Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-272/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-272/2020 03.03.2020 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Qarayeva Mehriban Cəfər qızının sədrliyi Emin Etibar oğlu Eminzadənin katibliyi İddiaçının nümayəndəsi və vəkili X1 Cavabdehin nümayəndəsi X2 iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsinə qarşı «güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası təyin edilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə» iddiası üzrə işə məhkəmənin binasında (ünvan: ünvan 1xaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsinə (bundan sonra DSMF-nin Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsi) qarşı iddia ərizəsi ilə 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinə müraciət edərək, ona 52 yaşdan güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya təyin edilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmiş, sonradan işə Bakı İnzibati Məhkəməsində baxılmağa başlanılmışdır. İddia ərizəsində tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı xx xxxx 1966-ci ildə anadan olmuş və hazırda 53 yaşı tamam olmuşdur. İddiaçı 6 noyabr 1984-cü ildən 23 dekabr 1986-cı ilədək 2 il 27 gün Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmət keçmiş, 16 mart 1987-ci ildən 25 sentyabr 1989-cu ilə kimi Neft bazasında operator vəzifəsində işləmiş, 31 avqust 1989-cu ildən 23 iyun 1992-ci ilədək Bakı Neft Texnikumun əyanı şöbəsində təhsil almış, xx.xx.1992-ci ildən xx.xx.2005-ci ilədək "Neft daşları" NQÇİ-nin İstismar avadanlıqlarının sahəsində avadanlıqların təmiri və xidməti üzrə mexaniki vəzifəsində işləmişdir. Beləliklə 01 yanvar 2006-cı il tarixədək iddiaçının ümumi iş stajı 20 il, güzəştli iş stajı 13 il 03 ay 17 gün təşkil edir. İddia ərizəsinə əlavə edilmiş SOCAR "Azneft" İstehsalat Birliyi "Neft Daşları" Neft və qazçıxarma idarəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2018ci il tarixli arayışdan görünür ki, iddiaçı Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.1993-cü il tarixli 320 saylı qərarındakı "Güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin 1 saylı Siyahısı" nın X bölməsi, 2 yarımbölməsinin "a" bəndinə əsasən "Neft Daşları" NQÇİ-nin İAKTS-də bilavasitə neftçıxarma obyektlərində yerüstü avadanlığın quraşdırılması, təmiri və texniki xidmət üzrə çilingəri peşəsində dəniz şəraitində güzəştli şərtlərlə işləmiş və güzəştli şərtlərlə iş stajı 13 il 03 ay 17 gün təşkil edir. Bundan öncə iddiaçı güzəştli şərtlərlə əmək pensiyasının verilməsi üçün Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsinə müraciət etmiş, cavab olaraq təqdim edilmiş məktubla ona bildirilmişdir ki, 1 yanvar 2006-cı il tarixədək ümumi iş stajı 20 ildən az təşkil etdiyindən güzəştli şərtlərlə əmək pensiyasının təyinatı mümkün hesab edilmir. Lakin iddiaçı hesab edir ki, sözügedən imtina məktubu əsassızdır. Belə ki, 1 yanvar 2006-ci il tarixinədək güzəştli şərtlərlə əmək pensiyası hüququnun yaranmasının vacib şərtlərini yaş və staj təşkil edir: 52 yaşa çatmaq və 1 yanvar 2006-cı il tarixinədək 20 il ümumi iş stajının olması və bu stajın ən azı 10 ilini güzəştli şərtlərlə işləmək. 