Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərardad — İş №2-1(112)-4964/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-4964/2025 03.02.2025 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Almazova Aysev Mehman qızının sədrliyi ilə, Tərəflərin iştirakı olmadan İddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2, İddiaçı3, İddiaçı4, İddiaçı5, İddiaçı6, İddiaçı7, İddiaçı8, İddiaçı9, İddiaçı10, İddiaçı11, İddiaçı12, İddiaçı13, İddiaçı14, İddiaçı15, İddiaçı16, İddiaçı17, İddiaçı18, İddiaçı19, İddiaçı20, İddiaçı21, İddiaçı22 və İddiaçı23 cavabdeh Bakı şəhəri İcra Hakimiyyətinə qarşı “piket keçirilməsinə icazə verilməsi” tələbinə dair iş üzrə iddia ərizəsinə məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri Nəsimi rayonu N.Vəzirov küçəsi 56) açıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏNETDİ: İddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2, İddiaçı3, İddiaçı4, İddiaçı5, İddiaçı6, İddiaçı7, İddiaçı8, İddiaçı9, İddiaçı10, İddiaçı11, İddiaçı12, İddiaçı13, İddiaçı14, İddiaçı15, İddiaçı16, İddiaçı17, İddiaçı18, İddiaçı19, İddiaçı20, İddiaçı21, İddiaçı22 və İddiaçı23 cavabdeh Bakı şəhəri İcra Hakimiyyətinə qarşı “Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 49-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş sərbəst toplaşmaq azadlığını pozan, 28 noyabr 2024-cü il tarixdə, saat 12:00-dan 13:00-adək müddətdə, yəni 60 dəqiqə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin əsas giriş qapısının önündə “Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti və onun başçısı barəsində araşdırılma başlanılsın". “Binəqədi rayonunun ərazisi insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli vəziyyətdədir" şüarları ilə piket keçirilməsinə icazə verilməməsi barədə cavabdeh Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin 25 noyabr 2024-cü il tarixli qərarının qanunsuz hesab edilməsi, məhkəmə qərarı qanuni qüvvəyə mindikdən sonra 10 gün ərzində Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin əsas giriş qapısının önündə “Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti və onun başçısı barəsində araşdırılma başlanılsın". “Binəqədi rayonunun ərazisi insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli vəziyyətdədir’’ şüarları ilə piket keçirilməsinə icazə verilməsinin cavabdehə həvalə edilməsi” barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 45.4-cü maddəsinə əsasən iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, piket üçün müraciət edənlər (bundan sonra Ərizəçilər) Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarıdır. Onlar piket keçirmək üçün ərizəçilər belə qərara gəlmişlər ki, Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin inzibati binasının əsas giriş qapısının önündə “Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti və onun başçısı barəsində araşdırılma başlanılsın”, “Binəqədi rayonunun ərazisi insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli vəziyyətdədir” şüarı ilə piket keçirsinlər.Ona görə də 20 noyabr 2024-cü il tarixdə cavabdehə müraciət edərək xahiş etmişlər ki, 28 noyabr 2024-cü il tarixdə, saat 12:00-dan 13:00-adək müddətdə, yəni 60 dəqiqə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin əsas giriş qapısının önündə “Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti və onun başçısı barəsində araşdırılma başlanılsın”, “Binəqədi rayonunun ərazisi insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli vəziyyətdədir” şüarı ilə piket keçirilməsinə razılıq verilsin. Piketin keçirildiyi vaxt: 28 noyabr 2024-cü il, saat 12:00-13:00 Piketin keçirildiyi yer: Bakı Şəhər Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti inzibati binasının giriş hissəsinin qarşısı, piket zamanı səsgücləndiricidən istifadə ediləcək, piketi işıqlandırmaq üçün jurnalistlər dəvət ediləcək, ümumi iştirakçıların sayı 50 nəfər olacaqdır. Müddət: 60 dəqiqə, Səsləndiriləcək şüarlar: Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti və onun başçısı barəsində araşdırılma başlanılsın”, “Binəqədi rayonunun ərazisi insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli vəziyyətdədir”Bu piket şərtlərinin razılaşdırılmasmı xahiş edərək və standart məqsdəmüvafiq