Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-1478/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-1478/2020 15.10.2020 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Aytən Pənah qızı Oruczadənin sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Cəfərova Yasəmən Fərman qızının katibliyi, Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin nümayəndəsi X22 iştirаkı ilə, İddiаçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı “xxxxxxxxx” MTK, “xxxxxx” MMC və X18 3-cü şəxslər qismində cəlb ediməklə “mülkiyyət hüquqlarının qeydiyyata alınması,çıxarışın verilməsi ”nə dair iddia tələbi üzrə inzibati işə məhkəmə binаsındа, аçıq məhkəmə iclаsındа bахаrаq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “V” yaşayış sahəsi, Günəşli küçəsi 13M ünvanında yerləşən binada sahəsi 108.5 kv.m olan 274 saylı mənzil üzərində onun xüsusi mülkiyyət hüququnun dövlət reyestrində qeydə alınaraq, bu barədə dövlət reyestrindən çıxarışın verilməsi öhdəliyinin cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Bakı inzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-1478/2020 saylı xx xxxx 2020-ci il tarixli və xx xxxxxxxx 2020-ci il tarixli qərardadları ilə “xxxxxxxxx” MTK, “xxxxxx” MMC və X18 3-cü şəxslər işə cəlb edilmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 45.4-cü maddəsinə görə iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. İddia ərizəsi məhkəmənin icraatına qəbul olunduqdan sonra İPM-in 47-ci və 49-cu maddələrinə uyğun olaraq işin hazırlıq icraatına başlanılmış və məhkəmənin sərəncamı ilə iddiaya qarşı yazılı münasibət bildirilməsi məqsədilə iddia ərizəsi və ona əlavə olunmuş sənədlərin surətləri cavabdehə təqdim edilmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki,o, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “V” yaşayış sahəsi,Günəşli küçəsi 13 M ünvanında yerləşən yaşayış binasından sahəsi 125 kv.m. olan 44 saylı mənzili “xxxxxxxxx” MTK-dən 2006-cı il tarixdə almış və həmin tarixdə də mənzilə görə 49.500 manat pul vəsaiti ödəmişdir. Pulun tam ödənilməsi barədə mədaxil qəbzi və maliyyə arayışı verilmişdir. Bundan sonra qeyd edilən mənzil onun sahibliyində olmasına baxmayaraq, “xxxxxxxxx” MTK-nin sabiq sədri Ədalət Qəmbərov həmin mənzili ona verməkdən imtina etmişdir. Uzun illər həmin mənzillə bağlı müxtəlif instansiyalara şikayət etməyinə baxmayaraq heç bir nəticə əldə etməmişdir. Yalnız 2015-ci il tarixdə xəstə uşağı ilə bağlı hörmətli X24 Mehriban xanım Əliyeva şəxsən qəbul etdikdən sonra, qəbulda onunla bir olan və onun kimi Ə.Qəmbərov tərəfindən əmlakı mənimsənilmiş “xxxxxx” MMC-nin direktoru Rəhilə xanım Əsədullazadəyə əmlakı geri qaytarıldıqdan sonra ona həmin mənzillərdən birini verməsini tövsiyə etdi. Bundan sonra “xxxxxx” MMC tərəfindən ona sahəsi 108.5 kv.m. olan 274 saylı mənzili verdilər.Bu barədə xx xxx 2015-ci il tarixli müqavilə və maliyyə arayışları almış, lakin “xxxxxxxxx” MTK-nin sabiq sədri Ə.Qəmbərov bilərəkdən Çıxarış almaq üçün ona lazım olan sənədləri vermir. Ona görə də o, qeyd edilən mənzili xüsusi mülkiyyət hüququ ilə öz adına dövlət reyestrində qeydə aldırmaq istədikdə cavabdeh iddiaçının müraciətinə imtina etmiş, əsas kimi isə yaşayış binasının istismarına icazə sənədlərinin Xidmətin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə təqdim edilmədiyi və həmin binada olan mənzillər və qeyri yaşayış sahələrinin üzərinə Bakı şəhəri Suraxanı rayon məhkəməsinin 2(010)-287/2015 saylı xx xxxxxx 2015ci il tarixli icra vərəqəsinə əsasən həbs qoyulması göstərilmişdir. Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “V” yaşayış sahəsi ünvanında 13M saylı yaşayış binasında yerləşən 40 saylı mənzili qanuni surətdə alaraq, mənzilin dəyəri tərəfindən tam ödənildiyinə görə həmin mənzilə olan mülkiyyət hüququ dövlət reyestrində qeydə alınmalıdır. Belə ki, mənzilin yerləşdiyi binanın istismara qəbul edilməməsi həmin mənzilin xüsusi mülkiyyət hüququ ilə dövlət reyestrində qeydə alınmasından imtina üçün əsas hesab edilə bilməz.İddiaçı mənzili alarkən “xxxxxxxxx” MTK-nin rəhbərliyi binanın 2009-cu ilədək tikilib istismara veriləciyini söz versələr də,verdiklərə vədə əməl etməmiş və hələ bundan sonra da bərbad gündə olan bu binanın nə vaxtsa istismara veriləcəyi sual altındadır. Cavabdehin mənzillər və qeyri yaşayış sahələrinin üzərinə Bakı şəhəri Suraxanı rayon məhkəməsinin 2(010)-287/2015 saylı xx xxxxxx 2015-ci il tarixli icra vərəqəsinə əsasən həbs qoyulması ilə bildirilmişdir ki, ona məxsus mənzil həmin MTK-nin dələduzluqla məşğul olan sədri Ədalət Qəmbərov tərəfindən təkrarən başqa vətəndaşa satılmasına baxmayaraq o, AR Konstitusiya məhkəməsinə qədər uzanan prosesdə mənzilinin özünə qaytarılmasına nail olmuş və binanın üzərinə qoyulan həbs ona münasibətdə mübahisə predmeti olmadığına görə həmin qərardad ona məxsus mənzilin dövlət reyestrində onun xüsusi mülkiyyətini qeydə alınmasına mane ola bilməz.Qeyd edilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin olunması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin nümayəndəsi X28 iddiaya etiraz edərək bildirmişdir ki, İddiaçı Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, “V” yaşayış massivində yerləşən “xxxxxxxxx” MTK tərəfindən inşa edilmiş çoxmərtəbəli yaşayış binasında yerləşən 274 saylı mənzil üzərində hüquqların daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınması ilə bağlı poçt vasitəsilə daxil olmuş ********** saylı, xx.xx.2019-cu il tarixli ərizəsinə və ona əlavə edilmiş sənədlərin surətinə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsində baxılmışdır. Aparılan araşdırmalar zamanı sözügedən mənzil yerləşən yaşayış binasının istismarına icazə sənədlərinin və protokoldan çıxarışın 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsində baxılmışdır. Aparılan araşdırmalar zamanı sözügedən mənzil yerləşən yaşayış binasının istismarına icazə sənədlərinin və protokoldan çıxarışın 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə təqdim edilmədiyi müəyyən edilmişdir. Bundan əlavə Suraxanı rayonu, “V” yaşayış massivində yerləşən “xxxxxxxxx” Mənzil Tikinti Kooperativi tərəfindən inşa edilmiş çoxmərtəbəli yaşayış binasında yerləşən mənzillər və qeyri-yaşayış sahələrinin üzərinə Bakı şəhəri, Suraxanı rayon, Məhkəməsinin 2(010)-287/2015 nömrəli, xx.xx.2015-ci il tarixli icra vərəqəsinə əsasən həbs qoyulub. Bu səbəblərdən tərəflərindən ərizənin icrası mümkün olmamış və iddiaçıya xx.xx.2019-cu il tarixli **********80 saylı cavab məktubu ünvanlanmışdır. Bu səbəbdən iddia tələbinin rədd edilməsi barədə qərar qəbul edilməsi xahiş edilmişdir. Şifahi