Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-349/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-349/2020 17.06.2020 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ hаkim Hаcıbəyоvа Miminаt Tаcib qızının sədrliyi, İmanov Sənan Xaliq oğlunun kаtibliyi, İddiaçı Qənbər oğlunun (Gədəbəy rayonunda qeydiyyatdadır, işləmir) iştirаkı ilə, cavabdehin iştirakı olmadan, İddiaçı Qənbər oğlunun cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsinə qarşı yüksəkliyə görə 20% əlavənin ödənilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması tələbi barədə iddia ərizəsi üzrə inzibati işə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı Qənbər oğlu cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsinə qarşı 01.04.1998-ci ildən 31.12.2006-cı ilə qədər ödənilməmiş yüksəkliyə görə 20 faiz məbləğində əlavənin birdəfəlik ödənilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçıya 01.04.1998-ci ildə əmək pensiyası təyin edilmişdir.Pensiya təyin edilənə qədər iddiaçı Gədəbəy rayon Polis Şöbəsində xidmət etmişdir, xidmət etdiyi zaman ona yüksək dağlıq şəraitdə xidmət etməsinə görə əmək haqqına 20% əlavə ödənilmişdir.Lakin ona pensiya təyin edilərkən həmin məbləğ nəzərə alınmamışdır.Halbuki iddiaçı pensiyaya çıxan zaman qüvvədə olan qanunvericiliyə əsasən hərbi qulluqulara təminat xərcliyinin 100%-i məbləğində pensiya ödənilirdi. İddiaçı bununla bağlı cavabdehə müraciət etsə də ona yalnız ödənilməli olan məbləğ son 3 il üçün hesablanıb ödənilmişdir. İddiaçı göstərilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Cаvаbdеh Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsi Аzərbаycаn Rеspublikаsının İnzibаti-Prоsеssuаl Məcəlləsinin 47-ci mаddəsinə əsаsən iddiаyа dаir еtirаzını təqdim еdərək bildirmişdir ki,iddiaçı əmək pensiyası təyin edilməsi üçün ərizə ilə müraciət etdikdə iddiaçıya hüququnun yarandığı 20.03.1998-ci ildən DİN tərəfindən yaşa görə əmək pensiyası təyin edilmişdir.Yenidən 07.03.2019-cu ildə iddiaçının adına dağ yüksəkliyi ilə bağlı məlumat vərəqi idarəyə daxil olmuş və “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 32.1-1-ci maddəsinin tələbinə uyğun olaraq son 3 ilin hesablanaraq ödənilməsi həyata keçirilmişdir. ”Hərbi qulluqçuların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 45-ci maddəsinə əsasən vaxtında müraciət edilmədikdə keçmiş müddət üçün pensiya həmin pensiyanı almaq hüququnun yarandığı gündən, lakin pensiya üçün müraciət edildiyi gündən ən çoxu 12 ay əvvəl təyin edilir.Həmçinin “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununda dəyişikliklər edilməsi haqqında Qanunun 32.1-1-ci maddəsinə əsasən “əmək pensiyaları onu almaq hüququ yarandığı gündən, lakin bu Qanunun qüvvəyə mindiyi gündən tez olmamaqla və müraciət edilən tarixdən əvvəlki ən çoxu 3 il üçün ödənilməklə bu naddədə müəyyən edilmiş müddətlərə təyin edilir. Cavabdeh qeyd edilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Аzərbаycаn Rеspublikаsının İPM-nin 62.3-ci mаddəsinə əsаsən iştirаkı оlmаdаn işə bахılmаsının və iş üzrə qərаr qəbul еdilməsinin mümkünlüyü bаrədə хəbərdаr еdilmiş cаvаbdеh məhkəmə bахışınа öz nümаyəndəsini göndərməmiş, bunun səbəblərini məhkəməyə bildirməmişdir. İddiaçı məhkəmə iclasında iddia ərizəsinin