Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-1182/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-1182/2020 14.10.2020 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Məhkəmənin hakimi Həsənova Şəlalə Akif qızının sədrliyi, Bəşirli Leyla Elşad qızının katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi və vəkili X3 iştirakı ilə İddiaçı Mail qızının cavabdeh Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinə qarşı təhsil müəssisəsinə yerləşdirilməsi tələbinə inzibati işə məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, N.Vəzirov küçəsi, 56) açıq məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə müəyyən etdi: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək ona bitirdiyi təhsil müəssisəsinin diplomunun verilməsi, bunun mümkün olmadığı halda ali təhsilinin davam etidirilməsinin təmin edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı nümayəndəsi və vəkili X6 iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək iddiaçının ali təhsilinin digər ali təhsil müəssisəsində davam etdirilməsinin təmin edilməsi öhdəliyinin Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmiş və həmin ərizə icraata qəbul edilmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, o, 2005-ci ildə Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin “İbtidai metodika” ixtisasının qiyabi şöbəsinə qəbul olunmuşdur. Lakin Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin fəaliyyəti 2010-cu ildə dayandırılmışdır. Bununla bağlı 2010-cu il sentyabrın 1-də təhsil naziri əmr imzalamışdır. Bu səbəbdən diplomu almaq mümkün olmamışdır. Təhsil aldığı müddətdə təhsil haqqı onun tərəfindən ödənilmişdir. Ödənişi təsdiq edən qəbzlər mövcuddur. Onun Təhsil Nazirliyinə Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin diplomunun verilməsi ilə bağlı müraciətinə cavab olaraq, həmin universitetin Təhsil Nazirliyində olan arxivində onun adına diplomun aşkarlanmadığı bildirilmişdir. Təhsilini başqa ali təhsil müəssisələrinin birində davam etdirilməsi ilə bağlı ərizəsinə cavab olaraq, Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin fəaliyyəti dayandırıldıqdan sonra həmin dövrdə Təhsil Nazirliyi tərəfindən təhsillərinin davam etdirilməsi üçün digər ali təhsil müəssisələrinə köçürülmək hüququ olan tələbələrin siyahısının tərtib edilməsi və həmin siyahıda onun adının olmadığı bildirilmişdir. Lakin həmin siyahılar hazırlanarkən hansı qanunlar və digər normativ hüquqi aktlara istinad olunması göstərilməmişdir və hansı əsaslara görə onun adının həmin siyahiya daxil edilməməsi barədə məlumat verilməmişdir. Onun müraciəti əsaslandırılmadan ona imtina cavabı verilmişdir. Cavabdeh iddia ərizəsinə yazılı etiraz təqdim etmiş və etirazı onunla əsaslandırmışdır ki, Təhsil Nazirliyində aparılmış ləğv edilmiş Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin təqdim etdiyi siyahıda İddiaçı adında tələbənin adına rast gəlinməmişdir. Cavabdehin imtinası qanuni və əsaslı olduğundan iddianın rədd edilməsi xahiş edilmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi və vəkili X9 iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək iddianın təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə cavabdeh lazımi qaydada xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq onun nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsi barədə məhkəməyə hər hansı bir məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 62.3-cü maddəsinə əsasən işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkyün hesab edir. İş materiallarında olan və məhkəmə icraatında tədqiq edilmiş: -Azərbaycan Respublikası vətəndaşının AZE 0******* №-li şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, İddiaçı