məhkəmə baxışı ilə bağlı iclasın vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmiş, lakin iddiaçı məhkəmə iclasında iştirak etməmiş və bunun səbəbləri barədə məhkəməyə heç bir rəsmi məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 62-ci maddəsinin tələblərini rəhbər tutaraq, işə iddiaçının iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş materiallarını tam, obyektiv və hərtərəfli araşdıraraq, cavabdehin izahatını dinləyərək hesab edir ki, iddia rədd edilməlidir. İşdə olan sənədlərdən görünür ki: “xxxxxxxx” MMC ilə İddiaçı arasında xx xxx 2015-ci il tarixli alqı-satqı müqavilə bağlanaraq, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “V” yaşayış sahəsi, Günəşli küçəsi 13M ünvanda “xxxxxxxxx” MTK tərəfindən tikilməkdə olan 4 bloku, 15 mərtəbəli yaşayış binasında həmin MTK ilə “xxxxxxxx” MMC arasında bağlanmış xx xxxx 2005-ci il tarixli müqaviləyə və Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2013-cü il tarixli qətnaməsi və eyni tarixli icra vərəqəsi, habelə Suraxanı rayon icra məmurlarının xx.xx.2015-ci il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən “xxxxxxxx” MMC-nin əmlakına verilmiş 5000 kv.m sahədən 274 saylı mənzili “Alıcıya verməyi”, alıcı isə həmin mənzili qəbul etməyi və öncədən mənzilin ümumi dəyəri 49500 manatı ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. 022704 nömrəli xx xxx 2015-ci il tarixli kassa mədaxil orderinin qəbzindən görünür ki, İddiaçı tərəfindən mənzilin dəyəri olan 49.500 manat məbləği “xxxxxxxx” MMC-yə ödəmişdir. “xxxxxxxx” MMC-nin xx xxx 2015-ci il tarixli 11/15 nömrəli maliyyə arayışdan görünür ki, Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2013-cü il tarixli qətnaməsi və eyni tarixli icra vərəqəsi, habelə icranı həyata keçirən Suraxanı rayon Məhkəmə icraçılarının xx.xx.2015ci il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi 13N ünvanda “xxxxxxxxx” MTK tərəfinən inşa edilən binadan “xxxxxxxx” MMC-nin mülkiyyətinə verilmiş 5000 kv.m yaşayış sahəsindən 4-cü giriş, 7-ci mərtəbə, 274 saylı mənzil (108,5 kv.m) həqiqətən də İddiaçı məxsusdur və mənzilin dəyəri tam ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin İddiaçı ünvanlanmış xx xxxx 2019-cu il tarixli **********80 saylı imtina məktubunda qeyd edilmişdir ki, iddiaçının müraciətinə baxılmış və müəyyən edilmişdir ki, sözügedən mənzil yerləşən yaşayış binasının istismarına icazə sənədlərinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə təqdim edilmədiyi müəyyən edilmişdir. Bundan əlavə Suraxanı rayonu, “V” yaşayış massivində yerləşən “xxxxxxxxx” MTK tərəfindən inşa edilmiş çoxmərtəbəli yaşayış binasında yerləşən mənzillər və qeyri-yaşayış sahələrinin üzərinə Bakı şəhəri, Suraxanı rayon Məhkəməsinin 2(010)-287/2015 nömrəli, xx.xx.2015-ci il tarixli icra vərəqəsinə əsasən həbs qoyulub. Bu səbəbdən ərizənin icrası mümkün olmamışdır. Azərbaycan Respublikası Bakı şəhəri Suraxanı rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2019-cu il tarixli 2(010)-1863/2019 nömrəli qərardadı ilə “xxxxxxxxx” MTK-nın inşa etdiyi Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “V” yaşayış sahəsi, 13 M saylı evin, X5 adına olan 127 saylı, X10 adına olan 170 saylı, X15 224 saylı, X2 adına olan 225, X3 adına olan 231 saylı, X6 adına olan 237 saylı, X19 adına