məzmununa oxşar məzmunda izahat verərək iddianın təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iddiaçının izahat və çıxışını dinləyərək, təqdim еdilmiş sənədləri nəzərə аlаrаq, işin fаktiki hаllаrınа və sübutlаrа qiymət vеrərək hеsаb еdir ki, iddiaçının iddiа tələbi təmin edilməlidir. Belə ki, iddiaçı tərəfindən iddianı təsdiq edən sübut qismində məhkəməyə cavabdehin 06.06.2018-ci il tarixli, 10.02.2014-cü il tarixli, 24.02.2014-cü il tarixli məktublarını, Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Maliyyə Plan İdarəsinin 11.03.2014-cü il tarixli,09.02.2019-cu il tarixli iddiaçıya ünvanlanmış məktublarını təqdim etmişdir.Habelə cavabdeh tərəfindən məhkəməyə iddiaçının pensiya işinə aid olan sənədlər təqdim edilmişdir. İş materiallarında olan yuxarıda sadalanan sənədlərdən məhkəmə müəyyən etmişdir ki, iddiaçı daxili işlər orqanlarında xidmət etmişdir, 20.03.1998-ci ildən iddiaçıya Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən yaşa görə əmək pensiyası təyin edilmişdir. 07.03.2019-cu ildə iddiaçının adına dağ yüksəkliyi ilə bağlı məlumat vərəqi cavabdehə daxil olduqdan sonra iddiaçıya dəniz səviyyəsindən yüksəklikdə işləməsinə görə ödənilən məbləğin son 3 il üçün təminat xərcliyində nəzərə alınaraq hesablanması və ödənilməsi həyata keçirilmişdir. Hazırda iddiaçı 01.04.1998-ci ildən 31.12.2006-cı ilə qədər olan müddət üçün təminat xərcliyində nəzərə alınmalı olan dəniz səviyyəsindən yüksəkliyə görə ödənişin birdəfəlik hesablanaraq ona ödənilməsini tələb edir. Məhkəmə iddiaçının iddia ərizəsi ilə bağlı aşağıda göstərilənləri qeyd edir: Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 26-cı maddəsinin İİ hissəsinə əsasən hər kəsin qanunla qadağan olunmayan üsul və vasitələrlə öz hüquqlarını və azadlıqlarını müdafiə etmək hüququ vardır, 60-cı maddəsinin İ hissəsinə əsasən hər kəsin hüquq və azadlıqlarının inzibati qaydada və məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir, İİ hissəsinə əsasən hər kəsin hüququ var ki, onun işinə qərəzsiz yanaşılsın və həmin işə inzibati icraat və məhkəmə prosesində ağlabatan müddətdə baxılsın, İİİ hissəsinə əsasən hər kəsin inzibati icraat və məhkəmə prosesində dinlənilmək hüququ vardır, İV hissəsinə əsasən hər kəs dövlət orqanlarının, siyasi partiyaların, hüquqi şəxslərin, bələdiyyələrin və vəzifəli şəxslərin hərəkətlərindən və hərəkətsizliyindən inzibati qaydada və məhkəməyə şikayət edə bilər. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 1.0.1-ci maddəsinə əsasən əmək pensiyası - bu Qanunla nəzərdə tutulmuş qayda və şərtlərlə müəyyən edilən və məcburi dövlət sosial sığortaolunanların (bundan sonra – sığortaolunan) onlara əmək pensiyası təyin olunduqdan əvvəl aldıqları əməkhaqqı və digər gəlirlərin, yaxud sığortaolunanlarin ölümü ilə əlaqədar onların ailə üzvlərinin itirdikləri gəlirlərin kompensasiyası məqsədilə vətəndaşlara aylıq pul ödənişidir, həmin Qanunun 1.0.4-cü maddəsinə əsasən xüsusi rütbəli şəxslər — Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarında xidmət edən xüsusi rütbəli şəxslərdir; Həmin qanun qüvvəyə minənə qədər tətbiq olunan, iddiaçının iddia tələbində göstərdiyi dövrlərdə hərbi qulluqçuların pensiya münasibətlərini tənzimləyən “Hərbi