Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-3812/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-3812/2020 17.11.2020 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ hаkim Miminаt Tаcib qızı Hаcıbəyоvаnın sədrliyi, Sənan Xaliq oğlu İmanovun katibliyi, iddiаçı İddiaçı oğlunun (Bakı şəhərində qeydiyyatdadır,ixtisası müəllim, “xxxx” MMC-də inzibati şöbənin müdir müavini işləyir), cavabdehin nümayəndəsi X1(Xırdalan şəhərində qeydiyyatdadır, ixtisası hüquqşünas, Dövlət Gömrük Komitəsinin hüquqi təminat idarəsinin hüquq şöbəsinin böyük inspektor vəzifəsində işləyir) iştirаkı ilə, iddiаçı İddiaçı oğlunun cаvаbdеh Аzərbаycаn Rеspublikаsının Dövlət Gömrük Komitəsinə qarşı «işlədiyi müddət ərzində istifadə etmədiyi məzuniyyət günlərinə görə kompensasiya 46 təqvim günü olmaqla hesablanaraq ödənilməsi bаrədə» iddiа ərizəsi üzrə inzibati işə məhkəmə binаsındа аçıq məhkəmə iclаsındа bахаrаq, MÜƏYYƏN ЕTDİ: İddiаçı İddiaçı oğlu cаvаbdеh Аzərbаycаn Rеspublikаsının Dövlət Gömrük Komitəsinə qarşı «işlədiyi müddət ərzində xx.xx.1992-ci ildən xx.xx.1999-cu il tarixinədək istifadə etmədiyi məzuniyyət günlərinə görə kompensasiya 46 təqvim günü olmaqla hesablanaraq ödənilməsi bаrədə» iddiа ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı xx.xx.1992-ci il tarixdən xx.xx.1999-cu il tarixidək Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsində müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. İşlədiyi müddət ərzində bir dəfə də olsun əmək məzuniyyətində olmamış və işdən çıxarkən istifadə etmədiyi əmək məzuniyyətlərinə görə ona kompensasiya ödənilməmişdir. İddiaçı 1984-cü ildən Böyük Vətən Müharibəsi əlilləri ilə hüququ bərabər olan 3-cü qrup (hərbi mükələfiyyəti yerinə yetirərkən) əlildir. Əmək Məcəllənin 120-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının azadlığı, suverenliyivə ərazi bütövlüyü uğrunda xəsarət (yaralanma, travma. Kontuziya ) alan işçilərə, Azərbaycan Milli Qəhramanlara, X2, 1941-1945-ci illər müharibəsində döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş habelə hərbi xidmətdə olmuş, lakin döyüş əməliyyatlarında iştirak etməmiş hərbi quluqçulara, İstiqlal ordeni ilə, habelə Azərbaycan Respublikasının suverenliyi və ərazi bütövlüyünün müdafiəsi ilə bağlı digər dövlət təltifləri ilə təltif olunmuş işçilərə məzuniyyət 46 təqvim günündən az olmayaraq verilir. İddiaçı göstərilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 47-ci maddəsinə uyğun qaydada verilmiş məhkəmə sərəncamını icra edərək məhkəməyə təqdim etdiyi iddia tələbinə etirazında cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi göstərmişdir ki, iddia ərizəsində qeyd olunanlar əsassızdır. İddiaçı gömrük orqanlarındakı xidmətinə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gömrük Komitəsi sədrinin 503ş nömrəli əmri ilə Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 69-cu maddəsinə əsasən (öz təşəbbüsü ilə) xx xxxxxx 1999-cu il tarixdə xitam verildiyindən o iddia müddətinin ötürülməsi səbəbindən qeyd olunan məsələni məhkəmədə mübahisələndirilə bilməz. Cavabdeh iddiaçı tərəfindən iddia müddəti ötürüldiyindən iddia tələbinin təmin edilməməsi barədə qərar çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı məhkəmə iclasında iddia ərizəsindəki məzmunda izahat verərək əlavə olaraq bildirmişdir ki, Konstitisiya Məhkəməsinin Plenumunun qərarı ilə müddətdən asılı olmayaraq kompensasiyanın ödənilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Cavabdehin nümayəndəsi cavabdehin etirazına uyğun məzmunda izahat və çıxış edərək, iddia tələbinin təmin edilməməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini təsdiq edən sübut qismində məhkəməyə ИТ-İ ******* nömrəli əmək kitabçasının, əlil vəsiqəsinin, şəxsiyyət vəsiqənin surətlərini, Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin xx xxxxxx 2020-ci il tarixli 1000-240/2xxxx/003272 nömrəli məktubunu təqdim etmişdir. Məhkəmə iş materiallarından müəyyən etmişdir ki, iddiaçı 1961-ci il təvəllüdlü Azərbaycan Respublikası vətəndaşıdır,1984-cü ildən 3-cü qrup əlil olmaqla Böyük Vətən Müharibə əlillər üçün nəzərdə tutulmuş güzəştlərdən istifadə etmək hüququna malikdir, o, Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsində xx xxxxxxxx 1992-ci ildən xx xxxxxx 1999-cu il tarixədək Binə gömrük idarəsinin yük şöbəsinin baş inspektoru vəzifəsində işləmişdir. xx.xx.2020-ci ildə cavabdehə müraciət edərək ona 1992-1999-cu illərdə gömrük orqanlarında işlədiyi müddətdə istifadə etmədiyi məzuniyyətlərə görə kompensasiyanın ödənilməsini xahiş etmiş, cavabdeh tərəfindən iddiaçının xahişi təmin etməkdən imtina edildiyi üçün, iddiaçı hazırkı iddia ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Məhkəmə iddiaçının iddiasını aşağıda göstərilənlərə görə əsassız hesab edir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2-ci maddəsinə əsasən inzibati məhkəmə icraatı qaydasında aşağıdakı iddialara baxılır: 2.2.3. inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia); Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. Müvafiq hüquq normaları ilə əmək münasibətlərində işçilərin və işəgötürənlərin əmək, sosial, iqtisadi hüquqları və bu hüquqlarla bağlı müvafiq təminatların minimum səviyyəsi;Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının ikinci bölməsində nəzərdə tutulan əmək, istirahət, təhlükəsiz və sağlam şəraitdə işləmək hüququnun, habelə digər əsas insan hüquqlarının və azadlıqlarının təmin edilməsi prinsipləri və qaydaları; Azərbaycan Respublikasının bağladığı və ya tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrə, X3 konvensiyalarına və digər beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq əmək münasibətlərinin yaranması, dəyişdirilməsi, onlara xitam verilməsi və bu münasibətlərin iştirakçılarının hüquqlarının mühafizəsi sahəsində işçilərin, işəgötürənlərin, habelə müvafiq dövlət hakimiyyəti orqanlarının hüquqlarını, vəzifələrini tənzim edən normalar Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində təsbit edilir. Əmək Məcəllənin 110.1-ci maddəsinə əsasən, işçilər vəzifəsindən (peşəsindən), əmək şəraitindən və əmək müqaviləsinin müddətindən asılı olmayaraq, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş məzuniyyətlərdən istifadə etmək hüququna malikdirlər. Həmin Məcəllənin 144.2.-ci maddəsinə əsasən, əmək müqaviləsinə xitam verilməsinin səbəbindən və əsasından asılı olmayaraq işçiyə işdən çıxan günədək hər hansı şərt və ya məhdudiyyət qoyulmadan istifadə etmədiyi bütün iş illərinin əsas məzuniyyətlərinə görə pul əvəzi ödənilməlidir. İşin materiallarından göründüyü kimi, iddiaçı ilə cavabdeh arasında 1992- 1999-cu illərdə əmək münasibətləri mövcud olmuşdur. İddiaçı həmin illər ərzində istifadə etmədiyi məzuniyyətlərə görə kompensasiyanın ödənilməsini tələb edir. Əmək Məcəllənin 296.4-cü maddəsinə əsasən, pul və digər əmlak tələbləri ilə əlaqədar, həmçinin ziyan vurulmaqla bağlı yaranmış əmək mübahisələrinin həlli üçün işçi, hüququnun pozulduğunu aşkar etdiyi gündən etibarən 1 il ərzində məhkəməyə müraciət edə bilər.