Azərbaycan Respublikası adından Qərar Şəki şəhəri İş № 2-1(107)-595/2025 28.04.2026 ŞƏKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Hakimlər X9 (sədrlik еdən və məruzəçi), Rəfiyev Rövşən Rafiq oğlu və X2 ibarət tərkibdə, Həsənova Səbinə Adil qızının katibliyi, cavabdeh Zərdab bələdiyyəsinin nümayəndəsi nümayəndə1 və üçüncü şəxs üçüncü şəxs1 nümayəndəsi nümayəndə2 iştirakları ilə İddiaçı “xxxx” Şirkətinin cavabdeh Zərdab bələdiyyəsinə qarşı “130 kv.metr torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2016-cı il tarixli ** saylı, 50 kv.metr torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2012-ci il tarixli ** saylı və 70 kv.metr torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2014-cü il tarixli ** saylı qərarının ləğv edilməsi” tələbinə dair inzibati iş üzrə Şəki İnzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli e-*- *(***)-***/**** nömrəli qərarından üçüncü şəxs üçüncü şəxs1 və üçüncü şəxs üçüncü şəxs2 və onun nümayəndəsi (vəkili) vəkil3 tərəfindən verilmiş аpellyаsiyа şikаyətinə əsasən işə şifahi məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə kollegiyası aşağıdakı qərarı qəbul etdi. İşin halları Birinci instansiya məhkəməsində icraat
1. İddiaçı cavabdehə qarşı məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edərək “130 kv.metr torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2016-cı il tarixli ** saylı, 50 kv.metr torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2012-ci il tarixli ** saylı və 70 kv.metr torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2014-cü il tarixli ** saylı qərarının ləğv edilməsi” barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
2. Şəki İnzibati Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli, *-*(***)-***/**** nömrəli qərardadı ilə üçüncü şəxs2 və üçüncü şəxs1 üçüncü şəxs qismində cəlb edilmişlər.
3. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Zərdab bələdiyyəsi ##.##.2003-cü il tarixli qərarı ilə və həmin tarixli “Bələdiyyə torpağının alqı-satqısı barədə” ** nömrəli akta əsasən Zərdab şəhəri, “Dörd Yol Ərazisi” adlanan zonada yaşayış məntəqəsi torpaqlarından avtomobil yolunun ərazisinə bitişik 0.10 ha torpaq sahəsi sahibkarlıq məqsədi ilə istifadə edilməsi üçün “xxxx” şirkətinə satılmış, bu sahəyə “xxxx” şirkətinin mülkiyyət hüququ keçmiş Azərbaycan Respublikasının xxxx Xidmətinin Ucar rayon Ərazi İdarəsinin * nömrəli reyestr kitabının 47-ci vərəqində ##.##.2008-ci il tarixdə ************ reyestr nömrəsi və ********** qeydiyyat nömrəsi ilə qeydiyyata alınaraq “xxxx” şirkətinə həmin torpağa mülkiyyət hüququnu təsdiq edən MH seriyalı ******* nömrəli “Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında xxxxndən Çıxarış” verilmişdir. - Bu zaman həmin torpaq sahəsinin yerləşməsi, koordinatları həmin vaxt ƏMDX-nin tabeli qurumları Torpaqların Dövlət İdarəetməsinin Təşkili üzrə Dövlət Agentliyi və "xxxx" MMC tərəfindən geodezik koordinatlar sistemi əsasında hazırlanan yerquruluşu planına, təsdiq edilmiş yerquruluşu layihələri yerə (naturaya) keçirilməklə, X5nda qeydiyyata alınaraq sənədləşdirilmiş və hüquqi qüvvəyə minmişdir. - Buna baxmayaraq, Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında ƏMDX DƏDKR tərəfindən “xxxx” Şirkətinə məxsus torpaq sahəsinə dair ##.##.2008-ci il tarixli tərtib edilmiş plan ölçü sənədindəki koordinatlar daxilində, xeyli sonra heç bir hüquqi, texniki əsas olmadan üçüncü şəxs2 0.006 ha torpaq sahəsi ##.##.2014-cü il tarixli ************ reyestr nömrəsi və üçüncü şəxs1 0.02 ha torpaq sahəsi ##.##.2017-ci il tarixli ************ reyestr nömrəsi ilə rəsmiləşdirilmiş və həmin sənədlər əsasında onlar tərəfindən “xxxx” şirkətinə məxsus torpaq sahəsində sahiblik, istifadə və sərəncam hüquqlarını həyata keçirmiş, bununla da torpağın həqiqi sahibinin mülkiyyət hüquqları pozulmuşdur. - Aldığı torpaq sahəsinə hüquqi şəxsin konstitusion mülkiyyət hüquqlarının pozulmasına görə sonradan həmin sahəni qanunsuz olaraq digər şəxsin mülkiyyətinə rəsmiləşdirmiş inzibati orqanlar məsuliyyət daşıyır. Bu səbəbdən “xxxx” şirkətinə məxsus olan Zərdab şəhəri, “Dörd Yol ərazisi”ndə yerləşən yaşayış məntəqələrinin torpaqları təyinatlı 0.10 ha torpaq sahəsi üzərində Şirkətin mülkiyyət hüquqlarının müdafiəsi məqsədi ilə ona verilmiş, həmin vaxt Azərbaycan Respublikasının Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyetri Xidmətinin Ucar rayon Ərazi İdarəsinin * nömrəli reyestr kitabının 47-ci vərəqində ##.##.2008-ci il tarixdə ************ reyestr nömrəsi, ********** qeydiyyat nömrəsi ilə qeydiyyata alınaraq “xxxx” şirkətinə həmin torpağa mülkiyyət hüququnu təsdiq edən MH seriyalı ******* nömrəli “Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında xxxxndən Çıxarış”la təsbit olunan mülkiyyətinə müdaxilə xarakteri daşıyan sonrakı digər qeydiyyatlar texniki səhv nəticəsində aparılmışdırsa, bu səhvlərin, yəni üçüncü şəxs2 0.006 ha torpaq sahəsi barədə ##.##.2014-cü il tarixli ************ reyestr nömrəsi və üçüncü şəxs1 0.02 ha torpaq sahəsi barədə ##.##.2017-ci il tarixli ************ reyestr nömrəsi ilə çıxarışlarda və ölçü-koordinat sənədlərində buraxılan texniki səhvlərin düzəlişi həmin qeydiyyatları aparmış inzibati orqanların bilavasitə vəzifəsidir. - Belə ki, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat nazirinin ## ####### 2021-ci il tarixli F*** nömrəli əmri ilə təsdiq edilmiş Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin xxxx publik hüquqi şəxsin (DƏDKR) Nizamnaməsinin 2.0.5-ci bəndinə əsasən yerquruluşu və xüsusi (sahəvi) təyinatlı geodeziya işlərini həyata keçirmək və həmin Nizamnamənin 3.1.16-cı bəndinə əsasən daşınmaz əmlakla, o cümlədən torpaq sahələri ilə bağlı inventarlaşdırma işlərini aparmaq və texniki sənədləri (texniki pasport və torpaq sahəsinin planı və ölçüsünü) tərtib etmək, daşınmaz əmlak obyektlərinin və torpaqların yerquruluşu məqsədləri üçün yerquruluşu planlarını hazırlamaq “xxxx” publik hüquqi şəxsin vəzifəsidir. Bu vəzifəni DƏDKR bilavasitə "xxxx" MMC vasitəsi ilə həyata keçirir. - Bundan əlavə xxxx publik hüquqi şəxsi Nizamnamənin 3.1.21-ci bəndinə əsasən hüquqların dövlət qeydiyyatının və dövlət reyestrinin aparılması, ünvan reyestri, dövlət kadastrı, yerquruluşu, X5 sahəsində funksiyaların icrasını və digər aidiyyəti dövlət orqanları ilə əlaqələndirilməklə məkan məlumatları infrastrukturunun formalaşdırılmasını təmin etmək, o cümlədən məkan məlumatlarının daxil edilməsinin, saxlanılmasının, idarə olunmasının, inteqrasiyasının və istifadəsinin təmin edilməsi sahəsində tədbirlər görmək kimi vəzifələr daşıyır. - Nizamnamənin 3.1.12-ci bəndinin tələblərinə əsasən isə xxxx publik hüquqi şəxsin hüquqların dövlət qeydiyyatı zamanı buraxılan texniki səhvləri qanunla müəyyən edilmiş qaydada aradan qaldırmaq və hüquqların dövlət qeydiyyatı zamanı yaranan münasibətlərin maraqlı iştirakçılarına səhvlərin aradan qaldırılması barədə yazılı məlumat vermək kimi vəzifələri mövcuddur. - Bu vəzifə eyni zamanda “xxxx Haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunun 16.2ci maddəsinə müvafiq olaraq hüquqların dövlət qeydiyyatı zamanı buraxılan texniki səhvlərin düzəlişi hüquq sahiblərinə və ya üçüncü şəxslərə ziyan vurmayacağı və ya onların qanuni mənafelərini pozmayacağını güman etməyə əsas olduğu halda aparılır. Hüquq sahibi və ya üçüncü şəxs etiraz edirsə, belə düzəlişlər məhkəmənin qərarı əsasında aparılır. - Lakin Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə bu barədə ##.##.2024-cü il tarixli **VB-**/** nömrəli məktubla müraciət edilsə də, qeydiyyat orqanı “xxxx Haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunun 16.1-ci maddəsinin tələblərini nəzərə almadan hüquqların dövlət qeydiyyatı zamanı buraxılan texniki səhvləri bu barədə maraqlı şəxslərdən ərizə aldığı gündən üç gün müddətində aradan qaldırmalı, hüquqların dövlət qeydiyyatı zamanı yaranan münasibətlərin maraqlı iştirakçılarına səhvlərin aradan qaldırılması barədə 48 saat müddətində bildiriş verilməli olduqları vəzifələrinin icrasını təmin etməmişlər. - Xüsusilə diqqət yetirilməlidir ki, hüquqların dövlət qeydiyyatının və dövlət reyestrinin aparılması, ünvan reyestri, dövlət kadastrı, yerquruluşu, X5 sahəsində funksiyaların icrasını və digər aidiyyəti dövlət orqanları ilə əlaqələndirilməklə məkan məlumatları infrastrukturunun formalaşdırılmasını təmin edərkən xxxx publik hüquqi şəxsin tabeliyində olan “xxxx" MMC vasitəsi ilə həyata keçirir və bu zaman işin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin müvafiq Fərmanı ilə ləğv edilmiş Dövlət İdarəetməsinin Təşkili üzrə Dövlət Agentliyi (hazırda Agentliyin hüquqi varisi Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin tabeliyinə verilmiş Torpaqların dövlət idarəetməsinin təşkili və torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi şöbəsi) və yerli özünü idarəetmə orqanları (bələdiyyələr) ilə qarşılıqlı təşkil etməli idi. - Bildiyiniz kimi, bələdiyyələr tərəfindən torpaq sahələri torpaq münasibətlərinin nizama salınması və torpaqdan səmərəli istifadə olunması məsələlərinin həlli üzrə müvafiq tədbirlər sistemi olan və dolayısı ilə ƏMDX-nin tabeli qurumu "xxxx" MMC tərəfindən geodezik koordinatlar sistemi əsasında hazırlanan yerquruluşu planına müvafiq olaraq hüquqi və fiziki şəxslərin mülkiyyətinə verilir. - Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyinin yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin xxxx publik hüquqi şəxsin tabeliyində olan Yerquruluşu LayihəTədqiqat Mərkəzi" MMC məsələyə qanunvericiliyin tələblərinə uyğun yanaşmamış və etdiyi səhvin nəticəsində “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri, “Dörd Yol Ərazisi” adlanan zonada yaşayış məntəqəsi torpaqlarından avtomobil yolunun ərazisinə bitişik 0.10 ha torpaq sahəsi ##.##.2008-ci il tarixli ************ reyestr nömrəsi və ********** qeydiyyat nömrəsi ilə qeydiyyata alınmış mülkiyyət hüququnu təsdiq edən MH seriyalı ******* nömrəli “Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında xxxxndən Çıxarış” üzrə hüquqları pozulmuşdur. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında ƏMDX DƏDKR tərəfindən “xxxx” Şirkətinə məxsus torpaq sahəsinə dair ##.##.2008-ci il tarixli tərtib edilmiş plan ölçü sənədindəki koordinatlar daxilində xeyli sonra, heç bir hüquqi, texniki əsas olmadan üçüncü şəxs2 0.006 ha torpaq sahəsi ##.##.2014-cü il tarixli ************ reyestr nömrəsi və üçüncü şəxs1 0.02 ha torpaq sahəsi ##.##.2017-ci il tarixli ************ reyestr nömrəsi ilə rəsmiləşdirilmişdir. - Bu isə “xxxx” Şirkətinin torpaq sahəsinə Konstitusion mülkiyyət hüquqlarının pozulmasıdır və bu pozuntuya görə sonradan həmin sahəyə müvafiq dəqiqləşmələr aparmadan digər şəxsin mülkiyyətini qanunsuz olaraq qeydiyyata almış inzibati orqan məsuliyyət daşıyır. - Beləliklə, “xxxx” şirkətinə məxsus MH seriyalı ******* nömrəli “Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında xxxxndən Çıxarış”la mülkiyyət hüquqları müəyyən edilmiş torpaq sahəsi üzərində üçüncü şəxs2 0.006 ha torpaq sahəsinə verilmiş ##.##.2014-cü il tarixli ************ reyestr nömrəli və üçüncü şəxs1 0.02 ha torpaq sahəsinə verilmiş ##.##.2017-ci il tarixli ************ reyestr nömrəli çıxarışlar üzrə hüquqların dövlət qeydiyyatı zamanı xxxx publik hüquqi şəxs tərəfindən buraxılan texniki səhvlər şirkətin hüquqi mənafeyinə toxunduğundan, “xxxx” şirkəti üçüncü şəxs2 0.006 ha torpaq sahəsinə verilmiş ##.##.2014-cü il tarixli ************ reyestr nömrəli və üçüncü şəxs1 0.02 ha torpaq sahəsinə verilmiş ##.##.2017-ci il tarixli ************ reyestr nömrəli çıxarışlar üzrə verilmiş torpaq sahələrinə dair mövcud sənədlərdə və yerində (naturada) düzəlişin aparılması barədə məhkəməyə müraciət etmək hüququ yaranmışdır.