xx.xx.1985-ci ildə Gəncə şəhərində doğulmuşdur. - Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən verilmiş AZ-İ 652068 №li, xx.xx.2010-cu il tarixli nikah haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X2 ilə X8 xx.xx.2011-ci ildə nikah bağlamışlar. Nikah bağlandıqdan sonra ərə Abdullazadə, arvada Abdullazadə soyadı verilmişdir. - Azərbaycan Beynəlxalq Universiteti ilə X8 arasında bağlanmış xx.xx.2005-ci il tarixli müqavilədən görünür ki, X1 əgər müsabiqədən keçərsə “İbtidai Metodika” ixtisasının qiyabı şöbə üzrə tələbə sırasına qəbul etməyi və onu ali təhsilli mütəxəssis kimi yetişdirmək üçün zəruri şərait yaratmağı öhdəsinə götürmüşdür. - xx.xx.2006-cı, xx.xx.2007-ci və xx.xx.2008-ci il tarixli kassa mədaxil orderinin qəbzlərindən görünür ki, X8 müvafiq olaraq 2004/2005-ci tərdis ili üçün (3-cü kurs) 261 manat, 2006/2007-ci tədris ili üçün (4-cü kurs) 252,88 manat və 2007/2008-ci tədris ili üçün (5-ci kurs) 244,76 manat təhsil haqqları Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin hesabına ödəmişdir. - Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin iddiaçıya ünvanladığı A-10500/05 №-li, xx.xx.2018-ci il tarixli məktubdan görünür ki, Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin Nazirlikdə olan arxivində onun adına diplom aşkar edilməmişdir. - Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin iddiaçıya ünvanladığı A-10500/01/10- 24 №-li, xx.xx.2018-ci il tarixli məktubdan görünür ki, Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyinə daxil olmuş (d/o № A-10500/01, xx.xx.2018) ərizəsinə cavab olaraq bildirilmişdir ki, fəaliyyəti dayandırılmış Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin arxiv sənədlərinə əsasən onun adına diplom yazılmamışdır. Eyni zamanda bildirilmişdir ki, Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin fəaliyyəti dayandırıldıqdan sonra həmin dövrdə Təhsil Nazirliyi tərəfindən təhsillərini davam etdirmək üçün digər ali təhsil müəssisələrinə köçürülmək hüququ olan tələbələrin siyahısı tərtib edilmişdir. Həmin siyahıda onun adı aşkar edilməmişdir. Bu səbəbdən müraciətdə qeyd etdiyi məsələnin həlli Təhsil Nazirliyinin imkan xaricindədir. - Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 05-31-54/12 №-li, xx.xx.2019-cu il tarixli məktubundan görünür ki, Nazirlikdə olan Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinə aid arxiv materiallarında İddiaçı barədə hər hansı məlumat aşkar edilməmişdir. - Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 18-18-38/12 №-li, xx.xx.2020-ci il tarixli məktubundan görünür ki, fəaliyyəti dayandırılmış Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin Təhsil Nazirliyinə təqdim etdiyi tələbə kontingentinə aid məlumat bazasında İddiaçı adı aşkarlanmamışdır. - Həmin məktuba əlavə edilmiş Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin xx.xx.2010-cu il tarixli, 3/618 №-li, xx.xx.2010-cu il tarixli, 3/618-1 №-li, xx.xx.2010-cu il tarixli, 3/618-2 №li, xx.xx.2010-cu il tarixli, 3/618 №-li əmrlərinin surətlərindən görünür ki, mvüafiq olaraq “Pedoqoji” fakultəsinin 2009-2010-cu tədris ilinin əyani şöbəsinin, “Pedoqoji” fakultəsinin 2009-2010-cu tədris ilinin qiyabi şöbəsinin, Pedoqoji” fakultəsinin 2007-2008-ci, 2008- 2009-cu tədris ilinin qiyabi şöbəsinin, “Pedoqoji” fakultəsinin 2009-2010-cu tədris ilinin əyani şöbəsinin məzunlarının buraxılış dövlət imtahanlarını (Attestasiyasını) müvəffəq qiymətlərlə başa vurduqlarına görə ail məktəbi bitirilmiş hesab edilmələri və onlara bakalavr pilləsi üçün M 011600 “İbtidai təhsilin pedaqogikası və metodikası” üzrə adi diplomun verilməsi əmr edilmişdir. Həmin məzunların siyahısı İddiaçı adı