Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərardad — İş №2-1(112)-10352/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-10352/2021 24.12.2021 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Abdullayeva Aygün Abdulla qızının sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi X2 Ağa qızının katibliyi, İddiaçı, İddiaçı cavabdehlər Ləğvetmə prosesində olan QSC "xxxx" KB-yə və Ləğetmə prosesində olan QSC "xxxx" KB-nin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna qarşı borcun olmasına dair məlumatın silinməsi barədə iddia tələbinə dair inzibati işə ünvan 1 ünvanda məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı cavabdehlər Ləğvetmə prosesində olan QSC "xxxx" KB-yə və Ləğetmə prosesində olan QSC "xxxx" KB-nin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna qarşı 22.04.2014-cü il tarixli, 100/14/66750/14/1 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 2281.97 (iki min iki yüz səksən bir manat doxsan bir qəpik) manat məbləğində borcun olmasına dair məlumatların mərkəzləşdirilmiş kredit reyestrindən silinmsəi öhdəliyinin cavabdeh Ləğvetmə prosesində olan QSC "xxxx" KB-nın ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun üzərinə qoyulması barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, 2014-cü il tarixində ipoteka müqaviləsi üzrə ləğvetmə prosesində olan QSC "xxxx" KB ilə aralarında müqavilə bağlanmışdır. Həmin zaman ipoteka əsasında alınmış mənzilin təmiri üçün 22.04.2014-cu il tarixli, 100/ 14/66750/14/1 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 2500 (iki min beş yüz) manatlıq kart ona təqdim edilmişdir. Qeyd edir ki, o, həmin ipoteka müqaviləsi üzrə öhdəliklərini lazımi qaydada icra etmişdir. Həmin müqavilənin kredit ödənişləri ilə bağlı hər hansı bir problem mövcud deyildir. Lakin, təyinatı mənzilin təmiri olan 22.04.2014-cu il tarixli, 100/14/66750/14/1 saylı kredit müqaviləsi üzrə ödənişləri ödəməkdə çətinlik çəkmişdir. Nəzərə çatdır ki, bank qarşısında öhdəlik vaxtında yerinə yetirilmədiyi üçün 22.04.2014-cu il tarixli, 100/14/66750/14/1 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 2281.97 (iki min iki yüz səksən bir manat doxsan bir qəpik) manat məbləğində borcun məhkəmə qaydasında tutulması üçün QSC "xxxx" KB məhkəmədə iddia qaldırmışdır. Lakin, iddia müddəti ötürülüyü üçün məhkəmə iddia tələbini təmin etməyərək, iddia tələbinin rədd olunmasına dair 23.02.2021-ci il tarixli, 2(011)-216/2021 saylı qətnamə çıxarılmışdır. Odur ki, halhazırda borc üzrə öhdəliyi mövcud deyildir. Belə olduğu halda reyestrindən silinməsi öhdəliyi cavabdeh ləğv etmə prosesində olan QSC "xxxx" KB-in ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna həvalə edilməlidir. Hal-hazırda borc üzrə öhdəliyi mövcud olmadığı halda borca dair qeydlərin mərkəzləşmiş kredit reyestrində olması bir vətəndaş kimi ona maneələr yaradır, hüquqlarından istifadə etməsinə imkan vermir. Məhz bu səbəbdən də, tərəfindən 28.07.2021-ci il tarixində cavabdeh ləğv etmə prosesində olan QSC "xxxx" KB-nin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna müraciət olunmuş, borcun mərkəzləşmiş kredit reyestrindən silinməsini xahiş etmişdir. Lakin, cavabdeh tərəfindən borcun mərkəzləşmiş kredit reyestrindən silinməsi üzrə tələbindən imtina etmiş və 13.08.2021-ci il tarixli, 2m200802393 saylı imtina məktubu ona göndərilmişdir. Həmin imtina məktubunda borcun mərkəzləşmiş kredit reyestrindən silinməsi öhdəliyinin yalnızca məhkəmə qaydasında mümkün olduğunu, məhkəmə qərarı ilə cavabdehin üzərinə öhdəlik qoyulmaqla həyata keçirilə biləcəyi ona bildirilmişdir. Buna görə də, 22.04.2014-cu