4. İnzibati orqan Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti xxxx publik hüquqi şəxsi ** saylı Ucar Ərazi İdarəsi əvvəlki iddia tələbinə etirazını onunla əsaslandırmışdır ki, iddiaçı ərizədə qeyd olunan məsələlərlə bağlı idarəyə müraciət etməmişdir. “İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ## ##### 2015-ci il tarixli * saylı qərarının 9-cu bəndinə əsasən məhkəmələrin diqqətinə çatdırılmışdır ki, İPM-də nəzərdə tutulmuş mümkünlük şərtləri ilə yanaşı ayrı-ayrı iddia növləri üzrə tələb olunan mümkünlük şərtlərinin (məsələn, məcburetmə öhdəliyinin icrası və vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi haqqında iddialarda iddiaçının müvafiq ərizə ilə əvvəlcə inzibati orqana müraciət etməsi, iddianın verilməsi müddətinə əməl olunması və s.) də mövcudluğu yoxlanılmalıdır. “İnzibati və mülki hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ## ##### 2015-ci il tarixli * saylı qərarının 17-ci bəndinə əsasən xxxxndə aparılmış qeydiyyatla bağlı münasibətlərdən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyəti müəyyən edilərkən ilk növbədə nəzərə alınmalıdır ki, xxxxndən çıxarış reyestrdəki qeydiyyatı əks etdirən sənəddir və inzibati akt kimi qiymətləndirilə bilməz. Bu qəbildən olan mübahisələrin məhkəmə aidiyyəti məsələsinin həlli qaldırılmış iddianın hüquqi təbiətindən, onun mülki-hüquqi və ya inzibatihüquqi tələb olmasından asılıdır. İddia tələblərinin hüquqi təbiətini müəyyənləşdirərkən isə mübahisənin mahiyyəti təhlil edilərək xxxxndə qeydiyyatın aparılmasına əsas təşkil etmiş hüquq müəyyənedici sənədlərə və (və ya) inzibati orqanın hərəkətlərinə qiymət verilməlidir.
5. İddia tələbinə dair aşağıda qeyd edilmiş sənədlər məhkəməyə təqdim olunmuşdur. Onlar məhkəmə araşdırmasının predmetini təşkil etmişlər: - Cavabdehə ünvanlanmış ##.##.2021-ci il tarixli ərizə cavabdeh tərəfindən cavablandırılmamamışdır. - ********** qeydiyyat nömrəli, ##.##.2014-cü il tarixli Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında xxxxndən Çıxarışın təsdiqlənmiş surətindən görünür ki, Zərdab şəhəri Zərdab Ağcabədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.0050 ha torpaq sahəsi “xxxx” Şirkətinin mülkiyyətindədir. - *********** qeydiyyat nömrəli, ##.##.2016-cı il tarixli Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında xxxxndən Çıxarışın təsdiqlənmiş surətindən görünür ki, Zərdab şəhəri Zərdab Ağcabədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.013 ha torpaq sahəsi Zərdab bələsiyyəsinin mülkiyyətindədir. - AN-******* nömrəli Daşınmaz Əmlakın alqı-satqı müqaviləsinin surəti; - AN-İ-******* nömrəli Daşınmaz Əmlakın alqı-satqı müqaviləsinin surəti; - Zərdab rayon Bələdiyyəsinin ##.##.2014-cü il tarixli ** saylı iclas protokolu; - Zərdab rayon Bələdiyyəsinin ##.##.2016-ci il tarixli ** saylı iclas protokolu; - Zərdab rayon Bələdiyyəsinin ##.##.2012-ci il tarixli ** saylı iclas protokolu; - Zərdab rayon Bələdiyyəsinin ##.##.2014-cü il tarixli ** saylı iclas protokolu; - *** nömrəli Dövlət qeydiyyatı haqqında şəhadətnamənin surəti; - Bakı şəhəri ** saylı Vəkil Bürosunun ##.##.2024-cü il tarixli məktubu; - ##.##.2006-cı il tarixli Kommersiya Təşkilatlarının dövlət reyestrindən çıxarışın surəti; - Zərdab Bələdiyyə şurasının ##.##.2003-cü il tarixli ** saylı iclas protokoludan çıxarışın surəti; - ********** qeydiyyat nömrəli, ##.##.2008-cı il tarixli Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında xxxxndən Çıxarışın surəti; - Torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqavilənin surəti; - AA seriyalı ****** nömrəli Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin surəti; - AA seriyalı ****** nömrəli Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin surəti; - A seriyalı ****** nömrəli Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin surəti; - AA seriyalı ****** nömrəli Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin surəti; - Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2025-ci il tarixli ** nömrəli məktubunun surəti; - AM 000040 seriya nömrəli Həracların təşkili üzrə X20 surəti; - Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti xxxx publik hüquqi şəxsi ** saylı Ucar Ərazi İdarəsinin ##.##.2025-ci il tarixli *-**-*- **/*-***/**** nömrəli məktubuna əlavə edilmiş mütəxəssis rəyindən görünür ki, Ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Zərdab rayon şöbəsi, Zərdab bələdiyyəsi tərəfindən təsdiq edilən ##.##.2003-cü il tarixdə tərtib edilmiş aktda göstərilən 1.9 ha və 0.10 ha torpaq sahələrinin sözlü təsviri və 1:10000 miqyasında tərtib edilən “Kontinental-xxxx” firmasına ayrılması nəzərdə tutulan 1.9 ha və 0.10 ha torpaq sahələrinin yerquruluşu planında göstərilən 0.10 ha torpaq sahəsi ilə real məkan arasında uyğunsuzluq mövcud olduğu üçün, həmçinin sözügedən yerquruluşu planı yerquruluşu qaydasında tərtib edilmədiyi üçün 1.9 ha və 0.10 ha torpaq sahəsinin naturada yerləşmə vəziyyəti mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilməsi və araşdırma aparılması mümkün olmamışdır. Zərdab rayonu Zərdab bələdiyyəsinin ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı qərarı ilə “Continental-xxxx” firmasına ayrılmış 0.10 ha torpaq sahəsinə ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Zərdab rayon Şöbəsi tərəfindən tərtib və təsdiq edilən, X5 kitabında ## ###### 2007-ci il tarixdə 27 nömrə ilə uçota alınmış, 90501004000027 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006537) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 0.10 ha torpaq sahəsinin koordinatları və yerləşmə məkanı müəyyən edilmişdir. Zərdab rayonu Zərdab bələdiyyəsinin ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı qərarı və ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı icarə müqaviləsi ilə “Continental-xxxx” firmasına ayrılmış 1.9 ha torpaq sahəsinə ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin (DT və XK) Zərdab rayon Şöbəsi tərəfindən tərtib və təsdiq edilən, X5 kitabında ## ###### 2007-ci il tarixdə 26 nömrə ilə uçota alınmış, 90501004000026 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006536) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 1.9 ha torpaq sahəsinin koordinatları və yerləşmə məkanı müəyyən edilmişdir. Zərdab rayonu Zərdab bələdiyyəsinin ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı qərarı ilə “Continental-xxxx” firmasına ayrılmış 0.10 ha torpaq sahəsinə ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Zərdab rayon Şöbəsi tərəfindən tərtib və təsdiq edilən, X5 kitabında ## ###### 2007-ci il tarixdə 27 nömrə ilə uçota alınmış, 90501004000027 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006537) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 0.10 ha torpaq sahəsi və Zərdab rayonu Zərdab bələdiyyəsinin ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı qərarı və ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı icarə müqaviləsi ilə “Continental- xxxx” firmasına ayrılmış 1.9 ha torpaq sahəsinə ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Zərdab rayon Şöbəsi tərəfindən tərtib və təsdiq edilən, X5 kitabında ## ###### 2007-ci il tarixdə 26 nömrə ilə uçota alınmış, 90501004000026 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006536) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 1.9 ha torpaq sahəsi müvafiq olaraq ##.##.2008-ci il tarixli AA001690 və ##.##.2008-ci il tarixli AA****** nömrəli plan və ölçü sənədlərinin yerləşmə vəziyyəti və koordinatları ilə uyğun deyildir.(sxemdə göstərilmişdir) 0.0050 ha torpaq sahəsinə dair ##.##.2014-cü il tarixli, ************ reyestr nömrəli, ##.##.2014 cü il tarixli (##.##.2014-cü il tarixli plan və ölçü sənədi) ************ reyestr nömrəli və A****** kadastr nömrəli plan-ölçü sənədlərinin koordinatları eyni olmaqla Zərdab rayonu Zərdab bələdiyyəsinin ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı qərarı ilə “Continental-xxxx” firmasına ayrılmış 0.10 ha torpaq sahəsinə ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Zərdab rayon Şöbəsi tərəfindən tərtib və təsdiq edilən, X5 kitabında ## ###### 2007-ci il tarixdə 27 nömrə ilə uçota alınmış, 90501004000027 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006537) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 0.10 ha torpaq sahəsi və Zərdab rayonu Zərdab bələdiyyəsinin ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı qərarı və ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı icarə müqaviləsi ilə "Continental-xxxx” firmasına ayrılmış 1.9 ha torpaq sahəsinə ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Zərdab rayon Şöbəsi tərəfindən tərtib və təsdiq edilən, X5 kitabında ## ###### 2007-ci il tarixdə 26 nömrə ilə uçota alınmış, 90501004000026 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006536) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 1.9 ha torpaq sahəsi ilə üstüstə düşmür. İddiaçıya məxsus 1.9 ha (AA****** nömrəli plan və ölçü) və 0.10 ha (AA****** nömrəli plan-ölçü) torpaq sahələri ləğv edilmiş DT və XK-nın Zərdab rayon şöbəsi tərəfindən hazırlanmış 90501004000027 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006537) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 0.10 ha və 90501004000026 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006536) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 1.9 ha torpaq sahələrinin koordinatlarına uyğun tərtib edilmədiyi üçün 0.005 ha torpaq sahəsi ilə üst-üstə düşmə halı mövcuddur. Zərdab rayonu Zərdab bələdiyyəsinin ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı qərarı ilə "Continentalxxxx” firmasına ayrılmış 0.10 ha torpaq sahəsinə ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Zərdab rayon Şöbəsi tərəfindən tərtib və təsdiq edilən, X5 kitabında ## ###### 2007-ci il tarixdə 27 nömrə ilə uçota alınmış, 90501004000027 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006537) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 0.10 ha torpaq sahəsi və Zərdab rayonu Zərdab bələdiyyəsinin ## ### 2003cü il tarixli ** saylı qərarı və ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı icarə müqaviləsi ilə “Continentalxxxx” firmasına ayrılmış 1.9 ha torpaq sahəsinə ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Zərdab rayon Şöbəsi tərəfindən tərtib və təsdiq edilən, X5 kitabında ## ###### 2007-ci il tarixdə 26 nömrə ilə uçota alınmış, 90501004000026 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006536) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 1.9 ha torpaq sahəsi 0.02 ha torpaq sahəsinə dair ##.##.2017-ci il tarixli, A****** nömrəli plan-ölçü sənədi ilə üst-üstə düşmür. 0.02 ha torpaq sahəsinə dair ##.##.2017ci il tarixli, A****** nömrəli plan-ölçü sənədi iddiaçıya məxsus 0.10 ha (AA001690 N°-li planölçü) torpaq sahəsi ilə üst-üstə düşür, (sxemdə göstərilmişdir). Həmçinin iddiaçıya məxsus 0.10 ha (AA****** nömrəli plan-ölçü) torpaq sahəsi ************ reystr nömrəli çıxarışla X8 adına qeydiyyata alınmış 0.006 ha torpaq sahəsi ilə də üst-üstə düşür.(sxemdə göstərilmişdir) İddiaçıya məxsus, AA****** nömrəli plan və ölçü sənədində əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən torpaq sahəsinin 1.9 ha torpaq sahəsinin 0.11 ha hissəsi ************ reyestr nömrəli çıxarışla Zərdab bələdiyyəsinin mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınaraq X3 icarəyə verilmiş 0.6 ha torpaq sahəsi ilə üst-üstə düşür. X5 kitabında ## ###### 2007-ci il tarixdə 26 nömrə ilə uçota alınmış, 90501004000026 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006536) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 1.9 ha torpaq sahəsi ilə ************ reyestr nömrəli çıxarışla Zərdab bələdiyyəsinin mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınaraq X3 icarəyə verilmiş 0.6 ha torpaq sahəsi arasında üstüstə düşmə halı aşkar olunmamışdır. X5 kitabında ## ###### 2007-ci il tarixdə 26 nömrə ilə uçota alınmış, 90501004000026 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006536) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 1.9 ha torpaq sahəsinin 0.20 ha hissəsi və X5 kitabında ## ###### 2007-ci il tarixdə 27 nömrə ilə uçota alınmış, 90501004000027 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006537) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 0.10 ha torpaq sahəsinin 0.026 ha hissəsinin X1 tərəfindən istifadə olunduğu və hasara alındığı mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilmişdir. 90501004000026 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006536) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 1.9 ha torpaq sahəsi və 90501004000027 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006537) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”ndə əks olunan koordinatlarla müəyyənləşən 0.10 ha torpaq sahəsi, həmçinin iddiaçıya məxsus 1.9 ha (AA****** nömrəli plan və ölçü) və 0.10 ha (AA****** nömrəli planölçü) torpaq sahələri 10 kvt-luq elektrik xəttinin mühafizə zonasında yerləşir. Əlavə olaraq bildiririk ki, AA****** nömrəli plan və ölçü sənədi (1.9 ha) və AA****** nömrəli plan-ölçü (0.10 ha) sənədləri məlum olmayan səbəblərdən DTXK tərəfindən tərtib edilmiş müvafiq olaraq 90501004000026 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006536) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi” (1.9 ha) və 90501004000027 kadastr nömrəli (blank nömrəsi 006537) “Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi”nə uyğun tərtib edilməmişdir; - Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti xxxx publik hüquqi şəxsi ** saylı Ucar Ərazi İdarəsinin məktubuna əlavə edilmiş mütəxəssis rəyindən görünür ki, iddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri Dörd yol ərazisində yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsinin plan ölçü sənədindəki koordinatları müəyyən və təsdiq edən hər hansı bir hüquqi müəyyənedici sənəd arxiv qovluğunda aşkar edilməmişdir. İddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri Dörd yol ərazisində yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsinin plan ölçü sənədindəki koordinatlarla, qeydiyyatın aparılmasına əsas olmuş hüquq müəyyənedici sənədindəki koordinatlar eynilik təşkil etmir.