aşkarlanmamışdır. -Azərbaycan Respublikası Dövlət İmtahan Mərkəzinin 09/xx-xx/1486 №-li, xx.xx.2020-ci il tarixli məktubundan görünür ki, x xxxxxx 1985-ci il təvəllüdlü Abdullazadə (əvvəlki soyadı Əliyeva) Leyla Mayıl qızı 2005-ci ildə keçirilmiş ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanlarında iştirak etmək üçün müraciət etməmiş, heç bir təhsil müəssisəsinə qəbul olmamış və barəsində Dövlət İmtahan Mərkəzi (X11 Dövlət Komissiyası) tərəfindən hər hansı təhsil müəssisəsinə qəbul əmri verilməmişdir. -Azərbayca Respublikası Dövlət İmtahan Mərkəzinin 04/xx-xx/1643 №-li, xx.xx.2020ci il tarixli məktubundan görünür ki, Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinə tələbə qəbulu ləğv edilmiş X11 Dövlət Komissiyası tərəfindən 1998-2008-ci illərdə həyata keçirilmişdir. - Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 18-18-49/12 №-li, xx.xx.2020-ci il tarixli məktubundan görünür ki, X11 Dövlət Komissiyası tərəfindən Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinə tələbə qəbulu 1997-2003-cü illər ərzində həyata keçirilirdi. Həmin dövr ərzində Universitetə tələbə qəbulu 2 (iki) qaydada aparılırdı: X11 Dövlət Komissiyasının keçirdiyi qəbul imtahanlarının nəticələrinə və ya həmin dövrdə qüvvədə olan "Azərbaycan Respublikası Təhsil Qanunu”nun müvafiq maddəsinə uyğun olaraq ali təhsil müəssisələrinin nizamnamələrinə əsasən. Məlumat üçün bildirilmişdir ki, 2004-cü il tarixində Qanuna edilmiş dəyişikliyə əsasən dövlət və qeyri-dövlət ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinə tələbə qəbulu qaydalarının və minimal keçid balının müəyyənləşdirilməsi X11 Dövlət Komissiyasına həvalə olunmuşdur. Məhkəmə iddiaçının nümayəndəsinin və vəkilinin izahatını dinləyib, iş materiallarını tədqiq edərək hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməməlidir. Belə ki, “Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun: - 26.1-ci maddəsinə əsasən ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinə tələbə qəbulu vətəndaşların təhsil hüququnu tam təmin etməklə, müvafiq təhsil səviyyəsinə uyğun olan təhsil proqramlarını daha yaxşı mənimsəmiş qabiliyyətli və hazırlıqlı abituriyentlərin ixtisası və təhsil müəssisəsini sərbəst seçimi əsasında, bu Qanunun 26.5-ci və 26.5-3-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, müsabiqə yolu ilə həyata keçirilir. - 26.2-ci maddəsinə əsasən ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinə, həmçinin hazırlıq qruplarına tələbə qəbulu biliyin qiymətləndirilməsi üzrə keçirilən imtahanlarda abituriyentlərin əldə etdikləri nəticələrə əsasən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada həyata keçirilir. - 26.4-cü maddəsinə əsasən ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinə tələbə qəbulu zamanı abituriyentlərin əvvəlki təhsil pilləsində əldə etdikləri nailiyyətlər müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada nəzərə alınır. - 29.0.9-cü maddəsinə əsasən peşə, оrta iхtisas və ali təhsil müəssisələrinə müvafiq ixtisaslar üzrə tələbə qəbulunu müəyyənləşdirmək dövlətin vəzifəsidir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 21 yanvar tarixli 9 nömrəli qərarı ilə təsdiq olunmuş "Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin 2.1-ci bəndinə əsasən ali təhsilin bakalavr səviyyəsinə tam orta təhsili və orta ixtisas təhsili olan şəxslər, magistratura səviyyəsinə isə bakalavr səviyyəsini bitirən şəxslər ixtisasın və təhsil müəssisəsinin sərbəst seçimi əsasında, müsabiqə yolu ilə, müəyyən olunmuş qaydada qəbul oluna bilərlər.Azərbaycan Respublikasında tabeliyindən, mülkiyyət növündən və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq, bütün ali təhsil müəssisələrinə