsinin koordinatı üst-üstə düşmədiyi halda digər üçüncü şəxslərin torpaq sahələri üzrə koordinatorları üst-üstə düşür. Digər tərəfdən iddiaçılar həmin torpaq sahəsi üzrə DƏDRX-də ilkin sənədləri yoxdur. Həmin sənədləri iddiaçılar tərəfindən sonradan qeyri-qanuni vasitələrlə əldə etdiyi ehtimal olunur. Həmçinin məhkəmə vəkil olaraq onun işlə tanış olmasına heç bir şərait yaratmamışdır. Yuxarıda göstərilən bu halları araşdırmaq üçün kompleks ekspertiza keçirilməsi üçün vəsatət verilsə də məhkəmə tərəfindən qəbul olunmamışdır. Beləliklə işin faktiki halları araşdırılmamış və qanunsuz qərar qəbul edilmişdir. Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən iddiaçılar tərəflərindən verilmiş apellyasiya şiakyətinin təmin edilməsini, cavabdehin və üçüncü şəxsin apellyasiya şikayətlərinin təmin edilməməsini xahiş etdilər. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi tərəflərindən verilmiş apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini, iddiaçıların və üçüncü şəxsin apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini xahiş etdi. Məjkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən üçüncü şəxslər üçüncü şəxs X46 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini, iddiaçılar və cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini xahiş etdilər. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar olunmağına baxmayaraq digər üçüncü şəxslər məhkəmə iclasına gəlməmişlər. Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası İnzibati Prossesual Məcəlləsinin 62.3-cü maddəsinə əsaslanaraq işə onların və nümayəndələrinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Maddə 13. Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Mülkiyyət dövlət mülkiyyəti, xüsusi mülkiyyət və bələdiyyə mülkiyyəti növündə ola bilər. Maddə 29. Hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyətin heç bir növünə üstünlük verilmir. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Qanun: Maddə 2. Daşınmaz əmlaka hüquqların dövlət qeydiyyatı 2.1. Daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatı Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə uyğun olaraq daşınmaz əmlaka hüquqların əmələ gəlməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) başqasına keçməsinin və bu hüquqlara xitam verilməsinin dövlət tərəfindən tanınması və təsdiq edilməsi barədə hüquqi aktdır. 2.2. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə və bu qanunla müəyyən edilmiş qaydada daşınmaz əmlak üzərində hüquqların qeydiyyatı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində aparılır. Maddə 4. Əvvəllər yaranmış hüquqların tanınması 4.1. 2006-cı il iyulun 6-dək daşınmaz əmlaka hüquqların ayrı-ayrı qeydiyyat orqanları tərəfindən aparılmış dövlət qeydiyyatı öz hüquqi qüvvəsini saxlayır. Maddə 8. Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün əsaslar 8.0. Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün aşağıdakılar əsas hesab olunur: 8.0.1. 8.0.5. 2006-cı il iyulun 6-dək müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən verilmiş daşınmaz əmlak üzərində hüquqları təsdiq edən aktlar, şəhadətnamələr və qeydiyyat vəsiqələri; Maddə 9. Hüquqların dövlət qeydiyyatının aparılması qaydası 9.1. Hüquqların dövlət qeydiyyatı aşağıdakı qaydada aparılır: 9.1.1. bu qanuna uyğun olaraq hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında ərizənin və ərizəyə əlavə olunan sənədlərin, o cümlədən dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında sənədin qəbul edilməsi; 9.1.2. daxil edilmiş sənədlərdə göstərilən məlumatın dövlət reyestrində saxlanılan məlumata uyğunluğunun yoxlanılması; 9.1.3. bəyan olunan hüquqlarla qeydiyyata alınmış hüquqlar arasında ziddiyyətlərin, habelə hüquqların dövlət qeydiyyatından imtina edilməsi və ya hüquqların dövlət qeydiyyatının dayandırılması üçün digər əsasların olub-olmamasının müəyyən edilməsi; Maddə 10. Hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün sənədlərin təqdim edilməsi 10.2. Qeydiyyat