(Ləğv edilmiş DTXK tərəfindən tərtib edilən 90501004000027 kadastr nömrəli Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, blank Nömrə: 006537) İddiaçı “xxxx" şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri Dörd yol ərazisində yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatının aparılmasına əsas olmuş sənədlərdəki koordinatlara əsasən iddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri Dörd yol ərazisində yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsi, cavabdeh üçüncü şəxs1 məxsus Zərdab şəhəri Zərdab-Ağcabədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.02 ha torpaq sahəsi və X8 Zərdab şəhəri Zərdab-Ağcabədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.0050 ha torpaq sahəsinin arxa hissəsində yerləşməklə üst-üstə düşməsi halı mövcud deyil; - ##.##.2023-cü il tarixli **/**** nömrəli Məhkəmə ekspertizası Mərkəzi Ekspert rəyindən görünür ki, Tədqiqat Zərdab şəhəri ərazisində yerləşən torpaq sahəsi üzrə mütəxəssis rəyində olan məlumatlara əsasən aparılır. Mülki iş materiallarında olan, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti “xxxx" publik hüquqi şəxsi ** saylı Ucar Ərazi idarəsinin ##.##.2023-cü il tarixli 3-21-3-36/2- ****/**** nömrəli mütəxəssis rəyində aşağıdakılar qeyd olunur: İddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri Dörd yol ərazisində yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsinin plan ölçü sənədindəki koordinatları müəyyən və təsdiq edən hər hansı bir hüquqmüəyyənedici sənəd arxiv qovluğunda aşkar edilməmişdir. İddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri Dörd yol ərazisndə yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsinin plan ölçü sənədindəki koordinatlarla, qeydiyyatın aparılmasına əsas olmuş hüquqmüəyyənedici sənədindəki koordinatlar eynilik təşkil etmir.(Ləğv edilmiş DTXK tərəfindən tərtib edilən 90501004000027 kadastr Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, blank N°006537) İddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri Dörd yol ərazisində yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatının aparılmasına əsas olmuş sənədlərdəki koordinatlara əsasən iddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri Dörd yol ərazisində yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsi, cavabdeh üçüncü şəxs1 məxsus Zərdab şəhəri Zərdab-Ağcəbədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.02 ha torpaq sahəsi və X8 Zərdab şəhəri Zərdab-Ağcəbədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.0050 ha torpaq sahəsinin arxa hissəsində yerləşməklə üst-üstə düşməsi halı mövcud deyil. - Qərardadın ikinci sualı ilə bağlı Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti “xxxx" publik hüquqi şəxsi ** saylı Ucar Ərazi İdarəsinin ##.##.2023-cü il tarixli *-**-*-**/*-****/**** nömrəli mütəxəssis rəyinə əsasən qeyd olunur ki, iddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri Dörd yol ərazisndə yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsinin plan ölçü sənədindəki koordinatları müəyyən və təsdiq edən hər hansı bir hüquqmüəyyənedici sənəd arxiv qovluğunda aşkar edilməmişdir. - Qərardadın üçüncü sualı ilə bağlı mütəxəssis rəyinə əsasən, iddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri Dörd yol ərazisndə yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsinin plan ölçü sənədindəki koordinatlarla, qeydiyyatın aparılmasına əsas olmuş hüquqmüəyyənedici sənədindəki koordinatların eynilik təşkil etmədiyi müəyyən edildi. - Qərardadın dördüncü sualı ilə bağlı mütəxəssis rəyinə əsasən, iddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri Dörd yol ərazisndə yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatının aparılmasına əsas olmuş sənədlərdəki koordinatlara əsasən iddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri Dörd yol ərazisində yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsi, cavabdeh üçüncü şəxs1 məxsus Zərdab şəhəri Zərdab-Ağcəbədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.02 ha torpaq sahəsi və X8 Zərdab şəhəri Zərdab-Ağcəbədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.0050 ha torpaq sahəsinin arxa hissəsində yerləşməklə üst-üstə düşməsi halının mövcud olmadığı müəyyən olundu. Qərardadın bu sualı ilə bağlı sənədlərin surəti Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti “xxxx" publik hüquqi şəxsi ** saylı Ucar Ərazi İdarəsi tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmişdir.
6. Şəki İnzibati Məhkəməsinin (hakim Etibar Mustafayev) ## ###### 2025-ci il tarixli e- *-*(***)-***/**** nömrəli qərarı ilə iddia tələbi təmin edilərək 130 kv.metr torpaq sahəsi üzərində cavabdeh Zərdab Bələdiyyəsinin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair ##.##.2016-cı il tarixli ** saylı, 50 kv.metr torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair ##.##.2012-ci il tarixli ** saylı və 70 kv.metr torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair ##.##.2014-cü il tarixli ** saylı qərarlarının ləğv edilməsi qərara alınmışdır.
7. Məhkəmə qeyd etmişdir ki, işin hallarında da göründüyü kimi elektron baza məlumatlarında Zərdab şəhəri Zərdab-Agcabədi yolunun sağ tərəfində yerləşən üçüncü şəxslərə məxsus Əlyarova və Cəbrayılovanın torpaq sahələrinin çıxarışlarındakı ölçükoordinatların iddiaçıya məxsus torpaq sahələri ilə üst-üstə düşür. - İş üzrə mübahisəsiz qaydada təsdiq olunur ki, iddiaçıya sözügedən torpaq sahələri Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2003-cü il tarixli qərarı ilə ayırılmış onun mülkiyyyət hüquqları ##.##.2008-ci il tarixdə dövlət qeydiyyatına alınmışdır. Bu isə ona dəlalət edir ki, üçüncü şəxslərə Zərdab şəhəri Zərdab-Agcabədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 2014-cü və 2016-cı illərdə ayırılmış torpaq sahələri ayırılarkən iddiaçının hüquqları artıq qeydiyyata alınmasına baxmayaraq cavabdeh bu halı araşdırmamışdır. - İlk növbədə qeyd olunmalıdır ki, Mülki Məcəllənin 140-cı, eləcə də “xxxx haqqında” Qanunun 16.6-cı maddəsində dövlət reyestrinin açıqlığı prinsipindən irəli gələrək xxxxnin məzmununun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyası öz əksini tapmışdır. Belə ki, reyestrin məzmununun qeyri-dəqiqliyi sübuta yetirilməyincə, həmin məzmunun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyası qüvvədədir. Əqd əsasında özgəninkiləşdirənin adına qeydiyyata alınmış hər hansı bir hüququ əldə edən şəxsin xeyrinə reyestrdəki qeyd, bu qeydə dair etirazın reyestrə daxil edildiyi və ya əldə edən şəxsin qeydin qeyri-dəqiq olmasını bildiyi hallar istisna olmaqla, həqiqi hesab edilir. Dövlət reyestrinin məzmununun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyası dövlət orqanının həyata keçirdiyi reyestrə ictimai inam və hüquqi etimadın təmin edilməsi məqsədi daşıyır. - Göründüyü kimi iddiaçının əmlakının dövlət reyestrinin məzmununun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyası qüvvədə olduğu halda cavabdeh tərəfindən üçüncü şəxslərin adına torpaq sahələri ayırmışdır. - Qeyd olunan normalardan göründüyü kimi bələdiyyə torpaqlarının satışı ərazinin inkişaf planları, yerquruluşu, yaşayış məntəqələrinin baş planı və şəhərsalma sənədləri əsasında qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir. - Hazırkı halda isə cavabdeh Zərdab bələdiyyəsi, qanunvericiliyin yuxarıda göstərilən tələblərini pozaraq, inzibati icraatı lazımi qaydada aparmayaraq və iddiaçının artıq mövcud olan hüquqlarını nəzərə almayaraq iddiaçının mülkiyyət hüquqlarını pozaraq mübahisəli sahələri öz mülkiyyətinə daxil edərək, sonradan hərrac vasitəsi ilə üçüncü şəxslərə satmışdır. - İş üzrə cavabdeh tərəfindən qəbul edilmiş ##.##.2012-ci il tarixli ** saylı və ##.##.2014cü il tarixli qərarların qəbulu zamanı qanunvericiliyin tələblərinə əməl edilməsi, ümumiyyətlə bu sahədə (torpaqların hüquqi rejimi ilə bağlı) inzibati icraatın aparılması təsdiq edilmir və mübahisəli qərarların qəbulu iddiaçının hüquqlarının pozulması ilə nəticələnmişdir. Odur ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir.
8. Üçüncü şəxs üçüncü şəxs1 həmin qərardan apellyasiya şikayəti verərək Şəki İnzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli e-*-*(***)-***/**** nömrəli qərarının ləğv edilməsini və iddia tələbinin mümkün sayılmaması barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
9. Daha sonra üçüncü şəxs üçüncü şəxs2 və onun nümayəndəsi (vəkili) vəkil3 apellyasiya şikayəti verərək Şəki İnzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli e-*- *(***)-***/**** nömrəli qərarının ləğv edilməsini və iddia tələbinin rədd edilməsi barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
Apellyasiya şikayətinin dəlilləri
10. Üçüncü şəxs üçüncü şəxs1 apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, Şəki İnzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli e-*-*(***)-***/**** saylı qərarını qanunsuz, əsassız və ədalətsiz hesab edir. Ona görə ki, işə baxan məhkəmə maddi hüquq normalarını pozmuş, hüquq normalarını işin hallarına uyğun olaraq düzgün tətbiq etməmişdir. Bu səbəbdən birinci instansiya məhkəməsinin qərarı ləğv edilməli iddia mümkün sayılmamalıdır. - İşin müəyyən edilən hallarına görə Zərdab bələdiyyəsi ##.##.2003-cü il tarixli qərarı ilə və həmin tarixli “Bələdiyyə torpağının alqı-satqısı barədə" ** nömrəli akta əsasən Zərdab şəhəri, “Dörd Yol Ərazisi" adlanan zonada yaşayış məntəqəsi torpaqlarından avtomobil yolunun ərazisinə bitişik 0.10 ha torpaq sahəsi sahibkarlıq məqsədi ilə istifadə edilməsi üçün “xxxx” şirkətinə satılmış bu sahəyə “xxxx” şirkətinin mülkiyyət hüququ keçmiş Azərbaycan Respublikasının Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyetri Xidmətinin Ucar rayon Ərazi İdarəsinin * nömrəli reyestr kitabının 47-ci vərəqində ##.##.2008-ci il tarixdə ************ reyestr nömrəsi və ********** qeydiyyat nömrəsi ilə qeydiyyata alınaraq “xxxx" şirkətinə həmin torpağa mülkiyyət hüququnu təsdiq edən MH seriyalı ******* nömrəli “Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında xxxxndən Çıxarış” verilmişdir. - Qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, hazırkı tələblə məhkəməyə müraciət etməkdə iddiaçının hüquqi marağı, hazırda iddiaçının mülkiyyətində olan Zərdab şəhəri, “Dörd Yol Ərazisi" adlanan zonada yerləşən 0.10 ha torpaq sahəsi ilə onun, eləcə də digər üçüncü şəxsin mülkiyyətində olan torpaq sahələrinin üst-üstə düşən hissədə Zərdab bələdiyyəsinin qərarlarının ləğv edilməsinə nail olmaqdır. - Hesab edir ki, 130 m2 torpaq sahəsi üzərində cavabdeh Zərdab Bələdiyyəsinin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair ##.##.2016-cı il tarixli ** saylı, 50 m2 torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair ##.##.2012-ci il tarixli ** saylı və 70 m2 torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair ##.##.2014-cü il tarixli ** saylı qərarı öz hüquqi əhəmiyyətini itirmişdir. - Bir daha qeyd edir ki, iddiaçının iddia etdiyi ərazi onun xüsusi mülkiyyəti kimi xxxxndə qeydə alınmış və bu barədə hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında xxxxndən çıxarış verilmişdir. - Məhkəmə araşdırması ilə müəyyən olunmuşdur ki, iddiaçının mübahisələndirdiyi 130 m2 torpaq sahəsi üzərində cavabdeh Zərdab Bələdiyyəsinin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair qərar ##.##.2016-cı il tarixdə, 50 m2 torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair qərar ##.##.2012-ci il tarixdə və 70 m2 torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair qərar isə ##.##.2014-cü il tarixdə, iddiaçının 0.10 ha torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququ isə ##.##.2008-ci il tarixdə, yəni bələdiyyənin mübahisələndirilən qərarlarının qəbul edilməsindən öncə xxxxndə qeyd alınmışdır. - Bu səbəblərə görə hesab edir ki, iddiaçının hazırkı iddia tələbi mümkün sayıla bilməz. - Digər tərəfdən iş üzrə verilmiş mütəxəssis rəyindən eləcə də, iş materiallarında olan texniki sənədlərdən görünür ki, ümumiyyətlə iddiaçının hazırda mülkiyyətində olan 0.10 ha torpaq sahəsinin yerləşmə vəziyyətini müəyyən edən dəqiq koordinatlar, istinad nöqtələri mövcud deyil. Belə olan halda, birinci instansiya məhkəməsi hansı əsasla Zərdab bələdiyyəsinin mübahisələndirilən qərarlarını ləğv etməsi əsaslı deyil. Çünki, bu sahə üzrə xüsusi biliyə malik olan mütəxəssislər rəyləri ilə bildirmişlər ki, iddiaçının mülkiyyətində olan 0.10 ha torpaq sahəsi ilə, Zərdab bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan 130 m2, 50 m2 və 70 m2 torpaq sahələrinin üst-üstə düşməsini müəyyən etməyə imkan verən texniki sənədlər mövcud deyil. Başqa sözlə desələr texniki sənədlərdə olan məlumatlar bu halı müəyyən etməyə imkan vermir. - Birinci instansiya məhkəməsi iddianı təmin edərkən bir əsas kimi iddiaçının əmlakının dövlət reyestrinin məzmununun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyasının qüvvədə olmasına istinad etmişdir. - O prizmadan yanaşdıqda birinci instansiya məhkəməsi Zərdab bələdiyyəsinin də 130 m2. 50 m2 və 70 m2 torpaq sahələrinə dair aparılmış dövlət reyestrinin məzmununun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyasının qüvvədə olmasını qorumalı idi. - Yekun olaraq qeyd edir ki, işə baxan məhkəmə həm iddianın mümkünlük məsələsi baxımından, həm də əsaslılığı baxımından düzgün olmayan nəticəyə gəlmişdir.