İşçilərin həyatına və sağlamlığına vurulmuş zərərin ödənilməsi haqqında tələblərə iddia müddəti şamil edilmir. Həmin Məcəllənin 296.6-ci maddəsinə əsasən, bu maddədə göstərilən müddətlər üzürlü səbəblərdən – iddiaçının xəstələnməsi, ezamiyyətdə, yaşayış yerindən kənarda məzuniyyətdə olması, yaxın qohumunun ölməsi və digər obyektiv hallarla bağlı səbəblərdən ötürülərsə, fərdi əmək mübahisəsinə baxan orqan buraxılmış müddəti bərpa edərək mübahisəyə mahiyyəti üzrə baxa bilər. İşin faktiki hallarına görə iddiaçı 1992-1999-cu illərdə istifadə etmədiyi məzuniyyətlərə görə 20 ildən sonra pul əvəzinin ödənilməsini tələb edir. Cavabdeh həmin illərdə iddiaçı məzuniyyətlərdən istifadə etdiyini bildirsə də, buna dair müvafiq sübutları təqdim edə bilməmiş, iddia müddətinin tətbiq edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə tərəfindən hazırkı mübahisə üzrə iddia müddətinin üzrlü səbəbdən buraxılması müəyyən edilməmişdir. İddia müddəti institutu mülki dövriyyənin, hüquq münasibətlərinin müəyyənliyini və sabitliyini yaratmaq, onların iştirakçılarını intizamlandırmaq, hüquq münasibətlərinin subyektlərinin hüquq və qanuni maraqlarının müddət baxımından vaxtında müdafiəsini və bərpasını təmin etmək məqsədi daşıyır. Belə ki, pozulmuş hüquqların məcburi müdafiəsi üçün ağlabatan müddət məhdudiyyətlərinin olmaması işin baxılması üçün əhəmiyyət kəsb edən sübutların toplanmasının və saxlanmasının lazım olduğunu nəzərə almayan cavabdehlərin və üçüncü şəxslərin qanunla qorunan hüquq və maraqlarının pozulmasına gətirib çıxarardı. Mübahisə tərəfinin ərizəsi əsasında məhkəmə tərəfindən iddia müddətinin tətbiqi mülki mübahisə tərəflərini əsaslandırılmamış çəkişmələrdən qoruyur və eyni zamanda, onları öz hüquqlarını vaxtında həyata keçirmələrinə və müdafiəsinə məcbur edir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu bir çox qərarlarında iddia müddəti institutunun məqsədinə və əhəmiyyətinə toxunaraq qeyd etmişdir ki, mülki işin qanuna uyğun həlli baxımından qanunvericiliyin iddia müddətlərinə dair müddəalarının düzgün tətbiqi mühüm əhəmiyyətə malikdir (H.Həşimov və qeyrilərinin şikayəti üzrə xx xxxx 2005-ci il, R.Salamovun şikayəti üzrə xx xxxxxxx 2007-ci il, X.Xəlilovun şikayəti üzrə xx xxxxxx 2009cu il tarixli və s. Qərarlar). Həmin qərarlarda iddia müddətinin əhəmiyyətinin aşağıdakılardan ibarət olması göstərilmişdir: birinci, o, hüquq münasibətləri iştirakçılarını intizamlandırır, onları öz hüquqlarını vaxtında müdafiə etməyə məcbur edir, müqavilə və maliyyə intizamının nizamlanmasına kömək edir; ikinci, iddia müddəti institutu mülki hüquq münasibətlərində qeyri-müəyyənliyin, qeyri-sabitliyin aradan qaldırılmasına xidmət göstərir; üçüncü, iddia müddəti tərəflərə üzərindən çox vaxt ötmüş, mötəbərliyinin yoxlanılması çətin və ya qeyrimümkün olan sübutlara istinad etməsini aradan qaldıraraq ədalət mühakiməsi orqanlarına mübahisələri obyektiv əsaslarla həll etmək imkanı yaradır. Azərbaycan Respublikasının İPM-nin 68.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Məhkəmə yuxarıda sadalananlara məcmu şəkildə qiymət verərək hesab edir ki, iddiаçı İddiaçı oğlunun cаvаbdеh Аzərbаycаn Rеspublikаsının Dövlət Gömrük Komitəsinə qarşı«işlədiyi müddət ərzində xx.xx.1992-ci ildən xx.xx.1999-cu il tarixinədək istifadə etmədiyi məzuniyyət günlərinə görə kompensasiya 46 təqvim günü olmaqla hesablanaraq ödənilməsi bаrədə» iddiası iddia müddəti ötürülməklə qaldırıldığı üçün təmin edilməməlidir. Аzərbаycаn Rеspublikаsının İnzibаti-Prоsеssuаl Məcəlləsinin 110.1-ci mаddəsinə əsаsən, prоsеssuаl хərclər ödənilmiş tələblərə münаsib оlаrаq işdə iştirаk еdən şəхslərə аid еdilir. Azərbaycan Respublikasının İPM-nin 2-ci, 34-cü, 68-ci, 69-cu,85-ci,110- cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRАRА АLDİ: İddiаçı İddiaçı cаvаbdеh Аzərbаycаn Rеspublikаsının Dövlət Gömrük Komitəsinə qarşı «işlədiyi müddət ərzində xx.xx.1992-ci ildən xx.xx.1999-cu il tarixinədək istifadə etmədiyi məzuniyyət günlərinə görə kompensasiya 46 təqvim günü olmaqla hesablanaraq ödənilməsi bаrədə» iddiası təmin edilməsin. Qərаrdаn şikаyət qərаrın tаm fоrmаdа təqdim оlunduğu gündən 30 gün müddətində Bаkı şəhəri, Z.Хəlilоv küç, 540-cı məhəllə ünvаndа yеrləşən Bаkı Аpеllyаsiyа Məhkəməsinin inzibati kollegiyasına Bаkı İnzibаti Məhkəməsi vаsitəsilə vеrilə bilər. Hаkim Miminаt Hаcıbəyоvа