Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-5514/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-5514/2022 24.05.2022 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynov Pərviz Aktiv oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Əhmədov Rəşad Əhməd oğlunun katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi X3, cavabdehin nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı MMC-nin cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi Bakı Baş Gömrük İdarəsinə qarşı “gömrük bəyannamələrində düzəliş edilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə inzibati işə məhkəmənin binasında şifahi, açıq məhkəmə baxışı iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı MMC cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi Bakı Baş Gömrük İdarəsinə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh Azərbaycan Respublikası Gömrük Komitəsi Bakı Baş Gömrük İdarəsinin üzərinə İddiaçı MMC-dən “GAG İnternational FZE” şirkətinə cəmi 2.131.354,20 ABŞ dolları dəyərində ixrac olunan Naften turşusunun göndərilməsinə dair 78 ədəd gömrük bəyannaməsində borcun əvəzləşməsi qaydasında göndərmə kimi düzəliş aparılması vəzifəsinin qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, İddiaçı MMC-dən “GAG İnternational FZE” şirkətinə cəmi 2.131.354,20 ABŞ dolları dəyərində ixrac olunan Naften turşusunun göndərilməsinə dair 74 ədəd gömrük bəyannaməsində (xx.xx.2018-ci il tarixli **********5462 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5467 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5470 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5473 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5486 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********7111 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********8672 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********8675 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********8678 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********8749 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********8754 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********9010 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********9013 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********9019 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********1358 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********1361 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********1367 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2486 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2498 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5860 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5863 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5869 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********4157 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5197 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5694 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********3193 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********3362 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5944 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5949 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5951 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********9963 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********0398 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2442 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2699 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2714 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********9952 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********7724 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2453 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2456 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2458 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2459 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2463 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2466 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1218 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4215 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4432 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4442 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********0291 