Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-16252/2025 04.12.2025 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialına qarşı “qərarın ləğv edilməsi” tələbinə dair iddiası üzrə GİRİŞ HİSSƏ Bakı İnzibati Məhkəməsi Hakim Abıyev Nəriman İbrahim oğlunun sədrliyi, İddiaçı, cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialın adından Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun nümayəndəsi Nümayəndə iştirakları ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialına qarşı “qərarın ləğv edilməsi” tələbinə dair iddiası üzrə inzibati işə məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, Təbriz küçəsi 29) açıq şifahi məhkəmə baxışı iclasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. TƏSVİRİ HİSSƏ İşin halları: İddiaçı (bundan sonra – iddiaçı) cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialına (bundan sonra – Mərkəzi Filial) qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 2-1(112)-1112/2025 saylı və Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının xx.xx.2025-ci il tarixli, 2(103)-1969/2025 saylı qərarlarından sonra cavabdeh Sosial Ödənişlərin X1 barəsində xx.xx.2025-ci il tarixli qərarının qanunsuz hesab edilməsi, yaşa görə əmək pensiyasının məbləğinin xx.xx.2023-cü il tarixədək olan 1002,65 (yenidən hesablanan məbləğ 972,83 manat olmuşdur) manat olmaqla saxlanılması ilə xx.xx.2023cü il tarixindən bu günədək onun pensiyasından qanunsuz olaraq tutulan pensiya məbləğinin hesablanaraq geri qaytarılma öhdəliyinin cavabdeh Mərkəzi Filialın üzərinə qoyulması, iddia tələbi təmin olunacağı təqdirdə, Mərkəzi Filialın onun barəsində qəbul etdiyi xx.xx.2025-ci il tarixli “Ümumi əsaslara görə əmək pensiyasının yenidən hesablanması haqqında” qərarının ləğv edilməsi, əmək pensiyası məbləğinin 2023-cü ilin sentyabr ayından əvvəlki, yəni 1002,83 manat (978,83 deyil) olması əsas götürülməklə əmək pensiyasının məbləğinin sonrakı illər üçün indeksasiyası nəzərə alınmaqla yenidən hesablanaraq tutulmuş məbləğin geri qaytarılması və bununla da ona vurulmuş maddi və mənəvi ziyanın cavabdeh tərəfindən ödənilməsi barədə qərar çıxarılmasını xahiş etmişdir. Sonradan iddiaçı xx.xx.2025-ci il tarixdə məhkəməyə Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – İPM) 54-cü maddəsinə əsasən iddianın dəyişdirilməsi (tələbin dəqiqləşdirilməsi) barədə ərizə təqdim edərək, cavabdeh Mərkəzi Filialın xx.xx.2023-cü il tarixli ümumi əsaslara görə əmək pensiyasının yenidən hesablanması haqqında qərarının ləğv edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçının əsaslandırması: İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, o, 1973-cü il ildən əmək fəaliyyətinə başlamış, müxtəlif yerlərdə çalışmışdır. 1977-ci il ildən bugünki tarixədək Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetin dossenti vəzifəsində fəaliyyətini davam etdirir. Ona 2008-ci il ildən yaşa görə əmək pensiyası təyin olunmuş, xx.xx.2023-cü il tarixdən başlayaraq əmək pensiyası Mərkəzi Filial tərəfindən yenidən hesablanmaqla azaldılmışdır. Cavabdeh onun məsələ ilə bağlı müraciətindən əsassız olaraq imtina etmiş və əmək pensiyasının azaldılmasının düzgün olduğunu bildirmişdir. Pozulmuş hüquqlarının bərpa olunması məqsədi ilə Baki İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmiş, cavabdehin hərəkətlərinin qanunsuz sayılması, xx.xx.2023-cü il tarixdən iddia ərizəsinin yazıldığı tarixədək yaşa görə əmək pensiyasından qanunsuz olaraq tutulan pensiya məbləğinin hesablanaraq geri qaytarılması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması və Mərkəzi Filialın “Ümumi əsaslara görə əmək pensiyasının yenidən hesablanması haqqında” xx.xx.2023-cü il tarixli, 3-17-1/1-M-256030/2023 nömrəli qərarın ləğv edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 2-1(112)-1112/2025 nömrəli qərarı ilə iddia tələbi təmin edilmiş və cavabdehin sonuncu qeyd olunan qərarının ləğv edilməsi barədə qərar qəbul edilmişdir. Mərkəzi Filial tərəfindən sonuncu qeyd olunan qərardan apellyasiya şikayəti verilsə də Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının xx.xx.2025-ci il tarixli, 2-1(103)-1969/2025 nömrəli Qərarı ilə şikayət təmin edilməmiş və birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən qüvvədə saxlanılmışdır. Mərkəzi Filial tərəfindən əmək pensiyası yenidən hesablanmış lakin pensiya məbləğində heç bir dəyişiklik olmamışdır. Məsələ ilə bağlı müraciətinə Mərkəzi Filial tərəfindən imtina edilmişdir. Cavabdeh orqanın imtinasını əsassız və qanunsuz hesab edərək pozulmuş hüquqlarının bərpa olunması məqsədi ilə təkrarən məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Məhkəmənin sərəncamı ilə iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərin surəti cavabdeh inzibati orqana təqdim edilmiş, cavabdehdən iddiaya qarşı öz münasibətini (etirazını) yazılı şəkildə məhkəməyə bildirməsi tələb olunmuş həmçinin, tərəflər işin halları, mübahisənin vəziyyəti ilə bağlı məsələlərin müzakirəsi üçün məhkəməyə dəvət olunmuşlar. xx.xx.2025-ci il tarixdə cavabdeh Mərkəzi Filial adından Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi (bundan sonra – Nazirlik) tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (bundan sonra – Fond) Məhkəmə Mübahisələri ilə İş X5 iddia tələbinə dair yazılı mülahizəsi (etirazı) Bakı İnzibati Məhkəməsinə daxil olmuşdur. Cavabdeh inzibati orqanın iddia tələbinə dair yazılı münasibəti (etirazı): Yazılı etiraz aşağıdakı şəkildə ifadə olunmuş və əsaslandırılmışdır ki, iddiaçının cavabdeh Mərkəzi Filialına qarşı “xx.xx.2025-ci il tarixli qərarın ləğv edilməsi, əmək pensiyasının məbləğinin 2023-cü ilin sentyabr ayından əvvəlki məbləğdə, yəni 1002,83 manat məbləğində, sonrakı illər üçün indeksasiya nəzərə alınmaqla yenidən hesablanması, tutulmuş məbləğin geri qaytarılması və bununla iddiaçıya vurulmuş maddi və mənəvi zərərin ödənilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair 2- 1(112)-16252/2025 nömrəli inzibati iş vardır. Həmin iddia tələbi üzrə iş materiallarından aydın olur ki, iddiaçı Mərkəzi Filiala müraciət edərək, artıq ödəmə barədə qərarın ləğv edilməsi, əmək pensiyasının yenidən hesablanması tələbi üzrə iddiası Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 2-1(112)- 1112/2025 nömrəli qərarı ilə təmin edilsə də, əmək pensiyasının məbləğində dəyişiklik olmaması barədə məlumat verilməsini xahiş etmişdir. Mərkəzi Filial tərəfindən Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 2- 1(112)-1112/2025 nömrəli və Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının xx.xx.2025-ci il tarixli, 2-1(103)-1969/2025 nömrəli qərarları əsasında Mərkəzi Filialın xx.xx.2025-ci il tarixli qərarı ilə yaşa görə əmək pensiyasının yenidən hesablanması haqqında xx.xx.2023-cü il tarixli qərarın ləğv edildiyini, əmək pensiyasının yenidən hesablandığı və pensiya məbləğində dəyişiklik olmadığı bildirilmişdir. İddiaçı Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2025-ci il tarixli. 