deyil cavabı verildiyi halda hər biri kəsə mənəvi zərərin əvəzi olaraq 10 000 manat ödənilməsini xahiş edilmişdir. Lakin, cavabdeh 25 noyabr 2024-cü il tarixli məktubu ilə piket keçirməyə icazə verməmiş, həmin piketi məqsədəmüvafiq hesab etməmişdir. Aşağıda göstərilənlərə əsasən, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 49-cıı maddəsində nəzərdə tutulmuş sərbəst toplaşmaq azadlığını pozan, 28 noyabr 2024-cü il tarixdə, saat 12:00-dan 13:00-adək müddətdə, yəni 60 dəqiqə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin əsas giriş qapısının önündə “Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti və onun başçısı barəsində araşdırılma başlanılsın", "Binəqədi rayonunun ərazisi insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli vəziyyətdədir" şüarları ilə piket keçirilməsinə icazə verilməməsi barədə Cavabdeh Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin 25 noyabr 2024-cü il tarixli qərarının qanunsuz hesab edilməsi, məhkəmə qərarı qanuni qüvvəyə mindikdən sonra 10 gün ərzində Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin əsas giriş qapısının önündə “Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti və onun başçısı barəsində araşdırılma başlanılsın", “Binəqədi rayonunun ərazisi insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli vəziyyətdədir" şüarları ilə piket keçirilməsinə icazə verilməsinin cavabdehə həvalə edilməsi barədə qərar qəbul edilməlidir. Piket keçiriməsinə dair müraciətdən görünür ki, piket keçirmək üçün ərizəçilər belə qərara gəlmişlər ki, Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin inzibati binasının əsas giriş qapısının önündə "Binəqədi Rayonu İcra Hakimiyyəti və onun başçısı barəsində araşdırılma başlanılsın”. "Binəqədi rayonunun ərazisi insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli vəziyyətdədir” şüarı ilə piket keçirsinlər. Ona görə də, xahiş edilir ki, 28 noyabr 2024-cü il tarixdə, saat 12:00-dan 13:00-adək müddətdə, yəni 60 dəqiqə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin əsas giriş qapısının önündə önündə “Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti və onun başçısı barəsində araşdırılma başlanılsın. “Binəqədi rayonunun ərazisi, insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli vəziyyətdədir” şüar ilə piket keçirilməsinə razılıq verilsin. Bu piketin şərtlərinin razılaşdırılması xahiş edilmişdir və məqsədəmüvafiq deyil cavabı verildiyi halda onlara mənəvi zərərin əvəzi olaraq 10.000 manat ödənilməsi xahiş edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Bakı Şəhər İcra Hakimiyəti Başçısının Aparatının xx.xx.2024-cü il tarixli 3-52/2-1-113/15-0xx/xx/2024 saylı məktubundan görünür ki, kollektiv müraciətə baxılmışdır. Toplantı keçirilməsi ilə bağlı müraciətləri “Sərbəst toplaşmaq haqqında” Qanunun 5-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin tələbinə cavab vermir. Həmçinin “Sərbəst toplaşmaq haqqında” Qanunun 7-ci maddəsinin 1-ci hissəsini nəzərə alaraq xx.xx.2024-cü il tarixində planlaşdırılan piketin keçirilməsini məqsədəuyğun hesab edilməmişdir. İş üzrə məhkəmə iclası təyin edilərək bu barədə tərəflərə məhkəmə bildirişi ünvanlanmışdır. Tərəflər məhkəmə iclasında iştirak etməmişlər. Məhkəmə iddia ərizəsini və iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia mümkün sayılmamalıdır. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 49-cu maddəsinə əsasən hər kəsin başqaları ilə birlikdə sərbəst toplaşmaq azadlığı vardır. Hər kəsin başqaları ilə birlikdə müvafiq dövlət orqanlarını qabaqcadan xəbərdar etməklə, ictimai qaydanı və ya ictimai əxlaqı pozmamaq şərtilə, dinc, silahsız yığışmaq, yığıncaqlar, mitinqlər, nümayişlər, küçə yürüşləri keçirmək, piketlər düzəltmək hüququ vardır. “Sərbəst toplaşmaq azadlığı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 1ci maddəsinə əsasən hər kəsin başqaları ilə birlikdə sərbəst toplaşmaq azadlığı Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələr ilə təmin edilir. Həmin azadlığın həyata keçirilməsi və məhdudlaşdırılması bu Qanunla müəyyən edilir. Dövlət sərbəst toplaşmaq azadlığının həyata keçirilməsini təmin edir və bu Qanuna uyğun təşkil edilən toplantıların dinc və silahsız keçməsi