orqanına verilən ərizəyə aşağıdakılar əlavə olunur: 10.2.1. hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün bu qanunun 8-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslardan biri; “İnzibati icraat haqqında” Qanun: Maddə 11.1. İnzibati orqanlar qanunun tələblərinə riayət etməyə borcludurlar. Maddə 19.1 İnzibati icraat zamanı işin faktiki halları ilə əlaqədar fiziki və ya hüquqi şəxslər tərəfindən təqdim olunan sənədlər və dəlillər, onların həqiqətə uyğun olmadığı sübuta yetirilməyibsə, mötəbər hesab olunur. Fiziki və ya hüquqi şəxslərdən həmin sənədlərin və dəlillərin mötəbərliyini təsdiq edən əlavə sənədlərin və ya məlumatların tələb olunması qadağandır. İnzibati Prosessual Məcəllə: Maddə 34.1. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. Maddə 52. Məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. Maddə 58.7. Sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. Maddə 68.2. Məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Maddə 69.4. Məhkəmə qərarının əsaslandırma hissəsində qərar qəbul edərkən məhkəmənin əsaslandığı faktiki hallar və sübutlar, istinad etdiyi normativ hüquqi aktlar və onların qiymətləndirilməsi göstərilməlidir. Maddə 82. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisə ilə bağlı işə şikayət həddində və hüquqi məsələlər, habelə sübutlar və faktlar (faktiki hallar) əsasında mahiyyəti üzrə tam həcmdə baxır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmçinin bu Məcəllənin 12-ci maddəsinin tələblərinə əsasən yeni təqdim olunmuş sübutları (sübutetmə vasitələrini) və faktları (faktiki halları) da nəzərə alır. Maddə 87.6. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxlaya bilər, dəyişdirə bilər və ya ləğv edərək (tam və ya qismən) yeni qərar qəbul edə bilər. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı apellyasiya tələbi həddində dəyişdirilə bilər. Apellyasiya instansiyasi məhkəməsinin mövqeyi Məhkəmə kollegiyası işdə iştirak edən şəxslərin izahatını dinləyərək iş materiallarını araşdırıb, apellyasiya şikayətinin dəlillərinə qiymət verərək hesab edir ki, apellyasiya şikayətləri təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Belə ki, işin birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən araşdırılmış hallarından müəyyən olunur ki, Qusar rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 16 sentyabr 1998-ci il tarixli 10/07 saylı qərarına əsasən iddiaçılara və ailə üzvlərinə, habelə onların mərhum valideynləri X31 və X17 Qusar rayonunun Aşağı Ləgər kəndi ərazisindən pay torpaq sahələri verilmiş, Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Qusar rayon şöbəsi tərəfindən İddiaçı1 və ailə üzvlərinə məxsus JN:383 KOD 30100018 saylı, İddiaçı2 və ailə üzvlərinə məxsus JN:384 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı və mərhum valideynləri X31 və X17 məxsus JN:382 KOD 30100018 saylı torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktları verilmişdir. İddiaçılar dövlət aktı əsasında onlara ayrılmış torpaq sahələrinə dair çıxarışlar almaq üçün cavabdehə müraciət etmiş, cavabdeh isə bildirmişdir ki, iddiaçılara JN:383 KOD 30100018 saylı, JN:384 KOD 30100018 saylı, JN:382 KOD 30100018 saylı torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktları üçüncü şəxslər X32, X24, X53 məxsus JN:623 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı ilə, üçüncü şəxslər X34, X25 və onların vəfat etmiş ailə başçısı X8 məxsus JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı ilə, digər üçüncü şəxslər X26, X10, X35, Cavabdeh2, Cavabdeh3, habelə onların vəfat etmiş ailə başçısı X11 məxsus JN:627 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı ilə, üçüncü şəxslər Cavabdeh4, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh7, Cavabdeh8 məxsus JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktı ilə kəsişir. Üçüncü şəxslər X54, X36 və onların vəfat etmiş ailə başçısı X12 özlərinə məxsus JN:622 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktındakı torpaq sahəsinə 01 noyabr 2018-ci il tarixdə öz adlarına **********66 saylı daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Çıxarış almışlar. 