2-1(112)-1112/2025 nömrəli qərarının icrası məqsədilə Mərkəzi Filialın xx.xx.2025-ci il tarixli qərarı ilə iddiaçının 1002,83 manat məbləğində əmək pensiyasının azaldıldığından, həmin qərarın ləğv edilərək, ödənilməyən əmək pensiyasının illər üzrə indeksləşdiriməsi, iddiaçıya dəymiş maddi və mənəvi ziyanın ödənilməli olduğunu iddia edir. Hesab edilir ki, iş üzrə iddia tələbi əsassızdır, cavabdeh orqanın müvafiq qərarı qanunauyğun olmuşdur. İPM-nin 47.2-ci maddəsinə əsasən, iş üzrə iddia tələbinə qarşı yazılı etiraz təqdim edərək məhkəməyə hüquqi qiymət verilməsi xahiş edilmişdir. İşin faktiki hallarına əsasən, iddiaçı xx.xx.2024-cü il tarixdə “cavabdehin hərəkətlərinin qanunsuz hesab edilməsi, əmək pensiyasının məbləğinin xx.xx.2023-cü il tarixədək olan məbləğdə bərpa edilməsi, tutulmuş məbləğin geri qaytarılması” tələbinə dair iddia qaldırmış, məhkəmə iclasında iddianın dəyişdirilməsi barədə ərizə ilə “xx.xx.2023-cü il tarixli qərarın ləğv edilməsi” barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, 2-1(112)-8499/2024 nömrəli qərardadı ilə ərizə məhkəmə icraatına qəbul edilmişdir. iddia tələbinin təmin edilməsinə dair Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 2-1(112)-1112/2025 nömrəli qərarı Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 2-1(103)-1969/2025 nömrəli qərarı ilə qüvvədə saxlanılmışdır. Həmin qərar Mərkəzi Filial tərəfindən icra edilərək, Mərkəzi Filialın xx.xx.2025-ci il tarixli qərarı ilə yaşa görə əmək pensiyanın yenidən hesablanması haqqında xx.xx.2023-cü il tarixli qərar ləğv edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 28 aprel 2022-ci il tarixli 175 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əmək pensiyalarının təyin edilməsi, hesablanması, yenidən hesablanması, bir növdən başqa növə keçirilməsi və ödənilməsi Qaydası"nın 6.1-ci bəndinə əsasən, əmək pensiyaçısının müraciəti, yaxud Fondun fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq apardığı yoxlamalar nəticəsində əmək pensiyasının məbləğinin düzgün hesablanmadığı aşkar edildikdə əmək pensiyaları yenidən hesablanır. Əmək pensiyalarının təyin edilməsi, hesablanması, yenidən hesablanması, bir növdən başqa növə keçirilməsi və ödənilməsi Qaydası”nın 6.6cı bəndinə əsasən əmək pensiyasının yenidən hesablanması yenidən hesablanmağa hüququn yarandığı tarixdən aparılır və bu zaman, bu Qaydanın 6.1.4-cü, 6.1.6—6.1.9-cu yarımbəndlərində nəzərdə tutulmuş hallar əsasında keçmiş dövr üzrə əskik və artıq ödəmələr müəyyən edildikdə, həmin ödəmələr Qanunun 32.1-1-ci və 39.1-ci maddələri nəzərə alınmaqla əvəzləşdirilir. “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 28.1.2-ci maddəsinə əsasən inzibati orqanın təşəbbüsü və ya qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda inzibati orqanın inzibati aktı qəbul etmək vəzifəsi inzibati icraatın başlanılması üçün əsasdır. Qanunun 67.5-ci maddəsinə əsasən maraqlı şəxsin məzmununa etimad göstərdiyi və həmin etimadın qanunla qorunduğu, habelə başqa şəxslərin hüquqlarına və ya qanunla qorunan maraqlarına, dövlət maraqlarına və ya ictimai maraqlara ziyan vurmadığı hallarda, maraqlı şəxsə münasibətdə birdəfəlik və ya cari pul və ya əşya öhdəliklərinin nəzərdə tutulduğu və ya belə öhdəliklərin əmələ gəlməsinə səbəb olmuş qanunsuz əlverişli inzibati aktın ləğv olunmasına yol verilmir. Qanunun 67.6-cı maddəsinə əsasən maraqlı şəxs rüşvət, hədə-qorxu və ya aldatma yolu ilə inzibati aktın qəbul edilməsinə nail olduqda, səhv və ya təhrif olunmuş məlumatları əks etdirən sənədlər təqdim etməklə inzibati aktın qəbul edilməsinə nail olduqda və inzibati aktın qanunsuz olduğunu bildiyi və ya kobud ehtiyatsızlıq nəticəsində bilmədiyi halda etimadın qorunması hüququna istinad edə bilməz. Qanunun 67.12-ci maddəsinə əsasən, qanunsuz inzibati akt, həmin aktın ləğv olunmasını şərtləndirən hallar məlum olduğu gündən 1 il ərzində ləğv edilə bilər. Həmin qayda bu Qanunun 67.6.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallara şamil olunmur. İPM-nin 1.2-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllə ilə başqa qayda müəyyən edilmədiyi və bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş prosessual prinsiplərə zidd olmadığı hallarda, inzibati mübahisələrə dair işlər üzrə məhkəmə icraatında (bundan sonra – inzibati məhkəmə icraatı) Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin müddəaları tətbiq oluna bilər. Mülki Məcəllənin 21.1 və 21.2-ci maddələrinə əsasən zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. Zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. Məcəllənin 12-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə proses iştirakçılarının izahatları, ərizə və təklifləri ilə, onların təqdim etdikləri sübutlarla və işdə olan digər materiallarla kifayətlənməyərək, mübahisənin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları xidməti vəzifəsinə görə araşdırmağa borcludur. Məcəllənin 58-ci maddəsinə əsasən, sübutlar məhkəmə tərəfindən şifahi məhkəmə iclasında araşdırılır. Sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21 və 23-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 31 may 2002-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, mənəvi zərər adətən vətəndaşların şəxsi qeyri-əmlak hüquqlarının pozulması nəticəsində əmələ gəlir. Mənəvi zərər qeyri əmlak zərəri olmaqla, iqtisadi məzmun və dəyər kəsb etməyən hüquq pozuntusudur. Belə zərər vətəndaşa anadangəlmə və ya qanun əsasında ona məxsus olan qeyri-maddi nemətlərə aid (şərəf, ləyaqət, işgüzar nüfuz, şəxsi ailə sirri, hərəkət etmək azadlığı, yaşayış yeri seçmə, ad hüququ, müəlliflik hüququ, sair şəxsi qeyri-əmlak hüquqlar və digər maddi nemətlər) hüquqlarını pozmaqla fiziki şəxsə mənəvi sarsıntı, iztirab verir. Mənəvi zərər bilavasitə zərər vuran şəxsin hərəkətlərindən sonra zərərçəkmişin şüuruna təsir göstərməklə mənfi psixoloji reaksiyaya səbəb olur. Mənəvi zərər vətəndaşların hüquqlarının pozulmasının müstəqil nəticəsidir. O vurulmuş əmlak zərəri ilə birlikdə, yaxud əmlak zərəri vurulmadığı hallarda kompensasiya edilir. Mənəvi zərər ödənilərkən mənəvi və fiziki iztirabların xarakteri və dərəcəsi, eləcə də, cavabdehlərin təqsiri, əmlak vəziyyəti və s. vacib haiların nəzərə alınması zəruridir və hər bir konkret halda belə zərərin ödənilməsi ilə bağlı xüsusatlar məhkəmənin mülahizəsinə görə müəyyən olunmalıdır. "Mənəvi zərərin ödənilməsi barədə qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiq edilməsi təcrübəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 03 noyabr 2008-ci il tarixli, 7 saylı qərarında göstərilmişdir ki, zərərçəkən fiziki şəxsin mənəvi sarsıntı keçirməsi dedikdə, ona qarşı törədilən qanunsuz hərəkətin və ya hərəkətsizliyin şüurunda müəyyən mənfi psixi reaksiyaya səbəb olması, iztirab keçirməsi dedikdə isə onun sağlamlığının pozulması nəticəsində fiziki əzab çəkməsi anlaşılır. Həmçinin, mənəvi zərərin ödənilməsi ilə əlaqədar qanunvericiliyin müddəaları nəzərə alınmaqla şəxsə mənəvi zərər vurulması, həmçinin onun şərəf, ləyaqət və işgüzar nüfuzunun ləkələnməsi hallarında özünü büruzə verə bilər. Şəxsə mənəvi zərərin vurulması mənəvi sarsıntı və iztirablara səbəb olan istənilən xarakterli qeyri- hüquqi hərəkət və ya hərəkətsizlikdə (mülki, cinayət, inzibati və s. hüquq pozmalarda) ifadə oluna bilər. Plenum izah etmişdir ki, mənəvi zərərin miqdarı işin konkret hallarından asılı olaraq məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. Bu zaman mənəvi zərərin baş verməsinə səbəb olmuş hərəkətin və ya hərəkətsizliyin təhlükəlilik dərəcəsi, bunun nəticəsində