15 iyun 2018-ci il tarixində iddiaçının 52 yaşı tamam olmuş və iddia ərizəsinə əlavə edilmiş arayışlarla da onun güzəştli şərtlərlə əmək pensiyasının hüququnun yaranması üçün 20 il ümumi iş stajının olması öz təsdiqini tapır. Azərbaycan Respublikası İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra-İnzibati Prosessual Məcəllə) 45.4-cü maddəsinə əsasən, iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayıldığından, iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərin surəti iş üzrə cavabdeh DSMF-nin Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsinə göndərilmiş, cavabdehdən iddiaya dair münasibətini yazılı şəkildə bildirməsi tələb olunmuşdur. Cavabdeh DSMF-nin Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsinin nümayəndəsi tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş iddiaya dair yazılı etirazda göstərilmişdir ki, iddiaçı xx.xx.1966-cı il təvəllüdlüdür və 60 yaşı hələ tamam olmamışdır. Buna görə də ona güzəştli şərtlərlə pensiya təyin edilməsi mümkün deyildir. İddiaçı “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun qüvvəyə mindiyi günədək “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə tələb olunan 20 il ümumi və 10 il güzəştli iş stajını xx.xx.2006-cı il tarixədək toplamamışdır. Mübahisə ilə bağlı keçirilmiş hazırlıq icraatında işin halları və mübahisənin vəziyyəti müzakirə edilmiş, hüquqi mübahisənin barışıq yolu ilə nizama salmaq və iş materiallarında saxlanılması mümkün olan sənədlərin məhkəməyə təqdimolunması proses iştirakçılarına təklif edilmiş, zəruri sənədlər toplanmış və iş üzrə digər qanunamüvafiq prosessual hərəkətlər edildikdən sonra işə baxılması təyin edilmişdir. 03 mart2020-ci il tarixində keçirilmiş şifahi məhkəmə baxışı iclasında iddiaçının nümayəndəsi iddia ərizəsində yazılanlara uyğun olaraq izahat verib, iddianın təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdehin nümayəndəsi iddiaya dair yazılı etirazda qeyd edilənlərə uyğun məzmunda izahat verdi və iddianın rədd edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə, proses iştirakçılarının izahatını dinləyib, iş üzrə toplanmış sənədləri tədqiq edərək hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə iddia təmin edilməlidir. Məhkəmə, işdə iştirak edən şəxsin izahatını dinləyib, iş üzrə toplanmış sənədləri tədqiq edərək hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə iddia təmin edilməlidir. İnzibati Prosessual Məcəllənin2.2.2-ci maddəsinə əsasən inzibati orqanın üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı müvafiq öhdəliyin qoyulmasına dair iddialara və ya inzibati orqanın hərəkətsizliyindən müdafiəyə dair iddialara (məcburetmə haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. İnzibati Prosessual Məcəllənin 33.1-ci maddəsinə görə məcburetmə haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı onun arzuladığı inzibati aktı qəbul etmək vəzifəsini cavabdehin üzərinə qoymağı məhkəmədən tələb edə bilər. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş: -İddiaçıya məxsus olmaqla xx.xx.1987-ci ildə açılmış İT-İ seriyalı ******* saylı əmək kitabçasının Azərbaycan dilinə tərcümə edilməklə təsdiq edilmiş surətindən müəyyən olunur ki, iddiaçı 1580 saylı attestata əsasən xx.xx.1983-cü ildən xx.xx.1984-cü ilə qədər Lənkəran şəhəri 63 nömrəli peşə məktəbində oxumuş, ******* saylı hərbi biletə əsasən xx.xx.1984-cü ildən xx.xx.1986-cı ilə qədər X4 Xidmət etmiş, 124 saylı xx.xx.1987-ci il tarixli əmrlə xx.xx.1987-ci il tarixdən X3 təmin edilməsi müəssisəsinə neft anbarı keşikçisi vəzifəsinə qəbul edilmiş, 153 saylı xx.xx.1989-cu il tarixli əmrə əsasən xx.xx.1989-cu il tarixdən təhsillə əlaqədar işdən azad edilmiş, xx.xx.1989-cu