Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-229/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-229/2020 05.10.2020 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hаcıbəyоvа Miminаt Tаcib qızının sədrliyi, İmanov Sənan Xaliq oğlunun katibliyi ilə, iddiаçı Quliyeva Mətanət Şəmsəddin qızının cаvаbdеh Bakı şəhəri Cavabdehnə qаrşı “doğum aktı qeydində soyadının “Ələkbərova”dan “Hacıyeva”ya, ata adının “Şəmşəddin”dən “Şəmsəddin”ə, nikah aktı qeydində isə qadın bəndinə doğum tarixinin “26 yanvar 1962-ci il”dən “xx xxxxxx 1961-ci il”ə dəyişdirilməsi, əvvəllər iddiaçıya verilmiş şəhadətnamənin ləğv edilməsi və onun əvəzində qeydiyyatda edilən dəyişikliklər nəzərə alınmaqla yeni şəhadətnamənin verilməsi vəzifəsinin cavabdehə həvalə edilməsi” tələbi bаrədə iddia ərizəsi üzrə işə məhkəmə binаsındа аçıq məhkəmə iclаsındа bахаrаq MÜƏYYƏN ЕTDİ: İddiаçı Quliyeva Mətanət Şəmsəddin qızı cavabdeh Bakı şəhəri Cavabdehnə qаrşı doğum aktı qeydində soyadının “Ələkbərova”dan “Hacıyeva”ya, ata adının “Şəmşəddin”dən “Şəmsəddin”ə, nikah aktı qeydində isə qadın bəndinə doğum tarixinin “26 yanvar 1962-ci il”dən “xx xxxxxx 1961-ci il”ə dəyişdirilməsi, əvvəllər iddiaçıya verilmiş şəhadətnamənin ləğv edilməsi və onun əvəzində qeydiyyatda edilən dəyişikliklər nəzərə alınmaqla yeni şəhadətnamənin verilməsi vəzifəsinin cavabdehə həvalə edilməsi hаqqındа iddia ərizəsi ilə məhkəməyə mürаciət еtmişdir. İddiа tələbi оnunlа əsаslаndırılmışdır ki, iddiaçı xx.xx.1961-ci ildə Ağdam rayonunda doğulmuşdur. Doğum haqqında şəhadətnamədə soyadı “Hacıyeva” kimi qeyd olunmasına baxmayaraq doğum haqqında akt qeydində soyadı “Ələkbərova” kimi qeyd olunmuşdur.Bununla yanaşı doğum haqqında akt qeydində iddiaçının atasının adının “Şəmsəddin” olmasına baxmayaraq “Şəmşəddin” kimi qeyd olunmuşdur.”Nikah haqqında şəhadətnamə”də isə doğum tarixi 26 yanvar 1962-ci il qeyd edilmişdir.Cavabdehə müraciət edərək doğum aktı qeydində soyadının “Ələkbərova”dan “Hacıyeva”ya, ata adının “Şəmşəddin”dən “Şəmsəddin”ə, nikah aktı qeydində isə qadın bəndində doğum tarixinin “26 yanvar 1962-ci il”dən “xx xxxxxx 1961-ci il”ə dəyişdirilməsini xahiş etsə də cavabdeh iddiaçının müraciətini təmin etməkdən imtina etmişdir. İddiaçı göstərilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 47-ci maddəsinə uyğun qaydada məhkəmə sərəncamı ilə iddiaya dair etirazının bildirilməsi cavabdehdən tələb edilsə də Bakı şəhəri Cavabdeh iddiaya dair etirazını məhkəməyə təqdim etməmişdir. Аzərbаycаn Rеspublikаsının İPM-nin 62.3-ci mаddəsinə əsаsən iştirаkı оlmаdаn işə bахılmаsının və iş üzrə qərаr qəbul еdilməsinin mümkünlüyü bаrədə хəbərdаr еdilmiş iddiaçı və cavabdeh məhkəmə bахışınа öz nümаyəndələrini göndərməmişlər.Odur ki, məhkəmə iddiaçının və cavabdehin iştirakı olmadan işə baxmışdır. Məhkəmə, iddiaçının iddia ərizəsini nəzərə alaraq, iş materiallarını nəzərdən keçirərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, qismən rədd edilməlidir. İş materiallarında olan: Azərbaycan Respublikasının vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsinə əsasən Quliyeva Mətanət Şəmsəddin qızı Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır. 017613 №li “Doğum haqqında şəhadətnamə”yə əsasən Hacıyeva Mətanət Şəmşəddin qızının doğum tarixi xx xxxxxx 1961-ci il, atası kimi Hacıyev Şəmşəddin Fərəc oğlu, anası kimi Ələkbərova Zeynəb Kərim qızı