12 noyabr 2018-ci il tarixdə onlar həmin Çıxarışa əsasən torpaq sahəsini Cavabdeh9 satmışlar və bu barədə olan alqı-satqı müqaviləsi Qusar rayon Notariat Kontoru tərəfindən 12 noyabr 2018-ci il tarixdə təsdiqlənərək 4ə-1936 saylı reyestr nömrəsi ilə qeydə alınmışdır.Həmin torpaq sahəsinə cavabdeh 5 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən 10 dekabr 2018-ci il tarixdə Cavabdeh9 adına **********66 saylı Çıxarış verilmişdir. İş materiallarına əlavə edilmiş üçüncü şəxslər X23 və qeyrilərinin adlarına olan JN:623 KOD 30100018 saylı, cavabdehlər X29 və qeyrilərinin adlarına olan JN:622 KOD 30100018 saylı, üçüncü şəxslər X14 və qeyrilərinin adlarına olan JN:627 KOD 30100018 saylı, üçüncü şəxslər Cavabdeh4 və qeyrilərinin adlarına olan JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktlarından görünür ki, həmin Dövlət Aktları onların adlarına müvafiq olaraq Qusar rayon Notariat Kontorunun 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-13 saylı, 14 yanvar 2006cı il tarixli 4ə-İ-16 saylı, 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-12 saylı və 14 yanvar 2006-cı il tarixli 4ə-İ-14 saylı alqı-satqı müqavilələri əsasında verilmişdir. İddiaçılar həmin dövlət aktları və onlar əsasında verilmiş çıxarışları ləğv etmək üçün cavabdehə müraciət etmiş, lakin cavabdeh onların tələblərini təmin etmədiyindən məhkəməyə müraciət etmişlər. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən mübahisə əraziyə, iddiaçıların iddia etdikləri torpaq sahələrinə, iddiaçıların bildirdiyinə görə üçüncü şəxslərə ayrılmış torpaq sahələrinə baxış keçirilmiş, üçüncü şəxslərin adlarına verilmiş dövlət aktlarına və həmin həmin aktların verilməsinə əsas olmuş sənədlərin surətləri tədqiq edilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, X7 və onun ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN-0627 saylı dövlət aktının verilməsi üçün əsas JN-129 saylı dövlət aktı və həmin aktın əsasında bağlanmış xx.xx.2006-cı il tarixli 4Ə-İ-12 saylı alqısatqı müqaviləsi,X2 və onun ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN-0622 saylı dövlət aktının verilməsi üçün əsas JN-130 saylı dövlət aktı və xx.xx.2006-cı il tarixli 4Ə-İ-16 saylı alqısatqı müqaviləsi, X23 və onun ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN-0623 saylı dövlət aktının verilməsi üçün əsas JN-131 saylı dövlət aktı və xx.xx.2006-cı il tarixli 4Ə-İ-13 saylı alqısatqı müqaviləsi və Cavabdeh4 və onun ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN-0628 saylı dövlət aktının verilməsi üçün əsas JN-132 saylı dövlət aktı və xx.xx.2006-cı il tarixli 4Ə-İ- 14 saylı alqı-satqı müqaviləsi olmuşdur. İddiaçıların təqdim etdiyi, Qusar Rayon Məhkəməsində iddiaçılarla üçüncü şəxslər arasında olan torpaq mübahisəsi ilə bağlı mülki iş üzrə təyin edilmiş ekspertiza əsasında Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin 27 oktyabr 2020-ci il tarixli rəyi ilə müəyyən edilmişdir ki, hazırkı iddia tələbi üzrə iddiaçıların adlarına verilmiş JN-383, JN-384 və JN-382 saylı dövlət aktlarında öz əksini tapmış torpaq sahələrinin koordinatları üçüncü şəxslərin adlarına verilmiş JN-0627, JN-0622, JN-0623 və JN-0628 saylı dövlət aktlarında göstərilmiş koordinatlar ilə üst-üstə düşür. İş materaillarına əlavə edilmiş sənədlərdən müəyyən edilmişdir ki, üçüncü şəxslərə ayrılmış torpaq sahələrinin bir hissəsi 2006-cı ildə notarial qaydada təsdiq edilmiş alqısatqı müqavilələri əsasında özgəninkiləşdirilmiş və yerdə qalan torpaq sahələrinə hazırkı iddia tələbi üzrə mübahisə predmeti olan JN-0627, JN-0622, JN-0623 və JN-0628 saylı dövlət aktları verilmişdir. JN-0622 saylı dövlət aktı əsasında 01 noyabr 2018-ci il tarixli **********66 saylı daşınmaz əmlakın dövlət reyesterindən çıxarış X29, X16, X2 adlarına verilmiş JN-0623 saylı dövlət aktı əsasında 05 yanvar 2021-ci il tarixli **********58 