ildə Bakı Neft texnikumunun gündüz şöbəsinə qəbul edilmiş, 234 saylı xx.xx.1992-ci il tarixli əmrlə xx.xx.1992-ci il tarixdə texnikumu bitirmiş və ona texnik-mexanik ixtisası verilmiş, 28-k nömrəli xx.xx.1992-ci il tarixli əmrlə xx.xx.1992-ci il tarixdən texnikumu bitirdikdən sonra gənc mütəxəssis kimi istismar avadanlıqlarının prokat-təmir sexinə bilavasitə neft və qazçıxarılma obyektlərində avadanlıqların montaj və texniki xidmət üzrə 4-cü dərəcəli çilingər vəzifəsinə qəbul edilmiş, 18 saylı xx.xx.1994-cü il tarixli əmrlə “Azərneft” Baş İdarəsi xx.xx.1994-cü ildə ləğv edilmiş və Dənizdə və Quruda Neft və Qaz çıxarma İB yaradılmış, sonra AR dövlət Neft Şirkətinin xx.xx.2003-cü il tarixli 25 saylı əmrilə Dənizdə və Quruda Neft və Qaz çıxarma İB-nin bazasında “Azneft” İB yaradılmış, 120 k saylı xx.xx.2004-cü il tarixli əmrə əsasən xx.xx.2004-cü il tarixdə İAKTS-nın bilavasitə neftqazçıxarma obyektlərində yerüstü avadanlığın quraşdırılması, təmiri və texniki xidmət üzrə çilingərinə 5-ci dərəcə verilmiş, 171-k saylı xx.xx.2005-ci il tarixli əmrə əsasən xx.xx.2005-ci il tarixdən İAKTS-nə 10-cu dərəcəli mexanik vəzifəsinə keçirilmiş, 85-k nömrəli xx.xx.2008-ci il tarixli əmrlə xx.xx.2008-ci il tarixdən həmin vəzifə üzrə 11-ci dərəcə verilmiş, 326 saylı xx.xx.2008-ci il tarixli əmrə əsasən həmin tarixdən vəzifənin adı dəyişdirilərək, 11-ci dərəcəli avadanlıqların təmiri və xidməti üzrə mexanik hesab edilmiş, 38 saylı xx.xx.2012-ci il tarixli əmrlə xx.xx.2012-ci il tarixdən avadanlıqların təmiri və xidməti üzrə 11-ci dərəcəli mexanik adlandırılmış, 387-k saylı xx.xx.2017-ci il tarixli əmrə əsasən həmin tarixdən istismar avadanlıqları sahəsinə avadanlıqların təmiri və xidməti üzrə 8-ci dərəcəli mexanik vəzifəsinə keçirilmişdir; - 24 iyun 1992-ci il tarixli, PT-İ seriyalı, 095448 saylı diplomun notarial qaydada təsdiq edilmiş surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı 1989-cu ildə Əmək Bayrağı ordenli Oktyabr İnqilabı adına Bakı Neft Texnikumuna daxil olmuş və 1992-ci ildə “Neft və qaz mədən avadanlıqlarına texniki xidmət və təmiri” ixtisası üzrə tam kursu bitirmiş, Dövlət İmtahan Komissiyasının 23 iyun 1992-ci il tarixli qərarı ilə ona texnik-mexanik ixtisası verilmişdir; - İddiçıya məxsus HЗ seriyalı, ******* saylı hərbi biletin notarial qaydada təsdiq edilmiş surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı 1984-cü ilin noyabr ayından 1986-cı ilin dekabr ayına qədər X4 hərbi xidmət etmişdir; - Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin nəzdində Bakı Neft-Energetika Kollecinin 512 saylı, xx.xx.2019-cu il tarixli arxiv arayışından görünür ki, İddiaçı 31 avqust 1989-cu il tarixində 427 saylı əmrlə Bakı Neft Texnikumunun əyani şöbəsinə qəbul olmuş, Dövlət İxtisas Komissiyasının 23 iyun 1992-ci il tarixli qərarı ilə “Neft və qaz mədən avadanlıqlarına texniki xidmət və təmiri” ixtisası üzrə tam kursu bitirdiyinə görə ona “texnik-mexanik” ixtisas dərəcəsi və PT-İ 095448 saylı diplom verilmişdir. Qeyd: Azərbaycan Respublikası TəhsilNazirliyinin xx.xx.1997-ci il tarixli 101/s saylı əmrinə əsasən Bakı Neft Texnikumu ilə Bakı Baza Energetika texnikumu birləşdirilərək Bakı Neft-Energetika Kolleci yaradılmışdır; - SOCAR “Azneft” İB “Neft Daşları” Neft və qazçıxarma idarəsinin PUŞ-02/26 saylı, xx.xx.2018-ci il tarixli arayışından aydın olur ki, “Neft Daşları” NQÇİ-nin İstismar avadanlıqların sahəsində avadanlıqların təmiri və xidməti üzrə mexaniki vəzifəsində işləyən İddiaçı xx.xx.1992-xx.xx.2005-ci illərdə istismar avadanlıqlarının kirayə təmiri sexində bilavasitə neftqazçıxarma obyektlərində yerüstü avadanlığın quraşdırılması, təmiri və texniki xidmət üzrə çilingəri peşəsində işləyib. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.1993-cü il tarixli 320 saylı qərarındakı “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşəiərın, vəzifələrin və göstəricilərin 1 saylı Siyahısının X bölməsi, 2 yarımbölməsinin “a” bəndinə əsasən “Neft Daşları” NQÇİnin İAKTS-də bilavasitə neftqazçıxarma obyektlərində yerüstü avadanlığın quraşdırılması, təmiri və texniki xidmət üzrə çilingəri peşəsində xx.xx.2005-ci ilə qədər dəniz şəraitində güzəştli şərtlərlə iş stajı -13 il 03 ay 17 gün təşkil edir; - Azərbaycan Respublikası Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Bakı şəhəri Xəzər rayon idarəsi tərəfindən verilmiş 02 avqust 2018-ci il tarixli, 98 saylı arayışdan müəyyən edilir ki, 1966-cı təvəllüdlü İddiaçı 26 noyabr 1984-cü il tarixdən 23 dekabr 1986-cı il tarixədək Sovet Ordu sıralarında xidmət etmiş, yaş həddi ilə əlaqədar olaraq SHXÇDX-nin Xəzər rayon idarəsinin hərbi qeydiyyatından çıxarılmışdır; -“ASAN 4” tərəfindən xx.xx.2016-cı ildə verilmiş AZE seriyalı, ******** saylı şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən aydın olur ki, İddiaçı xx.xx.1966-cı ildə Lerik rayonu, Barzavu kəndində doğulmuşdur; - DSMF-nin Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsi tərəfindən iddiaçıya ünvanlanmış 14 avqust 2019-cu il tarixli, **********0 saylı cavab məktubunda xx.xx.2019-cu tarixli ərizəyə cavab olaraq bildirilmişdir ki, “Əmək pensiyaları haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 9.1-ci maddəsinə əsasən axırıncı iş yerindən asılı olmayaraq yeraltı işlərdə, incəsənətin xüsusi sahələrində, həmçinin əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə kişilər 60 yaşına çatdıqda, azı 25 il sığorta stajına malik olduqda və bu müddətin azı 12 il 6 ayını həmin işlərdə çalışmışlarsa və fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatına imkan verdikdə əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. Həmin Qanunun 9.8-ci maddəsinə əsasən 1 yanvar 2006-cı il tarixinədək Qanunun 9-cu maddəsində göstərilən işlərdə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən tam əmək stajı olan şəxslərə pensiyalar yaşa və staja görə əvvəllər qüvvədə olmuş qanunvericılilklə müəyyən edilmiş tələblərə müvafiq surətdə təyin edilir. “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (6 mart 2007-ci il tarixində qüvvədən düşmüşdür) 13-cü maddəsinin “a" bəndinə uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 21 iyun 1993-cü il tarixli 320 nömrəli Qərarı ilə təsdiq olunmuş 1 №-li siyahı üzrə müəyyən edilmiş 20 il ümumi stajı olan və bu stajın ən azı 10 iliniı güzəştli işlərdə çalışan 52 yaşı tamam olmuş kişilərin güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. Təqdim edilmiş sənədlərdən göründüyü kimi 1 yanvar 2006-cı il tarixinədək ümumi iş stajı 20 ildən az təşkil edir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq, güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyinatı mümkün hesab edilmir. Məhkəmə ilk növbədə qeyd edir ki, iddiaçının çalışdığı sahənin zərərli işlərin siyahısına aid edilməsi işin mübahisələndirilməyən halıdır. İşin mübahisələndirilən halı iddiaçının 20 il ümumi iş stajı ilə baglıdır. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 149.7-ci maddəsinə görə fiziki və hüquqi şəxslərin hüquqi vəziyyətini yaxşılaşdıran, hüquq məsuliyyətini aradan qaldıran və ya yüngülləşdirən normativ hüquqi aktların qüvvəsi geriyə şamil edilir. Başqa normativ hüquqi aktların qüvvəsi geriyə şamil edilmir. İnzibati Prosessual Məcəllənin 1.2-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəllə ilə başqa qayda müəyyən edilmədiyi və bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş prosessual prinsiplərə zidd olmadığı hallarda, inzibati mübahisələrə dair işlər üzrə məhkəmə icraatında Mülki Prosessual Məcəllənin müddəaları tətbiq oluna bilər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.2-ci maddəsinə əsasən, qətnamə mübahisəli hüquq münasibətinin yarandığı zaman qüvvədə olan maddi hüquq normalarına və işin baxılması zamanı qüvvədə olan prosessual hüquq normalarına uyğun çıxarılmalıdır. 2006-cı il 1 yanvar tarixdən qüvvəyə minmiş “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun 9.1-ci maddəsinə əsasən, axırıncı iş yerindən asılı olmayaraq yeraltı işlərdə, incəsənətin xüsusi sahələrində, həmçinin əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə (istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq olunan siyahısı üzrə) çalışan sığortaolunanların: kişilər - 60 yaşına çatdıqda, azı 25 il sığorta stajına malik olduqda və bu müddətin azı 12 il 6 ayını həmin işlərdə, qadınlar - 55 yaşına çatdıqda, azı 20 il sığorta stajına malik olduqda və bu müddətin azı 10 ilini həmin işlərdə çalışmışlarsa və fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatına imkan verdikdə, əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. Həmin Qanunun 9.8-ci maddəsinə əsasən, bu Qanun qüvvəyə mindiyi günədək bu Qanunun 9-cu maddəsində göstərilən işlərdə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən tam əmək stajı olan şəxslərə pensiyalar yaşa və staja görə əvvəllər qüvvədə olmuş qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblərə müvafiq surətdə təyin edilir. 1992-ci ildə qəbul edilmiş “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (2007-ci il 6 mart tarixli, 260-İİİQD nömrəli Qanuna əsasən qüvvədən düşmüşdür) 13-cü maddəsinə əsasən, axırıncı iş yerindən asılı olmayaraq əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya hüququna aşağıdakılar malikdir: a) yeraltı işlərdə, əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə çalışan işçilər, dənizdə çalışan neftçilər - istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq olunan 1 nömrəli siyahısı üzrə: kişilər - 50 yaşına çatdıqda və azı 20 il iş stajı olduqda bu müddətin azı 10 ilini həmin işlərdə çalışarsa...; Həmin Qanunun 13-cü maddəsinə 1997-ci il 13 iyun tarixdə edilmiş dəyişikliyə görə, həmin maddədə nəzərdə tutulan yaş həddi 1997-ci ilin avqustun 1-dən başlayaraq 2000-ci ilin avqustun 1-dək hər il 6 ay artırılır. Həmin normaların tələbləri nəzərə alındıqda, yuxarıda qeyd edilən 1 nömrəli Siyahıya (Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 1993-cü il 21 iyun tarixli 320 №-li Qərarı ilə təsdiq edilmişdir) uyğun olaraq (kişilərə): - 50 yaşdan pensiya təyin edilməsi üçün, şəxs “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Qanunun 13-cü maddəsinin “a” bəndində nəzərdə tutulmuş 20 illik ümumi və 10 illik xüsusi iş stajını 1997-ci il avqustun 1-dək qazanmış olmalıdır; - həmin stajların tam qazanılması 1997-ci