11. Üçüncü şəxs üçüncü şəxs2 və onun nümayəndəsi (vəkili) vəkil3 apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, Şəki İnzibati Məhkəməsinin e-*-*(***)-***/**** saylı ##.##.2025-ci il tarixli qərarı üçüncü şəxslərin qanunla qorunan hüquq və mənafelərinə toxunduğundan, torpaq üzərində mülkiyyət hüquqlarının pozulmasına qanunsuz əsas yaratdığından aşağıdakılara görə ləğv edilməlidir: - Zərdab rayon Məhkəməsi iddiaçı “xxxx” şirkətinin cavabdehlər üçüncü şəxs1, üçüncü şəxs2, X4 və Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin ** saylı Ucar Ərazi İdarəsinə qarşı eyni torpaq sahələrinə mülkiyyət hüququnun mübahisəsi ilə bağlı “çıxarışların etibarsız hesab edilməsi, qanunsuz tikililərin cavabdehlərin öz vəsaiti hesabına sökülməsi və cavabdehlərin torpaq sahəsindən çıxarılması tələbi”nə dair *(***)-*/**** saylı mülki işə baxmış və iş üzrə ##.##.2023-cü il tarixli qətnamə çıxarmışdır. Məhkəmə həmin qətnamə ilə iddiaçı “xxxx” şirkətinin iddiasını rədd etmişdir. - İddiaçı, Zərdab rayon Məhkəməsinin *(***)-*/**** saylı ##.##.2023-cü il tarixli qətnaməsindən apellyasiya şikayəti vermiş, həmin şikayət Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 2(107)-385/2024 ##.##.2024-cü il tarixli qətnaməsi ilə qismən təmin olunaraq ləğv edilmiş, iddianın rədd edilməsi barədə yeni qətnamə çıxarılmışdır. Həmin qətnamə ilə iddiaçı “xxxx” şirkətinin cavabdehlər üçüncü şəxs1, üçüncü şəxs2, X4 və Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin ** saylı Ucar Ərazi İdarəsinə qarşı Ağcabədi rayon Dövlət Notariat Kontorunun ##.##.2015-ci il tarixli *Ə- *** saylı alqı-satqı müqaviləsinin (0.007 ha) və Zərdab rayon Dövlət Notariat Kontorunun ##.##.2017-ci il tarixli, *Ə-** saylı alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, üçüncü şəxs1 adına xxxx Xidmətinin ** saylı Ucar Ərazi İdarəsi tərəfindən 0.0 ha torpaq sahəsinə dair verilmiş ********** qeydiyyat nömrəli, ##.##.2017-ci il tarixli çıxarışın etibarsız hesab olunması, Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Zərdab rayon Torpaq Hərrac və müsabiqə komissiyasının torpaq müsabiqəsinin nəticələri barədə ##.##.2014-cü il tarixli ** nömrəli protokolunun və şəhadətnaməsinin etibarsız hesab edilməsi, Ağcabədi rayon Dövlət Notariat Kontorunun ##.##.2014-cü il tarixli *Ə-*** saylı alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, üçüncü şəxs2 adına xxxx Xidmətinin ** saylı Ucar Ərazi İdarəsi tərəfindən 0.0050 ha torpaq sahəsinə dair verilmiş ************ reyestr nömrəli, ##.##.2014-cü il tarixli çıxarışın etibarsız hesab olunması, “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri, Dörd Yol ərazisində yerləşən 0.10 ha torpaq sahəsində cavabdehlər üçüncü şəxs1, üçüncü şəxs2, X4 tərəfindən inşa edilmiş qanunsuz tikililərin cavabdehlərin öz vəsaiti hesabina sökülməsi, cavabdehlər üçüncü şəxs1, üçüncü şəxs2 və X4 həmin torpaq sahələrindən çıxarılması tələbinə dair iddiası rədd edilmişdir. - Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası müəyyən etmişdir ki, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin Ucar Ərazi İdarəsi tərəfindən ##.##.2008-ci tarixdə verilmiş 9********** reystr nömrəli, ********** qeydiyyat nömrəli, Seriya nömrəsi MH 0006128 olan Çıxarışa əsasən Zərdab şəhəri, Dörd Yol ərazisində yerləşən 0.10 ha torpaq sahəsi iddiaçı “xxxx” şirkətinin mülkiyyətinə rəsmiləşdirilmişdir. Satıcı Zərdab rayonu Zərdab Bələdiyyəsi ilə alıcı üçüncü şəxs1 arasında ## ####### 2015-ci il tarixdə bağlanmış, reyestrdə 4Ə-473 nömrə ilə qeydə alınmış alqı-satqı müqaviləsinə əsasən satıcı Zərdab şəhəri Zərdab- Ağcabədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 70 kv/m torpaq sahəsini alıcı üçüncü şəxs1 satmışdır. Həmçinin satıcı Zərdab rayonu Zərdab Bələdiyyəsi ilə alıcı üçüncü şəxs1 arasında ## ### 2017-ci il tarixdə bağlanmış, reyestrdə 4Ə-44 nömrə ilə qeydə alınmış alqı-satqı müqaviləsinə əsasən satıcı Zərdab şəhəri Zərdab-Ağcabədi şosse yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.013 ha torpaq sahəsini alıcı üçüncü şəxs1 satmışdır. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin Ucar Ərazi İdarəsi tərəfindən ##.##.2017-ci tarixdə verilmiş ************ reyestr nömrəli, ********** qeydiyyat nömrəli, Seriya nömrəsi RX ******* olan Çıxarışa əsasən Zərdab şəhəri, Zərdab-Ağcabədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.02 ha torpaq sahəsi cavabdeh üçüncü şəxs1 mülkiyyətinə rəsmiləşdirilmişdir. Bundan başqa Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Zərdab Torpaq hərrac və müsabiqə komissiyası tərəfindən ## #### 2014-cü il tarixdə keçirilmiş torpaq müsabiqəsinin nəticəsi üzrə tərtib edilmiş ** nömrəli protokola əsasən üçüncü şəxs2 Zərdab ərazisində yerləşən, Zərdab Bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan 50 kv/m torpaq sahəsi üzrə keçirilən müsabiqənin qalibi olmuşdur. Buna dair Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Zərdab Torpaq hərrac və müsabiqə komissiyası tərəfindən üçüncü şəxs2 ********* nömrəli şəhadətnamə verilmişdir. Bundan sonra satıcı Zərdab rayonu Zərdab Bələdiyyəsi ilə alıcı üçüncü şəxs2 arasında ## #### 2014-cü il tarixdə bağlanmış, reyestrdə 4Ə-198 nömrə ilə qeydə alınmış alqı-satqı müqaviləsinə əsasən satıcı Zərdab şəhəri Zərdab-Ağcabədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.005 ha torpaq sahəsini alıcı üçüncü şəxs2 satmışdır. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin Ucar Ərazi İdarəsi tərəfindən ##.##.2014-cü il tarixdə verilmiş ************ reyestr nömrəli, ********** qeydiyyat nömrəli, Seriya nömrəsi RX ******* olan Çıxarışa əsasən Zərdab şəhəri, Zərdab-Ağcabədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.0050 ha torpaq sahəsi cavabdeh üçüncü şəxs2 mülkiyyətinə rəsmiləşdirilmişdir. İddiaçı “xxxx” şirkəti mübahisəli torpaq sahəsinə dair mülkiyyət hüquqlarının ilk öncə “xxxx” şirkətinə məxsus olmasını, lakin sonradan cavabdehlərin təqsiri ucbatından həmin torpaq sahələrinə dair cavabdehlərə çıxarışın verilməsini əsas gətirərək, iddianın təmin edilməsini xahiş etmiş, cavabdeh tərəfdən isə iddia tələbi qəbul edilməmişdir. Cavabdehlərin bağladıqları, iddiaçının mübahisələndirdiyi alqı-satqı müqavilələrinin, torpaq müsabiqəsinin nəticələrinə dair protokolun, şəhadətnamənin, çıxarışların etibarsızlığı, cavabdehlər tərəfindən alqı-satqı qaydasında əldə edilmiş və mülkiyyətlərinə rəsmiləşdirilmiş torpaq sahəsində inşa edilmiş tikililərin sökülməsi, cavabdehlərin həmin torpaq sahəsindən çıxarılmalarına dair iddia tələbinin təmin edilməsi üçün əsasların olması müəyyən edilməmişdir. - İddiaçı həmin qətnamədən kassasiya şikayəti verməmişdir. - Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 2(107)-385/2024 ##.##.2024-cü il tarixli qətnaməsi üçüncü şəxsin nümayəndəsi tərəfindən Şəki İnzibati Məhkəməsində iddiaçı “xxxx” Şirkətinin iddiasına baxılarkən məhkəməyə təqdim edilsə də, Məhkəmə qətnaməyə münasibət bildirməmişdir. - Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin82.3-cü maddəsinin tələbinə görə bir mülki iş üzrə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş faktlar həmin işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən başqa məhkəmə prosesində mübahisələndirilmir və yenidən sübut edilmir.
Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
12. İddiaçı “xxxx” Şirkətinin apellyasiya şikayətlərinə qarşı etirazı onunla əsaslandırılmışdır ki, 3-cü şəxs üçüncü şəxs2 apellyasiya şikayətində göstərmişdir ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 82.3-cü maddəsinə əsasən bir mülki iş üzrə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş faktlar həmin işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən başqa məhkəmə prosesində mübahisələndirilməməli və yenidən sübut edilməməli olduğundan və Zərdab rayon Məhkəməsi iddiaçı “xxxx” şirkətinin cavabdehlər üçüncü şəxs1, üçüncü şəxs2, X4 və Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin ** saylı Ucar Ərazi İdarəsinə qarşı torpaq sahələrinə verilmiş çıxarışların etibarsız hesab olunması, onlar tərəfindən inşa edilmiş qanunsuz tikililərin cavabdehlərin öz vəsaiti hesabına sökülməsi və cavabdehlərin həmin torpaq sahəsindən çıxarılmasına dair iddiasına baxmış və iş üzrə ##.##.2023-cü il tarixli dair *(***)-*/**** saylı qətnamə ilə iddiaçı “xxxx’’ şirkətinin iddiasını rədd etdiyindən Şəki İnzibati Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli e-*-*(***)-***/**** nömrəli qərarı ləğv edilməli, iddia təmin olunmamalıdır. - Mülki məhkəmə prosesində baxılan işin iddia predmeti, iddia tələbi irəli sürülən cavabdeh, həmçinin məhkəmə aidiyyəti fərqlidir, Zərdab Rayon Məhkəməsində baxılmış mülki işdə ümumiyyətlə Zərdab bələdiyyəsinin qanunsuz olaraq “xxxx” şirkətinin mülkiyyətində olan torpaqların bir hissəsi üzərində özünün mülkiyyət hüququnu qeydiyyata alması araşdırılmamışdır və hazırki inzibati prosesdə məhz bu faktlar araşdırılaraq ona hüquqi qiymət verilmişdir. - Bu isə preyudisiallıq prinsipinin pozulması deyil, yeni açılmış halların aşkar edilməsidir ki, məhkəmə tərəfindən maddi və prosessual normalara riayət olunmaqla qəbul edilmiş qərarda öz əksini tapmış, Zərdab bələdiyyəsinin “xxxx” şirkətinin mülkiyyətinə özünün mülkiyyət hüququnu müəyyən etməsi barədə qərarlarının qanunsuz olduğu müəyyən edilərək ləğv olunmuşdur. Əksinə, həmin qərarla müəyyən edilmiş faktlar digər bağlı məsələlərin həlli üçün preyudisial əhəmiyyətə malikdir. - 3-cü şəxs üçüncü şəxs1 öz apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, 130 m2 torpaq sahəsi üzərində cavabdeh Zərdab Bələdiyyəsinin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair ##.##.2016-cı il tarixli ** saylı, 50 m2 torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair ##.##.2012-ci il tarixli ** saylı və 70 m2 torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair ##.##.2014-cü il tarixli ** saylı qərar öz hüquqi əhəmiyyətini itirmişdir. - Lakin həmin qərarlar iddiaçının mülkiyyətinin qanunsuz olaraq özgəninkiləşdirilməsi üçün ilkin inzibati aktlar olduğu üçün ilk növbədə onların qanunsuzluğu müəyyən edilmişdir. - 3-cü şəxs üçüncü şəxs1 həmçinin göstərmişdir ki, iddiaçının iddia etdiyi ərazi onun xüsusi mülkiyyəti kimi xxxxndə qeydə alınmış və bu barədə hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında xxxxndən çıxarış verilmişdir. İddiaçının mübahisələndirdiyi 130 m2 torpaq sahəsi üzərində cavabdeh Zərdab Bələdiyyəsinin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair qərar ##.##.2016-ci il tarixdə, 50 m2 torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair qərar ##.##.2012-ci il tarixdə və 70 m2 torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair qərar isə ##.##.2014-ci il tarixdə, iddiaçının 0.10 ha torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququ isə ##.##.2008-ci il tarixdə, yəni bələdiyyənin mübahisələndirilən qərarlarının qəbul edilməsindən öncə xxxxndə qeydə alınmışdır. - Bu səbəblərə görə 3-cü şəxs üçüncü şəxs1 iddiaçının hazırki iddia tələbini mümkün saymır. - 3-cü şəxs üçüncü şəxs1 göstərdiyi bu hal, əksinə iddia tələbinin mümkünlüyünü bir daha təsdiq edir. İddiaçının iddiası da ondan ibarətdir ki, onun mülkiyyətində hələ 2008-ci ildən olan torpaq sahəsini Zərdab bələdiyyəsi 4-8 il sonra qanunsuz olaraq bələdiyyə mülkiyyətinə keçirmişdir. - 3-cü şəxs üçüncü şəxs1 həmçinin göstərir ki, ümumiyyətlə iddiaçının hazırda mülkiyyətində olan 0.10 ha torpaq sahəsinin yerləşmə vəziyyətini müəyyən edən dəqiq koordinatlar, istinad nöqtələri mövcud deyil. Belə olan halda, birinci instansiya məhkəməsi hansı əsasla Zərdab bələdiyyəsinin mübahisələndirilən qərarlarını ləğv etməsi əsaslı deyil. Çünki bu sahə üzrə xüsusi biliyə malik olan mütəxəssislər rəyləri ilə bildirmişlər ki, iddiaçının mülkiyyətində olan 0,10 ha torpaq sahəsi ilə, Zərdab bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan 130 m2, 50 m2 və 70 m2 torpaq sahələrinin üst-üstə düşməsini müəyyən etməyə imkan verən texniki sənədlər mövcud deyil. Başqa sözlə, texniki sənədlərdə olan məlumatlar bu halı müəyyən etməyə imkan vermir. - 3-cü şəxs üçüncü şəxs1 bu dəlili də əsassızdır. Belə ki, iddiaçının mülkiyyətində olan 0,10 ha və icarəsində olan 1,9 ha torpaq sahələrinin dəqiq koordinatları mövcuddur. Həmin koordinatlar plan-ölçülərdə dəqiq göstərilib və planlarda üst-üstə düşür. Bu barədə yuxarıda ətraflı izah olunur və inzibati işin materiallarında həmin şəkillər və plan-ölçülər vardır. - 3-cü şəxs üçüncü şəxs1 qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsi iddianı təmin edərkən bir əsas kimi iddiaçının əmlakının dövlət reyestrinin məzmununun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyasının qüvvədə olmasına istinad etmişdir. O prizmadan yanaşdıqda, birinci instansiya məhkəməsi Zərdab bələdiyyəsinin də 130 m2, 50 m2 və 70 m2 torpaq sahələrinə dair aparılmış dövlət reyestrinin məzmununun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyasının qüvvədə olmasını qorumalı idi. - Lakin əmlak barədə dövlət reyestrinin məzmununun həqiqiliyi və tamlığı prezumpsiyası nəzərə alınan zaman eyni əmlak barədə dövlət reyestrində əvvəlki, mübahisələndirilməmiş və ləğv edilməmiş qeydiyyatın həmin əmlak barədə sonrakı qeydiyyatdan üstünlüyü prinsipi də unudulmamalıdır. 3-cü şəxs üçüncü şəxs1 hazırda dövlət reyestrində qeydiyyata alınmış, iddiaçıya məxsus torpaq sahəsinə mülkiyyət hüququ hələlik qanunla məhdudlaşdırılmayıb və ya ləğv edilməyib. Bu sonrakı qanuni proses və prosedurlarla həll olunan məsələdir. - Göstərilənlərə əsasən, 3-cü şəxslər üçüncü şəxs1 və üçüncü şəxs2 apellyasiya şikayətlərinin təmin olunmamasını və Şəki İnzibati Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli e-*- *(***)-***/**** nömrəli qərarının dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişlər.