zərərçəkənin keçirdiyi mənəvi iztirab və sarsıntıların xarakteri və ağırlığı, zərərvuran şəxsin təqsiri (qəsd və yaxud ehtiyatsızlıq) və əmlak vəziyyəti, zərərçəkən şəxsin fərdi xüsusiyyətləri (azyaşlı və yaxud qadın olması, səhhəti ilə əlaqədar mənəvi sarsıntı və iztirablara dözümü, peşə və sənəti, cəmiyyətdə nüfuzu və s.), habelə işin sair diqqətəlayiq halları nəzərə alınmalıdır. Zərərin məbləği ağlabatan və ədalətli olmalıdır. “İnsan Hüquqlarının və X3 haqqında” Konvensiyanın müddəaları və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin presedentləri baxımından “mənəvi zərər” anlayışı insanın anadangəlmə və ya qanun əsasında ona mənsub olan şəxsi qeyriəmlak xarakterli hüquq və azadlıqlarının, habelə əmlak hüquqlarının pozulması nəticəsində mənəvi sarsıntı və iztirab keçirməsini ifadə edir. Zərərçəkən fiziki şəxsin mənəvi sarsıntı keçirməsi dedikdə, ona qarşı törədilən qanunsuz hərəkətin və ya hərəkətsizliyin şüurunda müəyyən mənfi psixi reaksiyaya səbəb olması, iztirab keçirməsi dedikdə isə onun sağlamlığının pozulması nəticəsində fiziki əzab çəkməsi anlaşılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə görə hər bir tərəf tələb və etirazlarının əsası kimi istinad olunan halları sübut etməlidirlər, imperativ normanın tələbinə görə sübut edilməli hallar dedikdə həmin hallara mübahisəli hüquq münasibətinin mövcudluğu ilə əlaqədar olan faktlar və cavabdeh tərəfindən iddiaçının hüququnun pozulmasını və mübahisələndirilməsini təsdiqləyən faktlar başa düşülür. Məhkəmə nəzərə alır ki, mənəvi zərərin ödənilməsi üçün cavabdeh inzibati orqanın hərəkət yaxud hərəkətsizliyi ilə iddiaçıya mənəvi sarsıntı və iztirab keçirməsi arasında səbəbli əlaqənin sübut edilməsi yükü mülki- prosessual qanunvericiliyin tələbinə əsasən məhz iddiaçının üzərinə düşür. İddiaçı iddia tələbində cavabdehin ona dövlət qulluqçusu kimi əmək pensiyasını gec təyin etməsinin ona mənəvi iztirablar çəkdiyini göstərsə də, keçirdiyi fiziki və mənəvi sarsıntılarla bağlı öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları təsdiq edən hər hansı sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdir. Halbuki mülki prosessual qanunvericiliyin tələbinə əsasən qeyd edilən halın sübut edilməsi məhz iddiaçının vəzifəsidir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının vahid məhkəmə təcrübəsini müəyyən edən xx.xx.2025 -ci il tarixli, 2-1 (102)-1616/2025 nömrəli qərarında qeyd edilmişdir ki, inzibati orqan qüvvədə olan və mübahisələndirilə bilməyən əlverişli inzibati aktın qanunsuz olması ilə bağlı əsaslı məlumatlar əldə etdiyi hər bir halda, inzibati icraat haqqında qanunvericiliyin tələbləri baxımından xidməti mövqeyinə görə həmin inzibati aktın qəbul edilməsi üzrə əvvəlki inzibati icraatı təzələməyə və icraat aparmağa, icraat çərçivəsində inzibati aktın ləğvini və ya dəyişdirilməsini şərtləndirən halların mövcudluğunu müəyyən etməyə borcludur. Bu zaman inzibati orqan tərəfindən şəxsin həmin inzibati akta etimad hüququnun mövcudluğu, şəxsin etimadının qanunla qorunub-qorunmadığı da “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 67-ci, xüsusən də 67.5- 67.13-cü maddələrinin müddəaları baxımından yoxlanılmalıdır, inzibati orqan yalnız bu halların müəyyən edilməsindən sonra inzibati aktın ləğvi və ya dəyişdirilməsi və ya inzibati aktın ləğvi və ya dəyişdirilməsindən imtina barədə qərar (inzibati akt) qəbul etməyə haqlıdır. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinin Azərbaycan Respublikasının mülki prosessual qanunvericiliyi baxımından şərh edilməsinə dair 18 mart 2019-cu il tarixli qərarında qeyd edilir ki, Konstitusiyanın 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinin “Məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir” müddəası ədalət mühakiməsinin əsas prinsipləri və şərtlərini müəyyən edən Konstitusiyanın 127-ci maddəsinin İİ hissəsinin “Hakimlər işlərə qərəzsiz, ədalətlə, tərəflərin hüquq bərabərliyinə, faktlara əsasən və qanuna müvafiq baxırlar", həmin maddənin İV və Vİİ hissələrinin Ədalət mühakiməsi vətəndaşların qanun və məhkəmə qarşısında bərabərliyi əsasında həyata keçirilir. İşin faktiki halları və qanunvericiliyin yuxarıda qeyd olunan müddəalarını nəzərinizə çatdıraraq, inzibati orqanın hərəkətlərinin qanuni olmasına istinadən, inzibati icraat zamanı Qanunun tələbləri pozulmamış, icraatla bağlı hüquq pozuntularına yol verilməmişdir. Qeyd olunanlara əsasən iddianın predmetini təşkil edən tələb xx.xx.2025-ci il tarixli qərarın ləğv edilməsi, əmək pensiyasının məbləğinin 2023-cü ilin sentyabr ayından əvvəlki məbləğdə, yəni 1002,83 manat məbləğində, sonrakı illər üçün indeksasiya nəzərə alınmaqla yenidən hesablanması, tutulmuş məbləğin geri qaytarılması və İddiaçıya dəymiş maddi və mənəvi zərərin ödənilməsi olmaqla 4 hissədən ibarətdir. Qeyd edilir ki, xx.xx.2025-ci il tarixli qərar ilə Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 2-1(112)-1112/2025 nömrəli qərarının icrası zamanı əmək pensiyası yenidən hesablanmış, məhkəmə qərarının nəticə hissəsində göstərilən xx.xx.2023-cü il tarixli qərar ləğv edilmişdir.
8. Hazırki əmək pensiyasının məbləği: 1.499.72 ₼
9. Yenidən Hesablanmanın səbəbi: Məhkəmə qərarının icrası
10. Yenidən hesablanmış əmək pensiyasının məbləği 1.499.72 ₼ Qeyd: Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2025-Cİ il tarixli, 2-1 (112)1112/2025 iş nömrəli qərarına əsasən Mərkəzi Filialın qəbul etdiyi xx.xx.2023-cü il tarixli, 3-17-1/1-M-256030/2023 nömrəli “Ümumi əsaslara görə əmək pensiyasının yenidən hesablanması haqqında” qərar lağv edilsin.
Ləğv edilməsi tələb edilən qərar inzibati orqan tərəfindən iddiaçının başqa iddia icraatı üzrə inzibati işinin təmin edilməsi nəticəsində çıxarılan məhkəmə qərarın icra edilməsi ilə bağlı qəbul edildiyindən inzibati orqan tərəfindən bununla bağlı Qanunvericiliyin tələbləri pozulmamış, icraatla bağlı hüquq pozuntularına yol verilməmişdir. Əlavə olaraq, iddiaçı tərəfindən həmin qərarın (xx.xx.2025-ci il tarixli qərarın) ləğv edilməsi üçün Mərkəzi Filiala müraciəti daxil olmamışdır. Əmək pensiyasının yenidən hesablanmasına istinadən Qanunun 10.4-cü maddəsinə əsasən yaşa görə əmək pensiyasının məbləği sığorta hissəsi və yığım hissəsindən ibarətdir: P=SH+YH. Lakin, iddiaçının fərdi hesabının yığım hissəsində pensiya kapitalı toplanmadığından pensiyası sığorta hissəsindən ibarət olmaqla Qanunun 10.2-ci maddəsinə uyğun olaraq SH=PSK/T düsturu ilə müəyyən edilir. Məlumat üçün bildirilir ki, iddiaçının pensiyasının hesablanma qaydası həmin dövrdə qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun olaraq baza hissə, pensiya təyin olunan günədək qazanılmış sığorta hissə və pensiya təyin olunduqdan sonra toplanmış sığorta kapitalının gözlənilən pensiya ödənişi müddəti aylarının sayına nisbətinə olan məbləğin cəmi şəklində hesablanır: Yəni, SH=119,76 (BH) + 266,43 (ƏH) + 12,13 (SH) + 220,77 (SH)= 619,09 manat (2019-cu il tarixə indeksləşdirilmiş) 619,09+(619,09 *16,6%)= 721,86 manat (2020-ci il tarixinə) Qanunun 29.1-ci maddəsinin tələblərinə əsasən iddiaçının əmək pensiyasının məbləği indeksləşdirilərək xx.xx.2021-ci il tarixdən 804,15 manata (721,86+(721,86*11,4%)), xx.xx.2022-ci il tarixdən 831,49 manata (804,15+(804,15*3,4%)) çatdırılmışdır. Qanuna xx.xx.2023-cü