Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-11833/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-11833/2025 23.01.2026 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ GİRİŞ HİSSƏ Bakı İnzibati Məhkəməsi Hakim Həsənov Orxan Xaqani oğlunun sədrliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçılar İddiaçı, X6, X3, X8 cavabdeh Bakı şəhəri Cavabdehnə qarşı “qeydiyyata alınma” tələbinə dair iddiası üzrə inzibati işə məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, Təbriz küçəsi 29), açıq məhkəmə iclasında şifahi məhkəmə baxışı qaydasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. TƏSVİRİ HİSSƏ İşin halları: İddiaçı cavabdeh Daxili İşlər Nazirliyi Baş Pasport Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsinə qarşı “qeydiyyata alınma” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Bakı İnzibati Məhkəməsinin qərardadı ilə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə icraata qəbul edilmiş, X15, X9, X19 iş üzrə iddiaçı qismində məhkəmə icraatının iştirakçısı kimi tanınmış, cavabdeh əsl cavabdeh Bakı şəhəri Cavabdeh ilə əvəz edilmiş, iddia tələbi “iddiaçıların ünvan 1 ünvanına qeydiyyata alınması Cavabdehnə həvalə edilməsi” formasında icraata qəbul edilmişdir. İddiaçının əsaslandırması: İddiaçılar qeyd edir ki, onlar hal-hazırda ünvan 3 ünvanında faktiki olaraq yaşadıqlarından, onların həmin ünvana yaşayış yeri üzrə qeydiyyata düşmək hüquqları yaranmışdır. Göstərilən bu tələblə cavabdeh inzibati orqana müraciət olunsa da, sonuncu müraciətin təminindən imtina etmişdir. İddiaçılar hesab edir ki, cavabdehin imtinası əsassızdır və onların hüquqlarının pozulmasına səbəb olur. ƏSASLANDİRMA HİSSƏSİ İddianın mümkünlüyü: İddia ərizəsi onun mümkünlüyünü şərtləndirilən tələblərə cavab verməklə təqdim olunmuş və bu səbəbdən mümkün hesab edilir. Belə ki, irəli sürülmüş iddia inzibati prosessual qanunvericiliklə müəyyən edilmiş ümumi və xüsusi mümkünlük şərtlərinə riayət edilməklə təqdim edilmişdir. Faktiki hallar və sübutlar: İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq edilmiş: İmtina məktubundan görünür ki, iddiaçının müraciətinə baxılmış və məhkəməyə müraciət etmək hüququ izah olunmuşdur. Sabunçu qəsəbə inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş arayışdan görünür ki, iddiaçılar ünvan 5 ünvanında yerləşən özbaşına tikilidə yaşayırlar. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş sorğuya cavab məktubundan görünür ki, 03 nömrəli reyestr kitabının 399 nömrəli səhifəsində olan məlumatlara əsasən ünvan 6 ünvanı X27 adına qeydə alınmışdır. DİN Baş Pasport Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsi tərəfindən verilmiş sorğuya cavab məktubundan görünür ki, ünvan 7 ünvanında X20 xx.xx.2013-cü il tarixdən, X21 xx.xx.2014-cü il tarixdən, X45 xx.xx.2003-cü il tarixdən, X10 xx.xx.2009-cu il tarixdən, X16 xx.xx.2003-cü il tarixdən, X22 xx.xx.2003-cü il tarixdən, X13 xx.xx.2005-ci il tarixdən, X4 xx.xx.2005-ci il tarixdən, X5 xx.xx.2003-cü il tarixdən, X11 xx.xx.2004-cü il tarixdən, X30 xx.xx.2003-cü il tarixdən, X31 xx.xx.2006-cı il tarixdən, X23 xx.xx.2006-cı il tarixdən, X46 xx.xx.2014-cü il tarixdən, X32 xx.xx.2014-cü il tarixdən, X33 xx.xx.2007-ci il tarixdən, X24 xx.xx.2003-cü il tarixdən, X34 xx.xx.2013-cü il tarixdən, X42 xx.xx.2016-cı il tarixdən, X35 xx.xx.2017-ci il tarixdən, X36 xx.xx.2017-ci il tarixdən, X7 xx.xx.2017-ci il tarixdən, X37 xx.xx.2015-ci il tarixdən, X2 xx.xx.2005-ci il tarixdən, X25 xx.xx.2007-ci il tarixdən, X26 xx.xx.2005-ci il tarixdən, X17 xx.xx.2005-ci il tarixdən, X18 xx.xx.2011-ci il tarixdən yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdadırlar. Sabunçu qəsəbə inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş sorğuya cavab məktubundan görünür ki, ünvan 8 ünvanda bir neçə ev mövcuddur. İddiaçı yaşadığı ev ilə X1 evləri ayrı-ayrı dam altındadır. İddiaçının yaşayış sahəsinin