Tərəflərin izahatları
13. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən üçüncü şəxs üçüncü şəxs1 nümayəndəsi nümayəndə2 apellyasiya şikayətinin məzmununa uyğun izahat verərək apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini, Şəki İnzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli e-*-*(***)-***/**** nömrəli qərarının ləğv edilməsini xahiş etdi.
14. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən cavabdeh Zərdab bələdiyyəsinin nümayəndəsi nümayəndə1 Bəhram oğlu izahat verərək göstərdi ki, Bələdiyyə tərəfindən verilmiş çıxarış əsasında alqı-satqı həyata keçirilmişdir. Həmçinin torpaq sahəsinin sənədləşdirilməsi zamanı hər hansı üst-üstə düşmə halı müəyyən edilməmişdir. Əlavə olaraq qeyd olunur ki, xxxx tərəfindən də üst-üstə düşmə faktı təsdiq edilməmişdir. Əks halda, həmin torpaq sahəsinə dair çıxarışın verilməsi mümkün olmazdı. Odur ki, Şəki İnzibati Məhkəməsinin e-*-*(***)-***/**** saylı ##.##.2025-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsini xahiş etdi.
15. Məhkəmə kollegiyasının əvvəlki iclasında iştirak edən üçüncü şəxs üçüncü şəxs2 nümayəndəsi və vəkili vəkil3 apellyasiya şikayətinin məzmununa uyğun yazılı izahat verərək Şəki İnzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli e-*-*(***)-***/**** nömrəli qərarının ləğv edilməsini və iddia tələbinin rədd edilməsi barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
16. Məhkəmə kollegiyasının əvvəlki iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndələri (vəkilləri) vəkil1 və vəkil2 iddia tələbinin məzmununa uyğun izahatlar verərək apellyasiya şikayətlərinin təmin olunmamasını və Şəki İnzibati Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli e-*- *(***)-***/**** nömrəli qərarının dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişlər.
17. Məhkəmə kollegiyasının hazırki iclasının keçirilməsinin vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq üçüncü şəxs məhkəmə iclasına gəlməmiş, iddiaçı isə kollegiyanın iclasında nümayəndələrinin iştiraklarını təmin etməmişdir. Həmçinin iddiaçının nümayəndəsi və vəkili ərizə göndərərək ##.##.2026-cı il tarixli kollegiyanın iclasının təxirə salınmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə kollegiyası onların iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir (Azərbаycаn Respublikаsının İnzibati Prosessuаl Məcəlləsinin 62.3-cü mаddəsi).
Tətbiq edilən hüquq
18. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası: Maddə 13. Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Mülkiyyət dövlət mülkiyyəti, xüsusi mülkiyyət və bələdiyyə mülkiyyəti növündə ola bilər. Maddə 29. Hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyətin heç bir növünə üstünlük verilmir. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir.
19. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsi: Maddə 35.1. Bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. Maddə 58.7. Sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. Maddə 68.1. Məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Maddə 85.1. Şikayət məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu gündən 30 gün, məhkəmə qərardadının isə elan olunduğu gündən 10 gün müddətində inzibati məhkəmə vasitəsilə verilir. Maddə 85.2. Şikayətdə mübahisə edilən məhkəmə qərarı (qərardadı) barədə məlumatlar göstərilməli və şikayət əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə qərarından (qərardadından) verilmiş şikayət əsaslandırılmadığı hallarda, həmin şikayətin təqdim edildiyi gündən 30 gün ərzində həmin şikayətin əsaslandırma hissəsi birbaşa apellyasiya instansiyası məhkəməsinə verilməlidir. Maddə 85.3. Şikayətin əsaslandırma hissəsində şikayəti verən şəxsin tələbi, habelə şikayət üçün əsas olan faktlar və sübutlar göstərilməlidir. Maddə 87.5. Şikayətlə bağlı qərar apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən şifahi məhkəmə baxışı qaydasında qəbul edilir. Maddə 87.6. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını dəyişdirmədən qüvvədə saxlaya bilər, dəyişdirə bilər və ya ləğv edərək (tam və ya qismən) yeni qərar qəbul edə bilər. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı apellyasiya tələbi həddində dəyişdirilə bilər.
20. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi: Maddə 139.1. mülkiyyət hüququ və daşınmaz əmlaka digər hüquqlar, bu hüquqların məhdudlaşdırılması, əmələ gəlməsi, başqasına keçməsi və xitamı dövlət qeydiyyatına alınmalıdır. Mülkiyyət hüququ, istifadə hüququ, ipoteka, servitutlar, habelə daşınmaz əmlaka digər hüquqlar bu Məcəllədə və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallarda qeydə alınmalıdır; Maddə 139.3. daşınmaz əmlaka hüquqların dövlət qeydiyyatı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada tərtib edilən və aparılan xxxxndə həyata keçirilir; Maddə 139-1.1.1-ci maddəsinə əsasən qanunla müəyyən edilmiş qaydada icra hakimiyyəti və bələdiyyə orqanları tərəfindən müvafiq olaraq dövlətə və ya bələdiyyələrə məxsus olan daşınmaz əmlakın özgəninkiləşdirilməsinə, icarəsinə, istifadəsinə, ipoteka qoyulmasına dair qəbul olunmuş aktlar daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün əsas hesab olunur. Maddə 152.1. mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Maddə 152.5. Mülkiyyətçi qanunda və ya müqavilədə müəyyən edilən məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilmiş hədlərdə əmlaka (əşyaya) sərbəst surətdə sahib ola bilər, ondan istifadə edə bilər və ona dair sərəncam verə bilər, həmin əmlaka başqa şəxslərin sahibliyinə yol verməyə bilər, ona mənsub əmlak barəsində öz mülahizəsi ilə istənilən hərəkətləri edə bilər, bir şərtlə ki, həmin hərəkətlər qonşuların və ya üçüncü şəxslərin hüquqlarını pozmasın, yaxud hüquqdan sui-istifadə olmasın.
21. “Bələdiyyə torpaqlarının idarə edilməsi haqqında” Qanun: Maddə 2. Bələdiyyə torpaqlarının tərkibi 2.1. Müvafiq inzibati ərazi daxilində qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada dövlət mülkiyyətində saxlanılmış və xüsusi mülkiyyətə verilmiş torpaqlar çıxılmaqla qalan torpaqlar bələdiyyə torpaqlarıdır. ... 3.0.3. Bələdiyyə torpaqlarının idarə edilməsinin əsaslandığı prinsiplərdən biri kimi torpaqların xüsusi mülkiyyətə və icarəyə verilməsində qanunvericiliyə və sosial ədalət prinsiplərinə əməl edilməsi göstərilir. Maddə 4. Torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində bələdiyyələrin səlahiyyətləri 4.0. Torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində bələdiyyələrin öz inzibati əraziləri daxilində səlahiyyətləri aşağıdakılardır: 4.0.1. qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqlara sahiblik, onlardan istifadə və onlar barədə sərəncam vermək; ... 6.5. Torpaq sahəsinin bələdiyyə mülkiyyətində olan müəssisə, idarə və təşkilatların istifadəsinə və ya fərdi yaşayış evinin tikintisi üçün Azərbaycan Respublikası vətəndaşının mülkiyyətinə verilməsi barədə, habelə hüquqi və fiziki şəxslərin mülkiyyətinə (icarəsinə) verilməsi məqsədilə hərracın (müsabiqənin) keçirilməsi barədə bələdiyyənin qərarı sahənin xüsusiyyətinə və torpağın ayrılma məqsədinə, mövcud texniki normalara, habelə yerquruluşu və şəhərsalma sənədlərinə uyğun olaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının rəyi alındıqdan sonra qəbul edilir. Torpaqayırma sənədlərinin hazırlanması və razılaşdırılması qaydaları Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən təsdiq edilən əsasnamə ilə tənzimlənir. 6.9. Bələdiyyə torpaqları üzərində mülkiyyət, istifadə, icarə və digər hüquqlar qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada dövlət qeydiyyatına alınır. Bu Qanunun 9.2-ci maddəsinə əsasən, bələdiyyə torpaqlarının satışı ərazinin inkişaf planları, yerquruluşu, yaşayış məntəqələrinin baş planı və şəhərsalma sənədləri əsasında qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada yerli özünüidarə orqanları tərəfindən həyata keçirilir.
22. Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə təsdiq edilmiş "Bələdiyyə torpaqlarının ayrılmasına dair sənədlərin hazırlanması və razılaşdırılması qaydaları haqqında" Əsasnamə: 5-ci bəndinə əsasən, bələdiyyələr öz ərazilərində bələdiyyə torpaqlarından... sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirmək məqsədi ilə zəruri tikililərin inşası, habelə inzibati və çoxmənzilli çoxmərtəbəli binaların tikintisi üçün hüquqi və fiziki şəxslərin icarəsinə və Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin mülkiyyətinə torpaq sahəsi ayırırlar.
23. “xxxx haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu: Maddə 1.0.1. Daşınmaz əmlak - üzərində hüquqlar dövlət qeydiyyatına alınmalı olan torpaq sahələri, binalar, qurğular və torpaqla möhkəm bağlı olan (ondan ayrıla bilməyən) digər əşyalar, yəni təyinatına tənasübsüz zərər vurulmadan yerinin dəyişdirilməsi mümkün olmayan obyektlərdir Maddə 2.1. Daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatı Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə uyğun olaraq daşınmaz əmlaka hüquqların əmələ gəlməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) başqasına keçməsinin və bu hüquqlara xitam verilməsinin dövlət tərəfindən tanınması və təsdiq edilməsi barədə hüquqi aktdır. Maddə 2.2. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə və bu qanunla müəyyən edilmiş qaydada daşınmaz əmlak üzərində hüquqların qeydiyyatı xxxxndə aparılır. Maddə 8.0.1. Qanunla müəyyən edilmiş qaydada icra hakimiyyəti və bələdiyyə orqanları tərəfindən müvafiq olaraq dövlətə və ya bələdiyyələrə məxsus olan daşınmaz əmlakın özgəninkiləşdirilməsinə, icarəsinə, istifadəsinə, ipoteka qoyulmasına dair qəbul olunmuş aktlar daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün əsas hesab olunur.
