Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-1166/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-1166/2025 19.02.2025 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Əhədova Aygün Əlqəmə qızının sədrliyi, İslamova Minayə Etibar qızının katibliyi ilə, İddiaçı, Üçüncü şəxlər X8, X6, X17 iştirakları ilə, İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri Xəzər Rayon Polis İdarəsinə (üçüncü şəxslər: X18, X19, X29, X47, X20, X57, X30, X58, X54, X39, X24, X48) qarşı “qeydiyyatdan çıxarılma” tələbinə dair inzibati işə məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, N.Vəzirov küçəsi 56) açıq məhkəmə iclasında baxaraq, Müəyyən etdi: İddiaçı cavabdeh Bakı Şəhəri Xəzər Rayon Polis İdarəsinə qarşı iddia ərizəsi ilə Bakı İnzibati Məhkəməsinə müraciət edərək X2, X3, X9, X25, X44 qızının, X40, X10, X41, X31, X21, X7, X26 ünvan 3 yeni qaydalarla (ünvan 1 ünvanında yerləşən evdən qeydiyyatdan çıxarılması vəzifəsinin Xəzər Rayon Polis İdarəsinin üzərinə qoyulmasını xahiş etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, ünvan 3 yeni qaydalarla: Bakı şəhəri, Xəzər rayonu, Binə qəsəbəsi, 196-cı Binə küçəsi 106 ünvanında yerləşən ev xx.xx.2024-cü il tarixdə verilmiş daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışa əsasən iddiaçının adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır və onun mülkiyyətindədir. Üçüncü şəxslər onun ailə üzvləri deyildir və həmin şəxsləri ümumiyyətlə tanımır. Hansı qaydada iddiaçıya məxsus evə qeydiyyata alınmaları barədə heç bir məlumatı yoxdur. Üçüncü şəxslərin ona məxsus evdə qeydiyyatda qalması iddiaçıya müəyyən çətinliklər yaradır. Bu isə iddiaçının sahiblik və istifadə hüquqlarını pozur. Mülkiyyətində olan evə istədiyi kimi sahib ola və istədiyi kimi sərəncam verə bilmir.Üçüncü şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması ilə bağlı Bakı şəhəri Xəzər rayon Polis" İdarəsinə müraciət etsə də, həmin şəxsin qeydiyyatdan çıxarılmasından imtina edilmişdir. Bu səbəbdən, məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 45.4-cü maddəsinə əsasən iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli qərardadı ilə X18, X19, X29, X47, X20, X57, X30, X58, X54, X39, X24, X11, X48 iş üzrə inzibati məhkəmə icraatına üçüncü şəxs qismində cəlb edilmişlər. İddia ərizəsi Bakı İnzibati Məhkəməsinə daxil olduqdan sonra İnzibati Prosessual Məcəllənin 45.4, 47 və 49-cu maddələrinə uyğun olaraq işin hazırlıq icraatına başlanılmış və məhkəmənin sərəncamı ilə iddiaya qarşı yazılı münasibət bildirilməsi məqsədilə iddia ərizəsinin surəti ona əlavə olunmuş sənədlərlə birlikdə cavabdehə təqdim olunmuşdur. Cavabdeh orqanın iddiaya yazılı etirazı məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı öz izahatında bildirmişdir ki, onun evi Binə qəsəbəsində sovxozun yaxınlığında yerləşir, ünvan dəyişikliyi olmuşdur, yerləşmə ünvanı dəyişib yeni qaydalarla ünvan verilmişdir. Üçüncü şəxslərin heç birini tanımır, onun ünvanına necə qeydiyyata alınıblar xəbəri yoxdur. İddia tələbinin təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında iştirak edən üçüncü şəxs X29 öz izahatında bildirmişdir ki, Binə qəsəbə nümayəndəliyindən mütəxəssis gəlib onların və iddiaçının evlərinə baxış keçirərək bildirdi ki, ünvanlarda səhvlik olub. Onların evi Binə qəsəbəsinin mərkəzində, iddiaçının evi isə sovxozun yanında yerləşir. İddia tələbinin təmin edilməməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Üçüncü şəxs X11 və X39 