il tarixdən əlavə edilmiş 26.4-cü maddəyə əsasən 2022-ci il üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) əmək pensiyaçılarına münasibətdə müəyyən etdiyi maddi yardım 2023-cü il yanvarın 1-dən onların əmək pensiyalarının tərkibinə daxil edilməklə, qulluq stajına görə əlavələr alan əmək pensiyaçılarına münasibətdə aylıq maddi yardım məbləğində, digər əmək pensiyaçılarına münasibətdə isə illik maddi yardımın bir aya düşən hissəsi məbləğində hesablanır. Qeyd olunan maddənin tələblərinə əsasən iddiaçının əmək pensiyasının məbləği xx.xx.2023-cü il tarixdən 848,15 manat (831,49+16,66) müəyyən edilib və Qanunun 29.1-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq indeksləşdirilərək xx.xx.2023-cü il tarixdən 972,83 manata (848,15+(848,15*14,7%)) çatdırılmışdır. Qanunun 37.3.1-ci maddəsinin tələblərinə əsasən, iddiaçının əmək pensiyası yenidən hesablandığı gündən (xx.xx.2017-ci il tarixdən) sonra 6 il işlədiyi üçün xx.xx.2017-ci il tarixdən xx.xx.2023-cü il tarixədək fərdi hesabının sığorta hissəsində qeydə alınmış 19784,88 manat (2023-cü il tarixə indeksləşdirilmiş) pensiya kapitalı əsasında əmək pensiyasının məbləği yenidən hesablanaraq xx.xx.2023-cü il tarixdən 1247,62 manat (SH=PSK/T; SH=19784,88/72=274,79; P=972,83+274,79=1247,62) məbləğində müəyyən edilmişdir. Qanunun 29.1-ci maddəsinin tələblərinə əsasən iddiaçının əmək pensiyasının məbləği indeksləşdirilərək xx.xx.2024-cü il tarixdən 1387,35 manata (1247,62+(1247,62*11.2%)) çatdırılmışdır. Hazırda 1499,72 manat məbləğində olmaqla ödənişi davam etdirilir. İddia ərizəsinin məzmununda qeyd edilən əmək pensiyasının xx.xx.2023-cü il tarixdən əvvəlki 1002,65 manat məbləğində bərpa edilməsinə münasibətdə bildiririk ki, MEİS-in Pensiya alt sistemindən xx.xx.2023-cü il tarixdən əvvəlki 2 ayda iddiaçıya 972.83 manat məbləğində əmək pensiyası ödənildiyi müəyyən edilmiş, iddia edilən məbləğdə əmək pensiyası yalnız xx.xx.2023-xx.xx.2023-cü il tarixlərdə ödənilmişdir:
ŞH No. P.H.N Dövr Ödəniş Cari Keçmi Birdəfəl Cəmi Tutulm Ödəni o. tarixi dövr ş dövr ik a ş edən **********1 01449 20231 05 972.8 0 0 972.8 0 MMM 55 7 0 10.2023 3 3 F **********1 01449 20230 xx.xx.20 972.8 0 0 9728 0 MMM 55 7 9 23 3 3 F **********1 01449 20230 xx.xx.20 972.8 0 0 972.8 0 MMM 55 7 8 23 3 3 F
Belə ki, iddiaçının düzgün hesablanmamış pensiya məbləğinin ödənişinin əvvəlki məbləğdə davam etdirilməsi, artıq ödənilmiş vəsaitin dövlət büdcəsinə bərpa edilməməsi dövlət maraqlarına və ictimai maraqlara uyğun deyil, dövlət büdcəsinə ziyan vurulmasına səbəb olacaqdır. Əmək pensiyasının xx.xx.2023-xx.xx.2023-cü il tarixlərdə ödənilmiş 1002,65 manat məbləğinə bərpa edilərək, sonrakı illər üçün indeksasiya nəzərə alınmaqla yenidən hesablanması qanunauyğun deyildir. Ali Məhkəmənin yuxarıda qeyd olunan qərarında ifadə olunan mövqeyinə görə, inzibati orqan əvvəl qəbul etdiyi inzibati aktın qanunsuz olması ilə bağlı hal aşkar etdikdə etimad hüququnun qanunla qorunubqorunmadığı “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 67-ci, xüsusən də 67.5-67.13-cü maddələrinin müddəaları baxımından yoxlanılmaqla inzibati icraat bağlı hərəkətlər etmək qanunda nəzərdə tutulmuş xidməti borcudur. Yəni, sözügedən inzibati aktın qəbul edilməsi inzibati orqanın öz təşəbbüsü və ya diskresion səlahiyyətlərinin icrası yox, qanunun tələbi ilə inzibati orqanın vəzifəsidir. Artıqödəmənin yaranması əsası iddiaçının VÖEN hesabı xx.xx.2004-cü il tarixdə açılmasına baxmayaraq (8-ci ayda), təqdim olunan 14/563 saylı xx.xx.2008-ci il tarixli əməkhaqqı arayışında 2004-cü il üzrə kimi 12 aylıq əmək haqqı arayışı təqdim edilməsi və bu səbəbdən ona pensiya təyin olunarkən orta aylıq əmək haqqı 164,10 manat nəzərə alınmalı olduğu halda 189,65 manat nəzərə alınması olmuşdur:
İşin hallarından da göründüyü kimi iş üzrə əmək pensiyasının yenidən hesablanması barədə qərar qəbul edilərkən “İnzibati icraat haqqında” Qanunun inzibati icraatın başlanılması, aparılması və yekunlaşdırılmasına dair normalarının tələblərini birgə nəzərə almaqla icraatla bağlı hüquq pozuntularına yol verilməmişdir. Yuxarıda istinad olunan prosessual normalarda da təsbit olunmuş işin hallarının araşdırılması prinsipinin tələbinə əsasən, məhkəmə proses iştirakçılarının izahatları, ərizə və təklifləri ilə, onların təqdim etdikləri sübutlarla və işdə olan digər materiallarla kifayətlənməyərək, mübahisənin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları araşdırmağa borcludur. Sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilməlidir. Bu, məhkəmənin xidməti vəzifəsindən irəli gəlir. Mərkəzi Filialın mövqeyi iddiaçıya artıq ödənilmiş 935.27 manat məbləğində pensiya vəsaitinin iddiaçının ona hüququ çatmadığından digər vətəndaşların pensiya təminatına münasibətdə ədalətsiz olması və hüquqa uyğun olmaması ilə bağlıdır. İddiaçının əmək pensiyasından tutulmuş məbləğin geri qaytarılmasına münasibətdə bildiririk ki, Qanunun 29.1-ci maddəsinə əsasən İddiaçı əmək pensiyasının indeksləşdirilməsi nəticəsində ötən dövr üzrə (xx.xx.2024-cü il tarixdən xx.xx.2024-cü il tarixədək) yaranmış fərq məbləği əmək pensiyası üzrə xx.xx.2020-ci il tarixdən xx.xx.2023-cü il tarixədək artıq ödənilmiş vəsaitin bir hissəsi ilə əvəzləşdirilsə də, hazırkı tarixədək hər hansı tutulma aparılmamışdır. Yuxarıda qeyd edilənlər nəzərə alınaraq məhkəmədən iddia tələbinin təmin olunmaması barədə qərar qəbul edilməsi xahiş edilmişdir.
Tərəflərin iştirakı və izahatları:
xx.xx.2025-ci il tarixdə keçirilən şifahi məhkəmə baxışı iclasında iştirak edən iddiaçı iddianı müdafiə edərək və iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək, məhkəmədən iddianın təmin olunmasını cavabdehin nümayəndəsi iddianı qəbul etməyərək və yazılı etiraza uyğun izahat verərək, məhkəmədən iddianın təmin olunmamasını xahiş etdi.
ƏSASLANDİRMA HİSSƏSİ
İddianın növü və mümkünlüyü.
“İnzibati İcraat Haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1.2-ci maddəsinə əsasən, bu Qanunun müddəaları inzibati orqanların fiziki və ya hüquqi şəxslərə münasibətdə faktiki xarakterli digər fəaliyyətinə (hərəkətlərinə) də şamil olunur. İPM-in: 2.2.1-ci maddəsinə əsasən, şəxsin hüquq və vəzifələri ilə bağlı inzibati orqan tərəfindən qəbul edilmiş inzibati aktın mübahisələndirilməsinə (ləğv olunmasına və ya dəyişdirilməsinə) dair iddialara (mübahisələndirmə haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. 32.1-ci maddəsinə görə, mübahisələndirmə haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı inzibati aktın ləğv olunmasını və ya dəyişdirilməsini məhkəmədən tələb edə bilər. Mübahisələndirmə haqqında iddia mübahisə edilən inzibati aktın icra olunması nəticəsində meydana gəlmiş nəticələrin aradan qaldırılması tələbini özündə əks etdirən əlavə ərizə ilə birlikdə də qaldırıla bilər. İddia ümumi mümkünlük şərtləri (iddianın lazımı qaydada qaldırılması, iddiaçının prosessual fəaliyyət qabiliyyətinə malik olması, iddianın ərazi və predmet aidiyyəti və s.) ilə yanaşı xüsusi mümkünlük şərtlərinə də cavab verir. Belə ki, iddiaçı iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi nəticəsində subyektiv hüquqlarının pozulduğunu irəli sürür və İPM-in 38-ci maddəsinin tələbləri baxımından iddia qaldırmaq müddətinə əməl etmişdir. İddia mümkündür.
