Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-10723/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-10723/2021 21.12.2021 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ X14 Oruczadənin sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Yasəmən Fərman qızı Cəfərovanın katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri Sabunçu rayon Polis İdarəsinə qarşı “pasport qeydiyyatına alınması” tələbinə dair iddiası üzrə inzibati işə Bakı İnzibati Məhkəməsinin binasında (Bakı şəhəri, N.Vəzirov küçəsi, 56) şifahi, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri, Sabunçu rayon polis idarəsinə qarşı “qeydiyyata alınma” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, himayəsində olan iki azyaşlı övladları - 01.06.2011-ci il təvəllüdlü X5 və 11.01.2016-cı il təvəllüdlü X3 ilə birlikdə Bakı şəhəri, Sabunçu rayon Polis İdarəsinin inzibati binasına pasport qeydiyyatına alınmaqları və şəxsiyyət vəsiqələri ilə təmin edilmələri vəzifəsinin cavabdeh Bakı şəhəri Sabunçu rayon Polis İdarəsinin Qeydiyyat və X9 həvalə edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – İPM) 45.4-cü maddəsinə görə iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. Daha sonra iddiaçı iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə müraciət edərək 01.06.2011-ci il təvəllüdlü X6 və 11.01.2016-cı il təvəllüdlü X1 onunla birlikdə Bakı şəhəri, Sabunçu rayon Polis İdarəsinin inzibati binasına pasport qeydiyyatına alınmaları öhdəliyinin cavabdeh Bakı şəhəri Sabunçu rayon Polis İdarəsinin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)- 10723/2021 nömrəli 05 oktyabr 2021-ci il tarixli qərardadı ilə ərizə icraata qəbul edilmişdir. İddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduqdan sonra İPM-in 49-cu maddəsinə uyğun olaraq işin hazırlıq icraatına başlanılmış və həmin Məcəllənin 47-ci maddəsinə uyğun olaraq, məhkəmənin sərəncamı ilə iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərin surəti cavabdeh inzibati orqana təqdim edilmiş və cavabdehdən iddia ilə bağlı yazılı münasibət (etiraz) bildirilməsi tələb olunmuş, lakin hər hansı bir münasibət (etiraz) bildirilməmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, o 21.10.2008-ci il tarixdə X7 ilə rəsmi nikaha daxil olmuş və həmin vaxtdan keçmiş qaynatası R.Balamirzəyevin xüsusi mülkiyyətində olan evə köçmüşdür. Bu nikahdan 01.06.2011-ci il tarixdə Ramiz adlı, 11.01,2016-ci il tarixdə Zərifə adlı iki uşaqları olmuşdur. Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin 10 sentyabr 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə onlar arasında olan nikah pozulmuşdur. Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin 23 yanvar 2020-ci il tarixli 2(005)- 503/2020 saylı qətnaməsi ilə o himayəsində olan uşaqları -01 iyun 2011-ci il təvəllüdlü X8 və 11 yanvar 2016-cı il təvəllüdlü X4 ilə birlikdə, cehiz əşyaları da daxil olmaqla X2 mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Əliyar Əliyev küçəsi, 19A nömrəli evin 21 nömrəli mənzilindən çıxarılması və onların həmin mənzildən istifadə hüquqları itirilməsi qət edilmişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 2(103)-3945/2020 nömrəli iş üzrə 16 iyun 2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə cavabdeh İddiaçı apellyasiya şikayəti qismən təmin edilərək, Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin 23.01,2020-cı il tarixli, 2(005)-503/2020 nömrəli qətnaməsi cavabdeh İddiaçı Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Əliyar Əliyev küçəsi, 19A nömrəli evin 21 nömrəli mənzilindən istifadə hüququnun itirilməsi hissəsində ləğv edilərək, qətnamə qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Beləliklə, qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi icra edilmiş və o qeydiyyatda olduğu ünvandan pasport qeydiyyatından çıxarılmışdır. Daha sonra iddiaçı cavabdeh orqana Bakı şəhəri Sabunçu rayon Polis İdarəsinin inzibati binasına qeydiyyata alınması üçün müraciət etsə də, bundan imtina edilmişdir. İddiaçı imtinanın əsassız olduğunu bildirərək iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə qanunla müəyyən olunmuş qaydada xəbərdar olunmuş cavabdeh Bakı şəhəri Sabunçu rayon Polis İdarəsi nümayəndəsinin məhkəmə iclasında iştirakını təmin etməmiş, məktubla müraciət edərək məhkəmə iclasının onların iştirakı olmadan keçirilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə İPM-nin 62.3-cü maddəsinə əsasən cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə mahiyyəti üzrə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak etmiş iddiaçı hal-hazırda iki uşağı ilə birlikdə heç bir ünvanda qeydiyyatda olmadıqlarını, Sabunçu rayonu ərazisində yaşadıqlarını, bu səbəbdən də bir sıra problemlərlə üzləşdiyini bildirərək iddia tələbinin təmin edilərək bu barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iddiaçının izahatını dinləyərək və iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. İddianın mümkünlüyü: İddia mümkün iddiadır. Belə ki, baxılması inzibati məhkəmələrin səlahiyyətinə (İPM-nin 1.1, 2.1 və 2.2.3-cü maddələri) aid olan öhdəliyin icrası haqqında iddiaya inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalıdır. İddiaçı cavabdeh orqanın bu hərəkətinin İPM-in 35.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş mənada onun hüquqlarını pozduğunu iddia edə bilərlər. İddianın xüsusi mümkünlük şərti də təmin olunmuşdur. Bu növ iddianın xüsusi mümkünlük şərti iddiaçının əvvəlcədən eyni məzmunlu tələblə inzibati orqana müraciət edib-etməməsidir. İddiaçı hazırki tələblə əvvəlcədən cavabdeh orqana müraciət etmiş, sonuncu bundan imtina etdiyindən hazırki məhkəmə mübahisəsi yaranmışdır. İddianın əsaslılığı : İddia mümkün olmaqla yanaşı, həm də əsaslıdır. Məhkəmə gəldiyi nəticəni aşağıdakı sübutlarla əsaslandırır: İş materiallarında olan; Bakı şəhəri, Sabunçu rayon Polis İdarəsi tərəfindən iddiaçıya ünvanlanmış 09.09.2021-ci il tarixli imtina məktubundan görünür ki, yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmaq üçün müvafiq qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş sənədlər təqdim olunmadığından iddiaçının qeydiyyata alınmasından imtina edilmişdir. Bakı şəhəri, Sabunçu rayon Polis İdarəsi tərəfindən Məhkəmənin müvafiq sorğusuna cavab olaraq göndərilmiş 30.11.2021-ci il tarixli nömrəli sorğuya cavab məktubundan görünür ki, İddiaçı 24.08.2009-cu il tarixdən ünvan 3 ünvanında qeydiyyatda olmuş, 16.06.2021-ci il tarixdə qeydiyyatdan çıxmış, 11.01.2016-cı il təvəllüdlü X4 11.04.2017-ci il tarixdən Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Əliyar Əliyev küçəsi, ev 19a, mənzil 21-də qeydiyyatda olmuş, 09.07.2021-ci il tarixdə qeydiyyatdan çıxmış, 01.06.2011-ci il təvəllüdlü X6 23.11.2012-ci il tarixdən Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Əliyar Əliyev küçəsi, ev 19a, mənzil 21-də qeydiyyatda olmuş, 09.07.2021-ci il tarixdə isə yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxmışdır. Məhkəmə, qənaətini əsaslandırmaq üçün mövcud qanunvericiliyin aşağıda qeyd olunan normalarını diqqətə çəkir: Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 24-cü maddəsinə əsasən hər kəsin doğulduğu andan toxunulmaz, pozulmaz və ayrılmaz hüquqları və azadlıqları vardır. Hüquqlar və azadlıqlar hər kəsin cəmiyyət və başqa şəxslər qarşısında məsuliyyətini və vəzifələrini də əhatə edir. Konstitusiyanın 28-ci maddəsinə görə qanuni surətdə Azərbaycan Respublikasınıın ərazisində olan hər kəs sərbəst hərəkət edə bilər, özünə yaşayış yeri seçə bilər və Azərbaycan Respublikasının ərazisindən kənara gedə bilər. Konstitusiyanın 52-ci maddəsinə görə Azərbaycan dövlətinə mənsub olan, onun siyasi və hüquqi bağlılığı, habelə qarşılıqlı hüquq və vəzifələri olan şəxs Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır. Azərbaycan Respublikasının ərazisində və ya Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarından doğulmuş şəxs Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır. İddia tələbinin hüquqi əsasını “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun normaları təşkil edir. Qeyd olunan Qanunun 2-ci maddəsinə əsasən şəxsin yaşayış yeri — tam həcmdə fəaliyyət qabiliyyətli şəxsin mülkiyyətçi kimi icarə və kirayə müqaviləsi üzrə, yaxud Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər əsaslarla daimi və ya daha çox yaşadığı ev, mənzil, xidməti yaşayış sahəsi, yataqxana, ahıllar və əlilliyi olan şəxslər, o cümlədən sağlamlıq imkanları məhdud 18 yaşınadək uşaqlar üçün sosial xidmət müəssisələri, xüsusi təhsil müəssisələri və digər bu kimi yaşayış yerləri başa düşülür. Şəxsin olduğu yer — onun yaşayış yeri sayılmayan, müvəqqəti yaşadığı mehmanxana, sanatoriya, istirahət evi, pansionat, kempinq, turist bazası, xəstəxana və digər belə ictimai yerlər, habelə yaşayış binası (özünün, qohumunun, tanışının və b.) başa düşülür. Qeydiyyata almanın məhdudlaşdırılması halları “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 8-ci maddəsində dəqiq göstərilmişdir: 1) bu Qanunda göstərilən müvafiq sənədlər təqdim edilmədikdə; 2) bu Qanunun 4-cü maddəsində müəyyən edilmiş əsaslar üzrə qeydiyyatın məhdudlaşdırılması nəzərdə tutulduğu hallarda; 3) şəxsin qeydiyyata alınacağı halda (Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsinə əsasən ailə üzvü kimi yaşayış sahəsinə köçürüldüyü hallar istisna olmaqla), həmin yaşayış sahəsində yaşayan şəxslərin hər birinə Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsinin 40-cı maddəsində müəyyən edilmiş mənzil normasından az yaşayış sahəsi düşdükdə; 4) şəxsin qeydiyyata alınmaq istədiyi ev (yaşayış sahəsi) uçmaq qorxusu altında olduqda müvafiq icra hakimiyyəti orqanları şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmasından imtina edir. Məhkəmə qeyd edir ki, müvafiq qanunvericiliyə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər (bundan sonra şəxslər) Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyata alınmalıdırlar. Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyatın məqsədi Azərbaycan Respublikasında yaşayan şəxslərin uçota alınması, onların başqa şəxslər, dövlət və cəmiyyət qarşısında vəzifələrinin icra edilməsi, insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının həyata keçirilməsi (sosial müdafiə, pensiya təminatı, hərbi xidmətə çağırış, məhkəmə qərarlarının icrası və s.) üçün zəruri şərait yaratmaqdır. Həmçinin Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 09.04.2003-cü il tarixli, 55 s nömrəli sərəncamında qeyd edilir ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 5-ci maddəsinin və “Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının şəxsiyyət vəsiqəsi nümunəsinin təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə təsdiq edilmiş “Şəxsiyyət vəsiqəsinin təsvirinin müddəalarının şərh olunması barədə 2003cü il 31 yanvar tarixli qərarının 3-cü bəndinin icrasının təmin edilməsi məqsədilə: Yaşayış yeri olmayan Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının Daxili İşlər Nazirliyinin şəxsiyyət vəsiqəsi verən müvafiq orqanının ünvanı üzrə qeydiyyatdan keçirilməsi və onlara şəxsiyyət vəsiqəsi fərdiləşdirilərkən şəxsiyyət vəsiqəsinin “yaşayış yeri” bölməsində həmin ünvanın şərti olaraq göstərilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Ədliyyə Nazirliyi ilə razılaşdırılmış təklifi qəbul edilsin. “İnzibati İcraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 24.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati orqan inzibati icraat zamanı işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmağa borcludur. Həmin Qanunun 24.3-cü maddəsinə əsasən, inzibati icraat zamanı işin bütün hallarının araşdırılması inzibati orqanın xidməti vəzifəsindən irəli gəlir. Araşdırmanın üsulu və həcmi inzibati orqan tərəfindən müəyyən edilir. İnzibati orqan maraqlı şəxslərin izahatları ilə və təqdim etdiyi sübutlarla bağlı deyildir. Həmin Qanunun 24.4-cü maddəsinə əsasən, təqdim olunmuş sübutlar yetərli olmadıqda, inzibati orqan öz təşəbbüsü ilə əlavə sübutlar toplamağa borcludur. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 58.7-ci maddəsinə əsasən, sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. Həmin Məcəllənin 68.1-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Həmin Məcəllənin 68.2-ci maddəsinin tələbinə əsasən, məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Qeyd edilənlərə əsasən, Məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin olunmalı, İddiaçı, 01.06.2011-ci il təvəllüdlü X2 və 11.01.2016-cı il təvəllüdlü X1 Bakı şəhəri, Sabunçu rayon Polis İdarəsinin ünvanı üzrə qeydiyyata alınması vəzifəsi cavabdeh Bakı şəhər Sabunçu rayon Polis İdarəsinə həvalə edilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 68, 69 və 85.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, Məhkəmə qərara aldı: İddia təmin edilsin. İddiaçı və onun 2 uşağı 01.06.2011-ci il təvəllüdlü X2 və 11.01.2016-cı il təvəllüdlü X1 Bakı şəhəri, Sabunçu rayon Polis İdarəsinin ünvanı üzrə qeydiyyata alınması vəzifəsi cavabdeh Bakı şəhər Sabunçu rayon Polis İdarəsinə həvalə edilsin. Qərardan təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi 540-cı məhəllə) apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qərardan apellyasiya şikayəti verilmədiyi halda təqdim olunduğu gündən 30 gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Aytən Oruczadə