və **********59 saylı daşınmaz əmlakın dövlət reyesterindən çıxarışlar X23, X15 və X47 adlarına çıxarışlar verilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müvafiq alğı-satqı müqavilələri rəsmiləşdirildikdən sonra üçüncü şəxslərin yerdə qalan torpaq sahələrinə verilmiş JN- 0627, JN-0622, JN-0623 və JN-0628 saylı dövlət aktlarında əks olunmuş koordinatların həmin şəxslərin adlarına verilmiş ilkin dövlət aktlarında əks olunmuş koordinatlarla eynilik təşkil edib-etməsi ilə bağlı müvafiq mütəxəssis rəyinin verilməsi üçün xx.xx.2021-ci il tarixli qərardad qəbul edilərək müvafiq suallar qoyulmuşdur. Mütəxəssis qarşısına qoyulmuş sualların cavablandırılması məqsədi ilə tərəflərin və mütəxəssisin iştirakı ilə iddiaçıların iddia etdiyi torpaq sahəsinin mövqeyi, ölçüləri və mübahisələndirilən ərazinin koordinatları naturadan plana alınaraq kameral şəraitdə Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti yanında Daşınmaz Əmlakın Kadastrı və Ünvan Reyestri Xidmətinin elektron baza və ortofoto materialları üzrə dəqiqləşdirilmiş və müvafiq suallara cavab verilmiş, o cümlədən müəyyən edilmişdir ki, üçüncü şəxslərin adına Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Qusar rayon şöbəsi tərəfindən xx.xx.1999-cu ildə verilmiş JN129 (KOD ********) nömrəli dövlət aktından 3.44 ha, JN;131 (KOD ********) nömrəli dövlət aktından 2.26 ha və JN;130 (KOD ********) nömrəİ dövİət aktından 2.26 ha torpaq sahələri xx.xx.2006-cı il tarixdə rəsmiləşdirilmiş alqı-satqı müqaviləsindən sonra yerdə qalan uyğun olaraq 2.33 ha, 0.84 ha və 0.84 ha torpaq sahələrinə verilmiş JN:627 (KOD ********), JN:623 (KOD ********) və JN: 622 (KOD ********) nömrəli dövlət aktlarındakı koordinatlarla eynilik təşkil etmir. Belə ki, alqı-satqı müqavilələrinə dair arxiv sənədləri araşdırılarkən məlum olmuşdur ki, satılmamış (yerdə qalan) torpaq sahələrinin koordinatları xx.xx.2006-cı ildə verilmiş dövlət aktlarının koordinatları ilə eyni deyil, başqa əraziyə işlənmişdir. Lakin, JN:132 (KOD ********) torpağa mülkiyyət hüququna dair dövlət aktında göstərilən koordinatlar isə alqı-satqıdan sonra yerdə qalan 1.38 ha torpaq sahəsinə verilmiş JN:628 (KOD ********) “Torpağa mülkiyyət hüququna dair” dövlət aktında göstərilən koordinatlarla eynidir. Həmin mütəxəssis rəyinə müvafiq torpaq sahələrinin ölçü planı (koordinatlarla) və yerququruluşu planından çıxarış əlavə edilmişdir ki, qeyd edilən plan və çıxarışlarda da, iddiaçılara, onların mərhum valideyinlərinə və üçüncü şəxslərə aid dövlət aktlarında olan torpaq sahələrinin koordinatları əks olunmuş, üst-üstə düşmə halları sxemlərlə qeyd edilmişdir. Beləliklə, işin yuxarıda qeyd edilən halları ilə iddiaçıların ləğvini tələb etdiyi 4 dövlət aktından üçündə - JN: 627 (KOD ********), JN: 623 (KOD ********) və JN: 622 (KOD ********) nömrəli dövlət aktlarında göstərilmiş koordinatlar başqa əraziyə işlənmiş, lakin JN: 628 (KOD ********) dövlət aktında göstərilmiş koordinatlar düzgün əraziyə işlənildiyi müəyyən olunmuşdur. Kollegiya qeyd edir ki, torpaq sahələri ilə bağlı inzibati mübahisələr üzrə formalaşmış məhkəmə təcrübəsinə əsasən səlahiyyətli orqan kimi, daşınmaz əmlakın dövlət reyesteri orqanlarının müvafiq baza məlumatlarına əsaslanmaqla təqdim etdikləri mütəxəssis rəyləri mötəbər sübut qismində çıxış edir. Hazırkı işin hallarından da göründüyü kimi, xx.xx.2022-ci il tarixli məktubla təqdim edilmiş mütəxəssis rəyində birinci instansiya məhkəməsinin xx.xx.2021-ci il tarixli qərardadında mübahisənin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən qoyulmuş bütün suallara ətraflı cavab verilmiş, mübahisəli torpaq sahəsinin mövqeyi, ölçüləri və ərazinin koordinatları naturadan plana alınaraq kameral şəraitdə elektron baza və ortofoto materialları üzrə dəqiqləşdirilmişdir. Belə olan halda iddiaçıların apellyasiya şikayətinin üçüncü şəxs Cavabdeh4 və ailə üzvlərinin adlarına verilmiş JN:628 KOD 30100018 saylı Dövlət Aktının ləğv edilməsi ilə bağlı müvafiq dəlilləri, habelə