24. İnzibati İcraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu: Maddə 2.0.8. qarşılıqlı etimad – inzibati orqanla fiziki və ya hüquqi şəxs arasındakı qarşılıqlı münasibətlərdə müəyyən qanuni hərəkətlərə və ya inzibati praktikaya əsaslanan inam; Maddə 4.1. İnzibati orqanlar qanunla onların səlahiyyətinə aid edilmiş işlər üzrə inzibati icraatı həyata keçirirlər. Maddə 4.2. İnzibati orqan müraciətə baxılması ilə əlaqədar səlahiyyətli olub-olmamasını müstəqil şəkildə müəyyən etməyə borcludur. ... Maddə 20.2. Qanunda başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, inzibati orqan onun səlahiyyətlərinə aid olan məsələlər üzrə müraciətlərə baxmağa, həmin müraciətlər üzrə müvafiq qərar qəbul etməyə və ya məlumat verməyə borcludur. Maddə 24.1. İnzibati orqan inzibati icraat zamanı işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmağa borcludur. Maddə 24.2. İnzibati orqan maraqlı şəxslərin xeyrinə olan halların araşdırılmasından və nəzərə alınmasından imtina edə bilməz. Maddə 24.3. İnzibati icraat zamanı işin bütün hallarının araşdırılması inzibati orqanın xidməti vəzifəsindən irəli gəlir. Araşdırmanın üsulu və həcmi inzibati orqan tərəfindən müəyyən edilir. İnzibati orqan maraqlı şəxslərin izahatları ilə və təqdim etdiyi sübutlarla bağlı deyildir. Maddə 24.4. Təqdim olunmuş sübutlar yetərli olmadıqda, inzibati orqan öz təşəbbüsü ilə əlavə sübutlar toplamağa borcludur.
Apellyasiya şikayətinin mümkünlüyü
25. Üçüncü şəxslərin apellyasiya şikayətləri vaxtında, yəni birinci instansiya məhkəməsinin qərarının təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində (İPM-in 85.1-ci maddəsi) verilmiş, formal baxımdan lazımi qaydada əsaslandırılmış və orada şikayətçinin tələbi göstərilmişdir (İPM-in 85.2 və 85.3-cü maddələri).
Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
26. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərini işin materialları üzrə yoxlayıb iş üzrə toplanmış sübutları tədqiq edib qiymətləndirərək birinci instansiya məhkəməsinin hüquqi mövqeyi ilə razılaşmır, üçüncü şəxslərin apellyasiya şikayətlərinin dəlillərini əsaslı hesab edir və aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir.
27. İş materiallarından görünür ki, Zərdab bələdiyyəsi tərəfindən ##.##.2003-cü il tarixli qərar və həmin tarixli ** nömrəli “Bələdiyyə torpağının alqı-satqısı barədə” akta əsasən Zərdab şəhərinin “Dörd Yol Ərazisi” adlanan zonasında yerləşən 0,10 ha yaşayış məntəqəsi torpaq sahəsi sahibkarlıq məqsədilə xxxx şirkətinə satılmış, həmin torpaq sahəsinə mülkiyyət hüququ ##.##.2008-ci il tarixdə ************ reyestr nömrəsi ilə dövlət qeydiyyatına alınaraq şirkətə MH seriyalı ******* nömrəli çıxarış verilmiş, sonradan isə həmin ərazinin kənarında olan 0,006 ha və 0,02 ha torpaq sahələri müvafiq olaraq üçüncü şəxs2 və üçüncü şəxs1 adına rəsmiləşdirildiyindən, iddiaçı, üçüncü şəxslərə ayrılmış torpaq sahələrinin onun torpaq sahəsinin daxilində yerləşməsini əsas gətirərək Zərdab bələdiyyəsinin 130 kv.m torpaq sahəsinə dair ##.##.2016-cı il tarixli ** saylı, 50 kv.m torpaq sahəsinə dair ##.##.2012-ci il tarixli ** saylı və 70 kv.m torpaq sahəsinə dair ##.##.2014-cü il tarixli ** saylı qərarlarının ləğv edilməsini tələb etmiş, cavabdeh isə etirazının əsası kimi mübahisəli torpaq sahələrinin sənədləşdirilməsinin “Bələdiyyə torpaqlarının ayrılmasına dair sənədlərin hazırlanması və razılaşdırılması Qaydaları haqqında” Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə uyğun həyata keçirildiyini və torpaq sahələrinin hərrac komissiyası vasitəsilə satıldığını göstərmişdir.
28. Kollegiya bildirir ki, birinci instansiya məhkəməsi düzgün nəticəyə gəlməyərək iş üzrə mövcud olan Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti xxxx publik hüquqi şəxsi ** saylı Ucar Ərazi İdarəsinin ##.##.2025-ci il tarixli *-**-*-**/*-***/**** nömrəli məktubuna əlavə edilmiş mütəxəssis rəyinə istinad etmiş və həmin rəy sübutlar sırasında qiymətləndirilmişdir.
29. Bununla əlaqədar olaraq, kollegiya tərəfindən həmin mütəxəssis rəyi tərtib edən şəxslərin - DƏDKR PHŞ-nin ** saylı Ucar Ərazi İdarəsinin baş mühəndisi Bəhruz İsayev və yerquruluşu şöbəsinin müdiri Nazim İbrahimovun məhkəmə iclasına dəvət edilməsi ilə əlaqədar xxxx phş-nın ** saylı Ucar Ərazi İdarəsinə # ###### 2025-ci il tarixli müraciət ünvanlanmışdır.
30. Kollegiyanın ##.##.2026-ci il tarixli iclasında iştirak edən DƏDKR PHŞ-nin ** saylı Ucar Ərazi İdarəsinin baş mühəndisi Bəhruz İsayev və yerquruluşu şöbəsinin müdiri Nazim İbrahimov izahatlarında bildirmişlər ki, “xxxx” şirkətinə aid torpaq sahəsi üzrə ilkin hüquqmüəyyənedici sənəd qismində ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən tərtib edilmiş kadastr planı çıxış etmiş və həmin plan üzrə müəyyən edilən koordinatlar sonradan üçüncü şəxslərə ayrılmış torpaq sahələrinin koordinatları ilə üst-üstə düşməmişdir.
31. Eyni zamanda qeyd edilmişdir ki, ##.##.2008-ci il tarixli plan-ölçü sənədi əsasında elektron bazaya işlənilmiş koordinatlar texniki xarakterli səhv nəticəsində düzgün olmayan yerləşmə vəziyyətində qeyd olunmuş, məhz bu səbəbdən həmin koordinatlar üçüncü şəxslərə ayrılmış torpaq sahələri ilə kəsişmə yaratmışdır. Bundan əlavə, kağız daşıyıcıda olan ilkin kadastr və yerquruluşu sənədlərinin təhlili zamanı “xxxx” şirkətinə ayrılmış torpaq sahəsinin faktiki yerləşməsinin üçüncü şəxslərə ayrılmış torpaq sahələrinin arxa hissəsində yerləşdiyi müəyyən edilmişdir.
32. Göründüyü kimi, mütəxəssis izahatları və iş materiallarında olan rəy bir-birini təsdiq edir və mübahisənin mahiyyət etibarilə hüquqi mübahisədən deyil, koordinatların elektron bazaya yanlış və texniki səhv nəticəsində işlənilməsindən qaynaqlandığını göstərir. Beləliklə, mübahisəli torpaq sahələri üzrə üst-üstə düşmə halının hüquqi əsasla deyil, məhz texniki xarakterli səhvlə bağlı olduğu müəyyən edilir.
33. Kollegiya tərəfindən daha sonra işin hərtərəfli, obyektiv və ədalətli araşdırılmasının təmin edilməsi ilə əlaqədar “xxxx” şirkətinin adına Azərbaycan Respublikasının xxxx Xidmətinin Ucar rayon Ərazi İdarəsində ##.##.2008-ci il tarixdə ************ reyestr nömrəsi və ********** qeydiyyat nömrəsi ilə dövlət qeydiyyatına alınmış torpaq sahəsinin, MH seriyalı ******* nömrəli çıxarışının koordinatları barədə məlumatların; Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2014-cü il tarixli ** saylı, ##.##.2012-ci il tarixli ** saylı, ##.##.2016-cı il tarixli ** saylı qərarlarına əsasən təsdiqlənmiş və üçüncü şəxslərə ayrılmış torpaq sahələrinin koordinatları barədə məlumatların; üçüncü şəxs2 verilmiş 0.006 ha torpaq sahəsi üzrə ##.##.2014-cü il tarixli ************ reyestr nömrəsi ilə çıxarışın və üçüncü şəxs1 verilmiş 0.02 ha torpaq sahəsi üzrə ##.##.2017-ci il tarixli ************ reyestr nömrəsi ilə çıxarışın koordinatları barədə məlumatların,“xxxx” şirkətinə sahibkarlıq məqsədi ilə satılmış torpaq sahəsinin ilkin torpaq ayırma sənədlərindəki koordinatları ilə xxxx Xidmətinin Ucar rayon Ərazi İdarəsində ##.##.2008-ci il tarixdə ************ reyestr nömrəsi və ********** qeydiyyat nömrəsi ilə dövlət qeydiyyatına alınmış torpaq sahəsinin, MH seriyalı ******* nömrəli çıxarışının plan ölçüsü koordinatları arasında fərq olub-olmaması və fərq olduğu halda səbəbləri barədə məlumatların əldə edilməsi məqsədilə xxxx publik hüquqi şəxsinə sorğu ünvanlanmışdır.
34. xxxx publik hüquqi şəxsinin # #### 2026-cı il tarixli *-**-*-**/*-***/**** saylı sorğuya cavab məktubuna əlavə edilmiş mütəxəssis rəyində aşağıdakılar bildirilmişdir: - Zərdab bələdiyyəsinin ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı qərarı ilə “xxxx” firmasına sahibkarlıq məqsədilə satılmış 0.10 ha torpaq sahəsi ilə bağlı ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Zərdab rayon şöbəsinin müdiri tərəfindən təsdiq edilmiş 90501004000027 (blank nömrəsi AN 006537) kadastr Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədində əks olunan koordinatların düşdüyü torpaq sahəsi müəyyən edilmişdir. - “xxxx” şirkətinin adına ##.##.2008-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəsi, ************ reyestr nömrəsi ilə dövlət qeydiyyatına alınmış torpaq sahəsinin, MH seriyalı ******* nömrəli xxxxndən çıxarışın ##.##.2008-ci il tarixli AA****** nömrəli Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədində göstərilən koordinatların düşdüyü torpaq sahəsi müəyyən edilmişdir. - Zərdab bələdiyyəsinin ## ##### 2017-ci il tarixli ** saylı qərarı əsasında tərtib edilmiş 0.006 ha torpaq sahəsinin müayinə baxış aktının torpaq sahəsinin planında əks olunan koordinatlar ************ reyestr nömrəli çıxarışla üçüncü şəxs2 mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmış 0.006 ha torpaq sahəsi ilə bağlı tərtib edilmiş A№ ****** nömrəli Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi eyni ərazidə yerləşir. - Zərdab bələdiyyəsinin ## ####### 2012-ci il tarixli ** saylı qərarı əsasında 0.0050 ha torpaq sahəsinə ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən tərtib edilmiş 90501004000365 kadastr nömrəli (blank nömrəsi A№ ******) Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədində əks olunan koordinatlar və ************ reyestr nömrəli çıxarışla X6 mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmış 0.0050 ha torpaq sahəsi ilə bağlı tərtib edilmiş ##.##.2014-cü il tarixli Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi eyni ərazidə yerləşir. - Zərdab bələdiyyəsinin ## ####### 2014-cü il tarixli ** saylı qərarı əsasında 0.007 ha torpaq sahəsinə ləğv edilmiş Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən tərtib edilmiş 90501004000474 kadastr nömrəli (blank nömrəsi A№******) Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədində əks olunan koordinatlar və Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2015-ci il tarixli ** saylı qərarı əsasında tərtib edilmiş 0.013 ha torpaq sahəsinin müayinə baxış aktının torpaq sahəsinin planında əks olunan koordinatlar ************ reyestr nömrəli çıxarışla üçüncü şəxs1 Əliyar qızının mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmış 0.02 ha torpaq sahəsi ilə bağlı tərtib edilmiş A№****** nömrəli Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədində əks olunan koordinatlarla müəyyən edilən 0.02 ha torpaq sahəsi ilə üst-üstə düşür. - üçüncü şəxs2 0.006 ha torpaq sahəsi üzrə ##.##.2018-ci il tarixli ************ reyestr nömrəsi çıxarışın, həmçinin çıxarışa əlavə edilmiş A№****** nömrəli plan və ölçü sənədinin və üçüncü şəxs1 0.02 ha torpaq sahəsi üzrə ##.##.2017-ci il tarixli ************ reyestr nömrəsi ilə çıxarışın, həmçinin çıxarışa əlavə edilmiş A№****** nömrəli plan və ölçü sənədinin koordinatları təqdim edilir. - Zərdab bələdiyyəsinin ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı qərarı ilə “xxxx” firmasına sahibkarlıq məqsədilə satılmış 0.10 ha torpaq sahəsinin 90501004000027 (blank nömrəsi AN 006537) kadastr Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədində əks olunan koordinatlar ##.##.2008-ci il tarixdə ************ reyestr nömrəsi və ********** qeydiyyat nömrəsi ilə dövlət qeydiyyatına alınmış torpaq sahəsi ilə bağlı ##.##.2008-ci il tarixli AA****** nömrəli Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədində əks olunan koordinatlar ilə üst-üstə düşmür. - Əlavə olaraq bildirirlər ki, ************ reyestr nömrəli çıxarış idarənin elektron baza məlumatlarında iki ayrı ərazidə göstərilmişdir. - ************ reyestr nömrəli çıxarışla “xxxx” firmasının mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmış 0.10 ha torpaq sahəsi idarənin elektron baza məlumatlarında Zərdab bələdiyyəsinin ## ### 2003-cü il tarixli ** saylı qərarı ilə “xxxx” firmasına sahibkarlıq məqsədilə satılmış 0.10 ha torpaq sahəsinə ləğv edilmiş DTXK tərəfindən tərtib edilmiş 90501004000027 (blank nömrəsi AN 006537) koordinatlarla üst üstə düşür. Lakin ************ reyestr nömrəli çıxarışın elektron baza məlumatlarında digər yerləşmə vəziyyəti, o cümlədən AA****** nömrəli Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədində əks olunan koordinatlar 90501004000027 (blank nömrəsi AN 006537) plan ölçü sənədi ilə üst-üstə düşmür və ************ reyestr nömrəli çıxarışla üçüncü şəxs2 mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmış 0.006 ha torpaq sahəsi ilə və ************ reyestr nömrəli çıxarışla üçüncü şəxs1 Əliyar qızının mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmış 0.02 ha torpaq sahəsi ilə və ************ retestr nömrəli çıxarışla X6 mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmış 0.0050 ha torpaq sahəsi ilə üst-üstə düşməsi müəyyən edilmişdir. - Məlumat üçun qeyd edirlər ki, arxiv qovluğu araşdırılarkən "xxxx" firmasına sahibkarlıq məqsədilə satılmış 0.10 ha torpaq sahəsinə ##.##.2008-ci il tarixli təqdim edilmiş ************ reyestr nömrəli plan ölçü sənədində mövcud koordinatların texniki səhv olaraq işlənilməsi məlum olmuşdur. Belə ki,"xxxx“ şirkətinə ayrılmış torpaq sahələrinə Zərdab bələdiyyəsinin çıxardığı ##.##.2003-cü il tarixli ** saylı qərarında və ləğv edilmiş DTXK-nın Zərdab rayon şöbəsi, Zərdab bələdiyyəsi və “xxxx“ şirkəti tərəfindən təsdiq edilmiş ##.##.2003-cü il tarixli akta əsasən həmin torpaq sahəsinin mövcud olan yoldan 20.0 m məsafə saxlanılması nəzərdə tutulmuşdur. - Həmçinin, ************ reyestr nömrəli plan ölçü sənədinin tərtib edilməsi üçün “xxxx” şirkəti tərəfindən təqdim edilmiş huquqmüəyyənedici sənəd qismində Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2003-cü il tarixli ** saylı qərarı əsasında Ləğv edilmiş DTXK-nın Zərdab rayon şöbəsi tərəfindən təsdiq və tərtib edilmiş AN****** nömrəli kadastr planındakı mövcud koordinatlarında elektron baza məlumatlarına uyğun olması müəyyən edilmişdir. - Arxiv məlumatlarına istinad edilərkən “xxxx” şirkətinin mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmış 0.10 ha torpaq sahəsinə təqdim edilmiş AA****** nömrəli Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədində mövcud koordinatların texniki bazasının olmaması məlum olmuşdur.