öz izahatında bildirmişlər ki, ev X27 məxsus olub, sonra vərəsəlik qaydasında keçmişdir. Evlə bağlı hüquqmüəyyənedici sənədləri var. İddia tələbinin təmin edilməməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə cavabdehə və digər üçüncü şəxslərə məhkəmə bildirişi ilə məlumat verilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasında iştirak etməmiş, iştirak etməmələrinin üzrlü səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişlər. Məhkəmə İnzibati Prosessual Məcəllənin 62.3-cü maddəsinə əsasən işə şifahi məhkəmə baxışı iclasında tərəflərin iştirakları olmadan baxılmasını və məhkəmə qərarının qəbul edilməsini mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəfin izahatını dinləyərək, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi aşağıdakı əsaslara görə təmin edilməməlidir. İş materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyinin yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında xx.xx.2023-cü il tarixli, ******* nömrəli arayışından görünür ki, X24, xx.xx.1997; X42, xx.xx.1998; X11, xx.xx.1969; X48, xx.xx.1996; X39, xx.xx.1974; X44 qızı, xx.xx.1979; X32, xx.xx.1977; X57, xx.xx.1999; X54, xx.xx.2010; X19, xx.xx.1975; X18, xx.xx.1945; X33, xx.xx.2011; X47, xx.xx.1977; X60, xx.xx.2012, ünvan 3 ünvanında qeydiyyatdadırlar. İş materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyinin yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında xx.xx.2024-cü il tarixli, ******* nömrəli arayışından görünür ki, X24, xx.xx.1997; X42, xx.xx.1998; X11, xx.xx.1969; X48, xx.xx.1996; X39, xx.xx.1974; X44 qızı, xx.xx.1979; X32, xx.xx.1977; X57, xx.xx.1999; X54, xx.xx.2010; X19, xx.xx.1975; X18, xx.xx.1945; X33, xx.xx.2011; X47, xx.xx.1977; X60, xx.xx.2012, ünvan 3 (Yeni qaydalarla: ünvan 4 ünvanında qeydiyyatdadırlar. Məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestrinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli məktubunda bildirilmişdir ki, X2, X4, X12, X25, X5, X40, X13, X43, X31, X21, X6, X26 Bakı şəhəri, Xəzər rayonu, Binə qəsəbəsi, Vaqif küçəsi, 3-cü döngə, ev 9 (yeni qaydalarla: AZ1045, ünvan 5 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evi üzərində istifadə hüquqlarının qeydiyyata alınmasına dair məlumat aşkar edilməmişdir. Sorğuya uyğun olaraq müvafiq təqdim edilmiş sənədlərin surətindən görünür ki: - Abşeron Rayon Dövlət Texniki İnventarlaşdırma və Mülkiyyət Hüquqlarının qeydiyyatı İdarəsi tərəfindən Xəzər rayonu, Hövsan südçülük sovxozunun 62 nömrəli xx.xx.1992-ci il tarixli əmrinə əsasən Xəzər (keçmiş Əzizbbəyov) rayonu, Hövsan südçülük sovxozu ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evi X14 adına qeydiyyata alınmışdır. - Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən çıxarışdan görünür ki, ünvan 10nda yerləşən fərdi yaşayış evi üzərində mülkiyyət hüququ X14 adına xx.xx.2012-ci il tarixdə ********* qeydiyyat nömrəsi ilə qeydiyyata alınmışdır. - Daşınmaz əmlakın AN-İ № ******* nömrəli xx.xx.2012-ci il tarixli Alqı-Satqı müqaviləsindən görünür ki, X34 ünvan 10nda yerləşən fərdi yaşayış evini İddiaçı satmışdır. - Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən çıxarışdan görünür ki, ünvan 10nda yerləşən fərdi yaşayış evi İddiaçı adına xx.xx.2018-ci il tarixdə ********** qeydiyyat nömrəsi ilə qeydiyyata alınmışdır. - Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və X75 Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən çıxarışdan görünür ki, Bakı şəhəri, Xəzər