tarixli, 100/14/66750/14/1 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 2281.97 (iki min iki yüz nəksən bir manat doxsan bir qəpik) manat məbləğində borcun olmasına dair məlumatların mərkəzləşmiş kredit reyestrindən silinməsi öhdəliyinin cavabdeh ləğv etmə prosesində olan QSC “Bank Standart" KB-nin ləğvedcisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun üzərinə qoyulmasına dair qərarın qəbul edilməsi, hüquqlarının bərpa edilməsi üçün ədalət mühakiməsini həyata keçirən məhkəməyə müraciət edir. Bütün yuxarıda göstərilənləri əsas götürərək, hesab edir ki, onun Konstitusiya ilə qorunan hüquqları bərpa olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 45.4-cü maddəsinə əsasən iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. İş üzrə hazırlıq iclası 24.12.2021-ci il tarixə təyin edilmiş, məhkəmə iclasında məhkəmə iddianın mümkünlük məsələsini həll etməyi zəruri saymışdır. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək iddianın təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Tərəflərə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barəsində lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, cavabdehin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, məhkəmə iclasına gəlməməsinin səbəbi barəsində isə məhkəməyə hər hansı bir məlumat verməmişdir. Məhkəmə işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iddia ərizəsini və iş materiallarını nəzərdən keçirib hesab edir ki, iddia mümkün sayılmamalıdır. Məhkəmə ilk öncə qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, “İnzibati və mülki hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 10 aprel 2015-ci il tarixli 4 saylı qərarının 1-ci bəndinə əsasən, mübahisənin məhkəmə aidiyyəti müəyyənləşdirilərkən Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə «MPM») 24-26-cı və 30-cu maddələri, Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə «İPM») 2-ci maddəsi, habelə həmin Məcəllənin XV, XVİ, XVİİ və XVİİİ fəsillərinin aidiyyətlə bağlı müddəaları rəhbər tutulmalıdır. Həmin Qərarın 2-ci bəndinə əsasən, nəzərə alınmalıdır ki, mübahisənin məhkəmə aidiyyətinin müəyyən edilməsi üçün ilk növbədə mübahisənin tərəflərinin hüquqi vəziyyəti və onların arasındakı münasibətlərin ümumi (publik), yaxud xüsusi hüququn nizamasalma predmetinə aid olduğu müəyyən edilməlidir. Həmin Qərarın 3.1-ci bəndinə əsasən, xüsusi hüquq, onun subyektləri olan fiziki və hüquqi şəxslər arasında yaranan hüquq münasibətlərini tənzimləyir; xüsusi hüquq münasibətlərinin tərəfləri bərabər mövqedədir, onlar öz iradələrini ifadə etməkdə sərbəstdirlər və heç biri digərinə münasibətdə hakimiyyət səlahiyyətlərini tətbiq etmir. Ümumi (publik) hüquq isə, publik hakimiyyət daşıyıcıları (Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanları, onların yerli (struktur) və digər qurumları, bələdiyyələr, habelə qanuna əsasən inzibati akt qəbul etmək səlahiyyəti verilmiş hər hansı fiziki və ya hüquqi şəxs) ilə fiziki və ya hüquqi şəxslər arasında olan münasibətləri tənzimləyir. Bu münasibətlərdə inzibati orqan qanunla ona həvalə edilmiş inzibati funksiyanı yerinə yetirir və digər tərəfə münasibətdə hakimiyyət səlahiyyətlərini tətbiq edir. X1 3.2-ci bəndinə əsasən, inzibati hüquq münasibətlərində tərəflərdən ən azı biri «İnzibati icraat haqqında» Qanunun 2.0.1 və 3.