35. Bundan başqa, iş materiallarında olan tədqiqat obyektinə yerli baxışın nəticələrinə dair protokoldan görünür ki, mütəxəssislərlə birgə iddiaçıya ayrılmış ilkin torpaqayırma sənədləri (##.##.2003-cü il tarixli akt və yerquruluşu planı) əsasında yerquruluşu planında göstərilən süd zavodu və stadion, o cümlədən magistral yol oriyent olaraq götürülməklə, mövcud yoldan 20 m. məsafə və torpaq yola paralel yerləşmə vəzyyəti nəzərə alınmaqla 0,10 ha və 1,9 ha torpaq sahələrinin naturada yeri müəyyən edilmiş, 0,10 ha və 1,9 ha torpaq sahələri bitişik olduğundan naturada yeri müəyyən edilmiş 1000 kv.m torpaq sahəsinin magistral yoldan 20 m məsafəsi və torpaq yola paralel yerləşmə vəziyyəti nəzərə alınmaqla döngə nöqtələrinin koordinatları mütəxəssis tərəfindən götürülmüşdür. - Müəyyən edilmişdir ki, iddiaçıya naturada ayrılması müəyyən edilən 0,10 ha torpaq sahəsinin qarşısında (magistral yolla 20 m. məsafə saxlanmış zolaqda) qeyri-yaşayış binası inşa edilmişdir və sahibkarlıq məqsədi (tikinti mallarının satışı) ilə istifadə olunur. Həmin tikilinin arxasında yerləşən mişar daşı ilə qismən hasarlanmış və tikinti materiallarının saxlandığı yardımçı sahə iddiaçıya ayrılmış 1000 kv.m torpaq sahəsinin hüdudları daxilindədir. Bundan sonra cavabdeh orqanın inzibati binasında elektron bazaya baxış keçirilməklə yerli baxış davam etdirilmişdir. - Mütəxəssis tərəfindən elektron baza açılaraq iddiaçının və üçüncü şəxsin adına tərtib edilmiş sənədlərin yerləşmə vəziyyəti və koordinatları, o cümlədən yerli baxış zamanı naturada yeri müəyyən edilmiş torpaq sahəsinin koordinatları əsasında mübahisəli ərazinin ortofoto xəritəsindən çıxarışı müqayisəli təqdim edilmişdir. - Müəyyən edilmişdir ki, köhnə və yeni tərtib edilmiş elektron xəritələrdə magistral yolun eni 12 metrdir. Naturada yeri müəyyən edilmiş 0,10 ha və 1,9 ha torpaq sahələri A****** №-li və AA****** №-li “torpaq sahəsinin planı və ölçüsü” sənədləri ilə qismən üst-üstə düşür. - 0,10 ha torpaq sahəsinə dair tərtib edilmiş çıxarış və plan ölçü sənədinin elektron bazada yerləşmə vəziyyəti magistral yolun birbaşa yaxınlığındadır və ilkin yerquruluşu planında və aktda göstərilən yoldan 20 m məsafə tələbi nəzərə alınmamışdır. Yəni, iddiaçının mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatını təsdiq edən çıxarış və onun plan-ölçü sənədinin koordinatları ilkin torpaqayrıma sənədinə uyğun olmamaqla yoldan 20 m zolaq saxlanılması nəzərdə tutulan əraziyə işlənmişdir. - Üçüncü şəxslərə aid ilkin plan-ölçü sənədlərinin elektron bazada yerləşmə vəziyyəti yoxlandıqda müəyyən edilmişdir ki, 50 kv.m torpaq sahəsinə dair tərtib edilmiş A****** saylı plan- ölçü sənədi ilə ##.##.2014-cü il tarixdə tərtib edilmiş plan-ölçü sənədi üst-üstə düşür. - Həmçinin 0,02 ha torpaq sahəsinə dair ##.##.2017-ci il tarixli, A****** nömrəli planölçü sənədinin ##.##.2015-ci il tarixli plan-ölçü sənədində göstərilən torpaq sahəsi ilə eyni ərazi olması müəyyən edilmişdir.
36. Kollegiya iş materiallarını, apellyasiya şikayətlərinin dəlillərini, tərəflərin izahatlarını və iş üzrə əldə edilmiş əlavə sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə işin müəyyən edilmiş faktiki hallarına və tətbiq edilməli maddi hüquq normalarına uyğun olmamış, iş üzrə əsas əhəmiyyət kəsb edən texniki və kadastr xarakterli hallar tam araşdırılmadan, iddianın təmin edilməsi qənaətinə gəlmişdir.
37. Belə ki, xxxx publik hüquqi şəxsinin ##.##.2026-cı il tarixli *-**-*-**/*-***/**** saylı məktubuna əlavə edilmiş mütəxəssis rəyindən müəyyən olunur ki, xxxx şirkətinə ayrılmış 0,10 ha torpaq sahəsinin ilkin torpaqayırma sənədlərində göstərilmiş koordinatları ilə həmin torpaq sahəsinə dair sonradan tərtib edilmiş ##.##.2008-ci il tarixli AA****** nömrəli plan-ölçü sənədində əks olunmuş koordinatlar üst-üstə düşmür. Mütəxəssis rəyində xüsusi olaraq göstərilmişdir ki, ilkin AN****** nömrəli kadastr planında əks olunmuş koordinatlar ilə sonradan elektron bazaya işlənmiş koordinatlar arasında fərqlilik mövcuddur.
38. Həmçinin mütəxəssis rəyindən görünür ki, ************ reyestr nömrəli çıxarış elektron baza məlumatlarında iki müxtəlif yerləşmə vəziyyətində əks olunmuşdur. Belə ki, həmin çıxarışın bir yerləşmə vəziyyəti ilkin torpaqayırma sənədlərində nəzərdə tutulmuş koordinatlarla uyğunluq təşkil etsə də, digər yerləşmə vəziyyəti, yəni AA****** nömrəli planölçü sənədində göstərilən koordinatlar ilkin AN****** nömrəli plan-ölçü sənədindəki koordinatlarla üst-üstə düşməmişdir. Kollegiya hesab edir ki, bu hal iş üzrə mübahisənin yaranmasının əsas səbəbinin məhz elektron baza məlumatlarında yol verilmiş texniki səhv olduğunu təsdiq edir.
39. Məhkəmə kollegiyası tərəfindən müəyyən edilən hal ondan ibarətdir ki, Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2003-cü il tarixli qərarı və həmin qərar əsasında tərtib olunmuş torpaqayırma sənədlərinə əsasən “xxxx” şirkətinə ayrılmış torpaq sahəsinin mövcud magistral yoldan 20 metr məsafədə yerləşməsi nəzərdə tutulmuşdur. Lakin sonradan tərtib edilmiş AA****** nömrəli plan-ölçü sənədində həmin məsafə tələbi nəzərə alınmamış, koordinatlar texniki əsas olmadan magistral yola yaxın hissəyə işlənilmişdir.
40. Göründüyü kimi, üçüncü şəxs2 və üçüncü şəxs1 sonradan ayrılmış torpaq sahələrinin “xxxx” şirkətinə dair elektron bazada yanlış yerləşdirilmiş plan-ölçü sənədi ilə üstüstə düşməsi cavabdeh bələdiyyənin qərarlarının qanunsuzluğu ilə deyil, qeydiyyat məlumatlarının texniki qaydada düzgün işlənilməməsi ilə bağlı olmuşdur. Kollegiya hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi həmin texniki xarakterli uyğunsuzluğu yanlış olaraq inzibati aktların qanunsuzluğu kimi qiymətləndirmişdir.
41. Kollegiya əlavə olaraq qeyd edir ki, mütəxəssis rəyində üçüncü şəxslərə məxsus torpaq sahələrinin hüquqmüəyyənedici sənədləri ilə onların dövlət qeydiyyatı sənədləri arasında ziddiyyətin mövcud olmadığı göstərilmişdir.
42. Belə ki, Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2012-ci il tarixli ** saylı qərarı əsasında tərtib edilmiş A****** nömrəli plan-ölçü sənədində əks olunmuş koordinatların üçüncü şəxs2 adına dövlət qeydiyyatına alınmış 0,0050 ha torpaq sahəsinə dair plan-ölçü sənədi ilə eyni ərazidə yerləşdiyi müəyyən edilmişdir.
43. Eyni qaydada, Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2014-cü il tarixli ** saylı qərarı əsasında ayrılmış torpaq sahəsinə dair koordinatların da üçüncü şəxs1 adına dövlət qeydiyyatına alınmış 0,02 ha torpaq sahəsinin plan-ölçü sənədindəki koordinatlarla uyğunluq təşkil etdiyi müəyyən olunmuşdur.
44. Beləliklə, iş üzrə əldə edilmiş mütəxəssis rəyi ilə təsdiq edilir ki, üçüncü şəxslərin torpaq sahələrinə dair hüquqmüəyyənedici sənədlər və dövlət qeydiyyatı sənədləri arasında texniki uyğunsuzluq mövcud olmamış, uyğunsuzluq yalnız “xxxx” şirkətinə dair sonradan elektron bazaya işlənmiş plan-ölçü sənədində yaranmışdır. Bu isə öz növbəsində mübahisənin əsas mənbəyinin cavabdeh bələdiyyənin qərarları deyil, qeydiyyat orqanının texniki fəaliyyəti ilə bağlı olduğunu göstərir.
45. Kollegiya hesab edir ki, apellyasiya şikayətlərində göstərilən dəlillər də iş üzrə müəyyən edilmiş hallarla eynilik təşkil edir.
46. Belə ki, üçüncü şəxslər apellyasiya şikayətlərində haqlı olaraq qeyd etmişlər ki, iddiaçının faktiki məqsədi bələdiyyə qərarlarının ləğvi deyil, dövlət qeydiyyatına alınmış digər mülkiyyət hüquqlarının dolayı qaydada mübahisələndirilməsidir. Halbuki iş materiallarından görünür ki, həmin torpaq sahələri qanunvericiliyin tələblərinə uyğun qaydada hərrac və müsabiqə prosedurları əsasında əldə edilmiş, sonradan isə dövlət qeydiyyatına alınaraq hüquqların dövlət reyestrində rəsmiləşdirilmişdir.
47. Həmçinin apellyasiya şikayətlərinin dəlillərindən görünür ki, hazırkı mübahisə ilə bağlı eyni torpaq sahələri üzrə əvvəllər mülki məhkəmə icraatı qaydasında da araşdırılmış, həmin iş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları qanuni qüvvəyə minmişdir. Belə ki, iddiaçı “xxxx” şirkəti cavabdehlər üçüncü şəxs1, üçüncü şəxs2, X4 və Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin ** saylı Ucar Ərazi İdarəsinə qarşı “çıxarışların etibarsız hesab edilməsi, alqı-satqı müqavilələrinin etibarsız sayılması, torpaq müsabiqəsinin nəticələrinin ləğvi, qanunsuz tikililərin sökülməsi və torpaq sahəsindən çıxarılma” tələblərinə dair iddia ilə məhkəməyə müraciət etmişdir.
48. Göründüyü kimi, həmin mülki iş üzrə iddia predmeti hazırkı inzibati iş üzrə mübahisələndirilən torpaq sahələri və həmin torpaq sahələrinə dair hüquqmüəyyənedici sənədlərlə birbaşa bağlı olmuşdur. Zərdab Rayon Məhkəməsinin ##.##.2023-cü il tarixli, *(***)-*/**** saylı qətnaməsi ilə iddia tələbi rədd edilmiş, daha sonra iddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası tərəfindən baxılmışdır.
49. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının ##.##.2024-cü il tarixli, *(***)- ***/**** saylı qətnaməsi ilə birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi qismən ləğv edilsə də, yekun nəticə etibarilə iddia tələbi yenidən rədd edilmişdir. Həmin qətnamə ilə Ağcabədi rayon Dövlət Notariat Kontorunun ##.##.2014-cü il tarixli *Ə-*** saylı alqı-satqı müqaviləsinin, Zərdab rayon Dövlət Notariat Kontorunun ##.##.2017-ci il tarixli *Ə-** saylı alqı-satqı müqaviləsinin, torpaq müsabiqəsinin nəticələrinə dair ##.##.2014-cü il tarixli ** nömrəli protokolun və şəhadətnamənin, eləcə də üçüncü şəxs2 adına verilmiş ##.##.2014-cü il tarixli ************ reyestr nömrəli çıxarışın və üçüncü şəxs1 adına verilmiş ##.##.2017-ci il tarixli ************ reyestr nömrəli çıxarışın etibarsız hesab edilməsi üçün hüquqi əsasların mövcud olmadığı müəyyən edilmişdir.