rayonu, Binə qəsəbəsi, Vaqif küçəsi, 3-cü döngə, ev 9 (yeni qaydalarla: AZ1045, ünvan 4 ünvanındakı fərdi yaşayış evi üzərində mülkiyyət hüququ İddiaçı adına xx.xx.2024-cü il tarixdə ********** qeydiyyat nömrəsi ilə qeydiyyata alınmışdır. Məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq Baş Pasport, Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsi tərəfindən təqdim edilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli 18/2-14950/24 nömrəli məktubdan görünür ki, ünvan 10nda X18 01,10.2003-cü il tarixdən, X19 xx.xx.2005-ci il tarixdən, X35 xx.xx.2005ci il tarixdən, X47 xx.xx.2006-cı il tarixdən, X20 xx.xx.2005-ci il tarixdən, X57 23.11,2013-cü il tarixdən, X30 xx.xx.2016-cı il tarixdən, X58 xx.xx.2016-cı il tarixdən, X54 xx.xx.2016-cı il tarixdən, X39 xx.xx.2005-ci il tarixdən, X24 xx.xx.2013-cü il tarixdən, X49 xx.xx.2013-cü il tarixdən yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdadırlar. Qeyd olunan şəxslərin qeydiyyata alınmalarına əsas olmuş sənədlərin saxlanılma müddəti bitdiyi üçün məhv edildiyindən Sizə göndərilməsi mümkün deyildir. Məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq təqdim edilmiş Xəzər RİHB-nın Binə qəsəbə İƏD üzrə nümayəndəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli məktubunda göstərilmişdir ki, sorğuda qeyd olunan məsələnin araşdırılması məqsədilə İddiaçı məxsus olan fərdi yaşayış evinə tərəfimizdən baxış keçirildi. Baxış zamanı məlum oldu ki, vətəndaşın yaşadığı fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi ərazi Binə qəsəbəsi (keçmiş Hövsan Südçülük sovxozu) 175-ci Binə küçəsi, döngə 1 ünvanında (X-424477, Y-4474014 koordinatlarında) yerləşir. Vətəndaşın sorğuda qeyd olunan ünvanı ilə hal-hazırda yaşadığı fərdi yaşayış evinin sənədlərində qeyd olunan ünvan arasında uyğunsuzluq olduğu aşkarlandı. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.1986-cı il tarixli Vəsiyyətnmədən görünür ki, ünvan 10nda yerləşən fərdi yaşayış evi X1 miras olaraq X22 qalmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.1191-ci il qeydiyyat tarixli Qeydiyyat vəsiqəsinin surətindən görünür ki, ünvan 10nda yerləşən fərdi yaşayış evi üzərində xüsusi mülkiyyət hüququ X15 adına qeydiyyata alınmışdır. Məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq təqdim edilmiş Xəzər RİHB-nın Binə qəsəbə İƏD üzrə nümayəndəsinin məktubunda göstərilmişdir ki, ünvan 10nda (Yeni qaydalarla: ünvan 4 yerləşən fərdi yaşayış evlərinin sayı, fərdi yaşayış evində faktiki yaşayan şəxslər və həmin evlərə aid hüquqi sənədlərin təqdim edilməsi məqsədi ilə araşdırma aparıldı Araşdırma nəticəsində göstərilən ünvanda (Koordinatları: X-423158, Y-4478061) aşağıdakılar müəyyən edilmişdir: ünvan 10nda yerləşən həyətyanı torpaq sahəsi hasarla iki yerə ayrılmış və orada 2 (iki) fərdi yaşayış evi vardır. Həmin ünvanda yerləşən birinci fərdi yaşayış evində faktiki aşağıdakı şəxslər yaşayırlar: X18-xx.xx.1945. X28 oğlu-xx.xx.1977. Gəlni -X36-xx.xx.1978. X16 qızı-xx.xx.2011. X45 oğlu-xx.xx.2012 Həmin ünvanda yerləşən birinci fərdi yaşayış evində yaşayan şəxslər tərəfindən yaşayış evinə dair heç bir hüquqi sənəd təqdim olunmadı. Həmin ünvanda yerləşən ikinci fərdi yaşayış evində faktiki aşağıdakı şəxslər yaşayırlar X11-xx.xx.1969. X23 qızı-xx.xx.1997. Hərnin ünvanda yerləşən ikinci fərdi yaşayış evində yaşayan şəxslər tərəfindən yaşayış evinə dair heç bir hüquqi sənəd təqdim olunmadı. Qeyd edək ki, ünvan 10nda hazırda yaşayan və qeydiyyatda olan ailələr