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş mənada inzibati orqan olmalıdır. Göründüyü kimi, hazırkı iş üzrə istər inzibati məhkəmə icraatı qaydasında iddia tələbi irəli sürmüş iddiaçı, istərsə də, tələbin ona qarşı irəli sürüldüyü cavabdehlər “Ləğvetmə prosesində olan QSC "xxxx" KB və Ləğetmə prosesində olan QSC "xxxx" KBnin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondu inzibati orqan deyildirlər. Eləcə də, tərəflər arasındakı mübahisənin predmeti xüsusi hüquq sahəsinə aid olmaqla, xüsusi huququn (müqavilə öhdəlikləri) subyektləri olan fiziki və hüquqi şəxs arasında yaranan hüquq münasibətləri təşkil edir. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, iş üzrə tərəflər subyektiv tərkibinə görə inzibati orqan olmadığından, həmçinin mübahisənin predmetini xüsusi hüquq sahəsinə aid olan mübahisə təşkil etdiyindən, hazırki mübahisənin predmeti inzibati məhkəmə icraatına aid deyildir. Odur ki, İddiaçı iddia tələbinə inzibati icraat qaydasında baxılmasının mümkün olmaması (həm subyektiv tərkibinə görə, həm də, mübahisənin predmetinə görə) məhkəmə tərəfindən müəyyən olunduğundan, iddia mümkün sayılmamalıdır. “İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 10 aprel 2015-ci il tarixli 5 saylı qərarında qeyd edilmişdir ki, mümkünlük şərtləri iddiaya mahiyyəti üzrə baxmağa imkan verən şərtlərin mövcudluğunun yoxlanılmasını nəzərdə tutur. Ona görə də, iddianın mümkünlüyü həmişə onun əsaslılığının yoxlanılmasından əvvəl aparılan hüquqi dəyərləndirmədir. Mümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu məhkəmə tərəflərin bildirməsindən asılı olmayaraq özünün xidməti vəzifəsinə görə yoxlamalıdır. İddianın mümkünlük şərtləri icraatın bütün mərhələlərində yoxlanılmalı, həmin şərtlər mübahisənin mahiyyəti üzrə qərar çıxarıldığı anda mövcud olmalıdırlar. İPM-də nəzərdə tutulmuş mümkünlük şərtləri ilə yanaşı ayrı-ayrı iddia növləri üzrə tələb olunan mümkünlük şərtlərinin (məsələn, məcburetmə, öhdəliyin icrası və vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi haqqında iddialarda iddiaçının müvafiq ərizə ilə əvvəlcə inzibati orqana müraciət etməsi, iddianın verilməsi müddətinə əməl olunması və s.) də mövcudluğu yoxlanılmalıdır. Həmin Qərarın 17-ci bəndində qeyd edilmişdir ki, mülki və ya cinayət məhkəmə icraatı qaydasında, habelə inzibati xətalara dair işlər üzrə icraat qaydasında baxılmalı olan mübahisələrə dair iddialar mümkün sayılmamalı, iddiaçıya aidiyyəti üzrə səlahiyyətli məhkəməyə (yaxud, inzibati xətalara dair işlər üzrə icraat qaydasında işlərə baxmaq səlahiyyəti olan orqana) müraciət etmək hüququ izah olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin iddianın mümkünlüyünü müəyyən edən 35.1-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. Qanunvericiliyin tələbinə əsasən, istənilən növ inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı olan iddia yalnız onun mümkünlüyü haqqında şərt yerinə yetirildiyi halda yolveriləndir. İddianın məhkəmə tərəfindən mümkün sayılması üçün vacib şərtlərtərəfin məhkəməyə müraciət etməsinə əsas verən mübahisənin mövcudluğu, tələbin iddia müddətinə dair normalara riayət edilməklə və iddiaya cavab verməli olan inzibati orqana qarşı yönəlməsi, iddianın subyektiv hüquqa malik olan şəxs tərəfindən verilməsi, iddiaçının pozulması ehtimal olunan subyektiv hüququnun mövcudluğunun konstitusiyadan, ümumi (publik) hüquq sahəsində qüvvədə olan qanunlardan və qanun qüvvəli aktlardan irəli gəlməsidir. Göstərilənlərə əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2, 35, 80, 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə QƏRARA ALDİ: İddiaçı iddiası mümkün sayılmasın. İddiaçıya müvafiq iddia ərizəsi ilə ümumi (rayon) məhkəməsinə müraciət etmək hüququ izah edilsin. Qərardaddan onun təqdim olunduğu vaxtdan 10 (on) gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına şikayət verilə bilər. Hakim Aygün Abdullayeva