olan 251 saylı, X16 adına olan 256 saylı, X14 adına olan 257 saylı, X7 adına olan 274 saylı, Məhərrəmov Rövşən Bilal oğlunun adına olan 285 və 286 saylı, X11 adına olan 293 saylı, X23 adına olan 299 saylı, X8 adına olan 319 saylı, X12 adına olan 321 saylı mənzillərin üzərinə həbs qoyulması qərara alınmışdır. Məhkəmə araşdırılması zamanı göndərilmiş sorğuya “xxxxxxxxx” MTK tərəfindən 23 nömrəli xx xxxx 2020-ci il tarixli cavab məktubu verilmiş, məktubda qeyd edilmişdir ki, “xxxxxxxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “V” yaşayış sahəsi, 13M ünvanında inşa olunan yaşayış binası istismara qəbul edilməmiş və qəbul aktı mövcud deyildir. Adı çəkilən binanın 4 giriş, 7 mərtəbə, 3 otaqlı, 108,5 kv.m, 274 saylı mənzil xx.xx.2009-cu ildə kooperativ tərəfindən X1. X9 274 saylı mənzilə sahiblik və istifadə hüququnun tanınması barədə Bakı şəhər Suraxanı rayon Məhkəməsinin xx.xx.2019-cu il tarixli qətnaməsi vardır. Bu qətnamə Suraxanı rayon İcra və Probasiya Şöbəsi tərəfindən 274 saylı mənzilə dair icra aktı da tərtib edilmişdir. 53 mənzillə əlaqədar “xxxxxxxx” MMC-nin iddiasının Suraxanı rayon İcra Şöbəsi tərəfindən icra olunmasına baxmayaraq, bu icra qanunsuz olduğu üçün Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin və Ali Məhkəmənin qərarı ilə ləğv edilmişdir. Məhkəmə araşdırılması zamanı göndərilmiş Azərbaycan Respublikasının Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin xx xxxx 2020-ci il tarixli xx/xx-2611 nömrəli sorğuya cavab məktubunda qeyd edilmişdir ki, “Bəzi çoxmənzilli binaların istismarına icazə verilməsinin sadələşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2019-cu il tarixli 529 nömrəli Fərmanının icrası çərçivəsində, 2020-ci il martın 31-dək Fövqəladə Hallar Nazirliyinin istismara hazırlıq barədə müsbət rəyləri əsasında Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi tərəfindən çoxmənzilli yaşayış binalarının istismarına icazə verilmişdir. Sözügedən Fərmanın icrası müddətində “xxxxxxxxx” MTK-nın sifarişi ilə qeyd olunan ünvanda inşa edilmiş 4 bloklu, 15 mərtəbəli yaşayış binasının istismara hazırlığına dair Fövqəladə Hallar Nazirliyinin müsbət rəyi Komitəyə daxil olmamışdır. Beləliklə, iddia ərizəsindən və işin məhkəmə araşdırması zamanı aydın olur ki, iddiaçı sahibliyində olduğunu iddia etdiyi mənzilə görə MTK-ya borcu tam şəkildə ödəmiş və ona borcun olmamasına dair maliyyə arayışı verilmişdir. İddiaçı hazırda həmin mənzil üzərində mülkiyyət hüquqlarının qeydiyyatının aparılmaqla çıxarışın verilməsini tələb edir.Cavabdeh orqan həm iddiaçının ərizəsinə verdiyi imtina məktubunda və digər hallarla yanaşı iddiaçının ərizəsinin icrasının mümkünsüzlüyünü onunla əsaslandırmışdır ki, iddiaçının mənzilinin yerləşdiyi binanın istismara qəbul aktı mövcud olmadığı və həmin mənzil üzərində məhdudiyyət olduğu üçün həmin mənzilin daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınması mümkün deyildir. Qeyd edilən mübahisənin həlli üçün Məhkəmə aşağıdakı normalara istinad edir: Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 13-cü maddəsinə görə Azərbaycan “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbyacan Respublikasının Qanunun 3- cü maddəsinə əsasən daşınmaz əmlaka hüquqların qeydiyyatı haqqında qanunvericilik Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasından, Mülki Məcəlləsindən, bu Qanundan və digər normativ hüquqi aktlardan ibarətdir. Həmin Qanunun 8.0-cı maddəsinə əsasən daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün aşağıdakılar əsas hesab olunur: …8.0.9. Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi qüvvəyə minənədək (2013-cü il yanvarın 1- dək) inşa edilmiş tikililərə dair:…8.0.9.2. çoxmənzilli binalara, qeyri-yaşayış binalarına və hündürlüyü 12 metrdən çox olan yaşayış evlərinə münasibətdə-torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, icarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmış layihə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının tikilinin inşa edilməsinə icazə barədə qərarı, istismara qəbul aktı. Mübahisəli hüquq münasibətlərinin yarandığı vaxt (xx xxxxxx 2013-cü il tarixədək) qüvvədə olan “Şəhərsalmanın əsasları haqqında” Qanunun 1-ci maddəsinin 6-cı abzasına əsasən dövlət şəhərsalma norma və qaydaları — müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən tərtib və təsdiq edilən, şəhərsalma fəaliyyətində əməl olunan normativ hüquqi aktlar və normativ-texniki sənədlər hesab olunur. Həmin Qanunun 12-ci maddəsinə əsasən şəhərsalma fəaliyyəti ərazilərin və yaşayış məskənlərinin təhlükəsizliyi, təbii və texnogen təsirlərdən qorunması tələblərinə əməl olunmaqla qanunvericilikdə müəyyən olunmuş qaydada həyata keçirilir. Həmin Qanunun 17-ci maddəsinə əsasən şəhərsalma fəaliyyəti sahəsində şəhərsalma norma və qaydalarına, tikinti qaydalarına, təsdiq olunmuş şəhərsalma sənədlərinə əməl etmək hüquqi və fiziki şəxslərin vəzifələridir. Həmin Qanunun 19-cu maddəsinə əsasən şəhərsalma fəaliyyətinə nəzarətin məqsədi fiziki və hüquqi şəxslər tərəfindən qanunvericilik aktlarının tələblərinə və təsdiq olunmuş şəhərsalma sənədlərinə mütləq əməl olunmasını təmin etməkdən, ərazilərdə və mövcud tikililərdə qanunsuz olaraq yenidən planlaşdırma, yenidənqurma, konstruktiv dəyişikliklər edilməsinin qarşısını almaqdan ibarətdir. Şəhərsalma fəaliyyətinə nəzarət təsdiq olunmuş şəhərsalma sənədlərinə və şəhərsalma norma və qaydalarına uyğun olaraq qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən həyata keçirilir. Həmin Qanunun 25-ci maddəsinin 7-ci abzasına əsasən tikintisi başa çatmış bina və qurğuların istismara verilməsi qaydaları pozulduqda hüquqi və fiziki şəxslər inzibati və mülki məsuliyyət daşıyırlar. “Şəhərsalmanın əsasları haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanına əsasən “Şəhərsalmanın əsasları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 17-ci, 19-cu və 25-ci maddəsinin 7-ci abzasında nəzərdə tutulmuş “müvafiq icra hakimiyyəti orqanları”nın səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi, Azərbaycan Respublikasının Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi və yerli icra hakimiyyəti orqanları öz səlahiyyətləri daxilində həyata keçirirlər. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2000-ci il 4 sentyabr tarixli, 158 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Şəhərsalma fəaliyyətinə, o cümlədən, şəhərsalma sənədlərinin həyata keçirilməsində sifarişçinin, tərtibatçının və podratçının fəaliyyətinə də nəzarətin həyata keçirilməsi Qaydaları”nın 1.3-cü bəndinə əsasən Şəhərsalma sənədləri və tikinti layihələrinin həyata keçirilməsində şəhərsalma fəaliyyətinə dövlət memarlıq-tikinti nəzarəti funksiyalarını Respublika səviyyəsində Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi və Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyi, yerli səviyyədə Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin Memarlıq və Şəhərsalma İdarəsi, Respublikanın digər şəhər və rayonlarının yerli icra hakimiyyətlərinin memarlıq tikinti xidmətləri həyata keçirirlər. Həmin Qaydaların 2.1-ci bəndinə əsasən dövlət memarlıq-tikinti nəzarəti funksiyasını həyata keçirən xidmətlərin əsas vəzifələri sifarişçi, tərtibatçı və podratçı tərəfindən şəhərsalma və tikintinin (yeni tikilən və yenidən qurulan bina, qurğu, mühəndis-nəqliyyat obyekti və kommunikasiyaları) bütün mərhələlərinin, habelə tikintisi tamamlanmış obyektlərin istismara qəbulunun və tikililərin keyfiyyət səviyyəsinin qüvvədə olan tikinti norma, qayda və standartlarına, təsdiq olunmuş layihə sənədlərinin tələblərinə uyğun olmasına nəzarət etməkdir. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2008-ci il tarixli 272 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi tərəfindən tikinti sahəsində dövlət nəzarətinin mərhələlərlə həyata keçirilməsi Qaydaları”nın 3.6.1- 3.6.6-cı bəndlərinə əsasən tikintisi başa çatmış obyektlər mövcud qanunvericiliyə uyğun olaraq, Agentliyin nümayəndələrinin iştirakı ilə yaradılmış sifarişçi və ya dövlət qəbul komissiyaları tərəfindən istismara qəbul edilir. Obyekt istismara bütövlüklə və yaxud hissə hissə (tikintinin növbələri kimi) qəbul edilə bilər. Yaşayış binaları, o cümlədən mənzillər yalnız elektrik, qaz və su xətlərinə tam həcmdə qoşulduqdan və sayğaclarla təchiz edildikdən sonra istismara qəbul üçün dövlət qəbul komissiyasına təqdim edilə bilərlər. Yalnız tikintinin başlanmasına və aparılmasına icazə sənədləri olan, layihə-smeta sənədləri dövlət ekspertizasından keçmiş və təsdiq edilmiş, tikintisi zamanı bütün norma, standart və 5 qaydalara riayət edilməsinə dair Agentlik tərəfindən müsbət rəy verildikdən sonra qəbul komissiyası işə başlaya bilər. Bu obyektlər müvafiq qanunvericiliyə uyğun olaraq yaradılmış qəbul komissiyası tərəfindən istismara qəbul ediləndən sonra istismar oluna bilər və onlara kommunal xidmətlər (tikinti obyektlərinin texniki və yanğın təhlükəsizliyini təmin edən kommunikasiya xətləri istisna olmaqla) göstərilə bilər. Qəbul komissiyasının tərkibinə sifarişçinin, podratçının, subpodratçının, layihəçinin, istismarçının, Fövqəladə Hallar Nazirliyi Dövlət Yanğın Nəzarəti Xidmətinin, X4 Dövlət Agentliyi Baş Dövlət Tikinti Müfəttişliyinin və tələb olunan hallarda X17 Görülməsi və Dağ-Mədən Nəzarəti Dövlət Agentliyinin, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin, Səhiyyə Nazirliyinin Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzinin, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin, Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin, yerli icra hakimiyyəti (şəhərin tərkibində olan rayonlar üzrə həm şəhər, həm də rayon icra hakimiyyəti) və ya bələdiyyə orqanının, kommunal xidmətləri göstərən təşkilatların (qaz, su, elektrik və kanalizasiya) və tələb olunan hallarda digər müvafiq təşkilatların nümayəndələri daxil edilməlidir. İstismara qəbul edilmək üçün təqdim edilən obyekt və yaxud