Faktiki hallar və sübutlar:
İş materiallarında olan:
Mərkəzi Filial tərəfindən iddiaçıya təyin olunmuş 014497 nömrəli pensiya işi üzrə “Ümumi əsaslara görə əmək pensiyasının yenidən hesablanması haqqında” xx.xx.2023-cü il tarixli Qərarında göstərilmişdir ki, əmək pensiyasının təyin olunduğu tarix: xx.xx.2008-ci il; Hazırki əmək pensiyasının məbləği: 1002.65 manat; Yenidən hesablanmanın səbəbi: İntentar; Yenidən hesablanmış əmək pensiyasının məbləği: 972.83 manat; Fərdi hesabı üzrə PSK-nın məbləği: 20375.00 manat; Fərdi hesabı üzrə PSK-nın nəzərə alındığı son tarix: xx.xx.2017-ci il; Yenidən hesablanmanın ödəniş tarixi: xx.xx.2023-cü il tarixdən, ömürlük; Artıqvermə 935.27 manat; Qərarın qeyd hissəsində pensiyanın yenidən hesablanması üçün aşağıda qeyd olunan əsaslar göstərilmişdir: - 2008-ci il tarixdə ilkin pensiya təyinatı zamanı orta aylıq əmək haqqı düzgün müəyyən edilmədiyindən artıqvermə aşkar edilmişdir. VÖEN: xx.xx.2004-cü il tarixdə açıldığı halda vətəndaş 2004-cü il üzrə 12 aylıq fiziki şəxs kimi əmək haqqı təqdim etmişdir. Ötən dövr: Aylıq məbləğ (manatla): № Əvvəlki tarix: Son tarix: Təyinatdan əvvəl: Təyinatdan sonra:
1. xx.xx.2020 xx.xx.2020 744.43 721.86
2. xx.xx.2021 xx.xx.2021 829.29 804.15
3. xx.xx.2022 xx.xx.2022 857.49 831.49
4. xx.xx.2023 xx.xx.2023 1002.65 972.83
Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 2-1(112)1112/2025 nömrəli Qərarına əsasən müəyyən olunur ki, iddiaçının Mərkəzi Filiala qarşı iddia tələbi təmin edilmiş və “Ümumi əsaslara görə əmək pensiyasının yenidən hesablanması haqqında” xx.xx.2023-cü il tarixli, 3-17-1/1-M-256030/2023 nömrəli qərarı ləğv edilmişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının xx.xx.2025-ci il tarixli, 2- 1(103)-1969/2025 nömrəli Qərarına əsasən müəyyən olunur ki, Mərkəzi Filial tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş və Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 2-1(112)1112/2025 nömrəli Qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Nazirliyin Dayanıqlı və Operativ Sosial Təminat Agentliyi 3 saylı Bakı DOST Mərkəzi tərəfindən Bakı İnzibati Məhkəməsinə təqdim etmək üçün verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli, 3-17-7/2-M-25755/2025 nömrəli Arayışda qeyd olunmuşdur ki, “...İddiaçı (FİN xxxxxxx) Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminin “Pensiya” altsisteminə əsasən Nazirliyin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondundan yaşa görə 1499.72 manat (min dörd yüz doxsan doqquz manat yetmiş iki qəpik) məbləğində əmək pensiyası alır. - Təyinatın bitmə tarixi: müddətsiz. - xx.xx.2023-cü tarixindən xx.xx.2023-cü il tarixinədək pensiya ödənişi aşağıdakı kimi olmuşdur:
İl Ay Pensiya məbləği (manatla) 2023 Yanvar 874.15 2023 Fevral 1131.15 2023 Mart 1002.65 2023 Aprel 1002.65 2023 May 1002.65 2023 İyun 1002.65 2023 İyul 1002.65 2023 Avqust 972.83 2023 Sentyabr 972.83 2023 Oktyabr 972.83 2023 Noyabr 972.83 2023 Dekabr 972.83 “ İddiaçının hazırki iddia tələbi ilə müraciətinə cavabdeh Mərkəzi Filialın xx.xx.2025-ci il tarixli, 3-17-1/2-M-199626/2025 nömrəli cavab məktubunda qeyd olunmuşdur ki, “...“Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun (bundan sonra- Qanun) 7-ci maddəsinin xx.xx.2008-ci il tarixində qüvvədə olmuş tələblərinə əsasən sizə həmin tarixdən yaşa görə əmək pensiyası təyin edilmiş, hazırda 1499,72 manat məbləğində olmaqla ödənişi davam etdirilir. - Pensiya işi qovluğunuza daxil olan sənədlərin surətlərində qeyd olunmuş və Nazirliyin elektron informasiya ehtiyatlarında olan məlumatlara əsasən 2004-2005-ci illər üzrə orta aylıq əmək haqqınızın 84 faizi, xx.xx.2006-cı il tarixindən xx.xx.2008-ci il tarixinədək fərdi şəxsi hesabınızın sığorta hissəsində qeydə alınmış 934,63 manat (2008ci il tarixinə indeksləşdirilmiş) pensiya kapitalı, Qanunun 37.3.1-ci maddəsinə əsasən pensiyanızın təyin edildiyi tarixdən sonra 6 il və daha çox işlədiyiniz üçün xx.xx.2008-ci il tarixindən xx.xx.2017-ci il tarixinədək 14600,15 manat (2017-ci il tarixinə indeksləşdirilmiş) pensiya kapitalı, pensiyanızın yenidən hesablandığı tarixdən sonra 6 il işlədiyiniz üçün xx.xx.2017-ci il tarixindən xx.xx.2023-cü il tarixinədək 19795,68 manat (2023-cü il tarixinə indeksləşdirilmiş) pensiya kapitalı əsasında əmək pensiyanız yenidən hesablanmış və pensiyanızın məbləğində (1499,72 manat) dəyişiklik olmamışdır. - Müraciətinizlə əlaqədar olaraq bildiririk ki, Bakı İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.2025ci il tarixli 2-1(112)-1112/2025 nömrəli və Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının xx.xx.2025-ci il tarixli 2-1 (103)-1969/2025 nömrəli qərarları əsasında Mərkəzi Filialın xx.xx.2025-ci il tarixli qərarı ilə yaşa görə əmək pensiyanızın yenidən hesablanması haqqında xx.xx.2023-cü il tarixli qərar ləğv edilmişdir.”
Məhkəmənin müvafiq sorğusuna əsasən:
Mərkəzi Filialın xx.xx.2025-ci il tarixli, 3-17-1/2-240542/2025 nömrəli məktubu ilə təqdim olunmuş həmin Filial tərəfindən iddiaçıya təyin olunmuş 014497 nömrəli pensiya işi üzrə “Ümumi əsaslara görə əmək pensiyasının yenidən hesablanması haqqında”: - xx.xx.2023-cü il tarixli, 3-17-1/1-M-256030/2023 nömrəli Qərarında göstərilmişdir ki, əmək pensiyasının təyin olunduğu tarix: xx.xx.2008-ci il; Hazırki əmək pensiyasının məbləği: 972.83 manat; Yenidən hesablanmanın səbəbi: yenidən araşdırma; Yenidən hesablanmış əmək pensiyasının məbləği: 972.83 manat; Yenidən hesablanmanın ödəniş tarixi: xx.xx.2023-cü il tarixdən, müddətsiz; - xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-17-1/1-M-51965/2024 nömrəli Qərarında göstərilmişdir ki, əmək pensiyasının təyin olunduğu tarix: xx.xx.2008-ci il; Hazırki əmək pensiyasının məbləği: 1.379.80 manat; Yenidən hesablanmanın səbəbi: 37.3.1 – 6 illik PSK; Yenidən hesablanmış əmək pensiyasının məbləği: 1.379.35 manat; Fərdi hesabı üzrə PSK-nın məbləği: 48.081.00 manat; Fərdi hesabı üzrə PSK-nın nəzərə alındığı son tarix: xx.xx.2023-cü il; Yenidən hesablanmanın ödəniş tarixi: xx.xx.2024-cü il tarixdən, müddətsiz; Əskikvermə: 36.23 manat;
Ötən dövr: Aylıq məbləğ (manatla): № Əvvəlki tarix: Son tarix: Təyinatdan əvvəl: Təyinatdan sonra:
1. xx.xx.2023 xx.xx.2023 1240.83 1247.62
2. xx.xx.2024 xx.xx.2024 1379.80 1387.35
- xx.xx.2025-ci il tarixli, 3-17-1/1-M-183043/2025 nömrəli Qərarında göstərilmişdir ki, əmək pensiyasının təyin olunduğu tarix: xx.xx.2008-ci il; Hazırki əmək pensiyasının məbləği: 1.499.72 manat; Yenidən hesablanmanın səbəbi: 26.1; Yenidən hesablanmış əmək pensiyasının məbləği: 1.499.72 manat; Fərdi hesabı üzrə PSK-nın məbləği: 49.146.97 manat; Fərdi hesabı üzrə PSK-nın nəzərə alındığı son tarix: xx.xx.2023-cü il; Yenidən hesablanmanın ödəniş tarixi: xx.xx.2025-ci il tarixdən, müddətsiz. - xx.xx.2025-ci il tarixli, 3-17-1/1-M-202070/2025 nömrəli Qərarında göstərilmişdir ki, əmək pensiyasının təyin olunduğu tarix: xx.xx.2008-ci il; Hazırki əmək pensiyasının məbləği: 1.499.72 manat; Yenidən hesablanmış əmək pensiyasının məbləği: 1.499.72 manat; Fərdi hesabı üzrə PSK-nın məbləği: 22011.53 manat; Fərdi hesabı üzrə PSK-nın nəzərə alındığı son tarix: xx.xx.2023-cü il; Yenidən hesablanmanın ödəniş tarixi: xx.xx.2025-ci il tarixdən, müddətsiz.