ilin avqustun 1-dən başlayaraq 2000-ci ilin avqustun 1-dək olan dövrə təsadüf etdikdə, yaş həddinin həmin dövrdə hər il 6 ay artırıldığı nəzərə alınır; - həmin stajlar 2000-ci ilin avqustun 1-dən 2006-cı il yanvarın 1-dək (“Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun qüvvəyə mindiyi tarixədək) olan dövrdə qazanıldıqda, güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya 52 yaşdan təyin edilir. Beləliklə, iddiaçının tələbinin təmin edilməsi və ona 52 yaşının tamam olduğu xx.xx.2018-ci il tarixdən güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası təyin edilməsi üçün onun 2006-cı il 1 yanvar tarixədək azı 20 il ümumi iş stajı olmalı, bunun 10 ilini Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 1993-cü il 21 iyun tarixli 320 №-li Qərarı ilə təsdiq edilmiş 1 nömrəli Siyahıda nəzərdə tutulmuş işlərdə çalışmış olmalıdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1993-cü il 21 iyun tarixli, 320 №-li Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Yeraltı işlərdə, əmək şəraiti xüsusilə zərərli və xüsusilə ağır olan işlərdə çalışanlara, dənizdə çalışan neftçilərə yaşa görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin 1 №-li Siyahısı”nda 10-cu, yəni Neftin qazılması və hasilatı (dəniz neftçiləri üçün), neft, qaz, qaz kondensatı, kömür və şistin emalı bölməsinin 2. Neft-qaz və qaz kondensatının hasilatı (********) yarımbölməsində nəzərdə tutulmuş bilavasitə buruqlarda avadanlıqların təmiri ilə məşğul olan təmirçi-çilingərlər (1100000a—18559) peşəsi təsbit olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun xx.xx.2011-ci il tarixli 17 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən əmək pensiyalarının təyin edilməsi, sosial sığorta stajının müəyyən olunması, əmək pensiyası sənədlərinin rəsmiləşdirilməsi, baxılması və saxlanılması” Qaydalarının 3.1-ci bəndinə əsasən sığortaolunanların qazanmış olduqları pensiya hüquqlarının müəyyən edilməsi zamanı nəzərə alınan sosial sığorta stajı əhatə etdiyi dövr üzrə 2 hissəyə - Qanunun qüvvəyə mindiyi günədək sığortaolunanların qazanılmış əmək pensiyası hüquqlarının nəzərə alınması üçün ümumi iş stajı və Qanunun qüvvəyə mindiyi tarixdən sonra əmək pensiyası hüququnun yarandığı tarixədək olan müddət üzrə sosial sığorta stajı dövrlərinə bölünür: 3.1.1. Qanunun qüvvəyə mindiyi günədək sığortaolunanların qazanılmış əmək pensiyası hüquqlarının nəzərə alınması üçün iş stajı əmək kitabçasına əsasən müəyyən edilir. Həmçinin, 01 yanvar 2006-cı il tarixədək qüvvədə olmuş “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 69-cu maddəsində də iş stajını sübut edən əsas sənəd kimi əmək kitabçası nəzərdə tutulurdu. Bundan başqa, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 87-ci maddəsinin 1-ci hissəsinə əsasən, işçinin əmək fəaliyyəti haqqında sənəd əmək kitabçası hesab edilir. İşçinin əmək fəaliyyəti haqqında sənəddə onun əmək stajı haqqında - işə girdiyi gün, ay, il, işlədiyi peşəsi (vəzifəsi), işdən çıxarılmanın əsası, günü, ayı və ili barədə qeydlər göstərilir. «İşçilərin əmək kitabçasının forması və onun tərtibi qaydaları» haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1996-cı il 26 dekabr tarixli, 186 saylı qərarının 1.1-ci maddəsinə əsasən əmək kitabçası işçinin əmək fəaliyyətini və əmək stajını təsdiq edən əsas sənəd hesab edilir. İddiaçının işlədiyi peşələr ona məxsus əmək kitabçasında qeyd olunmuş, həmin qeydlər işlədiyi müəssisələrin