orada fərdi yaşayış evlərinin tikildiyi ilk gündən həmin ünvanda yaşayıblar və qeydiyyata alınıblar. Vətəndaş İddiaçı Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti tərəfindən verilmiş ********** nömrəli, xx.xx.2024-cü il tarixli daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışında qeyd olunan Xəzər rayonu, Binə qəsəbəsi, Vaqif küçəsi, 3-cü döngə, ev 9 ünvanı keçmiş Abşeron rayon Hovsan südçülük sovxozu zamanında verilmiş ünvandır və hal-hazırda (Koordinatları: X-424477, Y- 4474014) ünvan 8 ünvanında yerləşir. Vətəndaş İddiaçı sənədində ünvan düzgün göstərilməyib və həmin ünvan ilə digər vətəndaşların qeydiyyatda olub yaşadıqları Vaqif küçəsi, döngə 3, ev 9 ünvanı tamamilə ayrı-ayrı ərazilərdə yerləşir, aralarında 4.3 km məsafə vardır. Bütün bunları nəzərə alaraq qeyd edirik ki, həmin üvanların sənədlərdə üst-üstə düşməsi və eyni yer kimi göstərilməsi texniki səhvdir. Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Polis İdarəsinin iddiaçının müraciətinə cavab olaraq ünvanladığı xx.xx.2024-cü il tarixli məktubda bildirilmişdir ki, "Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununun 9-cu maddəsinin 5-ci hissəsinin tələblərinə müvafiq olaraq sözügedən məsələ ilə əlaqədar məhkəmə, orqanlarına müraciət etməyiniz tövsiyə olunur. “İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 05 saylı, 10 aprel 2015-ci il tarixli Qərarında göstərilmişdir ki, mümkünlük şərtləri iddiaya mahiyyəti üzrə baxmağa imkan verən şərtlərin mövcudluğunun yoxlanılmasını nəzərdə tutur (1.3-cü bənd). Ona görə də, iddianın mümkünlüyü həmişə onun əsaslılığının yoxlanılmasından əvvəl aparılan hüquqi dəyərləndirmədir (1.4-cü bənd). Mümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu məhkəmə tərəflərin bildirməsindən asılı olmayaraq özünün xidməti vəzifəsinə görə yoxlamalıdır (2.1-ci bənd). Qeyd edilən normaların tələbindən çıxış edərək məhkəmə ilk növbədə verilmiş iddianın mümkünlüyünü qiymətləndirir. Belə ki, iddia mümkün iddiadır. Baxılan işdə söhbət İnzibati Prosessual Məcəllənin 1.1ci maddəsində nəzərdə tutulmuş mənada inzibati mübahisədən gedir ki, buna da baxmaq səlahiyyəti inzibati məhkəmələrə aiddir (İPM-in 2.1, 3.1 və 8.1-ci maddələri). İddia düzgün cavabdehə qarşı verilmiş, iddia qaldırmaqda iddiaçı subyektiv hüquqa malik olmuşdur. Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. “İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 10 aprel 2015-ci il tarixli 5 nömrəli Qərarının 9-cu bəndində göstərilmişdir ki, İPM-də nəzərdə tutulmuş mümkünlük şərtləri ilə yanaşı ayrı-ayrı iddia növləri üzrə tələb olunan mümkünlük şərtlərinin (məsələn, məcburetmə, öhdəliyin icrası və vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi haqqında iddialarda iddiaçının müvafiq ərizə ilə əvvəlcə inzibati orqana müraciət etməsi, iddianın verilməsi müddətinə əməl olunması və s.) də mövcudluğu yoxlanılmalıdır. Hazırkı iddia cavabdehdən üçüncü şəxsin qeydiyyatdan çıxarılması ilə bağlı hərəkətlərin edilməsi tələbi olmaqla öhdəliyin icrası haqqında iddia növünə uyğun iddiadır. Öhdəliyin icrası haqqında iddia növünə münasibətdə iddianın xüsusi mümkünlük şərti iddiaçının məhkəmədə iddia qaldırmazdan öncə müvafiq ərizə ilə cavabdeh orqana müraciət etməsidir. İddiaçı məhkəmədə iddia qaldırmamışdan əvvəl qeyd edilən tələblə bağlı cavabdehə müraciət etmişdir. Beləliklə, hazırkı iddia üzrə ümumi və xüsusi mümkünlük şərtləri ödənilir. İddia mahiyyət üzrə əsassızdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 24.1-ci maddəsinə görə fiziki şəxs hüquq münasibətlərində öz adından iştirak edən insan fərdidir. Həmin Məcəllənin 27.1-ci maddəsinə görə fiziki şəxsin adətən yaşadığı yer onun yaşayış yeri sayılır. Şəxsin bir neçə yaşayış yeri ola bilər. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə görə Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər (bundan sonra şəxslər) Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyata alınmalıdırlar. Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyatın məqsədi Azərbaycan Respublikasında yaşayan şəxslərin uçota alınması, onların başqa şəxslər, dövlət və cəmiyyət qarşısında vəzifələrinin icra edilməsi, insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının həyata keçirilməsi (sosial müdafiə, pensiya təminatı, hərbi xidmətə çağırış, məhkəmə qərarlarının icrası və s.) üçün zəruri şərait yaratmaqdır. Həmin Qanunun 2-ci maddəsinə əsasən şəxsin yaşayış yeri - tam həcmdə fəaliyyət qabiliyyətli şəxsin mülkiyyətçi kimi icarə və kirayə müqaviləsi üzrə, yaxud Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər əsaslarla daimi və ya daha çox yaşadığı ev, mənzil, xidməti yaşayış sahəsi, yataqxana, ahıllar və əlilliyi olan şəxslər, o cümlədən sağlamlıq imkanları məhdud 18 yaşınadək uşaqlar üçün sosial xidmət müəssisələri, xüsusi təhsil müəssisələri və digər bu kimi yaşayış yerləri başa düşülür. Eyni Qanunun 5-ci maddəsinə əsasən yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olmayan vətəndaşa ilk dəfə Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi verilərkən o, yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınır. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsinə görə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən şəxs yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan aşağıdakı hallarda çıxarılır: 1) yaşayış yerini dəyişdikdə - yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının məlumatına əsasən; 2) başqa ölkədə yaşayış yeri seçdikdə - müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının məlumatına əsasən; 3) ömürlük azadlıqdan məhrum edildikdə - məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü əsasında; 4) öldükdə və ya məhkəmə qətnaməsi ilə ölmüş elan edildikdə - ölüm aktının qeydə alınması haqqında müvafiq dövlət orqanının məlumatı əsasında; 5) yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında; 6) qeydiyyata alınma üçün əsas olmuş sənədlərin və ya məlumatların həqiqətə uyğun olmadığı və ya qeydiyyat məsələsi həll edilərkən vəzifəli şəxs tərəfindən qanunsuz hərəkətə yol verildiyi aşkar edildikdə - məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı əsasında. Mülki Məcəllənin: -152.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüquqdur. -152.5-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi qanunda və ya müqavilədə müəyyən edilən məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilmiş hədlərdə əmlaka (əşyaya) sərbəst surətdə sahib ola bilər, ondan istifadə edə bilər və ona dair sərəncam verə bilər, həmin əmlaka başqa şəxslərin sahibliyinə yol verməyə bilər, ona mənsub əmlak barəsində öz mülahizəsi ilə istənilən hərəkətləri edə bilər, bir şərtlə ki, həmin hərəkətlər qonşuların və ya üçüncü şəxslərin hüquqlarını pozmasın, yaxud hüquqdan sui-istifadə olmasın. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ““Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” 24 sentyabr 2020-ci il tarixli Qərarında göstərilmişdir ki, “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228-ci, Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 30-cu və “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinin mənası baxımından şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatı onun yaşadığı yerin dövlət tərəfindən rəsmi qaydada qeydə alınmasını təmin edən vasitə olmaqla məhdud əşya hüququ mənasında istifadə hüququnu ehtiva etmir. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin mənasına görə mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında qeydiyyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsində faktiki yaşamayan və ya istifadə hüququ olmayan şəxsin qeydiyyatına mülkiyyətçinin inzibati orqana müraciəti əsasında xitam verilməlidir. Yaşayış sahəsinə əmlak hüquqları mövcud olmayan şəxslərin mülkiyyətçinin tələbi əsasında qeydiyyatdan çıxarılmasından inzibati orqan tərəfindən imtina edildikdə, məhkəmələr bununla bağlı mübahisələrə inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxaraq şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyini həmin orqanın üzərinə qoya bilər”. Hazırkı işdən müəyyən olunur ki, İddiaçı ünvan 10nda yerləşən fərdi yaşayış evinin xüsusi mülkiyyətçisidir. İddiaçının qeydiyyatdan çıxarılmasını tələb etdiyi üçüncü şəxslər ünvan 10nda yerləşən digər fərdi yaşayış evinin mülkiyyətçisi X15 qohumlarıdır. Belə ki, mübahisəli ünvanla bağlı əldə edilmiş hüquqmüəyyənedici sənədlərdən müəyyən olunur ki, ünvan 10 ünvan reyestrində təkrarlanır. ünvan 10 xx.xx.1991-ci il tarixdə mərhum X15 adına qeydiyyatdan keçmiş, hazırda həmin ünvanda yerləşən əmlak sonuncunun adına xüsusi mülkiyyətdə qalmaqla mərhumun vərəsələrinin adına qeydiyyata alınmamışdır. ünvan 10nda yerləşən digər əmlak (hazırda iddiaçının mülkiyyətində olan) xx.xx.2012ci il tarixdə X14 adına, xx.xx.2018-ci il tarixdə iddiaçının adına qeydiyyata alınmış, sonuncu dəfə xx.xx.2024-cü il tarixdə iddiaçının adına reyestrdən çıxarış verilərkən həmin ünvana eyni zamanda yeni ünvan AZ1045, ünvan 11rilmişdir. Beləliklə, ünvan 10 ünvan reyestrində təkrarlanır. İddiaçı və X15 adına verilmiş mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənədlərdə qeydə alınmış fərdi yaşayış evləri fərqli əmlaklar olsalar da daşınmaz əmlakın fərdiləşdirilməsini təmin edən rəqəm və hərflərdən və (və ya) işarələrdən ibarət eyni ünvan göstəriciləri ilə qeydiyyata alınmışlar. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 27 noyabr 2008-ci il tarixli 27 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında ünvan reyestrinin aparılması və daşınmaz əmlak obyektlərinə ünvan verilməsi Qaydaları”nın 1.4-cü bəndinə görə ünvan reyestri daşınmaz əmlakın vahid kadastrı ilə əlaqələndirilməklə, məkana görə daşınmaz əmlak obyektlərinin xüsusi vasitələrdən istifadə edilmədən yerləşdiyi yerin müəyyənləşdirilməsinə imkan verən və onların fərdiləşdirilməsini təmin edən məlumat bazasıdır. Ünvan reyestri ünvan istifadəçilərini ünvanla bağlı zəruri informasiya ilə təmin etmək məqsədi ilə tərtib edilir və aparılır. Həmin Qaydaların: -3.7-ci bəndinə görə daşınmaz əmlak obyektinin ünvanı təkrarolunmaz olmaqla, aşağıdakı rekvizitlərdən ibarətdir: 3.7.1. ərazi vahidinin adı və kodlaşdırılmış nömrəsi; 3.7.2. nəqliyyat infrastrukturu obyektinin adı (adları) və kodlaşdırılmış nömrəsi (nömrələri); 3.7.3. ünvan verilmiş daşınmaz əmlak obyektinin növü; 3.7.4. daşınmaz əmlak obyektinin fərdiləşdirilməni təmin edən rəqəmlərdən və