Tətbiq edilən hüquq:
“Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu:
Maddə 21. Sığorta stajına daxil edilən iş və ya digər fəaliyyət müddətləri.
21.1. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsi şərtilə mülkiyyət formasından, əmək fəaliyyətinin xarakterindən və müddətindən asılı olmayaraq müəssisə, idarə və təşkilatlarda əmək müqaviləsi (kontraktı) əsasında işləyənlərin hərbi qulluqçuların, eləcə də hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslərin, vəzifəyə seçilmiş və ya təyin edilmiş şəxslərin iş, hərbi xidmət və ya digər fəaliyyət müddətləri sığorta stajına daxil edilir.
Maddə 22. Sığorta stajının hesablanması qaydası 22.1. Əmək pensiyası hüququ verən sığorta stajının hesablanması təqvim (illər, aylar, günlər) əsasında həyata keçirilir.
Maddə 39. Artıq ödənilmiş əmək pensiyasının və əmək pensiyasına əlavənin məbləğinin tutulması
39.1. Əmək pensiyasının və əmək pensiyasına əlavənin artıq ödənilmiş məbləği əmək pensiyaçısından son üç il üçün tutulur. Artıq ödənilmiş əmək pensiyası və əmək pensiyasına əlavənin məbləği əmək pensiyaçısının razılığı ilə əmək pensiyasını təyin edən orqanın qərarı əsasında, razılığı olmadıqda məhkəmə qaydasında tutulur.
“İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu:
Maddə 1. Qanunun müəyyən etdiyi qaydalar 1.1. Bu Qanun inzibati aktların qəbul edilməsi, icra olunması və ya ləğv edilməsi ilə bağlı inzibati orqanlar tərəfindən həyata keçirilən fəaliyyətin hüquqi əsaslarını, prinsiplərini və prosedur qaydalarını müəyyən edir. 1.2. Bu Qanunun müddəaları inzibati orqanların fiziki və ya hüquqi şəxslərə münasibətdə faktiki xarakterli digər fəaliyyətinə (hərəkətlərinə) də şamil olunur. Maddə 2 . Qanunda istifadə olunmuş əsas anlayışlar 2.0. Bu Qanunda istifadə olunmuş əsas anlayışlar aşağıdakı mənalara malikdir: ... 2.0.2. inzibati akt - inzibati orqan tərəfindən ümumi (publik) hüquq sahəsinə aid olan müəyyən (konkret) məsələni nizama salmaq və ya həll etmək məqsədilə qəbul edilmiş və ünvanlandığı hüquqi və ya fiziki şəxs (şəxslər) üçün müəyyən hüquqi nəticələr yaradan qərar, sərəncam və ya digər növ hakimiyyət tədbiridir; ... 2.0.6. inzibati icraat - fiziki və ya hüquqi şəxslərin müraciəti əsasında və ya inzibati orqanların öz təşəbbüsü ilə inzibati aktın qəbul edilməsi, icra olunması, dəyişdirilməsi və ya ləğv edilməsi, habelə inzibati şikayətlərə baxılması üzrə müvafiq inzibati orqanlar tərəfindən bu Qanunla müəyyən olunmuş prosedur qaydalar daxilində həyata keçirilən fəaliyyət; ... 2.0.8. qarşılıqlı etimad - inzibati orqanla fiziki və ya hüquqi şəxs arasındakı qarşılıqlı münasibətlərdə müəyyən qanuni hərəkətlərə və ya inzibati praktikaya əsaslanan inam; ... Maddə 13. Etimad hüququnun qorunması prinsipi 13.1. İnzibati orqanların inzibati praktikasına fiziki və ya hüquqi şəxslərin etimadı qanunla qorunur. 13.2. İnzibati orqan mövcud inzibati praktikaya uyğun hərəkət etməyə borcludur. Yalnız ictimai maraqların tələb etdiyi hallarda mövcud inzibati praktika yeni praktika ilə dəyişdirilə bilər. Yeni inzibati praktika davamlı olmalı və ümumi xarakter daşımalıdır. ... Maddə 21. İnzibati icraatda maraqlı şəxslərin iştirakı 21.1. Qanunda başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, inzibati orqan inzibati icraat barədə maraqlı şəxsə və ya onun nümayəndəsinə məlumat verməli və işdə onun iştirakını təmin etməlidir. 21.2. Qanunda başqa hallar nəzərdə tutulmamışdırsa, inzibati aktı qəbul etməzdən əvvəl inzibati orqan onun məzmunu, xüsusilə işin müəyyən edilmiş faktiki halları və həmin işlə bağlı nəzərdə tutulan tədbirlər haqqında maraqlı şəxslərə və ya onların nümayəndələrinə məlumat verməyə və bu barədə onların mülahizələrini dinləməyə borcludur. ... Maddə 24. İşin hallarının obyektiv araşdırılması 24.1. İnzibati orqan inzibati icraat zamanı işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmağa borcludur. 24.2. İnzibati orqan maraqlı şəxslərin xeyrinə olan halların araşdırılmasından və nəzərə alınmasından imtina edə bilməz. 24.3. İnzibati icraat zamanı işin bütün hallarının araşdırılması inzibati orqanın xidməti vəzifəsindən irəli gəlir. Araşdırmanın üsulu və həcmi inzibati orqan tərəfindən müəyyən edilir. İnzibati orqan maraqlı şəxslərin izahatları ilə və təqdim etdiyi sübutlarla bağlı deyildir. ... Maddə 28. İnzibati icraatın başlanılması üçün əsaslar 28.1. İnzibati icraatın başlanılması üçün əsaslar aşağıdakılardır: 28.1.1. fiziki və ya hüquqi şəxsin ərizəsi; 28.1.2. inzibati orqanın təşəbbüsü və ya qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda inzibati orqanın inzibati aktı qəbul etmək vəzifəsi; 28.1.3. inzibati aktdan şikayət verildiyi halda, inzibati şikayət. 28.2. Bu Qanunun 28.1.1-ci və 28.1.3-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda inzibati icraat müvafiq olaraq ərizənin və ya şikayətin qeydiyyata alındığı andan başlanır. 28.3. Bu Qanunun 28.1.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda inzibati icraat maraqlı şəxsə icraat haqqında məlumat verildiyi və ya maraqlı şəxsə münasibətdə ilk prosessual hərəkətin həyata keçirildiyi andan başlanır.