50. Kollegiya qeyd edir ki, həmin məhkəmə aktı ilə cavabdehlərin və üçüncü şəxslərin torpaq sahələrinə dair hüquqlarının hüquqmüəyyənedici sənədlər əsasında rəsmiləşdirildiyi, torpaq sahələrinin alqı-satqı və hərrac prosedurları əsasında əldə edildiyi, habelə həmin sənədlərin etibarsızlığını təsdiq edən mötəbər sübutların təqdim edilmədiyi nəticəsinə gəlinmişdir. Bununla yanaşı, “xxxx” şirkətinin torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun mövcudluğu cavabdehlərin və üçüncü şəxslərin sonradan əldə etdikləri hüquqların avtomatik qaydada qanunsuz hesab olunması üçün əsas kimi qiymətləndirilməmişdir.
51. Həmiçinin qeyd olunan iş üzrə istinad olunmuş Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin ## #### 2023-cü il tarixli, **/**** nömrəli ekspert rəyindən görünür ki, mütəxəssis rəyinə əsasən iddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri, Dörd Yol ərazisində yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatının aparılmasına əsas olmuş sənədlərdəki koordinatlara əsasən iddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri, Dörd Yol ərazisində yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsi, cavabdeh üçüncü şəxs1 məxsus Zərdab şəhəri Zərdab- Ağcəbədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.02 ha torpaq sahəsi və cavabdeh üçüncü şəxs2 məxsus Zərdab şəhəri Zərdab-Ağcəbədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.0050 ha torpaq sahəsinin arxa hissəsində yerləşməklə üst-üstə düşməsi halının mövcud olmadığı müəyyən olunmuşdur.
52. Mülki məhkəmə icraatı üzrə məhkəmə kollegiyası iddiaçının iddia tələbinin əsası kimi istinad etdiyi Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin ** saylı Ucar Ərazi İdarəsinin ## #### 2021-ci il tarixli, ************ nömrəli məktubu ilə bağlı qeyd etmişdir ki, həmin məktubda qeyd edilmiş iddiaçıya məxsus torpaq sahəsi ilə cavabdehlərin mülkiyyətlərində olan torpaq sahələrinin üst-üstə düşməsinə dair mövqe iş materiallarında olan eyni idarənin verdiyi ## ##### 2023- cü il tarixli mütəxəssis rəyi ilə təkzib edilmiş, tədqiqat aparmış ekspert də məhz mütəxəssisin ## ##### 2023-cü il tarixli rəyi ilə razılaşmış, ## ##### 2023-cü il tarixi mütəxəssis rəyində göstərilənlərlə eyni nəticəyə gəlinmiş ekspertiza rəyini vermişdir.
53. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, ekspert rəyi nəzərdən keçirilərkən müəyyən olunur ki, rəyin mötəbərliliyini şübhə altına alan hər hansı hal mövcud deyildir, iddiaçı bununla bağlı sübutlar təqdim etməmişdir. Məhkəmə kollegiyası izah edir ki, ekspert rəyi sübut növlərindən biri olmaqla, digər sübutlarla müqayisədə qabaqcadan müəyyən edilmiş üstünlüyə malik olmasa da, məhkəmənin qərardadı əsasında keçirilmiş ekspertiza rəyində əks olunan məlumatların həqiqiliyinə olan təminat kifayət qədər yüksəkdir. Bu baxımdan məhkəmə kollegiyası mübahisənin həllində əsaslandırılmış tədqiqatın nəticəsi üzrə verilmiş ekspert rəyinə mötəbər sübut kimi istinad edilməsini doğru hesab etmişdir.
54. Həmçinin, iddiaçı tərəf kollegiyaya vəsatət göndərərək birinci instansiya məhkəməsinin qərarında bələdiyyənin qərarının tarixində yol verilmiş yanlışlığın aradan qaldırılmasını xahiş etmişdir.
55. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, düzdür, iş materiallarında 50 kv.metr torpaq sahəsi üzərində Zərdab bələdiyyəsinin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair ##.##.2012-ci il tarixli ** saylı qərarı və həmin torpaq sahəsinin qeydə alınmasına dair ##.##.2014-cü il tarixli ** saylı qərarı mövcud olmuşdur. Daha sonra, Kollegiyasının iclasında iştirak edən bələdiyyənin nümayəndəsi qeyd etmişdir ki, işdə olan torpaq sahəsinin qeydə alınmasına dair ##.##.2014-cü il tarixli ** saylı qərarının tarixi və nömrəsi texniki səhv olaraq yazılmışdır. Odur ki, iddiaçı tərəfindən tələblə (##.##.2012-ci il tarixli ** saylı qərarın ləğvi) bağlı hər hansı yanlışlığa yol verilməmişdir. Ona görə də, vəsatətin təmin edilməsinə zərurət yoxdur.
56. Göründüyü kimi, iş materiallarının hərtərəfli və obyektiv araşdırılması nəticəsində mübahisəli torpaq sahələrinə dair qəbul edilmiş bələdiyyə qərarlarının ləğvini zəruri edən faktiki və hüquqi əsasların mövcudluğu müəyyən edilmir. Əksinə, iş üzrə toplanmış sübutlar, xüsusilə Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti xxxx publik hüquqi şəxsin mütəxəssis rəyi və həmin rəyi tərtib edən şəxslərin məhkəmə iclasında verdiyi izahatlar, mübahisənin mahiyyət etibarilə texniki xarakterli koordinat uyğunsuzluğundan qaynaqlandığını təsdiq edir.
57. Belə ki, cavabdeh inzibati orqanların mübahisələndirilən qərarlarının qanunvericiliyin tələblərinə zidd qəbul edilməsi, yaxud səlahiyyət hədlərinin aşılması ilə bağlı faktiki halları təsdiq edən sübutlar iş materiallarında mövcud deyildir. Əksinə, “xxxx” şirkətinə məxsus torpaq sahəsinə dair ilkin kadastr sənədləri ilə sonradan elektron bazada işlənilmiş plan-ölçü məlumatları arasında texniki xarakterli uyğunsuzluğun mövcudluğu müəyyən edilmişdir.
58. Həmçinin müəyyən olunur ki, üçüncü şəxslərə ayrılmış torpaq sahələri üzrə hüquqmüəyyənedici sənədlər qanunvericiliyə uyğun qaydada rəsmiləşdirilmiş, həmin sahələrin koordinatları ilkin yerquruluşu planları ilə uyğunluq təşkil etmişdir. Bu baxımdan, cavabdeh orqan tərəfindən qəbul edilmiş inzibati aktların qanunsuzluğu və ya etibarsızlığına əsas verən faktiki və hüquqi şərtlər təsdiqini tapmır.
59. Yekunda məhkəmə kollegiyasının qənaəti ondan ibarətdir ki, iddiaçı “xxxx” şirkətinə məxsus Zərdab şəhəri, Dörd Yol ərazisində yerləşən ************ reyestr nömrəli 0.10 ha torpaq sahəsi, cavabdeh üçüncü şəxs1 məxsus Zərdab şəhəri Zərdab- Ağcəbədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.02 ha torpaq sahəsi və cavabdeh üçüncü şəxs2 məxsus Zərdab şəhəri Zərdab-Ağcəbədi yolunun sağ tərəfində yerləşən 0.0050 ha torpaq sahəsinin arxa hissəsində yerləşməklə üst-üstə düşməsi halı mövcud deyil.
60. Beləliklə, yekun olaraq müəyyən edilir ki, bələdiyyə tərəfindən iddiaçıya magistral yoldan 20 metr zolaq qoyulmaqla 0.10 və 1.9 ha torpaq sahələri ayrıldıqdan sonra, həmin zolaq daxilində, yəni magistral yolla iddiaçıya ayrılmış torpaq sahəsi arasında qalan ərazidən 50 kv.m., 70 kv.m. və 130 kv.m. torpaq sahələri üçüncü şəxslərə satılmışdır.
61. Hazırda mübahisələndirilən qərarlardakı 50 kv.m., 70 kv.m. və 130 kv.m. torpaq sahələri məhz sözügedən zolaq daxilində magistral yolun kənarında yerləşən torpaq sahələridir.
62. Bununla belə qeydiyyat orqanı iddiaçıya məxsus sənədlərin elektron bazada yerləşmə vəziyyətini üçüncü şəxslərə satılmış 20 m zolaq daxilindəki əraziyə sürüşdürmüş, nəticədə iddiaçıya məxsus torpaq sahəsinin plan-ölçü sənədi ilə üçüncü şəxslərə aid torpaq sahələrinin üst-üstə düşməsi baş vermişdir. İddiaçıya məxsus torpaq sahəsinə dair tərtib edilmiş plan-ölçü sənədinin koordinatları naturada müəyyən edilmiş və bələdiyyə tərəfindən iddiaçıya faktiki ayrılmış torpaq sahəsinə uyğunlaşdırılacağı halda üst-üstə düşmə də, aradan qalxacaqdır.
63. Hazırkı, vəziyyətdə mübahisənin yaranması onunla bağlıdır ki, iddiaçı, bələdiyyə tərəfindən ona ayrılmış və naturada yeri müəyyən edilmiş torpaq sahəsini yox, müvafiq koordinatlarla elektron bazada göstərilən əraziyə uyğun olaraq torpaq sahəsinin ona məxsus olmasını iddia edir və bildirir ki, bir halda ki, qüvvədə olan çıxarışa əsasən koordinatlar elektron bazada magistral yola paralel qeyd olunub, deməli həmin torpaq sahəsi ona məxsusdur və üçüncü şəxslərə torpaq sahələri satıla bilməzdi.
64. Məhkəmə araşdırmaları nəticəsində də iddiaçının nümayəndəsinə bələdiyyə tərəfindən ayrılmış və naturada yeri müəyyən edilmiş torpaq sahəsinin yerləşmə vəziyyəti, həmçinin iddiaçı tərəfindən istinad olunan çıxarış və plan-ölçü sənədlərinin ilkin torpaqayırma sənədlərinə uyğun olmaması öz təsdiqini tapır.
65. İddiaçının nümayəndəsi məhz plan-ölçü sənədindəki koordinatlar əsasında müəyyən edilmiş torpaq sahəsini iddia etdiyini və həmin koordinatlarla üst-üstə düşən hissədə çıxarışların və bələdiyyə qərarlarının tərtibinin qanunsuz olduğunu bildirir.
66. Mübahisəli ərazinin naturada yerləşmə vəziyyətini əks etdirən ortofoto xəritəsindən çıxarışlar da tələb edilərək iş materiallarına əlavə edilmiş, nəticədə iddiaçı tərəfin dəlilləri öz təsdiqini tapmamışdır.
67. Göründüyü kimi, iş üzrə müəyyən edilmiş hallar iddia tələbinin təmin edilməsi üçün zəruri olan hüquqi əsasların mövcudluğunu istisna edir, mübahisələndirilən inzibati aktların qanunvericiliyə zidd olması müəyyən edilmir. Beləliklə, iddia tələbi onun əsasını təşkil edən hüquqi şərtlərə cavab vermədiyindən təmin edilə bilməz və birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə işin faktiki hallarına uyğun hesab olunmur.
68. Beləliklə, kollegiya belə nəticəyə gəlir ki, birinci instansiya məhkəməsi iş üzrə müəyyən edilmiş halları düzgün qiymətləndirməmiş, mübahisənin həqiqi səbəbini araşdırmadan Zərdab bələdiyyəsinin mübahisələndirilən qərarlarını qanunsuz hesab etmişdir. Halbuki iş materialları və mütəxəssis rəyi ilə müəyyən olunur ki, mübahisənin yaranma səbəbi “xxxx” şirkətinə dair ##.##.2008-ci il tarixli plan-ölçü sənədində koordinatların texniki səhv nəticəsində yanlış işlənilməsi olmuşdur.
69. Yuxarıda qeyd olunan işin hallarını, aparılan araşdırmanın nəticələrini nəzərə alaraq məhkəmə kollegiyası belə qənaətə gəlir ki, üçüncü şəxslərin apellyasiya şikayətləri əsaslıdır. Ona görə də birinci instansiya məhkəməsinin qərarı İPM-in 87.6-cı maddəsinə əsasən ləğv edilməli, iddia təmin edilməməlidir.
70. Yuxarıda göstərilənlərə və İPM-in 68, 69, 81.2, 87, 89, 90.1 və 94.1-ci maddələrinə əsasən məhkəmə kollegiyası
Qərara aldı
Üçüncü şəxs üçüncü şəxs1 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti qismən, digər üçüncü şəxs üçüncü şəxs2 və onun nümayəndəsi (vəkili) vəkil3 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti tam təmin edilsin. Şəki İnzibati Məhkəməsinin ## ###### 2025-ci il tarixli e-*-*(***)-***/**** nömrəli qərarı ləğv edilsin. İnzibati iş üzrə yeni qərar çıxarılaraq iddiaçı “xxxx” Şirkətinin cavabdeh Zərdab bələdiyyəsinə qarşı “130 kv.metr torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2016-cı il tarixli ** saylı, 50 kv.metr torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2012-ci il tarixli ** saylı və 70 kv.metr torpaq sahəsi üzərində bələdiyyənin mülkiyyət hüququnun qeydə alınmasına dair Zərdab bələdiyyəsinin ##.##.2014cü il tarixli ** saylı qərarının ləğv edilməsi” tələbinə dair iddiası təmin edilməsin. Üçüncü şəxs üçüncü şəxs1 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti qalan hissədə (iddia tələbinin mümkün sayılmaması hissəsində) təmin edilməsin. İnzibati məhkəmə icraatının iştirakçıları yalnız onların tələblərinin təmin olunmadığı hallarda şikayət vermək hüququna malikdirlər. Qərardan onun tam formada təqdim olunduğu gündən 1 (bir) ay müddətində Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyası vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qərarı ondan şikayətin verilmədiyi halda təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.