üçün müvafiq tədbirlər görür. Həmin Qanunun 6-cı maddəsinə əsasən yığıncağın, mitinqin, nümayişin, küçə yürüşünün və ya piketin təşkilatçısı dinc toplantını təşkil edən, adı müvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edilmiş yazılı xəbərdarlıqda göstərilən bir və ya bir neçə hüquqi və ya fiziki şəxsdir. Həmin Qanunun 7-ci maddəsinin İ hissəsinə əsasən sərbəst toplaşmaq azadlığı yalnız qanunda nəzərdə tutulan və demokratik cəmiyyətdə zəruri olan hallarda, milli təhlükəsizlik və ya ictimai təhlükəsizlik mənafeləri üçün, iğtişaşların və ya cinayətin qarşısının alınması, sağlamlığın və mənəviyyatın, digər şəxslərin hüquq və azadlıqlarının qorunması üçün məhdudlaşdırıla bilər. 1) ictimai və dövlət təhlükəsizliyi mənafelərinin qorunması üçün; 2) ictimai asayişin pozulmasının qarşısını almaq üçün; 3) iğtişaş və ya cinayətlərin baş verməməsi üçün; 4) əhalinin sağlamlığının mühafizəsi üçün; 5) əxlaq normalarının və mənəviyyatın mühafizəsi üçün; 6) başqa şəxslərin hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi üçün. Həmin maddənin İİ hissəsinə əsasən bu maddənin İ hissəsində nəzərdə tutulmuş sərbəst toplaşmaq azadlığının məhdudlaşdırılması qarşıya qoyulan məqsədə mütənasib olmalıdır. Həmin məhdudiyyət qarşıya qoyulmuş məqsədə nail olmaq üçün lazımi və kifayət hədləri aşmamalıdır. Həmin maddənin İİİ hissəsinə əsasən bu maddənin İ hissəsində nəzərdə tutulmuş sərbəst toplaşmaq azadlığının məhdudlaşdırılması üçün görülən tədbirlər məhdudiyyətin qoyulmasına səbəb olmuş məqsədə nail olmaq üçün son dərəcə zəruri olmalıdır. Həmin maddənin İV hissəsinə əsasən sərbəst toplaşmaq azadlığı yalnız bu maddənin İ hissəsində nəzərdə tutulmuş məqsədlərlə müxtəlif formalarda, o cümlədən toplantının vaxtının və yerinin, küçə yürüşünün marşrutunun dəyişdirilməsi formasında məhdudlaşdırıla bilər. İddiaçı1, İddiaçı2, İddiaçı3, İddiaçı4, İddiaçı5, İddiaçı6, İddiaçı7, İddiaçı8, İddiaçı9, İddiaçı10, İddiaçı11, İddiaçı12, İddiaçı13, İddiaçı14, İddiaçı15, İddiaçı16, İddiaçı17, İddiaçı18, İddiaçı19, İddiaçı20, İddiaçı21, İddiaçı22 və İddiaçı23 Azərbaycan Respublikası Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinə aşağıdakı məzmunda xəbərdarlıq ünvanlamışlar: - Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin inzibati binasının əsas giriş qapısının önündə "Binəqədi Rayonu İcra Hakimiyyəti və onun başçısı barəsində araşdırılma başlanılsın”. "Binəqədi rayonunun ərazisi insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli vəziyyətdədir” şüarı ilə piket keçirsinlər. Ona görə də, xahiş edilir ki, 28 noyabr 2024-cü il tarixdə, saat 12:00dan 13:00-adək müddətdə, yəni 60 dəqiqə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin əsas giriş qapısının önündə önündə “Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti və onun başçısı barəsində araşdırılma başlanılsın. “Binəqədi rayonunun ərazisi, insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli vəziyyətdədir” şüar ilə piket keçirilməsinə razılıq verilsin. Bu piketin şərtlərinin razılaşdırılması xahiş edilmişdir və məqsədəmüvafiq deyil cavabı verildiyi halda onlara mənəvi zərərin əvəzi olaraq 10.000 manat ödənilməsi xahiş edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti tərəfindən iddiaçılara ünvanlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli 3-52/2-1-113/15-0xx/xx/2024 saylı məktubda aşağıdakılar qeyd edilir: - Sizin kollektiv müraciətinizə baxılmışdır. Toplantı keçirilməsi ilə bağlı müraciətiniz “Sərbəst toplaşmaq haqqında” Qanunun 5-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin tələbinə cavab vermir. Həmçinin “Sərbəst toplaşmaq haqqında” Qanunun 7-ci maddəsinin 1-ci hissəsini nəzərə alaraq xx.xx.2024-cü il tarixində planlaşdırılan piketin keçirilməsini məqsədəuyğun hesab edilməmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2-ci maddəsinə əsasən inzibati məhkəmə icraatı qaydasında aşağıdakı iddialara baxılır: - 2.2.1-ci maddəsinə əsasən şəxsin hüquq və vəzifələri ilə bağlı inzibati orqan tərəfindən qəbul edilmiş inzibati aktın mübahisələndirilməsinə (ləğv olunmasına və ya dəyişdirilməsinə) dair iddialara (mübahisələndirmə haqqında iddia); - 2.2.2-ci maddəsinə əsasən inzibati orqanın üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı müvafiq öhdəliyin qoyulmasına dair iddialara və ya inzibati orqanın hərəkətsizliyindən müdafiəyə dair iddialara (məcburetmə haqqında iddia); - 2.2.4-cü maddəsinə əsasən inzibati orqanın inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan və bilavasitə şəxsin hüquq və azadlıqlarını pozan qanunsuz müdaxiləsindən müdafiəyə dair iddialara (müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia). Həmin Məcəllənin 36.1-ci maddəsinə görə müəyyən etmə və ya tanınma haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı hər hansı hüquq münasibətinin mövcud olması və ya olmamasının, yaxud inzibati aktın etibarsızlığının tanınmasını məhkəmədən tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 36.4-cü maddəsinə əsasən hüquq münasibətlərinin müəyyən edilməsinə dair iddia, digər iddia növlərinə münasibətdə subsidiar xarakter daşıyır. “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 1-ci maddəsinə görə bu Qanun inzibati aktların qəbul edilməsi, icra olunması və ya ləğv edilməsi ilə bağlı inzibati orqanlar tərəfindən həyata keçirilən fəaliyyətin hüquqi əsaslarını, prinsiplərini və prosedur qaydalarını müəyyən edir. Bu Qanunun müddəaları inzibati orqanların fiziki və ya hüquqi şəxslərə münasibətdə faktiki xarakterli digər fəaliyyətinə (hərəkətlərinə) də şamil olunur. Həmin Qanunun 2.0.2-ci maddəsinə görə inzibati akt – inzibati orqan tərəfindən ümumi (publik) hüquq sahəsinə aid olan müəyyən (konkret) məsələni nizama salmaq və ya həll etmək məqsədilə qəbul edilmiş və ünvanlandığı hüquqi və ya fiziki şəxs (şəxslər) üçün müəyyən hüquqi nəticələr yaradan qərar, sərəncam və ya digər növ hakimiyyət tədbiridir. Həmin Qanunun 2.0.6-cı maddəsinə görə inzibati icraat – fiziki və ya hüquqi şəxslərin müraciəti əsasında və ya inzibati orqanların öz təşəbbüsü ilə inzibati aktın qəbul edilməsi, icra olunması, dəyişdirilməsi və ya ləğv edilməsi, habelə inzibati şikayətlərə baxılması üzrə müvafiq inzibati orqanlar tərəfindən bu qanunla müəyyən olunmuş prosedur qaydalar daxilində həyata keçirilən fəaliyyətdir. Həmin Qanunun 17-ci maddəsinə görə fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqi statusuna (prinsipial hərəkət azadlığına) hər hansı müdaxiləni nəzərdə tutan tədbirlər inzibati orqanın güddüyü qanuni məqsədə mütənasib olmalı, həmin məqsədə çatmaq üçün öz məzmunu, yeri, vaxtı və əhatə etdiyi şəxslərin dairəsi baxımından zəruri və yararlı olmalıdır. Məhkəmə iddiaçıların tələbi üzrə müəyyən edilən aşağıdakı xüsusatları diqqətə çəkir: - cavabdeh Azərbaycan Respublikası Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin xx.xx.2024-cü il tarixli 3-52/2-1-113/15-0xx/xx/2024 saylı məktubu müstəqil hüquqi nəticə yaratmadığından inzibati akt sayıla bilməz; - iddiaçıların müraciəti üzrə cavabdeh Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti müvafiq tövsiyə vermiş, “Sərbəst toplaşmaq haqqında” Qanunun 7-ci maddəsinin 1-ci hissəsini nəzərə alaraq xx.xx.2024-cü il tarixində planlaşdırılan piketin keçirilməsinin məqsədəuyğun olmadığını bildirmişdir. Məhkəmə həmçinin qeyd edir ki, iddiaçıların müraciəti üzrə cavabdeh inzibati orqanın cavab məktubu “piketin keçirilməsinə icazə verilməsi”ndən imtina olunması hərəkəti və müstəqil inzibati icraatın nəticəsi kimi inzibati məhkəmə icraatında mübahisə predmeti ola bilməz. Odur ki, məhkəmənin qənaətinə görə cavabdeh inzibati orqan tərəfindən iddiaçıların hansı hüquqlarının pozulduğu və ya onun hüquqlarının pozulması ilə nəticələnən hansı vəzifənin yerinə yetirilmədiyi öz təsdiqini tapmır. Belə olan halda iddia mümkün sayılmamalıdır. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandardığı hallarda mübahisələndirmə, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. Həmin Məcəllənin 35.3-cü maddəsinə görə iddianın mümkün sayılmaması barədə məhkəmə qərardad qəbul edir. Həmin qərardaddan yuxarı məhkəməyə şikayət verilə bilər. Göstərilənlərə əsasən və həmin Məcəllənin 23 və 85-ci maddəsini rəhbər tutaraq məhkəmə QƏRARAALDİ: İddia mümkün sayılmasın. Qərardaddan 10 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə (Bakı şəhəri Z.Xəlilov küçəsi 540-cı məhəllə) şikayət verilə bilər. Hakim Aysev Almazova