Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-3054/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-3054/2024 04.03.2024 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ GİRİŞ HİSSƏ Bakı İnzibati Məhkəməsi Hakim Həsənov Orxan Xaqani oğlunun sədrliyi, İddiaçı və cavabdehin nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Dövlət Sosial Müdafiə Fondu publik hüquqi şəxsin Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına qarşı “əmək pensiyasının yenidən hesablanması və s” tələbinə dair iddiası üzrə inzibati işə məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, N.Vəzirov küçəsi 56), açıq məhkəmə iclasında şifahi məhkəmə baxışı qaydasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. TƏSVİRİ HİSSƏ İşin halları: İddiaçı cavabdeh Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna qarşı “əmək pensiyasının yenidən hesablanması və s” barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Məhkəmənin qərardadı ilə iddiaçının dəqiqləşmə ərizəsi icraata qəbul edilərək cavabdeh əsl cavabdeh Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialı ilə əvəz edilmişdir. İddiaçı iddia tələbinə dəqiqləşmə verərək ona son haqq-hesaba görə ödənilən, lakin nəzərə alınmamış kompensasiya məbləğinin nəzərə alınmaqla əmək pensiyasının yenidən hesablanaraq artırılmasının və ödənilməmiş məbləğin ona ödənilməsinin cavabdehə həvalə edilməsini xahiş etmişdir. Ərizə icraata qəbul edilmişdir. İddiaçının əsaslandırması: İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, ona 01 iyun 2023-cü il tarixdən pensiya təyin edilmişdir. Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən Fonda təqdim olunmuş 3 nömrəli əlavədə kompensasiya bölməsində istifadə olunmamış məzuniyyət dövrlərinin qalıqlarına görə hesablanmış 12704 manat kompensasiya məbləği nəzərə alınmamışdır. Hesablanmama onunla əsaslandırılır ki, qalıq məzuniyyət günləri əvvəlki illərə təsadüf edir. Cavabdehin etirazı: Etiraz onunla əsaslandırılmışdır ki, 1 iyun 2023-cü il tarixindən iddiaçıya dövlət qulluqçusu kimi yaşa görə pensiya təyin edilmişdir. 26 il 4 ay 24 gün dövlət qulluğu stajına uyğun olaraq orta aylıq dövlət məvacibinin 80 faizi -1776,19 manat məbləğində pensiya təyin edilmişdir. Bu zaman 01 iyun 2021-31 may 2023-cü il tarixləri arasındakı dövr ərzində ümumilikdə ödənilmiş 53285,82 manatın 24-ə nisbəti əsas götürülərək orta aylıq dövlət məvacibi 2220,24 manat əsas götürülmüşdür. İddiaçının istinad etdiyi kompensasiya məbləği dövlət qulluğunun son 24 ayının əmək haqqı və digər əlavələrinə aid deyildir. Qanunvericilikdə isə dövlət qulluğunun son 24 ayı ərzində alınan bütün əmək haqqı, kompensasiya və digər əlavələrin orta aylıq məbləğindən deyil, son 24 aydakı əmək fəaliyyəti ilə bağlı alınan əmək haqqının orta aylıq məbləğindən hesablanması nəzərdə tutulmuşdur. ƏSASLANDİRMA HİSSƏSİ İddianın mümkünlüyü: Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı ilk növbədə qeyd edir ki, iddia ərizəsi onun mümkünlüyünü şərtləndirilən tələblərə cavab verməklə təqdim olunmuş və bu səbəbdən mümkün hesab edilir. Belə ki, irəli sürülmüş iddia inzibati prosessual qanunvericiliklə müəyyən edilmiş ümumi və xüsusi mümkünlük şərtlərinə riayət edilməklə təqdim edilmişdir. Faktiki hallar və sübutlar: İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq edilmiş: 29 sentyabr 2023-cü il tarixli cavabdehin məktubunda qeyd edilmişdir ki, 1 iyun 2023-cü il tarixindən iddiaçıya dövlət qulluqçusu kimi yaşa görə pensiya təyin edilmişdir. 26 il 4 ay 24 gün dövlət qulluğu stajına uyğun olaraq orta aylıq dövlət məvacibinin 80 faizi - 1776,19 manat məbləğində pensiya təyin edilmişdir. Bu zaman 01 iyun 2021-31 may 2023-cü il tarixləri arasındakı dövr ərzində ümumilikdə ödənilmiş 53285,82 manatın 24-ə nisbəti əsas götürülərək orta aylıq dövlət məvacibi 2220,24 manat əsas götürülmüşdür. Əmək pensiyasının təyin edilməsi haqqında qərardan görünür ki, iddiaçıya dövlət qulluqçusu kimi yaşa görə 01 iyun 2023-cü il tarixdən pensiya təyin edilmişdir. Əmək pensiyasına qulluq stajına görə əlavələrin hesablanması üçün arayışdan görünür ki, əmək haqqının ümumi məbləği 60764,27 manat kimi qeyd edilmişdir. Arayışa əlavə edilmiş cədvəldən görünür ki, 12704, 33 manat kompensasiya məbləği 2 illik əmək haqqı cədvəlində əksini tapmışdır. 