səlahiyyətli şəxsləri tərəfindən imza və möhür ilə təsdiq edilmiş, eləcə də müvafiq arayışlar iş materiallarına əlavə edilmişdir. İddiaçının xx.xx.1983-cü ildən xx.xx.1984-cü ilə qədər Lənkəran şəhər 63 nömrəli peşə məktəbində, habelə 31 avqust 1989-cu ildən 23 iyun 1992-ci ilədək Bakı Neft Texnikumunun əyani şöbəsində oxuduğu təhsil və hərbi xidmətdə qulluq müddətləri də nəzərə alınmaqla, əmək kitabçasının məlumatlarına əsasən, onun 2006-cı il 01 yanvar tarixədək 20 ildən artıq ümumi iş stajı vardır və bunun 10 ildən artığını Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 1993-cü il 21 iyun tarixli 320 №-li Qərarı ilə təsdiq edilmiş 1 nömrəli Siyahıda nəzərdə tutulmuş işlərdə çalışmışdır. Məhkəmə, işdə olan sənədlərə əsaslanaraq belə qənaətə gəlir ki, cavabdeh inzibati orqan iddiaçının xx.xx.2006-cı il tarixədək 20 ildən artıq ümumi, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.1993-cü il tarixli 320 saylı qərarı ilə təsdiq olunmuş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin 1 saylı siyahısı”nın 10-cu, yəni Neftin qazılması və hasilatı (dəniz neftçiləri üçün), neft, qaz, qaz kondensatı, kömür və şistin emalı bölməsinin2. Neft-qaz və qaz kondensatının hasilatı (********) yarımbölməsində nəzərdə tutulmuş bilavasitə buruqlarda avadanlıqların təmiri ilə məşğul olan təmirçi-çilingərlər – (1100000a—18559) peşəsində 10 ildən artıq güzəştli iş stajının olmasını, eyni zamanda, xx.xx.2018-ci ildə isə iddiaçının 52 yaşının tamam olmasını nəzərə almadan, iddiaçının müraciətini təmin etməməkdə haqlı olmamışdır. “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun 31.1-ci maddəsinə əsasən əmək pensiyası hüququ olan şəxslər əmək pensiyası hüququnun yarandığı gündən heç bir müddət məhdudiyyəti olmadan istənilən vaxt əmək pensiyasının təyin olunması üçün müraciət edə bilərlər. Həmin Qanunun 32.1-ci maddəsinə əsasən yaşa görə əmək pensiyası, buna hüququ olan şəxsin müraciəti əsasında əmək pensiyasının yarandığı gündən, lakin bu qanunun qüvvəyə mindiyi gündən tez olmayaraq ömürlük təyin edilir. Həmin Qanunun 37.7-ci maddəsinə görə isə keçmiş müddət üçün alınmamış əmək pensiyasının məbləği müddətindən asılı olmayaraq ödənilir. Əsas sosial-iqtisadi hüquqlardan biri olan sosial təminat hüququ Konstitusiyanın 38ci maddəsində təsbit olunmuşdur. Həmin maddənin İ hissəsinə əsasən hər kəsin sosial təminat hüququ vardır. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin presedent hüququna müvafiq olaraq, dövlət pensiya sistemini yaratdıqda həmin sistemdən irəli gələn fərdi hüquqlar və maraqlar, bu sistemin maliyyələşdirilməsinə haqq ödənilib-ödənilməməsindən asılı olmayaraq, 1 saylı Protokolun 1-ci maddəsinin tətbiq dairəsinə düşür. 1 Saylı Protokolun 1-ci Maddəsinə əsasən işlərə ümumilikdə tətbiq olunan prinsiplər sosial yardıma gəldikdə eyni dərəcədə qüvvədə olur. Xüsusilə də, bu Maddə əmlak əldə etmək hüququ yaratmır. Bu, Razılığa gələn Dövlətlərin sosial sığorta sxeminin hər hansı formasını yaradıbyaratmaması barədə qərar vermək və ya hər hansı belə sxem altında təmin edilən yardımın növünü və ya məbləğini seçmək azadlığına hər hansı məhdudiyyət qoymur. Lakin əgər Razılığa gələn Dövlətin – ödənişlərin əvvəlcədən edilməsi şərti qoyulubqoyulmamasından asılı olmayaraq - sosial yardım hüququ əsasında belə ödənişi nəzərdə tutan qüvvədə olan qanunvericiliyi varsa, bu, onun tələblərindən faydalanan şəxslər üçün 1 Saylı Protokolun 1-ci