onun tikinti növbəsi təsdiq olunmuş layihə və müqavilə sənədlərinə və qüvvədə olan tikinti norma və standartlarına uyğun və tam hazır vəziyyətdə olmalıdır. Bu obyektdə və yaxud onun tikinti növbələrində radiasiya təhlükəsizliyi, sanitar-gigiyena və təhlükəsizlik texnikası tələblərinə uyğun şərait təmin edilməlidir. Qəbul komissiyası işin yekunu üzrə obyektin istismara qəbul edilməsi və ya edilməməsi haqqında qərar qəbul edir və bu qərar akt formasında rəsmiləşdirilir. Məhkəmə qeyd edir ki, hazırda qüvvədə olan Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin normalarına, o cümlədən 101-ci maddəsinin tələbinə görə tikinti obyektinin istismarına icazə verilməsi tikintisi başa çatmış obyektin və ya onun bir hissəsinin şəhərsalma və tikintiyə dair normativ sənədlərin tələblərinə uyğun tikildiyinin və ondan təyinatı üzrə istifadənin mümkünlüyünün təsdiq edilməsidir. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin xx.xx.2009-cu il tarixli 47 №-li əmri ilə təsdiq olunmuş “Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların qeydiyyatı, texniki sənədlərin tərtib edilməsi və dövlət reyestrindən arayışlar üçün tələb olunan sənədlərin qəbulu, dövriyyəsi, ekspertizası və verilməsi Qaydaları”na 2 nömrəli Əlavənin 43-cü bəndində isə göstərilir ki, dövlət torpaqlarında, özəlləşdirilən müəssisə və obyektlərin yerləşdiyi torpaq sahələrində fiziki və hüquqi şəxslər tərəfindən inşa edilmiş (və ya qanuni yolla əldə edilmiş) daşınmaz əmlak üzərində hüquqların qeydiyyatı üçün ərizə, torpaq sahəsinin qanuni istifadədə olduğunu təsdiq edən sənəd (müvafiq icra hakimiyyəti orqanının sərəncamı, icarə müqaviləsi və s.), obyektin inşaat pasportu, obyektin layihə sənədləri, obyektin istismara qəbul aktı, obyektin texniki pasportu, dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə qəbz təqdim olunması tələb olunur. Beləliklə, Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin mübahisəli hüquq münasibətlərinin yarandığı vaxt qüvvədə olan, həm də bundan sonrakı qanunvericiliyin müəyyən etdiyi qaydalar onu tələb edir ki, tikintisi başa çatmış yaşayış evinin istismara qəbul edilməsini təsdiq edən istismara qəbul aktı mövcud olmalıdır ki, həmin binada yerləşən mənzillərin dövlət reyestrindən ilkin qeydiyyatının aparılması mümkün olsun. Lakin, iddiaçıya məxsus mənzilin yerləşdiyi mübahisəli yaşayış binasının istismara qəbul aktı mövcud deyildir. Həmçinin bundan əlavə Məhkəmə zəruri hesab edərək qeyd edir ki, “xxxxxxxxx” MTK tərəfindən məhkəmə ünvanlanmış xx xxxx 2020-ci il tarixli məktubda adı çəkilən binanın 4 giriş, 7 mərtəbə, 3 otaqlı, 108.5 kv.m, 274 saylı mənzil 28..12.2009-cu ildə kooperativ tərəfindən X1. X9 274 saylı mənzilə sahiblik və istifadə hüququnun tanınması barədə Bakı şəhər Suraxanı rayon Məhkəməsinin xx.xx.2019-cu il tarixli qətnaməsi vardır. Həmin qətnamə Suraxanı rayon İcra və Probasiya Şöbəsi tərəfindən 274 saylı mənzilə dair icra aktı da tərtib edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 14.3-cü maddəsinə əsasən inzibati aktın qəbul edilməsi tələbinə dair (məcburetmə haqqında) iddialar üzrə həmin aktın qəbul edilməsini zəruri edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut etmək vəzifəsi iddiaçının üzərinə düşür. Lakin inzibati orqan iddiaçının arzuladığı inzibati aktın