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********0296 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********6895 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********9712 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********0480 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********0484 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********0781 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1329 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1370 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1937 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********3940 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4704 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4749 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4759 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********0372 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1265 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1296 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********6420 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********6894 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********6919 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4797 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********5921 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********5922 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********9392 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********9398 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1528 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********2340 sorğu nömrəli) borcun əvəzləşməsi qaydasında göndərmə kimi düzəliş aparılması öhdəliyinin cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi Bakı Baş Gömrük İdarəsinin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi X6 izahatında bildirdi ki, İddiaçı MMC 1996-cı ildən təsis edilmiş, təsisçisi və direktoru X4r. Şirkət lak və boya istehsalı ilə məşğul olur. Şirkət nəinki ölkədaxili bazara, beynəlxalq bazarlara da məhsulları ixrac edir. 2015-ci ildə BƏƏ-nin Dubay şəhərində keçirilən “Arab Oil and Gas 2015” sərgisində iştirak edən zaman həmin ölkənin “GAG İnternational FZE” şirkəti ilə müqavilə əsasında əməkdaşlıq etmiş, xx.xx.2016-cı il tarixdə İddiaçı MMC şirkəti olaraq İddiaçı Eko MMC-ni törəmə şirkət olaraq təsis etmişlər. xx.xx.2016-cı il tarixdə İddiaçı və "xxxx" şirkətləri “GAG İnternational FZE” şirkəti arasında kredit müqaviləsi bağlanmış, müqaviləyə əsasən həmin şirkət iddiaçıya 787.700 ABŞ dolları və "xxxx" MMC-yə 1.185.000 ABŞ dolları borc vermişdir. Müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi İddiaçı MMC 4%, "xxxx" MMC-yə isə 4,5% təşkil etmişdir. xx.xx.2017-ci il tarixdə şirkətlər arasında borcun qaytarılması ilə bağlı olaraq əlavə razılaşma imzalanmışdır. Razılaşmaya əsasən İddiaçı MMC xx.xx.2016-cı il tarixli 1 nömrəli müqaviləyə uyğun olaraq, eləcə də eyni tarixli 2 saylı müqaviləyə əsasən özü və törəmə müəssisəsinin borc və faizlərini “GAG İnternational FZE” şirkətinə ödəməyi öz öhdəsinə götürüb və 2.131.354,20 ABŞ dolları müqabilində Napthenic Acids (Naften turşusu) borc əvəzi qaytarılıb. 2016-2017-ci illərə aid olan illik faizləri hər iki şirkətə 158.654 ABŞ dolları hesablanaraq həmin məbləğdə əks olunub. Beləliklə də, xx.xx.2018-ci ildən etibarən xx.xx.2019-cu ilə qədər “GAG İnternational FZE” şirkətinə cəmi 2.131.354,20 ABŞ dolları dəyərində ixrac olunan Naften turşusu həmin şirkətdən alınmış borc qarşılığında borcun əvəzləşdirilməsi qaydasında qaytarılıb. Belə ki, borcun əvəzində İddiaçı MMC 78 bəyannamə üzrə malları ixrac etmişdir. Həmin 78 bəyannamədə borcun qaytarılması kimi rəsmiləşdirilmək əvəzinə ixrac əməliyyatı (alqı-satqı) kimi gömrük rəsmiləşdirilməsi qeyd edilmişdir. Bununla bağlı cavabdeh Bakı Baş Gömrük İdarəsinə 45 və 46 saylı məktublarla müraciət edilməsinə baxmayaraq, xx.xx.2011-ci il tarixli 46 saylı məktuba cavab olaraq 15 dekabr 2021-ci il tarixli 1400-012/0xx-xx/009051 saylı cavab məktubundan görünür ki, cavabdehə təqdim etdikləri sənədlər araşdırıldıqdan sonra gömrük bəyannamələrində düzəliş aparılması üçün əsas olmadığı müəyyənləşdirilmişdir. Belə olduğu halda isə ixrac edilmiş mallardan əldə edilmiş vəsaitin müvəkkil edilmiş bankın hesabına məcburi qaydada köçürülməsi zərurəti yaranır ki, bu da mümkün deyil. Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən bununla bağlı toplanmış material araşdırma üçün Bakı şəhər Prokurorluğuna, oradan isə araşdırmanın davam etdirilməsi üçün Xətai rayon Prokurorluğuna göndərilmiş, 148-C-21 saylı material üzrə 05 may 2021-ci il tarixdə “cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında” Xətai rayon prokurorluğunda qərar qəbul edilmişdir. Müstəqil auditor hesabatı və rəyi ilə də bu fakt öz təsdiqini tapmışdır. Hazırda bütün sənədlər sübuta yetirir ki, 78 gömrük bəyannaməsində qeyd edilən mallar bəyannamə kodunda qeyd edildiyi kimi alqı-satqı yolu kimi deyil, borcun əvəzləşdirilməsi qaydasında əvəzsiz qaydada göndərilmiş, lakin gömrük bəyannaməsində düzəliş edilməli olduğu halda edilməmişdir. Gömrük Komitəsinin təhqiqat şöbəsində də bununla bağlı araşdırma aparılmış, bu borcun əvəzləşməsi qaydasında malların ixrac edildiyi faktı müəyyən edilmişdir və bu səbəbdən də, hər hansı bir məsuliyyət tətbiq edilməmişdir. Göstərilənlərə əsasən iddianın təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi X5 izahatında bildirdi ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında xarici ticarətin daha da liberallaşdırılması haqqında” 24 iyun 1997-ci il tarixli Fərmanı ilə təsdiq olunmuş “Azərbaycan Respublikasında idxal-ixrac əməliyyatlarının tənzimlənməsi Qaydaları”nın 12.1-ci bəndinə əsasən hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən malların (işlərin, xidmətlərin) konsiqnasiya yolu ilə ixracı gömrük orqanlarında bəyan edilməklə aparılır. Konsiqnasiya yolu ilə ixrac əməliyyatları xarici şəxslərlə bağlanmış müqaviləyə əsasən ixrac olunmuş malların (işlərin, xidmətlərin) müqabilində vəsaitlərin müəyyən edilmiş müddət ərzində ixracatçıya ödənilməsini nəzərdə tutur. Həmin Qaydaların 12.2-ci bəndində göstərilir ki, hüquqi və fiziki şəxslər konsiqnasiya yolu ilə ixrac etdikləri malların (işlərin, xidmətlərin) müqabilində vəsaitlərin onların bəyan olunduğu gündən 180 (yüz səksən) gün ərzində Azərbaycan Respublikasındakı müvəkkil bankda olan hesablarına köçürülməsini təmin etməlidirlər. Həmin “Qaydalar”ın 12.2-ci bəndinin tələblərinin pozulmasına görə Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsində və Cinayət Məcəlləsində müvafiq məsuliyyət nəzərdə tutulmuşdur. Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikası Gömrük Məcəlləsinin 9.0.3-cü maddəsində göstərilir ki, gömrük orqanlarına təqdim edilən məlumatların, sənədlərin və bəyannamələrin düzgünlüyünü araşdırmaq gömrük orqanının hüququdur. İddia ərizəsində qeyd edilən bəyannamələr gömrük orqanına təqdim edilən zaman həmin bəyannamələrdə hər hansı uyğunsuzluq aşkar olunmamış, bəyan edilmiş mallar ixrac gömrük proseduru altında yerləşdirilərkən tərəflər arasında bağlanmış və gömrük orqanına təqdim edilmiş müqavilədə həmin malların kredit müqaviləsinə əsasən yaranmış borca görə ixrac edildiyi göstərilməmişdir. Həmçinin, iddiaçının "xxxx" MMC adlı törəmə şirkətinin malların ixrac proseduru altında yerləşdirilməsinə hansısa aidiyyətinin olduğu iddiaçı tərəfindən sübuta yetirilməmişdir. Yuxarıda göstərilən əsaslara görə iddiaçının gömrük orqanına təqdim etdiyi gömrük bəyannamələrində düzəliş aparılması barədə müraciət gömrük orqanı tərəfindən müvafiq qaydada araşdırılmış, gömrük bəyannamələrində müvafiq düzəlişlərin aparılması üçün əsas olmadığı məyyənləşdirilmişdir. Bu barədə iddiaçıya 15 dekabr 2021-ci il tarixli, 1400-012/0xxxx/009051 saylı məktubla cavab verilmişdir. Göstərilənlərə əsasən iddianın təmin edilməməsi barədə qərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə proses iştirakçılarının izahatını dinləyərək, iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdıraraq, işdə olan sənədləri tədqiq edərək və sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 26-cı maddəsinin İİ hissəsinə əsasən dövlət hər kəsin hüquqlarının və azadlıqlarının müdafiəsinə təminat verir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsinin İV hissəsinə əsasən hər kəs dövlət orqanlarının, siyasi partiyaların, hüquqi şəxslərin, bələdiyyələrin və vəzifəli şəxslərin hərəkətlərindən və hərəkətsizliyindən inzibati qaydada və məhkəməyə şikayət edə bilər. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 71-ci maddəsinin İ hissəsinə əsasən Konstitusiyada təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını gözləmək və qorumaq qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarının borcudur. İş materiallarından görünür ki, iddiaçı hazırkı tələblə cavabdeh orqana müraciət etsə də, ona imtina cavabı verilmişdir. Məhkəmə aşağıda göstərilənlərə əsasən hesab edir ki, cavabdehin imtinası əsassızdır və iddiaçının hüquqlarını pozur. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, Borc alan İddiaçı MMC ilə Borc verən “GAG İnternational FZE” şirkəti arasında 01 GKL 2016 saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən Borc verən Borc alana illik faiz dərəcəsi 6,5% olmaqla 490.500 ABŞ dolları məbləğində borc vermiş, Borc alan isə borc məbləğini xx.xx.2017-ci ildən xx.xx.2019-cu ilədək hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Borc alan İddiaçı MMC ilə Borc verən “GAG İnternational FZE” şirkəti arasında 02 G 2016 saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən Borc verən Borc alana illik faiz dərəcəsi 6,5% olmaqla 297.200 ABŞ dolları məbləğində borc vermiş, Borc alan isə borc məbləğini xx.xx.2017-ci ildən xx.xx.2019-cu ilədək hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Borc alan "xxxx" MMC ilə Borc verən “GAG İnternational FZE” şirkəti arasında 01 G EKO 2016 saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən Borc verən Borc alana illik faiz dərəcəsi 6% olmaqla 903.000 ABŞ dolları məbləğində borc vermiş, Borc alan isə borc məbləğini xx.xx.2017-ci ildən xx.xx.2019-cu ilədək hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Borc alan "xxxx" MMC ilə Borc verən “GAG İnternational FZE” şirkəti arasında 02 G 2016 saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən Borc verən Borc alana illik faiz dərəcəsi 6% olmaqla 182.000 ABŞ dolları məbləğində borc vermiş, Borc alan isə borc məbləğini xx.xx.2017-ci ildən xx.xx.2019-cu ilədək hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarından görünür ki, xx.xx.2017-ci il tarixdə İddiaçı MMC, "xxxx" MMC və “GAG İntemational FZE” şirkəti arasında kredit müqaviləsinə ƏLAVƏ olaraq Razılaşma imzalanmışdır. Razılaşmaya əsasən Tərəflər borcun qaytarılmasına aşağıdakı kimi razılaşmışlar: 1) İddiaçı MMC aşağıdakı müqavilələrə uyğun 01 GKL 2016 xx.xx.2016 və 02 G 2016 xx.xx.2016 olaraq öz və törəmə müəssisəsi olan "xxxx" MMC-nin (01 G EKO 2016 xx.xx.2016/ 02 G 2016 xx.xx.2016) borcunu və faizlərini “GAG İntemational FZE” şirkətinə ödəməyi öz öhdəsinə götürür. 2) xx.xx.2017-ci il tarixindən etibarən “Borcalan” “Borc Verənə” 2.131.354,20 (iki milyon yüz otuz bir min üç yüz əlli dörd dollar iyirmi sent) ABŞ dolları müqabilində Napthenic Acids (Naften turşusu) borc əvəzi qaytarır. 3) Faizlərin Hesablanma dövründə illik Karvan-L üçün 6,5% və Karvan-L EKO üçün 6% ödəməyi öz öhdəliyinə götürür. Bununla da, İddiaçı MMC-nin “GAG İnternational FZE” şirkətinə ümumilikdə 2.134.376,12(iki milyon yüz otuz dörd min üç yüz yetmiş altı dollar, on iki sent) ABŞ dolları borcu yaranmışdır. İddiaçı MMC 2018 və 2019-cu illər ərzində hissə-hissə olmaqla “GAG İnternational FZE” şirkətinə olan borcun əvəzi olaraq dəyəri 2.131.354.20 (iki milyon yüz otuz bir min üç yüz əlli dörd dollar iyirmi sent) ABŞ dolları olan Napthenic Acids (Naften turşusu) göndərmişdir. Nəticədə İddiaçı MMC-nin “GAG İnternational FZE” şirkətinə 3022 (üç min iyirmi iki) ABŞ dolları qalıq borcu qalmışdır. İş materiallarında olan İddiaçı MMC ilə “GAG İnternational FZE” şirkəti arasında olan xx.xx.2020-ci il tarixli Üzləşdirmə Aktından da görünür ki, İddiaçı MMC kredit müqaviləsi üzrə “GAG İnternational FZE” şirkətinə borc əvəzi 2.131.354,20 (iki milyon yüz otuz bir min üç yüz əlli dörd dollar, iyirmi sent) ABŞ dolları dəyərində mal göndərilib və 3022,00 (üç min iyirmi iki) ABŞ dolları qalıq qalmışdır. Lakin iş materiallarında olan 2018-ci il və 2019-cu il Gömrük Bəyannamələrində ixrac olunan Naften turşusu “GAG İnternational FZE” şirkətindən alınmış borc qarşılığında borcun əvəzləşdirilməsi kimi rəsmiləşdirilmək əvəzinə ixrac əməliyyatı (alqı-satqı) kimi gömrük rəsmiləşdirilməsi qeyd edilmişdir. İş materiallarından görünür ki, Bakı şəhəri Xətai Rayon Prokurorluğu tərəfindən məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq xx.xx.2022-ci il tarixli 148-C-21 saylı məktubla 148- C-21 saylı araşdırma materialı məhkəməyə təqdim edilmişdir. Həmin materiallarda olan sənədlərdən görünür ki: - Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi Bakı Baş Gömrük İdarəsinin Əməliyyat və Təhqiqat İdarəsinin 00100-0632/21 nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli qərarı ilə müvafiq materiallar Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğuna göndərilmişdir. - Xətai Rayon Prokurorluğunun xx.xx.2021-ci il tarixli Cinayət işinin başlanılmasının rədd edilməsi haqqında Qərarı ilə X2 barəsində 148-C-21 nömrəli material üzrə cinayət işinin başlanılması rədd edilmişdir. - Bakı şəhər Prokurorluğunun xx.xx.2021-ci il tarixli Cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında qərarın ləğv edilməsi barədə Qərarı ilə Bakı şəhəri, Xətai rayon prokurorluğunda araşdırılmış 148-C-21 nömrəli material üzrə Xətai rayon prokurorluğunun müstəntiqi X7 tərəfindən qəbul edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında qərarı qanunsuz və əsassız olduğundan ləğv edilməsi və material üzrə əlavə araşdırma aparılması üçün Bakı şəhəri, Xətai rayon prokurorluğuna göndərilməsi qərara alınmışdır. - Xətai Rayon Prokurorluğunun xx.xx.2021-ci il tarixli Cinayət işinin başlanılmasının rədd edilməsi haqqında Qərarı ilə X2 barəsində 148-C-21 nömrəli material üzrə cinayət işinin başlanılması rədd edilmişdir. İş materiallarında olan Xətai Rayon Prokurorluğunun xx.xx.2021-ci il tarixli Cinayət işinin başlanılmasının rədd edilməsi haqqında Qərarında göstərilmişdir: “Araşdırma materialından göründüyü kimi İddiaçı MMC şirkəti “GAG İnternational FZE” şirkəti ilə müqavilə bağlayaraq malları ixrac etməklə həmin malların ixracı müqabilində vəsait əldə etməmiş, həmin malları əvvəlcədən aldığı borc vəsaitinin əvəzi olaraq “GAG İnternational FZE” şirkətinə göndərmişdir. Beləliklə, aparılan araşdırma zamanı İddiaçı MMC şirkətinin direktoru X2 əməlində Azərbaycan Respublikasının CM-in 208-ci maddəsinin tərkib əlamətləri müəyyən edilməmişdir.” (Xətai Rayon Prokurorluğunun xx.xx.2021-ci il tarixli Cinayət işinin başlanılmasının rədd edilməsi haqqında Qərarın 3-cü və 4-cü səhifəsi). İş materiallarından görünür ki, Xətai Rayon Prokurorluğunun xx.xx.2021-ci il tarixli Cinayət işinin başlanılmasının rədd edilməsi haqqında Qərarından şikayət verilməmişdir. Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosessual Məcəlləsinin 65.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü, habelə cinayət təqibi üzrə qüvvəyə minmiş digər qərarı mülki işə, kommersiya və ya inzibati mübahisəyə baxılarkən məhkəmə üçün hadisənin olub-olmaması və şəxsin həmin hadisəyə aidiyyəti hissəsində məcburidir. İddianın təmin edilməsi hüququnu təsdiq edən məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü mülki işə baxılarkən məhkəmə üçün bu hissədə məcburidir. Azərbaycan Respublikası Gömrük Məcəlləsinin 9.0.3-cü maddəsinə əsasən gömrük orqanlarının gömrük orqanlarına təqdim edilən məlumatların, sənədlərin və bəyannamələrin düzgünlüyünü araşdırmaq hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 22.6-cı maddəsinə əsasən şəxs gömrük brokerinin xidmətlərindən imtina edə bilər. Bu halda gömrük orqanının vəzifəli şəxsləri bəyannaməçiyə, mallar barədə səlahiyyəti olan digər şəxslərə gömrük bəyannaməsinin bu Məcəllənin 151-ci maddəsinə uyğun olaraq tərtib edilməsində, ona müvafiq düzəlişlər edilməsində və malların gömrük rəsmiləşdirilməsi üzrə digər əməliyyatların həyata keçirilməsində yardım göstərməlidirlər. Həmin Məcəllənin 40.2-ci maddəsinə əsasən gömrük bəyannaməsini, təkrar ixrac bildirişini, qısa idxal (ixrac) bəyannaməsini, sadələşdirilmiş bəyannaməni və gömrük orqanlarının bu Məcəlləyə uyğun olaraq tələb etdiyi siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilən digər sənədləri təqdim edən şəxs onlarda göstərilən məlumatların düzgünlüyünə və tamlığına, malların seçilmiş gömrük proseduru altında yerləşdirilməsinə və icazə verilmiş əməliyyatlarla bağlı üzərinə götürdüyü öhdəliklərə əməl olunmasına görə cavabdehdir. Həmin Məcəllənin 104.1-ci maddəsinə əsasən gömrük rəsmiləşdirilməsi bəyannaməçinin gömrük orqanına konkret malların və nəqliyyat vasitələrinin gömrük rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı bəyannamə və ya müvafiq sənədləri təqdim etdiyi, yaxud bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş hallarda gömrük rəsmiləşdirilməsini həyata keçirmək barədə niyyətini şifahi formada gömrük orqanına bildirdiyi vaxtdan başlanır. Həmin Məcəllənin 146.1-ci maddəsinə əsasən gömrük sərhədindən keçirilən bütün mallar və nəqliyyat vasitələri onların gömrük rəsmiləşdirilməsini həyata keçirən gömrük