Maddə 35. İnzibati icraatın təzələnməsi ilə bağlı təkrar ərizə ilə müraciət etmək üçün əsaslar 35.1. Maraqlı şəxs şikayət verilə bilməyən inzibati aktın ləğv olunması və ya dəyişdirilməsi ilə bağlı aşağıdakı hallarda təkrar ərizə ilə inzibati orqana müraciət edə bilər: 35.1.1. inzibati aktın qəbul olunması üçün əsas olmuş faktiki və ya hüquqi hallar maraqlı şəxsin xeyrinə dəyişdikdə; 35.1.2. maraqlı şəxs üçün daha əlverişli inzibati aktın qəbuluna səbəb ola bilən yeni sübutlar aşkar olunduqda; 35.1.3. inzibati aktın aldatma, hədə-qorxu və ya digər qanunsuz hərəkətlər nəticəsində qəbul edildiyi və ya inzibati orqanı təmsil edən şəxsin icraatın gedişatında cinayət törətdiyi qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktı ilə müəyyən olunduqda. 35.2. Bu Qanunun 35.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda inzibati orqan təkrar ərizəni yoxlamağa və ərizə ilə bağlı müvafiq qərar qəbul etməyə borcludur. ... Maddə 64. İnzibati aktın hüquqi qüvvəsi və etibarlılığı 64.1. İnzibati akt, ünvanlandığı şəxsə və ya maraqlarına toxunduğu şəxsə bu barədə məlumat verildiyi andan və yaxud bu barədə həmin şəxslərə məlum olduğu andan hüquqi qüvvəyə minir. İnzibati akt məlumat verildiyi məzmunda hüquqi qüvvəyə minir və hüquqi cəhətdən etibarlı sayılır. 64.2. İnzibati akt qanunla müəyyən olunmuş qaydada geri çağırılana, ləğv edilənə, dəyişdirilənə, qüvvədə olma müddəti qurtardığına və ya başqa səbəbə görə qüvvədən düşmüş hesab edilənə qədər hüquqi qüvvəsini saxlayır və hüquqi cəhətdən etibarlı sayılır. 64.3. İnzibati orqan inzibati aktın geri çağırılması, ləğv olunması, dəyişdirilməsi və ya qüvvədən düşmüş hesab olunması barədə maraqlı şəxslərə məlumat verməyə borcludur. Maddə 67. Qanunsuz inzibati aktın ləğv olunması 67.1. İnzibati orqan tərəfindən inzibati icraat haqqında hüquq normalarının və ya maddi hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi nəticəsində qəbul edilmiş inzibati akt qanunsuz sayılır. 67.2. Qanunsuz inzibati akt həmin aktı qəbul etmiş inzibati orqan , subordinasiya baxımından yuxarı inzibati orqan və ya qanunla şikayətə baxmaq səlahiyyətinə malik olan müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən və yaxud məhkəmə qaydasında ləğv oluna bilər. 67.3. Qanunsuz əlverişsiz inzibati akt hər bir halda ləğv olunmalıdır. Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunları ilə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, qanunsuz əlverişsiz inzibati aktın ləğv olunması həmin aktın qüvvəyə mindiyi andan yaranmış hüquqi nəticələri aradan qaldırır. 67.4. Qanunsuz əlverişli inzibati akt yalnız bu maddədə nəzərdə tutulmuş məhdudiyyətlər daxilində ləğv oluna bilər. 67.5. Maraqlı şəxsin məzmununa etimad göstərdiyi və həmin etimadın qanunla qorunduğu, habelə başqa şəxslərin hüquqlarına və ya qanunla qorunan maraqlarına, dövlət maraqlarına və ya ictimai maraqlara ziyan vurmadığı hallarda, maraqlı şəxsə münasibətdə birdəfəlik və ya cari pul və ya əşya öhdəliklərinin nəzərdə tutulduğu və ya belə öhdəliklərin əmələ gəlməsinə səbəb olmuş qanunsuz əlverişli inzibati aktın ləğv olunmasına yol verilmir. Maraqlı şəxsin ona verilmiş pul vəsaitlərini xərclədiyi və ya əmlakdan istifadə etdiyi və buna görə də onları qaytarmaq iqtidarında olmadığı və ya onları qaytardığı təqdirdə əhəmiyyətli ziyana məruz qalacağı hallarda, həmin şəxs etimadın qanunla qorunması hüququna malikdir. 67.6. Maraqlı şəxs aşağıdakı hallarda etimadın qorunması hüququna istinad edə bilməz: 67.6.1. rüşvət, hədə-qorxu və ya aldatma yolu ilə inzibati aktın qəbul edilməsinə nail olduqda; 67.6.2. səhv və ya təhrif olunmuş məlumatları əks etdirən sənədlər təqdim etməklə inzibati aktın qəbul edilməsinə nail olduqda; 67.6.3. inzibati aktın qanunsuz olduğunu bildiyi və ya kobud ehtiyatsızlıq nəticəsində bilmədiyi halda. 67.7. Bu Qanunun 67.6-cı maddəsində göstərilən hallarda qanunsuz əlverişli inzibati akt ləğv olunmalıdır. Həmin aktın ləğv olunması onun qüvvəyə mindiyi andan yaranmış hüquqi nəticələri aradan qaldırır. Bu zaman maraqlı şəxs xərclənmiş pul vəsaitlərinin və ya istifadə olunmuş əşyanın əvəzini ödəməyə borcludur. Ödəmənin həcmi Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin əsassız varlanma ilə bağlı müddəalarına uyğun olaraq müəyyən edilir. 67.8. Başqa şəxslərin hüquqlarına və ya qanunla qorunan maraqlarına, dövlət maraqlarına və ya ictimai maraqlara ziyan vuran qanunsuz əlverişli inzibati akt ləğv olunmalıdır. Həmin aktın ləğv olunması onun qüvvəyə mindiyi andan yaranmış hüquqi nəticələri aradan qaldırmır. 67.9. Maraqlı şəxsin etimadı qanunla qorunduğu hallarda, bu Qanunun 67.8-ci maddəsinə əsasən ləğv olunmuş inzibati aktın məzmununa etimad göstərməsi səbəbindən həmin şəxsə vurulmuş maddi ziyana görə ona kompensasiya ödənilməlidir. Kompensasiya maraqlı şəxsin müraciətinə əsasən ödənilir. 67.10. Maraqlı şəxsə ödəniləcək kompensasiyanın həcmi qanunsuz inzibati aktı ləğv etmiş orqan tərəfindən müəyyən olunur və həmin şəxsə vurulmuş real ziyanın həcminə mütənasib olmalıdır. 67.11. Maraqlı şəxs 1 il ərzində kompensasiyanın ödənilməsini tələb edə bilər. Müddətin axımı qanunsuz inzibati aktın ləğv olunması haqqında maraqlı şəxsə bu Qanunla müəyyən olunmuş qaydada məlumat verildiyi gündən başlayır. 67.12. Qanunsuz inzibati akt, həmin aktın ləğv olunmasını şərtləndirən hallar məlum olduğu gündən 1 il ərzində ləğv edilə bilər. Həmin qayda bu Qanunun 67.6.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallara şamil olunmur. 67.13. Qanunsuz inzibati aktın ləğv edilməsi haqqında maraqlı şəxsə bu Qanunun 62-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada məlumat verilir.
Məhkəmənin mövqeyi: Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və beynəlxalq-hüquqi aktlar sosial təminat hüququnu əsas insan və vətəndaş hüquqlarından biri kimi təsbit edir. Sosial təminat hüququ qanunla müəyyən edilmiş hallarda və hədlərdə pensiya almaq hüququnu da ehtiva edir. Pensiya hüququ sosial təminatın tərkib hissəsi və onun qanunla müəyyən olunmuş ən mühüm formasıdır. Əmək pensiyası qanunla nəzərdə tutulmuş qayda və şərtlərlə müəyyən edilən və məcburi dövlət sosial sığortaolunanların onlara əmək pensiyası təyin olunduqdan əvvəl aldıqları əmək haqqı və digər gəlirlərin, yaxud sığortaolunanların ölümü ilə əlaqədar onların ailə üzvlərinin itirdikləri gəlirlərin kompensasiyası məqsədilə vətəndaşlara ödənilən aylıq pul ödənişidir. Başqa sözlə, sığortaolunanın əmək pensiyası ona pensiya təyin olunduqdan əvvəl aldığı əməkhaqqı və digər gəlirlərin kompensasiyası məqsədilə verilən pul ödənişidir. Mübahisələndirilən qərardan görünür ki, cavabdeh orqan 2008-ci il tarixdə iddiaçıya ilkin pensiya təyinatı zamanı orta aylıq əmək haqqının düzgün müəyyən edilmədiyinə istinad etməklə, sonuncuya artıqvermə hesablamış və həmin məbləğin geri qaytarılmasını tələb etmişdir. Nəzərə almaq lazımdır ki, inzibati orqan qüvvədə olan əlverişli inzibati aktın qanunsuz olması ilə bağlı əsaslı məlumatlar əldə etdiyi halda, inzibati icraat haqqında qanunvericiliyin tələbləri baxımından, xidməti mövqeyinə görə həmin inzibati aktın qəbul edilməsi üzrə əvvəlki inzibati icraatı təzələməyə və icraat aparmağa, icraat çərçivəsində inzibati aktın ləğvini və ya dəyişdirilməsini şərtləndirən halların mövcudluğunu müəyyən etməyə borcludur. Bu zaman inzibati orqan tərəfindən şəxsin həmin inzibati akta etimad hüququnun mövcudluğu, şəxsin etimadının qanunla qorunub-qorunmadığı “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 67-ci, xüsusən də 67.5-67.13-ci maddələrinin müddəaları baxımından yoxlanılmalıdır. İnzibati orqan yalnız bu halların müəyyən edilməsindən sonra inzibati aktın ləğvi və ya dəyişdirilməsi və ya inzibati aktın ləğvi və ya dəyişdirilməsindən imtina barədə qərar qəbul etməyə haqlıdır. Etimadın qorunması prinsipi inzibati hüququn təməl prinsiplərindən biridir. Bu prinsipin mahiyyətinə görə, maraqlı şəxs inzibati akta etibar etmək, inzibati orqanın davranışını, qəbul etdiyi aktı qanunauyğun və düzgün hesab etmək, məzmununa uyğun davranmaq və ona etimad göstərmək haqqına malikdir. Etimadın qorunması doktrinası o zaman tətbiq edilir ki, inzibati orqanın səlahiyyətləri çərçivəsində hərəkətləri, xüsusilə də qəbul etdikləri inzibati aktlar, vətəndaşda publik maraqlara zidd olmayan əlverişli qanuni gözləntilərin yaranması ilə nəticələnsin. “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 13.