göstərilmişdir. Cavabdehin iddiaçıya ünvanlanmış xx.xx.2019-cu il tarixli, 05/Q752/15 №li məktubuna əsasən Ağdam rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən tərtib edilmiş 1961-ci il doğum haqqında akt qeydinin uşaq bəndində soyadın “Ələkbərova” yazılmağına baxmayaraq xx.xx.1982-ci il tarixli, 236№li nikah haqqında akt qeydinin qadın bəndində nikahadək olan soyad “Ələkbərova” yazılmalı təqdirdə “Hacıyeva” yazılmışdır.Həmçinin doğum akt qeydində atanın adı ananın sözlərinə əsasən “Şəmşəddin” yazılmışdır.Eyni zamanda doğum akt qeydinin uşaq bəndində doğum tarixinin xx xxxxxx 1961-ci il yazılmasına baxmayaraq nikah haqqında akt qeydinin qadın bəndində doğum tarixi 26 yanvar 1962-ci il yazılmışdır.Göstərilənlərə əsasən doğum akt qeydində uşağın soyadının “Ələkbərova”dan “Hacıyeva”ya, ata adının “Şəmşəddin”dən “Şəmsəddin”ə dəyişdirilməsi və ata barədə məlumatların əlavə edilməsi, xx.xx.1982-ci il tarixli, 236 saylı nikah akt qeydinin qadın bəndində doğum tarixinin 26 yanvar 1962-ci ildən xx xxxxxx 1961-ci ilə dəyişdirilməsindən cavabdeh imtina etmişdir. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarnın reyestri xidmətinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 05/2-2465/13 №li məktubuna, İddiaçı Şəmsəddin qızının doğumu və nikah haqqında akt qeydlərinə əsasən “Ağdamkənd icra nümayəndəliyi tərəfindən qeydiyyata alınmış xx.xx.1961-ci il tarixli, 45 nömrəli doğum haqqında akt qeydinin uşaq haqqında məlumat qrafasında soyad ananın soyadı kimi “Ələkbərova”, ata adı isə ananın deməsinə görə “Şəmşəddin”, xx.xx.1982-ci il tarixli, 236 saylı nikah haqqında akt qeydinin qadın haqqında məlumat qrafasında vətəndaşın doğum tarixi xx.xx.1962-ci il, soyadı isə Hacıyeva göstərilmişdir, nikaha daxil olduqdan sonra soyadı kişinin soyadı kimi “Quliyeva” kimi göstərilmişdir. Beləliklə, məhkəmə iş materiallarından müəyyən etmişdir ki, iddiaçı Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır, şəxsiyyət vəsiqəsində onun məlumatları İddiaçı Şəmsəddin qızı göstərilmişdir, xx.xx.1961-ci il tarixli, 45 nömrəli doğum haqqında akt qeydində doğulmuş uşağın təvəllüdü xx xxxxxx 1961-ci il, anası X1, atası kimi isə anasının sözlərinə görə Şəmşəddin göstərilmişdir, uşağın soyadı isə anasının soyadı ilə Ələkbərova kimi qeyd edilmişdir, nikahın bağlanması haqqında akt qeydinə əsasən isə xx.xx.1962-ci il təvəllüdlü Hacıyeva Mətanət Şəmsəddin qızı Quliyev Vahid Həsən oğlu ilə xx.xx.1982-ci ildə nikaha daxil olmuş, nikaha daxil olduqdan sonra qadına Quliyeva soyadı verilmişdir.İddiaçının ona məxsus olduğunu bildirdiyi doğum haqqında şəhadətnaməyə əsasən isə Hacıyeva Mətanət Şəmşəddin qızının atası X2, anası kimi Ələkbərova Zeynəb Kərim qızı, doğum tarixi isə xx.xx.1961-ci il göstərilmişdir.İddiaçı cavabdehə müraciət edərək doğum aktı qeydində soyadının “Ələkbərova”dan “Hacıyeva”ya, ata adının “Şəmşəddin”dən “Şəmsəddin”ə, nikah aktı qeydində isə qadın qrafasında doğum tarixinin “26 yanvar 1962-ci il”dən “xx xxxxxx 1961-ci il”ə dəyişdirilməsini xahiş etsə də müraciəti təmin edilməmişdir.Odur ki, iddiaçı hazırki iddia ilə məhkəməyə müraqciət etmişdir. Məhkəmə iddiaçının iddiası ilə bağlı aşağıda göstərilənləri qeyd edir: Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 26-cı maddəsinin İİ hissəsinə əsasən hər kəsin qanunla qadağan olunmayan üsul və vasitələrlə öz hüquqlarını və azadlıqlarını