Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərardad — İş №2-1(112)-1640/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-1640/2023 05.05.2023 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Almazova Aysev Mehman qızının sədrliyi, İddiaçı, İddiaçının vəkili və nümayəndəsi Nümayəndə, Cavabdehin nümayəndəsi X2 iştirakları ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının X7 publik hüquqi şəxsə qarşı (üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyi) “dövlət qulluqçusu kimi tanınma və dövlət qulluğu vəzifələrinin tutulması məqsədilə elan edilən ümumi müsahibədə iştirakının təmin edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair iş üzrə iddia ərizəsinə məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri Nəsimi rayonu N.Vəzirov küçəsi 56) baxaraq MÜƏYYƏNETDİ: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası X3rşı “dövlət qulluqçusu kimi tanınma və dövlət qulluğu vəzifələrinin tutulması məqsədilə elan edilən ümumi müsahibədə iştirakının təmin edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” barədə iddia tələbini irəli sürərək məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, 2021-ci il 15 noyabr tarixdə X5 müsahibədə iştirakı ilə bağlı elektron qaydada tərəfindən müraciət olunmuşdur. 2021-ci il 24 noyabr tarixdə cavab olaraq bildirilmişdir ki, dövlət qulluğuna dair qanunvericiliyin tələbləri gözlənilmədən dövlət qulluğuna qəbul edildiyinə görə müsahibədə iştirakına imtina verilmişdir. Lakin, 2009-cu ilin 29 dekabr tarixindən 2019-cu il 3 iyun tarixinədək Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyində çalışdığı müddət dövlət qulluqçularının reyestri informasiya sistemində rəsmi dövlət qulluğu stajına daxil edildiyi, ümumilikdə 09 il 05 ay 04 gün rəsmi dövlət qulluğu stajının olduğu və həmin müddət ərzində 2-ci dərəcə dövlət qulluqçusu, 1-ci dərəcə dövlət qulluqçusu və dövlət qulluğunun kiçik müşaviri ixtisas dərəcələrini aldığı nəzərə alınmamışdır. İlk əmək fəaliyyəti 04 iyul 1989-cu il tarixdən başlamışdır. Uzun müddət müxtəlif qurumlarda müxtəlif sahələr üzrə vəzifələri icra etmişdir. 2009-cu ilin 29 dekabr tarixindən 2019-cu il 3 iyun tarixinədək Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin Mülki məmulatların istehsalı şöbəsində böyük və baş məsləhətçi vəzifələrində çalışmışdır. Ümumilikdə 9 il 5 ay 4 gün rəsmi dövlət qulluğu stajı var. Bu müddət dövlət qulluqçularının reyestri informasiya sistemində dövlət qulluğu stajına daxil edilmişdir. Həmin müddət ərzində 1 -ci dərəcə dövlət qulluqçusu və dövlət qulluğunun kiçik müşaviri ixtisas dərəcələrini almışdır. Hal-hazırda Azərbaycan Respublikası Qida X1 və təminat şöbəsinin Təsərrüfat işləri sektorunun müdiri vəzifəsində müqavilə əsasında çalışır. Bundan başqa, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 dekabr 2021-ci il tarixli “Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında” sərəncamında vaxti ilə birlikdə illərlə çalışdığı bir qrup əməkdaşlara dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyətinə görə “dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif etmişdir. Təltif edilmiş əməkdaşlar onunla eyni vaxtda və eyni qaydada işə qəbul olunmuşdur. xx.xx.2022-ci il tarixində Azərbaycan Repsublikasının X5 müraciət ünvanlayaraq dövlət qulluğu vəzifələrinin tutulması məqsədilə elan edilən ümumi müsahibədə iştirakı ilə bağlı elektron qaydada müraciətinə baxılmasını