üçüncü şəxs X23 apellyasiya şikayətinin dəlilləri həmin mütəxəssis rəyi ilə öz təsdiqini tapmadığından müvafiq dəlillər birinci instansiya məhkəməsinin qərarının iddiaçılar və üçüncü şəxs tərəfindən mübahisələndirilən hissələrdə ləğv edilməsinə, yaxud dəyişdirilməsinə əsas ola bilməz. Kollegiya həmçinin üçüncü şəxsin apellyasiya şikayətinin dəlillərinə münasibətdə qeyd edir ki, həmin dəlillər də mütəxəssis rəyi və birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən araşdırılmış işin faktiki halları ilə öz təsdiqini tapmır. Bundan əlavə, apellyasiya baxışı zamanı izahatında üçüncü şəxs X46 ilkin aqrar-islahat zamanı ona və ailə üzvlərinə ayrılmış torpaq sahəsi kol-kos olduğuna görə ondan istifadə edə bilmədiklərini, sonradan torpaq sahəsinin bir hissəsini satdıqlarını, hazırda iddiaçılar tərəfindən mübahsiələndirilən torpaq sahəsindən isə reyesterdən çıxarış aldıqdan sonra, son iki il ərzində istifadə etdiyini bildirmişdir. Üçüncü şəxsin apellyasiya şikayətinin digər dəlilləri - vəkilin işlə tanış olmasına heç bir şərait yaradılmaması, kompleks ekspertiza keçirilməsi üçün vəsatətin təmin edilməmsi və işin faktiki hallarının araşdırılmaması barədə dəlilləri də birinci instansiya məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsi üçün əsas kimi çıxış edə bilməz. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, hazırkı mübahisə ilə bağlı birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən üçüncü şəxsin və onun vəkillərinin iştirakı təmin edilməklə ətraflı araşdırmalar aparılmış, ekspertiza barədə vəsatət isə buna zərurətin olmaması əsası ilə təmin edilməmişdir. Kollegiya həmçinin qeyd edir ki, üçüncü şəxs X22 başqa digər üçüncü şəxslər - X38, X60, X54, X36, X39, X18, X55, Cavabdeh2, Cavabdeh3, Cavabdeh4, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh7, Cavabdeh8, Cavabdeh9 hazırkı iş üzrə birinci instansiya məhkəməsinin qərarından ayrıca şikayət verməyərək qərarı mübahisələndirməmişlər, üçüncü şəxs Cavabdeh4 isə apellyasiya baxışı zamanı birinci instansiya məhkəməsinin qərarının ona dair hissəsi ilə razı olduğunu bildirmişdir. Cavabdehin apellyasiya şikayətinin dəlillərinə gəldikdə isə, həmin dəlillər, o cümlədən torpaq sahəsinə dair çıxarışların müvafiq dövlət aktlarına əsasən verilməsi mütəxəssis rəyi ilə JN: 627 (KOD ********), JN: 623 (KOD ********) və JN: 622 (KOD ********) nömrəli dövlət aktlarında olan sxem və koordinatların xx.xx.1999- cu ildə verilmiş JN:129 (KOD ********), JN;131 (KOD ********) və JN;130 (KOD ********) nömrəİ dövİət aktlarındakı koordinatlarla eynilik təşkil etməməsinin müəyyən edilməsi səbəbindən əsaslı hesab edilə bilməz. Eyni zamanda, müvafiq torpaq sahələrinə dair reyesterdə sonradan aparılmış qeydlərin ləğv edilməsinin mümkün olmaması barədə dəlillər də əsassızdır. Belə ki, reyesterdəki qeydlərin düzgün və tam aparılmasına cavabdeh olan inzibati orqan kimi, cavabdeh həmin qeydlərin hər dəfə düzgün aparılması məsuliyyətini daşımışdır. Eyni zamanda birinci instansiya məhkəməsi İPM-nin 108-110-cu maddəsinə əsasən prosessual xərcləri cavabdehə aid etməkdə düzgün nəticəyə gəlmişdir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən mübahisənin müəyyən olunmuş faktiki hallarına hüquq normaları düzgün tətbiq edildiyindən, apellyasiya şikayətlərinin təmin edilməsi üçün əsaslar müəyyən olunmadığından və apellyasiya şikayətlərinin dəlilləri əsassız olduğundan birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 87, 90 və 94-cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: Apelyasiya şikayətləri təmin edilməsin. Sumqayıt İnzibati Məhkəməsinin 07 iyul 2022-ci il tarixli, 2-1(118)-68/2022 nömrəli qərarı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu gündən 1 ay müddətində Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (AZ 1025, Bakı şəhəri, Yusif Səfərov küçəsi 14, 1193-cü məhəllə) Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi (Sumqayıt şəhəri, Sülh prospekti, 70) vasitəsilə kassasiya şikayəti verilə bilər.