zəruri hallarda onlara əlavə edilmiş hərflərdən və (və ya) işarələrdən ibarət ünvan nömrəsi; 3.7.5. daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi olub-olmamasına dair qeyd; 3.7.6. daşınmaz əmlak obyektinin Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 220.8.1-ci maddəsinə uyğun olaraq ərazi üzrə zonası (Bakı şəhəri, habelə onun qəsəbə və kəndlərində yerləşən torpaq (kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahələri istisna olmaqla), yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinə münasibətdə). -3.8-ci bəndinə əsasən daşınmaz əmlak obyektinin ünvanının bu qaydaların 3.7.4-cü bəndində göstərilən rekvizitinin (ünvan nömrəsinin) müəyyənləşdirilməsi Komitə tərəfindən bu Qaydalara uyğun olaraq həyata keçirilir. -3.9-cu bəndinə əsasən çoxmənzilli binaların, fərdi yaşayış evlərinin, qeyri-yaşayış sahələrinin və onların tərkib hissələrinin girişlərinə ünvan verilir. Hər bir girişə nəqliyyat infrastrukturu obyektinin başlanğıcından sağdakılara cüt, soldakılara tək olmaqla ünvan nömrəsi verilir. Nəqliyyat infrastrukturu obyektinə çıxışı olan torpaq sahələrinə və onlar üzərindəki qurğulara ünvan verilir. -3.11-ci bəndinə görə çoxmənzilli binaların hər bir mənzilinə, qeyri-yaşayış binalarının hər bir tərkib hissəsinə ünvan nömrəsi verilir. Çoxmənzilli binaların hər bir mənzilinə və qeyriyaşayış binalarının hər bir tərkib hissəsinə ünvan nömrəsi verilərkən mərtəbəlilik nəzərə alınır. Bu zaman nömrələmə giriş qapısının yerləşdiyi mərtəbədən başlanır. Hər bir mənzilin və qeyri-yaşayış obyektinin tərkib hissəsinin ünvan nömrəsi binanın və ya qeyri-yaşayış obyektinin girişinin, həmin mərtəbənin və mənzilin nömrəsindən ibarət olur. Çoxmənzilli binanın hər bir mənzilinə ünvan nömrələrinin alınması həmin binanın sifarişçisi və ya mülkiyyətçisi tərəfindən təmin edilir. -4.2-ci bəndinə görə dövlət orqanları və bələdiyyələr, hüquqi və fiziki şəxslər bu qaydalara uyğun olaraq, rəsmi sənədlərdə yalnız ünvan reyestrinə daxil edilmiş ünvanlardan istifadə etməlidirlər. Bu Qaydalara uyğun olaraq daşınmaz əmlak obyektlərinə ünvan verilməsi və ya ünvanın dəyişdirilməsi barədə məlumat 7 gün müddətində Komitə tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyinə göndərilir. Daşınmaz əmlak obyektinin ünvanı dəyişdirildikdə, Komitə obyektin mülkiyyətçisinə bu barədə məlumat verir. Məhkəmə mülkiyyət hüququnun toxunulmazlığı, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinin məzmununun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyası prinsiplərindən çıxış edərək hesab edir ki, hazırkı iddia tələbi əsaslı hesab edilə bilməz. Belə ki, şəxsin qeydiyyatı daşınmaz əmlakın özünə deyil, həmin əmlakın (fərdi yaşayış evi, mənzil) məxsus olduğu ünvan reyestrində qeydiyyata alınmış konkret ünvan üzrə aparılır. Nəzərə alınsa ki, iddiaçı ilə X37 hər ikisi ayrıayrı evin mülkiyyətçiləri olmuş olsalar da eyni ünvan göstəricilərinə malikdirlər və iddiaçı şəxs özünün mülkiyyətində olmuş evinn dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçmiş ünvanı üzrə qeydiyyata alınmış, belə olan halda üçüncü şəxslər onunla bərabər (mülkiyyətçinin qohumları olaraq) statusunda olmuş, fərqli evlər olsa da, lakin eyni ünvan göstəricilərinə hüququ olan başqa bir mülkiyyətçini həmin ünvan üzrə qeydiyyatdan çıxarılmasını tələb etməkdə haqlı hesab edilə bilməz. Odur ki, məhkəmənin qənaətinə görə cavabdehin iddiaçının müraciəti ilə əlaqədar adıçəkilən üçüncü şəxslərin həmin ünvan üzrə qeydiyyatdan çıxarılmaqdan imtinası qanuni olmuşdur. Eyni zamanda yuxarıda adıçəkilən Qaydaların: -3.2-ci bəndinə görə daşınmaz əmlak obyektinə ünvan aşağıdakı hallarda verilir və ya dəyişdirilir: 3.2.1. qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada torpaq sahəsi ayrıldıqda torpaq sahəsinə; 3.2.2. qanunvericiliyə uyğun olaraq daşınmaz əmlak obyektinin inşası və ya quraşdırılması aparıldıqda və ya obyekt müvafiq qaydada istismara qəbul edildikdə; 3.2.3. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş hallarda və qaydada daşınmaz əmlak obyekti üzərində mülkiyyət hüququ tanındıqda; 3.2.4. daşınmaz əmlak obyekti üzərində hüquqlar dövlət qeydiyyatına alındıqda; 3.2.5. daşınmaz əmlak obyekti ayrı-ayrı hissələrə bölündükdə; 3.2.6. daşınmaz əmlak obyektlərinin birləşməsi nəticəsində yeni daşınmaz əmlak obyekti yarandıqda. -3.3-cü bəndinə görə daşınmaz əmlak obyektinə ünvan verilməsi üçün onun mülkiyyətçisi (sahibi) və ya qanunvericiliyə uyğun verilmiş etibarnamə əsasında onu təmsil edən şəxs ərizə ilə Komitəyə müraciət edir. -3.4-cü bəndinə görə ərizə daxil olduğu gündən 3 (üç) iş günü müddətində müvafiq məlumatlar ünvan reyestrinə daxil edilməklə daşınmaz əmlak obyektinə ünvan verilir və bu barədə ərizəçiyə və ya qanunvericiliyə uyğun verilmiş etibarnamə əsasında onu təmsil edən şəxsə təsdiqedici sənəd (arayış) təqdim edilir. Ünvanın verilməsi ilə bağlı ərizə hüquqların daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınması haqqında ərizə ilə birlikdə verildikdə və ya ünvanı olmadan həmin daşınmaz əmlak obyekti üzərində hüquqların qeydiyyatı ilə əlaqədar ərizə daxil olduğu halda, ünvanın verilməsi qeydiyyat üçün müvafiq qanunvericiliklə müəyyən edilmiş müddətlər ərzində həyata keçirilir. Bu halda daşınmaz əmlak obyektinin ünvanı üzərində hüquqların qeydiyyata alınmasını təsdiq edən daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışda əks etdirilir və əlavə olaraq arayış verilmir. Hüquqların qeydiyyatından imtina edildiyi halda, ərizəçiyə yalnız ünvanın verilməsi ilə əlaqədar sənəd (arayış) verilir. Məhkəmə qeyd olunan normaların tələblərindən çıxış edərək hesab edir ki, iddiaçının ünvanın dəyişməsi ilə bağlı müvafiq inzibati orqana yenidən müraciət etmək və yeni ünvan göstəricilərinə malik çıxarışı əldə edərkən ünvan reyestrində yalnız təkrarlanmayan ünvan məlumatlarının (yeni qaydalarla verilmiş ünvan göstəricisi məlumatlarının) ünvan reyestr sistemində yerləşdirilməsi və digər qurumların təkrarlanmayan ünvan məlumatlarına çıxışın təmin edilməsini tələb etmək imkanı qanunla məhdudlaşdırılmır. İnzibati Prosessual Məcəllənin 68.1-ci maddəsinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Həmin Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə görə məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməməlidir. İnzibati Prosessual Məcəllənin 85.1-ci maddəsinə əsasən şikayət məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu gündən 30 gün, məhkəmə qərardadının isə elan olunduğu gündən 10 gün müddətində inzibati məhkəmə vasitəsilə verilir. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68, 69, 75 və 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Qərara aldı: İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri Xəzər Rayon Polis İdarəsinə qarşı “qeydiyyatdan çıxarılma” tələbinə dair iddiası təmin edilməsin. Qərardan təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi, 540-cı məhəllə) şikayət verilə bilər. Hakim Aygün Əhədova