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati orqanların inzibati praktikasına fiziki və ya hüquqi şəxslərin etimadı qanunla qorunur. İnzibati aktın ünvanlandığı və yaxud belə akt ilə maraqlarına toxunan şəxs yalnız həmin Qanunun 67.6-cı maddəsində göstərilmiş hallarda etimadın qorunması hüququna malik olmur. Qüvvədə olan qanunvericilik, hətta bəzi hallarda və müəyyən şərtlər çərçivəsində şəxsin etimadının qorunmasının publik maraqlara nisbətdə “üstünlüyünü” təsbit etmişdir (Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “X.Mustafayevanın şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının 27 fevral 2020-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” 19 noyabr 2021-ci il tarixli qərarı). Qeyd olunmalıdır ki, şəxsə əmək pensiyasının cavabdehin özü tərəfindən təyin olunduğu hallarda, cavabdeh prinsipcə, özünün əvvəlki təyinatla bağlı qərarının tamamilə və ya qismən səhv olduğunu müəyyən etdikdə, sonradan həmin qərarı ləğv etmək və ya dəyişdirməklə bağlı yeni qərar qəbul etməkdə haqlıdır. Lakin inzibati orqanların malik olduğu bu səlahiyyətin həyata keçirilməsi müəyyən məhdudiyyətlərə tabedir və yalnız qanunvericiliklə dəqiq müəyyənləşdirilmiş müddətdə və proseduralar çərçivəsində həyata keçirilə bilər. Həmin prosedurları və müddəti isə “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun və “İnzibati icraat haqqında” Qanunun müvafiq normaları müəyyən edir. Ona görə də, cavabdeh özünün təyinatla bağlı əvvəlki qərarının tamamilə və ya qismən səhv olduğunu müəyyən etdikdə, sonradan həmin qərarı ləğv etmək və ya dəyişdirməklə bağlı yeni qərar qəbul etmək üçün sözügedən qanunvericiliyin tələblərini nəzərə almağa borcludur. “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 67.12-ci maddəsinə əsasən, qanunsuz inzibati akt, həmin aktın ləğv olunmasını şərtləndirən hallar məlum olduğu gündən 1 il ərzində ləğv edilə bilər. Qanunun imperativ xarakter daşıyan həmin normasına görə, inzibati orqan tərəfindən əvvəllər qəbul edilmiş qanunsuz inzibati akt, Qanunun 67.6.1-ci maddəsində sadalanan hallar istisna olmaqla, qalan digər hallarda yalnız inzibati aktın ləğv olunmasına, yaxud dəyişdirilməsinə səbəb olan hal və ya hallar inzibati orqana məlum olduğu gündən 1 il ərzində ləğv oluna, yaxud dəyişdirilə bilər. Cavabdeh inzibati orqan mübahisələndirilən qərarı qəbul edərkən “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 67.12-ci maddəsinin tələbinə əməl etməmiş, iddiaya etirazında və şikayətlərində istinad etdiyi halların məhz mübahisələndirilən qərarı qəbul edərkən 1 (bir) il müddətində ona məlum olmasını bildirməmiş, həmin normanın pozuntusunun baş vermədiyini əsaslandırmamışdır. Məhkəmə qeyd edir ki, pensiya təyin edildikdən sonra pensiya təyinatını həyata keçirən orqan sonradan apardığı yoxlamalar nəticəsində əmək pensiyasının məbləğinin düzgün hesablanmadığını aşkar etdikdə, bununla bağlı şəxsin pensiya işində pensiya təyin olunmasına əsas olan hər hansı sübutun mötəbərliyini şübhə altına aldığı təqdirdə “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 67.12-ci maddəsinin müddətlə bağlı tələblərini nəzərə almaqla qərar qəbul edə bilər. Beləliklə, əmək pensiyasının məbləğinin düzgün hesablanmadığı vaxtdan 1 (bir) ildən çox müddət keçdiyindən və səhv hesablamaya səbəb olan hal elə həmin vaxt pensiya təyin edən orqana məlum olduğundan, eləcə də məlum olma halını digər bir tarix kimi müəyyən etmək üçün cavabdeh tərəfindən hər hansı sübut təqdim edilmədiyindən, habelə qərarın ləğv edilməsi üçün “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 67.6.1-ci maddəsində sadalanan hallar olmadığından, cavabdeh inzibati orqanın əvvəllər qəbul etdiyi qərarı dəyişdirməsi qanuni sayıla bilməz. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati kollegiyasının 2-1(102)- 3135/2024 nömrəli iş üzrə, xx.xx.2024-cü il tarixli qərarında (üç ulduzla işarələnmiş qərar) ifadə edilmiş hüquqi mövqe ondan ibarət olmuşdur ki, ... inzibati orqan şəxsə pensiya təyin olunması barədə əvvəllər qəbul etdiyi qərarın ləğv olunması, yaxud dəyişdirilməsi barədə qərar qəbul etmək üçün yuxarıda qeyd olunduğu kimi, “İnzibati icraat haqqında” Qanunun tələblərinə uyğun inzibati icraat aparmalıdır. Yalnız apardığı inzibati icraat çərçivəsində həmin Qanunun 67.12-ci maddəsində olan şərtlər mövcud olduğu halda (inzibati aktın ləğv olunmasına səbəb olan hal(lar)ın mövcud olması, həmin hal(lar)ın inzibati orqana məlum olmasından 1 (bir) il müddətin keçməmiş olması) əvvəllər qəbul etdiyi qərarın tam, yaxud qismən ləğv olunması və ya dəyişdirilməsi barədə əsaslandırılmış qərar qəbul edə bilər. ... inzibati aktın ləğv olunmasını və ya dəyişdirilməsini şərtləndirən halların inzibati orqana məlum olduğu gündən 1 (bir) il ərzində müvafiq qərar qəbul etməyə dair qanundakı imperativ göstərişin təyinatı və məqsədi subyektiv hüquqların və qanuni mənafelərin müdafiəsilə bağlı hüquqi müəyyənliyin təmin olunmasına xidmət etməklə yanaşı, həm də münasibət iştirakçılarının məsuliyyət hissinin artırılmasına, yarana biləcək laqeyd, səhlənkar münasibətin aradan qaldırılmasına və sui-istifadə hallarının qarşısının alınmasına, xüsusən də səmərəli, proqnozlaşdırıla bilən və vətəndaşların etimadının qorunduğu dövlət idarəçiliyinin təmin edilməsinə yönəlmişdir. Əks yanaşma, milli və beynəlxalq hüquqla müəyyən edilmiş sosial təminat hüququna dair insan və vətəndaş hüquqlarının pozulması ilə nəticələnə bilər. Cavabdeh inzibati orqanın əmək pensiyasının məbləğinin düzgün hesablanmadığı barədə uzun müddət hərəkətsizlik edərək susqunluq göstərməsi, etimad hüququnu zədələyəcək şəkildə özlərinin həyat şəraitlərini aldıqları pensiya təminatına görə planlaşdırmış həssas kateqoriyaya aid şəxslərin ziyanına şərh edilə bilməz. Dövlət orqanlarından etimad hüququ çərçivəsində gözlənilən onların vaxtında, uyğun və ardıcıl şəkildə hərəkət etmək öhdəliyinə riayət etmələridir. Vətəndaşlar “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 67.6-cı maddəsində sadalanmış hallar istisna olmaqla prinsipcə, onların xeyrinə çıxarılmış yekun əlverişli inzibati aktların və həmin aktlardan irəli gələn tətbiq tədbirlərinin etibarlılığına güvənə bilməlidirlər. Həmin güvən etimad hüququnu yaratmaqla qanunla müəyyən edilmiş həddlərdə qorunur. Aparılmış qiymətləndirmənin nəticəsi olaraq, məhkəmə hеsаb еdir ki, iddia təmin edilməli, cavabdeh inzibati orqanın iddiaçı barəsində qəbul etdiyi mübahisələndirilən xx.xx.2023-cü il tarixli qərarı ləğv edilməlidir.
Azərbaycan Respublikası İnzibati-Prosessual Məcəlləsi: 58.7. Sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. 68.1. Məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. 68.2. Məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır.
NƏTİCƏVİ HİSSƏ
Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və İPM-nin 75 və 85.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı:
İddia təmin edilsin. Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı X5 İddiaçı barəsində qəbul etdiyi xx.xx.2023-cü il tarixli “Ümumi əsaslara görə əmək pensiyasının yenidən hesablanması” haqqında qərarı ləğv edilsin. Qərardan, təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində, Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (ünvan: Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi-540) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qərardan apellyasiya şikayəti verilmədiyi halda təqdim olunduğu gündən 30 gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim: Nəriman Abıyev