və müsahibələrdə iştirakının təmin edilməsini xahiş etmişdir. Lakin Azərbaycan Repsublikasının X7 tərəfindən 10 iyun 2022-ci il tarixində ona verilən rəsmi cavaba əsasən, xx.xx.2009-cu il tarixdə Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin Mülki məlumatların istehsalı şöbəsində böyük məsləhətçi vəzifəsinə qanunvericiliyin tələbləri gözlənilmədən - müsabiqədənkənar təyin edilmişdir. Ancaq bununla bağlı hər hansı bir sübut və ya sənəd təqdim edilmədən yalnız subyektiv mülahizələrə əsasən bu kimi ittihamların irəli sürülməsi qəbuledilməzdir. Azərbaycan Repsublikasının X7nin sözlərindən belə aydın olur ki, az əvvəl də qeyd etdiyi təltif və mükafatlar da qanunsuz olaraq həmin şəxslərə verilmişdir. Azərbaycan Repsublikasının X7 9 ildən artıq müddətdə rəsmi dövlət qulluqçusu kimi fəaliyyətini nəzərə almadan, əsassız olaraq və heç bir qanunvericilik normasına istinad etmədən onun dövlət qulluğu vəzifələrinin tutulması məqsədilə elan edilən ümumi müsahibədə iştirakı ilə bağlı elektron qaydada müraciətinə baxmamış və müsahibələrdə iştirakını təmin etməmişdir. Bu halda isə sözügedən qurum tərəfindən “Dövlət qulluğu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunun 4.1.1-ci maddəsinə əsasən, qanunçuluq; 4.1.6-cı maddəsinə əsasən, dövlət qulluğuna qəbulun şəffaflığı; 4.1.8-ci maddəsinə əsasən, vətəndaşların öz qabiliyyətlərinə, xidməti nailiyyətlərinə və peşə hazırlığına uyğun olaraq dövlət qulluğunun hər hansı vəzifəsini tutmaqda hüquq bərabərliyi prinsipləri kobud surətdə pozulmuşdur. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 45.4-cü maddəsinə əsasən iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. Məhkəmənin xx.xx.2022-ci il tarixli qərardadı ilə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyi iş üzrə inzibati məhkəmə icraatına adi cəlbetmə qaydasında üçüncü şəxs qismində cəlb edilmişdir. İş üzrə məhkəmə iclası təyin edilərək bu barədə tərəflərə bildiriş ünvanlanmışdır. İddiaçı, iddiaçının vəkili və nümayəndəsi və cavabdehin nümayəndəsi məhkəmə iclasında iştirak etmişlər. Üçüncü şəxs iştirak etməmişdir (nümayəndəsinin iştirakını təmin etməmişdir). Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı ərizə təqdim edərək iddia ərizəsi və ona əlavə olunmuş sənədlərin geri qaytarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi iddia ərizəsi və ona əlavə olunmuş sənədlərin geri qaytarılmasına etiraz etməmişdir. Məhkəmə iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia ərizəsi və ona əlavə olunmuş sənədlər geri götürülmüş hesab edilməlidir. “Normativ hüquqi aktlar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Qanununun 13-cü maddəsinə əsasən konkret ictimai münasibətləri tənzimləyən qanunvericilik normaları olmadıqda hüququn analogiyasından və ya qanunun analogiyasından istifadə oluna bilər. Əvvəlcə qanunun analogiyasından istifadə olunur. Konkret ictimai münasibətləri tənzimləyən qanunvericilik normaları olmadıqda, həmin ictimai münasibətlərə oxşar ictimai münasibətləri tənzimləyən qanunvericilik normaları tətbiq edilir. Qanunun analogiya üzrə tətbiqi zamanı hüquq münasibətləri arasında əhəmiyyətli oxşarlıq olmalıdır. Məhz bu cür əhəmiyyətli oxşarlıq (eynicinslik) həmin münasibətlərdən birini tənzimləyən hüquq normasının analogiya üzrə digər münasibətlərə də tətbiqini mümkün edir. Buna görə oxşar hüquq norması eyni hüquq institutunda, hüquq yarımsahəsində və sahəsində axtarılmalıdır (Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228.5-ci maddəsinə əsasən əmələ gələn istifadə hüququna xitam verilməsinə dair Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2016-cı il tarixli qərarı). Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 55.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmənin tələbinə baxmayaraq iddiaçı 30 gündən çox müddət ərzində ardıcıl olaraq iş üzrə məhkəmə icraatından yayındıqda iddia geri götürülmüş sayılır. Belə hallarda məhkəmə iddianın geri götürülmüş sayılması barədə qərardad qəbul edir. Məhkəmə hesab edir ki, Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 55.3-cü maddəsi iddiaçının məhkəmə icraatından yayınmasının passiv formasını müəyyən edir, iddia ərizəsinin geri qaytarılmasına dair müraciət isə iddiaçının məhkəmə icraatından yayınmasının aktiv forması olmaqla iddiaçının iddiaya həmin ana prosessual marağının olmamasını ifadə edir. Odur ki, oxşar münasibət olduğundan həmin norma analogiya qaydasında tətbiq edilə bilər. Bu səbəbdən məhkəmə hesab edir ki, oxşar münasibət Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsi ilə tənzimlədiyindən Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin iddianın baxılmamış saxlanmasına dair institutu tətbiq edilməməlidir. Belə ki, prosessual qanunvericiliyin analogiyası ya normanın özündə göstərilmiş olduqda, ya da prosessual qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş prosessual prinsiplərə zidd olmadığı hallarda tətbiq edilə bilər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 259-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş iddianın baxılmamış saxlanmasına dair əsaslar inzibati icraatda bir qayda olaraq iddianın qeyri-mümkünlüyü üçün əsaslardır. İddia ərizəsinin qaytarılması Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 152-ci maddəsi ilə tənzimlənir. İnzibati prosesdə isə həmin formal xətalar olduğu təqdirdə məhkəmə Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 13-cü maddəsinə əsasən hüquqi yardım göstərərək onların aradan qaldırılmasına kömək etməlidir. Belə ki, həmin Məcəllənin 45.4-cü maddəsinə əsasən iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. Bu o deməkdir ki, iddia ərizəsinin qaytarılması və bu əsasla iddianın baxılmamış saxlanması inzibati icraat üzrə prosesə ziddir. M.Məmmədovun şikayəti əsasında Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 55-ci maddəsinin bəzi müddəalarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 60-cı maddəsinin İ hissəsinə uyğunluğunun yoxlanılmasına dair Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 29 aprel 2014-cü il tarixli qərarında göstərilir ki, iddianın geri götürülmüş sayılması iddiadan imtina olunmasının passiv növüdür və hüquq nəzəriyyəsində iddiadan imtina edilməsinin fiksiyası adlandırılır. Belə növ iddiadan imtina edilməsi üçün iddiaçının aktiv hərəkət etməsi vacib deyil. (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “X4 şikayətinə dair” 8 iyul 2013-cü il tarixli Qərardadı). İddianın geri götürülmüş sayılması mübahisənin mahiyyəti üzrə həlli ilə nəticələnmədiyindən məhkəməyə müraciət etmək hüququnu məhdudlaşdırır. Burada nəzərə almaq lazımdır ki, məhkəməyə müraciət etmək hüququ yalnız icraatın başlanmasını əhatə etmir, həmçinin mübahisənin məhkəmə vasitəsilə həllini də nəzərdə tutur. Fərdlərə məhkəmədə iddia qaldırmaq hüququ verməklə həmin iş üzrə yekun qərarın qəbul olunmasının təmin edilməməsi məhkəməyə müraciət etmək hüququnu qeyri-real edərdi. (Avropa Məhkəməsinin Kutiç Xorvatiyaya qarşı iş üzrə 1 mart 2002-ci il tarixli Qərarı, § 25). Həmin məhdudlaşdırmanın Konstitusiyaya uyğun olub-olmamasını isə qeyd edildiyi kimi, legitim məqsədlərə nail olmağın və məhdudiyyətin mütənasibliyinin təhlilindən sonra müəyyən etmək mümkündür. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 55.3-cü maddəsinin mənasına görə iddiaçının məhkəmə icraatından yayınması faktiki olaraq onun prosessual marağının itməsi səbəbindən müvafiq qərardadın verilməsi ilə nəticələnə bilər. Burada ədalət mühakiməsinin lazımınca həyata keçirilməsi məqsədi əsas götürülür. Bu məqsəd konstitusiya əhəmiyyətli olduğundan legitim sayılmalıdır. Həmin Məcəllənin 81.1-ci maddəsində müəyyən edilmiş əsas qaydaya müvafiq olaraq qanunla ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, qərardadlardan şikayət verilməsi mümkündür. Qanunverici icraata xitam verilməsi barədə qərardaddan fərqli olaraq, Məcəllənin 55.3-cü maddəsi əsasında qəbul edilən qərardadın mübahisələndirilməsinin qeyri-mümkünlüyünü müəyyən etməmişdir. Digər tərəfdən, Məcəllənin 83.3-cü maddəsində mübahisələndirilməyən qərardadların siyahısında 55.3-cü maddəsi göstərilməmişdir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyd edilənlərə və Konstitusiyanın 60-cı maddəsinin İ hissəsindən irəli gələn tələblərə uyğun olaraq hesab edir ki, Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 55.3-cü maddəsi həmin Məcəllənin 55.5-ci maddəsi ilə birlikdə deyil, 81.1-ci və 83.3-cü maddələri ilə sistemli şəkildə tətbiq olunmaqla maraqlı şəxsin apellyasiya şikayətinin verilməsi hüququ təmin edilməlidir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun qeyd edilən qərarına əsasən ifadə edilən hüquqi mövqeyə əsaslanaraq məhkəmə hesab edir ki, Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 55.3-cü maddəsi iddianın geri götürülmüş sayılması barədə qərardad qəbul edilməsini müəyyən etdiyindən iddiaçının iddia ərizəsinin geri qaytarılmasına (bu əsasla baxılmamış saxlanmasına) dair müraciəti olduqda həmin Məcəllənin 55.5-ci maddəsinə istinad etmədən məhkəmə tərəfindən məhz qeyd edilən məhkəmə aktı qəbul edilməlidir. Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının iddiaya münasibətdə artıq prosessual marağı olmadığından prosessual qənaət prinsipindən çıxış edərək iddianın əsaslılığı məsələsini müzakirə etmək zərurəti mövcud deyildir. İddianın geri götürülmüş sayılması barədə qərardadın qəbul edilməsi ilə məhkəməyə müraciət etmək hüququ məhdudlaşdırılmış olur. Həmin hüquq mütləq hüquq olmadığından (yəni məhdudlaşdırıla bilər) qərardadın (məhdudlaşdırmanın) legitim məqsəd daşıması və ağlabatan mütənasiblik əlaqəsinin mövcudluğu aydınlaşdırılmalıdır. Həmin mütənasiblik əlaqəsi qəbul edilən məhkəmə aktından şikayət verilməsi və yenidən iddia qaldırmaq imkanının mümkünlüyündə ifadə olunur. Hazırki iş üzrə icraata xitam verilmədiyindən (iddiaçı məhkəmədən yayınmadığı üçün iddiadan imtina etmiş sayılmır) iddiaçının yenidən iddia qaldırma imkanı istisna edilmir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 55.3, 81.1, 83.1 və 85-ci maddəsini rəhbər tutaraq məhkəmə QƏRARAALDİ: İddia geri götürülmüş sayılsın. Qərardaddan 10 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə (Bakı şəhəri Z.Xəlilov küçəsi 540-cı məhəllə) şikayət verilə bilər. Hakim Aysev Almazova