tələbə qəbulu biliyin qiymətləndirilməsi üzrə keçirilən imtahanlarda abituriyentlərin əldə etdikləri nəticələrə əsasən Azərbaycan Respublikasının X11 Dövlət Komissiyası tərəfindən həyata keçirilir. xx.xx.1996-cı il tarixli “Ali və orta ixtisas təhsili məktəbləri tələbələrininköçürülməsi, tələbələr sırasından xaric edilməsivə bərpa olunması, akademik məzuniyyət alması və təkrar kursda saxlanılması haqqında” Əsasnaməyə əsasən tələbələrin eyni tədris müəssisəsi daxilində ixtisasını və ya təhsil formasını dəyişməsi, eləcə də bir tədris müəssisəsindən digərinə köçürülməsi və tələbələr sırasından xaric edilmiş şəxslərin tələbələr sırasına bərpası (Həqiqi hərbi xidmətdən tərxis edilmişlər və akademik məzuniyyətdə olanlar istisna olmaqla) qış və yay tətilləri dövründə aparılır.Bütün hallarda tələbələrin köçürülməsi (təhsil formasını və ixtisasını, təhsil aldığı məktəbi, şəhəri və ya ölkəni dəyişməsi) yalnız əsaslandırılmış səbəblər olduqda həyata keçirilə bilər. Birinci kursda və sonuncu semestrdə heç bir köçürülməyə icazə verilmir. Məhkəmə araşdırılması zamanı İddiaçı qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada ali təhsil müəssisəsinə daxil olması, orada təhsil alması və oranı bitirməsi, eyni zamanda Təhsil Nazirliyi tərəfindən təhsilini davam etdirmək üçün digər ali təhsil müəssisəsinə köçürülmək hüququna malik olmasımüəyyən edilməmişdir. Məhkəmə iddiaçının təqdim etdiyi təhsil müəssisəsi ilə arasında bağlanmış xx.xx.2005-cu il tarixli müqaviləni və mədaxil qəbzlərini təhsil müəssisəsinə daxil olmasının qanuniliyini təsdiq edən sübut kimi qəbul etmir. “İnzibati icraata haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 47.1-ci maddəsinə əsasən inzibati orqan sübutlara iş üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki və hüquqi hallara müvafiq olaraq qiymət verir. “Van de Huk Niderlanda qarşı” iş üzrə xx xxxxx 1994-cü il tarixli X5 üzrə Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Konvensiyanın 6-cı maddəsinin 1-ci bəndi ədalət mühakiməsi orqanının üzərinə tərəflərin təqdim etdiyi mülahizələri, dəlilləri və sübutları hərtərəfli araşdırmaq vəzifəsini qoyur . "Mahmudov Rusiyaya qarşı iş üzrə" İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin xx.xx.2007-ci il tarixli qərarında isə məhkəmə qeyd etmişdir ki, Konvensiya araşdırmalarında sübutları qiymətləndirərkən bir qayda olaraq affırmamti, non neganti incumbit probation (sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilər. Məhkəmə həmçinin qeyd edir ki, iddiaçının qanuni əsaslarla qəbul edilmiş, təhsilini başa vurmuş və ya digər təhsil müəssisəsinə köçürülmüş tələbələrlə eyni statusla yanaşılması “İnzibati icraata haqqında” Azərbaycan Respublikası 12.3-ci maddəsinin tələblərinə də zidd ola bilərdi. “İnzibati icraata haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 12.3-ci maddəsinin tələblərinə əsasən inzibati orqan tərəfindən fərqli mühüm faktiki hallara malik olan müxtəlif işlər üzrə eyni cür qərarların qəbul edilməsi qadağandır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin: -68.1-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. - 68.2-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbinin əsası kimi istinad edilən hallar məhkəmə araşdırması zamanı öz təsdiqini tapmadığından, cavabdeh inzibati orqanı tərəfindən qanunvericiliyin tələblərinin pozulması halları müəyyən edilmədiyindən iddia tələbi təmin edilməməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68, 69, 73.1 və 85.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: İddia tələbi təmin edilməsin. Şikayət məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi, 540-cı məhəllə) verilə bilər. Hakim Şəlalə Həsənova