və X1 X29 əlaqəsi ondan ibarətdir ki, qeyd edilən ünvan zamanında X41 məxsus olub. ünvan 10 qəsəbəsi, R.Məcidov küçəsi, döngə, ev 3A ünvanı bir həyətdə yerləşir və ayrı-ayrı dam altındadır. Tətbiq edilən hüquq və məhkəmənin mövqeyi: Məhkəmə işin yuxarıda göstərilən faktiki hallarını, o cümlədən tətbiq edilməli olan maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərini nəzərə almaqla hesab edir ki, iddia tələbi rədd edilməlidir. Gəlinən nəticə ilə bağlı aşağıdakıların da qeyd edilməsi zəruridir. Belə ki, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun müddəaları əsasında həyata keçirilir. Sözügedən Qanunun 2-ci maddəsinə əsasən 2-ci maddəsinə əsasən, şəxsin yaşayış yeri — tam həcmdə fəaliyyət qabiliyyətli şəxsin mülkiyyətçi kimi (1) icarə və kirayə müqaviləsi (2) üzrə, yaxud Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər əsaslarla (3) daimi və ya daha çox yaşadığı ev, mənzil, xidməti yaşayış sahəsi, yataqxana, ahıllar və əlilliyi olan şəxslər, o cümlədən sağlamlıq imkanları məhdud 18 yaşınadək uşaqlar üçün sosial xidmət müəssisələri, xüsusi təhsil müəssisələri və digər bu kimi yaşayış yerləri başa düşülür; Qanunun 5-ci maddəsinin 1-ci və 2-ci abzasına əsasən yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olmayan vətəndaşa ilk dəfə Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi verilərkən o, yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınır. Bu halda vətəndaş yalnız “Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi barədə Əsasnamə”də nəzərdə tutulmuş şəxsiyyət vəsiqəsinin verilməsi haqqında ərizə-anketi doldurmalı və vəsiqənin verilməsi üçün tələb olunan sənədlərdən əlavə bu Qanunun 5-ci maddəsinin ikinci hissəsinin 2-ci bəndində göztərilən, yaşayış sahəsinə köçmək üçün əsas verən sənədi də təqdim etməlidir. Yaşayış yerini dəyişdirmiş vətəndaş yeni yaşayış yerinə gəldikdən sonra 10 gündən gec olmayaraq qeydiyyata alınması üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müraciət edərək forması müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilən, yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınma haqqında ərizə-anketlə birlikdə aşağıdakı sənədləri təqdim etməlidir: 1) şəxsiyyət vəsiqəsi; 2) yaşayış sahəsinə köçmək üçün əsas verən sənəd (mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatına alınması haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış, order, icarə və ya kirayə müqaviləsi, yaxud Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş başqa sənəd) və ya vətəndaşa yaşayış sahəsi verən şəxsin ərizəsi. Qanunun 8-ci maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən bu Qanunda göstərilən müvafiq sənədlər təqdim edilmədikdə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanları şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmasından imtina edir. Qanunvericiliyin tələblərindən göründüyü kimi, şəxsin yaşayış yerinin müəyyən edilməsi üçün üç əsas ola bilər və təqdim edilən sənədlər onlara müvafiq olaraq nəzərdə tutulmuşdurlar: -yaşayış sahəsinə hüquq şəxsin mülkiyyəti kimi yarandıqda - mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənəd (1); -yaşayış sahəsinə hüquq icarə və ya kirayə müqaviləsi əsasında yarandıqda - icarə və ya kirayə müqaviləsi (2); -yaşayış sahəsinə hüquq qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər əsaslarla yarandıqda - bu hüququn yaranmasına əsas olmuş sənədlər (3). Lakin eyni zamanda yuxarıda göstərilmiş 5-ci maddədə yaşayış yeri üzrə qeydiyyat üçün təqdim edilən sənəd kimi yaşayış sahəsinə köçmək üçün əsas verən sadalanan sənədlərin digər alternativ variantı kimi “vətəndaşa yaşayış sahəsi verən şəxsin ərizəsi” ifadəsi işlədilmişdir ki, bu ifadə yaşayış sahəsinə köçmək üçün 2-ci maddədə nəzərdə tutulmuş əsasın olmadığı halda, lakin buna hüququ çatan şəxsin ərizəsi əsasında qeydiyyata alınma prosedurunun mümkünlüyünü müəyyən etmişdir. Sadalanmış maddələrin