Maddəsinin təsir dairəsinə düşən, əmlak maraqlarını yaradan qanunvericilik hesab olunmalıdır (Stek və digərləri Birləşmiş Krallığa qarşı iş üzrə Böyük Palatanın 12 aprel 2006-cı il tarixli Qərarı, §47-53; Andreyeva Latviyaya qarşı iş üzrə Böyük Palatanın 18 fevral 2009-cu il tarixli Qərarı, §76-77, Karsonun işi (Carson), § 64). Göründüyü kimi, iddiaçı əmək fəaliyyətinin ilk dövründən əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə işləməklə müəyyən edilmiş yaşa çatdıqda gələcəkdə dövlət tərəfindən ona güzəştli şərtlərlə pensiya verilməsinə ümid etmiş, həmçinin həmin işlərdə işləməklə əmək haqqının müəyyən hissəsini məcburi sığorta haqqı kimi ödəməklə əmək pensiyasının ödənilməsinə yönəldilən vəsaitlərin yaradılmasında iştirak etmiş və həmin vəsaitlərin yaradılması üçün iddiaçı tərəfindən ödənilmiş məbləğ onun mülkiyyəti hesab olunur. Beləliklə, məhkəmə araşdırması zamanı ilkin sübutetmə yükü qanunvericiliklə üzərinə düşən tərəf kimi iddiaçının ona pensiya təyin olunması ilə bağlı arzuladığı inzibati aktın cavabdeh tərəfindən qəbul edilməsini zəruri edən faktiki şərtlərin mövcudluğu iş üzrə sübuta yetirilir, bu inzibati aktın cavabdeh tərəfindən qəbulunu konkret halda istisna edən faktiki şərtlərin mövcudluğu isə iş materialları ilə təsdiq olunmur (İPM-14.3). Bu səbəbdən cavabdehin imtinası qanuna zidd olmuş və iddiaçının hüquqlarını pozmuşdur (İPM-73.1), imtina cavabdehin inzibati orqan olaraq güdməli olduğu qanuni məqsədə mütənasib, həmin məqsədə çatmaq üçün öz məzmunu baxımından zəruri və yararlı olmamışdır («İnzibati icraat haqqında» AR Qanunu, 17-ci maddə). Sadalanan normaların tələbinə görə məcburetmə haqqında iddianın əsaslı olması üçün aşağıdakı şərtlər birlikdə mövcud olmalıdır: inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbulundan imtina edilməli və ya inzibati orqanın hərəkətsizliyi nəticəsində inzibati akt qəbul edilməməli, həmin hərəkətlər qanuna zidd olmalı, həmçinin həmin hərəkətlər iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olmalıdır. İnzibati Prosessual Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. İnzibati Prosessual Məcəllənin 73.1-ci maddəsinə əsasən inzibati aktın qəbulundan imtina olunmasının və ya cavabdehin hərəkətsizliyi nəticəsində inzibati aktın qəbul edilməməsinin qanuna zidd olduğu və iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olduğu hallarda, məhkəmə inzibati orqanının üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi barədə öhdəlik qoyur. Beləliklə məhkəmə, toplanmış sübutlara məcmusu ilə qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi işdə olan sübutlara görə əsaslı və qanuni olduğuna görə təmin edilməli, İddiaçı xx.xx.2018-ci il tarixdən, yəni 52 yaşdan güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi vəzifəsi cavabdehAzərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsinə həvalə edilməlidir. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68-69, 73, 75, 85-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: İddia təmin edilsin. İddiaçı xx.xx.2018-ci il tarixdən, yəni 52 yaşdan güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi vəzifəsi Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsinə həvalə edilsin. Qərardan inzibati məhkəmə icraatının iştirakçıları rəsmi qaydada təqdim olunduğu gündən 30 (otuz)gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin inzibati kollegiyasına (ünvan: ünvan 3 SƏDRLİK EDƏN: MEHRİBAN QARAYEVA