qəbulunu konkret halda istisna edən faktiki şərtlərin mövcudluğuna istinad etdiyi hallarda, belə şərtlərin mövcudluğunu sübut etmək vəzifəsi həmin inzibati orqanın üzərinə düşür. Hazırkı iddia tələbi məcburetmə haqqında iddialara deyil, öhdəliyin icrası haqqında iddialara aid olsa da, cavabdehin imtinası onun hərəkətsizliyində ifadə olunmuşdur. Bu isə mahiyyət etibarilə inzibati aktın qəbulundan imtina edilən zaman göstərilən hərəkətsizliyə bərabərdir. Beləliklə, məcburetmə haqqında iddialarda olduğu kimi öhdəliyin icrası haqqında iddialar üzrə də həmin öhdəliyin icra edilməli olmasını zəruri edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut etmək vəzifəsi iddiaçının, belə öhdəliyin icrasını istisna edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut etmək vəzifəsi isə cavabdehin üzərinə düşür ki, hazırkı halda iddiaçı iddianı sübuta yetirə bilməmiş, tələbi ilə bağlı mötəbər dəlilləri məhkəməyə təqdim etməmişdir. Maddələrin tələbləri işin hallarına münasibətdə əlaqəli təhlili belə izah olunur ki, həm xx xxxxxx 2013-cü il tarixinə qədər inşa edilmiş çoxmənzilli binalarda yaşayış evləri üzərində mülkiyyət hüququnun qeydə alınması üçün, həm də xx xxxxxx 2013-c ildən qüvvəyə minən Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin tələblərinə əsasən tikintisinə icazə tələb olunan tikinti obyektləri üzərində mülkiyyət hüququnun qeydə alınması üçün təqdim edilməli olan sənədlərin sırasında istismara qəbul aktı və ya tikinti obyektinin istismarına icazə olmalıdır. İddiaçının sahibliyində olan mənzilin də daxil edildiyi binanın istismara qəbul aktı təqdim edilmədiyindən, cavabdeh inzibati orqan tərəfindən daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində mülkiyyət hüquqlarının qeydə alınaraq, müvafiq çıxarışın verilməsindən edilmiş imtina qanuna zidd deyil və iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olan hal kimi qiymətləndirilməməlidir. İPM-in 2.2.3-cü maddəsinə görə inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. İPM-in 52-ci maddəsinə görə məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. İPM-in 68.1-ci maddəsinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. İPM-in 68.2-ci maddəsinə görə məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Beləliklə, Məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “V” yaşayış sahəsi, Günəşli küçəsi 13M ünvanında yerləşən binada sahəsi 108.5 kv.m olan 274 saylı mənzil üzərində onun xüsusi mülkiyyət hüququnun dövlət reyestrində qeydə alınaraq, bu barədə dövlət reyestrindən çıxarışın verilməsi öhdəliyinin cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin üzərinə qoyulmasına dair iddiası əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Göstərilənlərə və İPM-in 23.1-ci, 69-cu, 75-ci, 81-ci və 85-ci maddələrinə əsaslanaraq, Məhkəmə QƏRARA ALDİ: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı “xxxxxxxxx” MTK, “xxxxxx” MMC və X18 3-cü şəxslər qismində cəlb ediməklə “mülkiyyət hüquqlarının qeydiyyata alınması,çıxarışın verilməsi tələbi ”nə dair iddiası təmin edilməsin. Qərardan, təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün müddətində Azərbaycan Respublikası Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi, 540-cı məhəllə) apelyasiya şikayəti verilə bilər Sədrlik edən: Aytən Oruczadə