müdafiə etmək hüququ vardır, 60-cı maddəsinin İ hissəsinə əsasən hər kəsin hüquq və azadlıqlarının inzibati qaydada və məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir, İİ hissəsinə əsasən hər kəsin hüququ var ki, onun işinə qərəzsiz yanaşılsın və həmin işə inzibati icraat və məhkəmə prosesində ağlabatan müddətdə baxılsın, İİİ hissəsinə əsasən hər kəsin inzibati icraat və məhkəmə prosesində dinlənilmək hüququ vardır, İV hissəsinə əsasən hər kəs dövlət orqanlarının, siyasi partiyaların, hüquqi şəxslərin, bələdiyyələrin və vəzifəli şəxslərin hərəkətlərindən və hərəkətsizliyindən inzibati qaydada və məhkəməyə şikayət edə bilər. Аzərbаycаn Rеspublikаsının İnzibаti-Prоsеssuаl Məcəlləsinin 2.2-ci maddəsinə əsasən inzibati məhkəmə icraatı qaydasında aşağıdakı iddialara baxılır: 2.2.3. inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia); Həmin Məcəllənin 34.1-cü maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 1 mart tarixli 52 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydində dəyişiklik, bərpa və ləğv qaydalarını müəyyən edən Əsas Müddəa”ların preambulasına görə bu əsas müddəalar Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinə uyğun olaraq hazırlanmışdır və Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri, Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin xaricdəki konsulluq idarələri (bundan sonra — qeydiyyat şöbələri və konsulluq idarələri) tərəfindən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydində dəyişiklik, bərpa və ləğv qaydalarını müəyyən edir. Həmin Müddəaların 13-cü bəndinə əsasən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının itmiş qeydinin bərpası bu cür qeydlərin həqiqətən olduğunu təsdiq edən sənədlər əsasında ərizə verənlərin yaşadıqları ərazidə qeydiyyat şöbələri və konsulluq idarələri tərəfindən icra edilir. Həmin Müddəaların 16-cı bəndinə əsasən doğum, nikahın bağlanması, nikahın pozulması, övladlığa götürmə, atalığın müəyyən edilməsi, adın, soyadın və ata adının dəyişdirilməsi, ölüm haqqında aktların itirilmiş qeydləri yalnız müvafiq qeydin əvvəllər olduğunu təsdiq edən sənədlər olduqda və ya məhkəmənin qətnaməsinə əsasən bərpa edilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2003-cü il 31 oktyabr tarixli 145 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı qaydası”nın 1.4-cü bəndinə əsasən qeydiyyat şöbəsi və konsulluq idarəsi öz səlahiyyətləri daxilində doğumun, nigahın bağlanmasının, nikahın pozulmasının, övladlığa götürmənin, atalığın müəyyən edilməsinin, adın, ata adının və soyadının dəyişdirilməsinin, ölümün dövlət qeydiyyatını aparır, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatını dəyişir, tamamlayır, düzəldir və ləğv edir, itmiş qeydləri bərpa edir, akt kitablarını saxlayır və vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı haqqında şəhadətnamələr verirlər. Həmin qaydaların 2.24-cü bəndinə əsasən doğum haqqında akt qeydləri əsasında doğum haqqında şəhadətnamə verilir. Şəhadətnamənin verilmə tarixi, seriyası və nömrəsi doğum haqqında akt qeydində göstərilir. Həmin qaydaların 9.1-ci bəndinə əsasən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyat kitablarında və ya Qeydiyyat şöbəsinin və konsulluq idarəsinin yaş kağızı kitablarında vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydlərinə əsasən vətəndaşlara onların ərizəsi əsasında arzusu nəzərə