26 may 2023-cü il tarixli əmrdən görünür ki, iddiaçının dövlət qulluğuna 31 may 2023cü il tarixindən xitam verilmiş, ümumi qaydada hesablanmış aylıq pensiyanın 6 misli məbləğdində birdəfəlik haqqı və tam hesablama apararaq 01 may 2016-01 may 2021-ci il, 01 may 2022-ci il -31 may 2023-cü il dövrləri üçün 180 gün müddətində istifadə edilməmiş məzuniyyət günlərinə görə son haqq-hesabın ödənilməsinin təmin edilməsi qərara alınmışdır. Nazirliyin 26 yanvar 2024-cü il tarixli məktubundan görünür ki, 12704,33 manat ödənişə dair məcburi dövlət sosial sığorta haqqı üzrə ödəniş edilmişdir. Xidməti məruzədən görünür ki, 12704,33 manat məbləğində kompensasiyanın 9636,94 manatı orta aylıq əmək haqqı hesablanan dövr üzrə (01 iyun 2021-31 may 2023cü il tarixləri arasındakı dövr) ödənilmədiyindən həmin məbləğ (9636,94 manat) orta aylıq əmək haqqının hesablanmasında nəzərə alınmamışdır. Tətbiq edilən hüquq və məhkəmənin hüquqi mövqeyi: Məhkəmə iş materiallarını nəzərdən keçirərək və aşağıdakıların qeyd edilməsini zəruri sayaraq hesab edir ki, iddia rədd edilməlidir. “Əmək pensiyaları haqqında”Qanunun: 20.1. Qulluq stajına görə əmək pensiyasına əlavələr aşağıdakı əmək pensiyaçılarına təyin edilir: 20.1.7. əmək pensiyası yaşına çatmış və ya bu yaşa çatanadək orqanizmin funksiyalarının 81-100 faiz pozulmasına görə əlilliyi müəyyən edilmiş «Dövlət qulluğu haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq inzibati və yardımçı vəzifələr tutan, habelə 1991-ci il oktyabrın 18-dən «Dövlət qulluğu haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu qüvvəyə minənədək qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarında, həmçinin müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyənləşdirdiyi siyahı üzrə 1991-ci il oktyabrın 18-dək dövlət, sovet və partiya orqanlarında xidmət etmiş Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları (Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlığına xitam verilməsi ilə bağlı dövlət qulluğuna xitam verilmiş dövlət qulluqçuları və dövlət qulluğunda olan şəxslər istisna olmaqla) 20.11. Bu qanunun 20.1.7-ci və 20.1.9-cu maddələrində nəzərdə tutulmuş şəxslərin əmək pensiyasına əlavələr dövlət qulluğunun son 24 ayı və ya istənilən ardıcıl gələn 60 ayı ərzindəki dövlət məvacibinin orta aylıq məbləğindən, pensiya təyinatı tarixinədək dövlət məvacibindəki sonrakı artımlar da nəzərə alınmaqla aşağıdakı qaydada müəyyən edilir: İşin faktiki hallarından da göründüyü kimi hazırkı inzibati mübahisə iddiaçının dövlət qulluğuna xitam verilərkən Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən ona istifadə edilməmiş məzuniyyət günlərinə görə ödənilmiş 12704,33 manat kompensasiya məbləğinin dövlət qulluğunun son 24 ayı üzrə dövlət məvacibinin tərkibində nəzərə alınmaqla əmək pensiyasının hesablanması ilə əlaqədardır. İddiaçı qeyd edir ki, həmin məbləğ məhz son 24 ay üzrə ödənilmiş, sığorta haqqları tutulmuş, Nazirlik tərəfindən verilmiş arayışda da son 24 ay üzrə dövlət məvacibinə dair cədvəldə öz əksini tapmışdır ki, həmin kompensasiya məbləği bütünlükdə nəzərə alınmaqla əmək pensiyası yenidən hesablanaraq artırılmalıdır. Cavabdeh tərəf isə həmin kompensasiyanın bir qismini nəzərə alsa da, 9636,94 manat kompensasiya məbləğini əmək pensiyasının təyinatı üzrə dövlət məvacibinin orta aylıq məbləğində nəzərə almamış, imtinanı onunla əsaslandırmışdır ki, həmin hissədə kompensasiya orta aylıq əmək haqqı hesablanan dövr üzrə yox, əvvəlki dövrə aid olan ödənişdir. Məhkəmə cavabdehin mövqeyini qanuni və əsaslı hesab edərək aşağıdakıların qeyd edilməsini zəruri hesab edir. “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun yuxarıda bəhs olunan müddəalarına görə iddiaçının vəziyyətində olan şəxslərin əmək pensiyasına əlavələr dövlət orqanlarında qulluğun son 24 ayı və ya istənilən ardıcıl gələn 60 ayı ərzindəki əmək haqqının orta aylıq məbləğindən, əmək haqqındakı sonrakı artımlar da nəzərə alınmaqla müəyyən edilir. Nazirliyin əmri ilə iddiaçının dövlət qulluğuna 31 may 2023-cü il tarixindən xitam verilmiş və iddiaçıya pensiya hesablanması üçün əmək haqqı barədə arayış” verilmişdir. Həmin arayışda iddiaçının son 24 ay ərzində aldığı məbləğlər qeyd edilməklə yanaşı, onun istifadə etmədiyi məzuniyyətlərə görə pul kompensasiyası hesablanaraq ödənildiyi və həmin vəsaitdən Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna müvafiq ayırmalar edildiyi qeyd edilmişdir. Cavabdeh tərəfindən pensiya hesablanarkən isə istifadə edilməyən məzuniyyətlərə görə verilən nəzərə alınmamışdır. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, istifadə edilməmiş məzuniyyətə görə 12704,33 manat məbləğin bir qismi, 9636,94 manat kompensasiya məbləği iddiaçının dövlət orqanında qulluğun son 24 ayı dövlət məvacibinin orta aylıq məbləği ilə əlaqədar olmamış, həmin dövrə aid olmayan ödənilməmiş əmək məzuniyyətinə görə kompensasiya olmuşdur. Bu səbəbdən də məhkəmə hesab edir ki, ödənilməmiş əmək məzuniyyətinə görə iddiaçıya ödənilmiş kompensasiya onun son 24 aydakı əmək fəaliyyəti ilə bağlı olmadığından son 24 ayı əhatə edən əmək haqqı məbləğinə daxil edilə bilməz. Həmin məbləği iddiaçının hansı ildə alması, həmçinin həmin məbləğdən məcburi sığorta haqqı tutulması da vəziyyəti onun xeyrinə dəyişmir. Belə ki, istənilən halda, 9636,94 manat məbləğ iddiaçının pensiya təyin edilməsi üçün cavabdehə təqdim etdiyi 01 iyun 2021-31 may 2023-cü illəri əhatə edən əmək haqqının tərkibinə daxil olmamışdır. “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun 20.11-ci maddəsinin məzmunundan da göründüyü kimi, əmək pensiyasına əlavələr dövlət qulluğunun son 24 ayı və ya istənilən ardıcıl gələn 60 ayı ərzindəki dövlət məvacibinin orta aylıq məbləğindən hesablanır. 12704,33 manat istifadə edilməmiş məzuniyyətə görə kompensasiya məbləğinin bir qismi isə adıçəkilən son 24 aya aid olmaqla pensiya təyinatı zamanı nəzərə alınsa da, 9636,94 manat məbləğ qanuni və əsaslı olaraq son 24 aya aid olmadığından əmək pensiyasının hesablanması zamanı nəzərə alınmamışdır. Həmçinin qeyd edilməlidir ki, “Məhkəmə və hakimlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 79-1-ci maddəsinə görə vahid məhkəmə təcrübəsi məhkəmələrin hüquqi məsələlərin həllinə yanaşmasının sabitliyini və ədalət mühakiməsi həyata keçirilərkən maddi və prosessual hüquq normalarının eyni cür tətbiq edilməsini təmin etmək məqsədilə formalaşdırılır. Ali Məhkəmə hüququn tətbiqi üzrə vahid məhkəmə təcrübəsini baxdığı işlər üzrə məhkəmə kollegiyalarının və Ali Məhkəmənin Plenumunun qərarları, habelə Ali Məhkəmənin Plenumunun məhkəmə təcrübəsinə dair verdiyi izahlar vasitəsilə formalaşdırır. Göründüyü kimi hüququn tətbiqi üzrə məhkəmə təcrübəsinin formalaşdırılması təkcə Ali Məhkəmənin Plenumunun qərarları, habelə Ali Məhkəmənin Plenumunun məhkəmə təcrübəsinə dair verdiyi izahlar vasitəsilə deyil, eyni zamanda məhkəmə kollegiyalarının fərdi işlər üzrə qərarları vasitəsi ilə də həyata keçirilir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin 2-1(102)-659/2023 saylı iş üzrə qəbul etdiyi xx.xx.2023-cü il tarixli qərarından da göründüyü kimi oxşar mübahisə üzrə də analoji mövqedən çıxış etmişdir. Qərarda qeyd edilmişdir ki, ödənilməmiş əmək məzuniyyətinə görə iddiaçıya ödənilmiş kompensasiya onun son 24 aydakı əmək fəaliyyəti ilə bağlı olmadığından son 24 ayı əhatə edən əmək haqqı məbləğinə daxil edilə bilməz. Həmin məbləği iddiaçının hansı ildə alması, həmçinin həmin məbləğdən məcburi sığorta haqqı tutulması da vəziyyəti onun xeyrinə dəyişmir. Belə ki, istənilən halda, həmin məbləğ iddiaçının pensiya təyin edilməsi üçün cavabdehə təqdim etdiyi 2018-2020-cü illəri əhatə edən əmək haqqının tərkibinə daxil deyildir. Odur ki, iddia rədd edilməlidir. NƏTİCƏVİ HİSSƏ Azərbaycan Respublikasının İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 52, 68, 69, 75.4, 85.1ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: İddia rədd edilsin. Qərardan təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov küçəsi 540-cı məhəllə) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Orxan Həsənov