orqanlarına bəyan edilməlidir. Həmin Məcəllənin 146.2-ci maddəsinə əsasən bəyanetmə malların və nəqliyyat vasitələrinin yerləşdirilməsi nəzərdə tutulan gömrük proseduru haqqında, habelə gömrük məqsədləri üçün lazım olan digər məlumatların müəyyən olunmuş formada (şifahi, kağız üzərində yazılı, elektron) gömrük orqanlarına verilməsi ilə həyata keçirilir. Həmin Məcəllənin 148.3-cü maddəsinə əsasən malları və nəqliyyat vasitələrini bəyan edən bəyannaməçinin malları və nəqliyyat vasitələrini bu Məcəllədə nəzərdə tutulan qaydada bəyan etmək, malları və nəqliyyat vasitələrini gömrük orqanlarının tələbi ilə təqdim etmək, gömrük məqsədləri üçün lazım olan sənədləri və məlumatları gömrük orqanlarına təqdim etmək, gömrük ödənişlərini ödəmək, gömrük orqanlarına gömrük rəsmiləşdirilməsində yardım göstərmək vəzifələri vardır. Həmin Məcəllənin 153.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 153.2-ci maddəsində göstərilən hallar istisna olmaqla, gömrük bəyannaməsi təsdiq edildikdən sonra bəyannaməçinin müraciəti əsasında həmin bəyannamədə düzəlişlərin aparılmasına və ya onun geri götürülməsinə gömrük orqanları tərəfindən icazə verilir. Həmin Məcəllənin 153.2-ci maddəsinə əsasən aşağıdakı hallarda təqdim olunmuş gömrük bəyannaməsində düzəlişlər edilməsinə və ya onun geri götürülməsinə icazə verilmir: 153.2.1. gömrük orqanları bəyannaməçiyə malları yoxlamaq niyyətində olduğunu bildirdikdən sonra; 153.2.2. gömrük orqanları gömrük bəyannaməsindəki məlumatların düzgün olmadığını müəyyənləşdirdikdən sonra; 153.2.3. müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi hallar istisna olmaqla, gömrük orqanları tərəfindən malların buraxılışı həyata keçirildikdən sonra. Həmin Məcəllənin 153.4-cü maddəsinə əsasən gömrük orqanlarının səlahiyyətinə aid olan məlumatların gömrük bəyannaməsinə daxil edilməsi halları istisna olmaqla, gömrük orqanlarının vəzifəli şəxsləri gömrük bəyannaməsini doldurmaq, gömrük bəyannaməsində göstərilən məlumatları dəyişdirmək və ya ona əlavələr etmək hüququna malik deyil. Həmin Məcəllənin 153.5-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 153.4-cü maddəsi gömrük orqanının vəzifəli şəxslərinin bəyannaməçiyə, mallar barədə səlahiyyəti olan digər şəxslərə gömrük bəyannaməsinin tərtib edilməsində və ona müvafiq düzəlişlər edilməsində yardım göstərilməsi barədə bu Məcəllənin 22.6-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş vəzifəsini istisna etmir. Beləliklə, göstərilənlərə əsasən məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, İddiaçı MMC tərəfindən qeyd olunan kredit müqavilələri üzrə “GAG İnternational FZE” şirkətinə borc əvəzi 2.131.354.20 (iki milyon yüz otuz bir min üç yüz əlli dörd dollar, iyirmi sent) ABŞ dolları dəyərində mal göndərilməsi, lakin Gömrük Bəyannamələrində ixrac olunan Naften turşusu “GAG İnternational FZE” şirkətindən alınmış borc qarşılığında, yəni borcun əvəzləşdirilməsi kimi rəsmiləşdirilmək əvəzinə ixrac əməliyyatı (alqı-satqı) kimi gömrük rəsmiləşdirilməsi qeyd edilməsi işin məhkəmə araşdırılması ilə öz təsdiqini tapdığından, hazırkı iddia tələbi əsaslıdır və təmin olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2.3-cü maddəsinə əsasən inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. Həmin Məcəllənin 52-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. Həmin Məcəllənin 58.1-ci maddəsinə əsasən sübutlar məhkəmə tərəfindən şifahi məhkəmə iclasında araşdırılır. Həmin Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2, 52, 68, 69, 75.4 və 85.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: İddia təmin edilsin. İddiaçı MMC-dən “GAG İnternational FZE” şirkətinə cəmi 2.131.354,20 ABŞ dolları dəyərində ixrac olunan Naften turşusunun göndərilməsinə dair 74 ədəd gömrük bəyannaməsində (xx.xx.2018-ci il tarixli **********5462 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5467 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5470 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5473 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5486 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********7111 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********8672 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********8675 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********8678 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********8749 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********8754 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********9010 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********9013 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********9019 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********1358 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********1361 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********1367 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2486 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2498 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5860 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5863 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5869 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********4157 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5197 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5694 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********3193 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********3362 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5944 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5949 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********5951 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********9963 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********0398 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2442 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2699 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2714 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********9952 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********7724 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2453 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2456 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2458 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2459 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2463 sorğu nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli **********2466 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1218 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4215 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4432 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4442 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********0291 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********0296 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********6895 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********9712 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********0480 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********0484 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********0781 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1329 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1370 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1937 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********3940 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4704 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4749 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4759 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********0372 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1265 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1296 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********6420 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********6894 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********6919 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********4797 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********5921 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********5922 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********9392 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********9398 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********1528 sorğu nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli **********2340 sorğu nömrəli) borcun əvəzləşməsi qaydasında göndərmə kimi düzəliş aparılması öhdəliyi cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi Bakı Baş Gömrük İdarəsinin üzərinə qoyulsun. Qərardan məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində tərəflər Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verə bilərlər. Hakim Pərviz Hüseynov