alınmaqla, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatı haqqında təkrar şəhadətnamə və ya arayış verilir. Həmin Qaydaların 9.9-cu bəndinə əsasən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydiyyatı haqqında təkrar şəhadətnamələr vətəndaşlıq vəziyyəti akt qeydlərinə və ya kağızı kitablarına uyğun yazılır. İşin faktiki hallarına əsasən ilkin vətəndaşlıq vəziyyəti aktı olan doğum haqqında akt qeydində iddiaçının təvəllüdü xx.xx.1961-ci il göstərildiyi üçün sonrakı vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarında (nikah akt qeydində) iddiaçının doğum tarixi həmin tarix göstərilməli olduğu halda iddiaçının nikahı haqqında akt qeydində doğum tarixi 26 yanvar 1962-ci il göstərilmişdir.Odur ki, iddiaçı həmin düzəlişin edilməsini və həmin düzəlişin nəzərə alınması ilə yeni nikah haqqında şəhadətnamənin verilməsini tələb etməkdə haqlıdır. Lakin iş materiallarından göründüyü kimi doğum aktı qeydində iddiaçının soyadı anasının soyadına əsasən Ələkbərova kimi göstərilmişdir və həmin qeydin yanlış olması, həmçinin sonradan doğum haqqında şəhadətnamədə iddiaçının soyadının “Hacıyeva” kimi göstərilməsinin qanuni əsasları inzibati işə baxılan zaman müəyyən edilməmişdir. Eyni zamanda iddiaçının atasının adı doğum aktı qeydində “Şəmşəddin” kimi göstərilmişdir, ata adının şəxsin mülahizəsinə əsasən dəyişdirilməsi qanunvericilikdə nəzərdə tutulmamışdır və iddiaçı atasının adının həqiqətən də “Şəmsəddin” olmasına dair heç bir sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Sözügedən Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Azərbaycan Respublikasının İPM-nin 68.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Azərbaycan Respublikasının İPM-nin 52-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. Məhkəmə yuxarıda qeyd edilən halları və qanunvericilik normalarını rəhbər tutaraq hеsаb еdir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, xx.xx.1982-ci il tarixli, 236 №li nikah haqqında akt qeydinin qadın haqqında məlumat qrafasında vətəndaşın doğum tarixi xx.xx.1961-ci il qeyd edilməklə yeni nikah haqqında şəhadətnamənin verilməsi vəzifəsi cavabdehə həvalə edilsin, iddia qalan hissədə təmin edilməsin. Аzərbаycаn Rеspublikаsının İnzibаti-Prоsеssuаl Məcəlləsinin 110.1-ci mаddəsinə əsаsən, prоsеssuаl хərclər ödənilmiş tələblərə münаsib оlаrаq işdə iştirаk еdən şəхslərə аid еdilir. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 9.1.12-ci maddəsinə əsasən, inzibati hüquq münasibətlərindən əmələ gələn işlər üzrə -vətəndaş, inzibati orqanlar və vəzifəli şəxslər dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. Məhkəmə Аzərbаycаn Rеspublikаsının İnzibаti-Prоsеssuаl Məcəlləsinin 2,34, 68,69, 110-cu mаddələrini rəhbər tutаrаq QƏRАRА АLDİ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. İddiaçı haqqında xx.xx.1982-ci il tarixli, 236 №li nikah haqqında akt qeydinin qadın haqqında məlumat qrafasında vətəndaşın doğum tarixi xx.xx.1961-ci il qeyd edilməklə yeni nikah haqqında şəhadətnamənin verilməsi vəzifəsi cavabdeh Bakı şəhəri Cavabdeh üzərinə qoyulsun. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qərаrdаn şikаyət qərаrın tаm fоrmаdа təqdim оlunduğu gündən 30 gün müddətində Bаkı şəhəri, Z.Хəlilоv, 540-cı məhəllə ünvаndа yеrləşən Bаkı Аpеllyаsiyа Məhkəməsinin inzibati kollegiyasına Bаkı İnzibаti Məhkəməsi vаsitəsilə vеrilə bilər. Hаkim Miminаt Hаcıbəyоvа