təhlili nəticəsində müəyyən olunur ki, qanunvericilik şəxsin qeydiyyatının aparılmasını konkret olaraq şərtləndirmişdir ki, bu zaman dəyərləndirmə məhz yaşayış sahəsinə köçmək üçün hüquqi əsas, yəni şəxsin həmin sahə ilə bağlı hansısa hüququ mövcud olması və ya bu yaşayış sahəsini verən şəxsin iradə ifadəsi olması istiqamətində aparılır. Hazırki işin araşdırılmış hallarından məlum olur ki, mübahisə predmetini təşkil edən daşınmaz əmlak üzərində iddiaçıların hər hansı bir hüququ, yəni mülkiyyət, icarə və ya istifadə hüquqları əmələ gəlməmişdir. Başqa sözlə desək, iddiaçılar sözügedən əmlaka qeydiyyata alınması üçün hər hansı üç hüquqdan birinə (mülkiyyə, icarə, istifadə), yəni qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş sənədlərdən (mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatına alınması haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış, order, icarə və ya kirayə müqaviləsi, yaxud Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş başqa sənəd) yalnız birinə malik olmalı olduğu halda, iddiaçının həmin hüquqlarının olması və ya hüquqlarını təsdiq edən hüquqmüəyyənedici sənədin mövcudluğu müəyyən edilməmişdir. Digər tərəfdən qeyd olunmalıdır ki, iddiaçıların yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmaq istədikləri ünvan 6 ünvan üzərində X27 xüsusi mülkiyyət hüquqlarının qeydə alındığı müəyyən edilmişdir. Göründüyü kimi, həmin əmlak digər şəxsin mülkiyyətində olduğu halda, iddiaçıların həmin əmlakda yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmaları, yalnız mülkiyyətçinin müvafiq razılığı ilə mümkündür. Çünki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 152.1-ci maddəsinə əsasən, mülkiyyət hüququ, əmlakın sahiblərinə həmin əmlaka dair öz iradələrinə uyğun şəkildə sərəncam vermək, ondan istifadə etmək və ona sahib olmaq hüququnu verir. Hər bir halda, X44 həmin ünvan rekvizitində olan əmlakın hüquqi sahibi olduğu üçün onun mülkiyyətində olan əmlakla bağlı qeydiyyatın həyata keçirilməsi yalnız onun razılığı əsasında mümkündür. Məhkəmə onu da qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, Sabunçu qəsəbə inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş məktub ilə ünvan 8 ünvanda bir neçə evin mövcud olması, ünvan 10 qəsəbəsi, R.Məcidov küçəsi, döngə, ev 3A ünvanı bir həyətdə yerləşməsi və ayrı dam altında olması da hazırki halda yaşayış yeri üzrə qeydiyyat üçün əsas deyil. Belə ki, bir daha qeyd olunur ki, iddiaçıların yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmaq istədikləri ünvan 6 ünvanında yerləşən əmlak üzərində digər şəxsin mülkiyyət hüquqları qüvvədə olduğu halda, iddiaçıların faktiki yaşayıb-yaşamamasından asılı olmayaraq, mülkiyyətçinin razılığı olmadan yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmaları mümkün deyil. Eyni zamanda qeyd edilməlidir ki, Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 24 sentyabr 2020-ci il tarixli qərarında da göstərildiyi kimi şəxsin yaşayış yerindən qeydiyyatdan çıxarılması onun üçün hər hansı əlverişsiz hüquqi nəticələr yaratmamaqla yanaşı, yaşayış sahəsi üzrə, ümumiyyətlə qeydiyyatsız qalmalarına da səbəb olmur. Belə ki, həmin şəxslər özlərinin yeni yaşayış yerləri üzrə və ya Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 9 aprel 2003-cü il tarixli, 55s nömrəli Sərəncamına uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin şəxsiyyət vəsiqəsi verən müvafiq orqanının ünvanı üzrə qeydiyyata alına bilərlər. Qeyd olunanları nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi rədd edilməlidir. NƏTİCƏVİ HİSSƏ Azərbaycan Respublikasının İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 52, 68, 69, 75.4, 85.1ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: İddia tələbi rədd edilsin. Qərardan təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov küçəsi 540-cı məhəllə) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Orxan Həsənov