qulluqçuların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 4-cü maddəsinə əsasən hərbi qulluqçulara və onların ailələrinə (öz arzusu ilə) “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş şərtlərlə və normalar üzrə pensiyalar təyin edilə bilər. Həm də pensiya hesablanarkən əmək haqqı ilə bərabər hərbi qulluqçunun xidmətdən buraxılmazdan əvvəl aldığı təminat xərcliyinin bütün növləri nəzərə alınır. Həmin Qanunun 40-cı maddəsinə əsasən hərbi qulluqçulara və onların ailələrinə pensiya hərbi qulluqçuların təminat xərcliyindən hesablanır. Bu zaman onlara pensiya hesablanması üçün vəzifə maaşı (yeni vəzifə maaşını təşkil edən bütün artım; növləri və əlavələr daxil olmaqla), hərbi və ya xüsusi rütbəyə görə müvafiq maaşlar, xidmət illəri (fasiləsiz iş) üçün əlavə faiz və ərzaq payı müqabilində verilən pul kompensasiyası nəzərə alınır. İş materialları ilə iddiaçıya daxili işlər orqanlarında xidmət edərkən dəniz səviyyəsindən yüksəkliyə görə ödənişin ödənilməsi müəyyən edilmişdir. Lakin cavabdeh həmin ödənişin 01.04.1998-ci ildən 31.12.2006-cı ilə qədər olan dövrdə pensiya ödənişləri hesablanarkən nəzərə alınmasını iddia ərizəsinə etirazında göstərməmişdir, eyni zamanda iddiaçı qeyd edilən dövrdə pensiya alan zaman yüksəkliyə görə 20 faiz məbləğində əlavənin pensiya məbləğinin hesablanmasında nəzərə alınması müəyyən edilməmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2.3-cü maddəsinə əsasən inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Sözügedən Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Azərbaycan Respublikasının İPM-nin 68.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Azərbaycan Respublikasının İPM-nin 52-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. Göstərilənlərə əsasən, məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməli, İddiaçı Qənbər oğluna pensiya hesablanarkən dəniz səviyyəsindən yüksəkliyə görə 20 faiz məbləğində əlavənin 01.04.1998-ci ildən 31.12.2006-cı ilə qədər olan dövr üçün nəzərə alınaraq birdəfəlik ödənilməsi vəzifəsi cavabdehin üzərinə qoyulmalıdır. Аzərbаycаn Rеspublikаsının İnzibаti-Prоsеssuаl Məcəlləsinin 110.1-ci mаddəsinə əsаsən, prоsеssuаl хərclər ödənilmiş tələblərə münаsib оlаrаq işdə iştirаk еdən şəхslərə аid еdilir. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 9.1.12-ci maddəsinə əsasən, inzibati hüquq münasibətlərindən əmələ gələn işlər üzrə -vətəndaş, inzibati orqanlar və vəzifəli şəxslər dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. Məhkəmə Аzərbаycаn Rеspublikаsının İnzibаti-Prоsеssuаl Məcəlləsinin 2-ci, 34-cü, 68-ci, 69-cu, 85-ci,110-cu mаddələrini rəhbər tutаrаq QƏRARA ALDİ: İddia təmin edilsin. İddiaçı Qənbər oğluna pensiya hesablanarkən dəniz səviyyəsindən yüksəkliyə görə 20 faiz məbləğində əlavənin 01.04.1998-ci ildən 31.12.2006-cı ilə qədər olan dövr üçün nəzərə alınaraq birdəfəlik ödənilməsi vəzifəsi cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsinin üzərinə qoyulsun. Qərardan şikayət qərarın tam formada təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Bakı şəhəri, Z.Xəlilov, 540-cı məhəllə ünvanda yerləşən Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin inzibati kollegiyasına Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə verilə bilər. Hakim Miminat Hacıbəyova