Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-5544/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-5544/2021 18.06.2021 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Ağalarov Həmid Azər oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclasının katibi X13 qızının katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi və vəkili Vəkil iştirakı ilə, iddiаçı İddiaçı cavabdeh Binəqədi Rayon Polis İdarəsinə qarşı, üçüncü şəxs X3 göstərilməklə “qeydiyyata alınma” tələbinə dair iddiası üzrə inzibati işə məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, N.Vəzirov küçəsi 56) açıq məhkəmə baxışı iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı cavabdeh Binəqədi Rayon Polis İdarəsinə qarşı “qeydiyyata alınma” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, azyaşlı uşağı ilə birlikdə ünvan 1 ünvana yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmağı öhdəliyinin cavabdehə həvalə edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, o, X6 ilə 19 yanvar 2018-ci il tarixdə rəsmi nikaha daxil olmuş və ünvan 1 ünvana gəlin köçmüşdür. Həmin ünvanda birgə nikahlarından oğlu X4 doğulmuşdur. Aralarında mübahisə yarandığından o, gəlin köçdüyü və yaşadığı evə köçürülmə ilə bağlı iddia qaldırmış, iddia məhkəmənin 30 noyabr 2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə təmin olunaraq azyaşlı övladı 20.12.2018-ci il təvəllüdlü X4 ilə birlikdə ünvan 1 ünvana köçürülməsi qət edilmişdir. Həmin ünvana qayınanası X1 istifadə hüququ tanınmış və pasport qeydiyyatına alınmışdır. Hal-hazırda məhkəmə qətnaməsi ilə köçürüldüyü evdə yaşayır və yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması ilə bağlı cavabdehə müraciət edərək əsas olan sənədləri də əlavə etməsinə baxmayaraq, cavabdeh almaqdan imtina edərək bu barədə məhkəməyə müraciət etməsi bildirilmişdir. Mübahisəli ev daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmasa da, həmin ev faktiki olaraq mövcuddur və yaşayış sahəsi kimi uzun müddətdir ki, istifadə olunur. İPM-in 13 və 48-ci maddələrinə əsasən məhkəmə tərəfindən iddiaçının nümayəndəsi və vəkilinə hüquqi yardım göstərilərək iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi təklif olunmuş, məhkəmə iclasında iddiaçı iddia tələbinin dəyişdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, iddia tələbinin “İddiaçı azyaşlı uşağı – 20.12.2018-ci il təvəllüdlü X4 ilə birlikdə ünvan 1 ünvana yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmağı öhdəliyi cavabdehə həvalə edilsin.” kimi göstərilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmənin 18 iyun 2021-ci il tarixli qərardadı ilə iddiaçının nümayəndəsi və vəkili tərəfindən verilmiş iddia tələbinin dəyişdirilməsi barədə ərizə icraata qəbul edilmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə – İPM) 45.4-cü maddəsinə görə iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. İPM-in 47-ci və 49-cu maddələrinə uyğun olaraq işin hazırlıq icraatına başlanılmış və məhkəmənin sərəncamı ilə iddiaya qarşı yazılı münasibət bildirilməsi məqsədilə iddia ərizəsi və ona əlavə olunmuş sənədlərin surətləri cavabdehə və üçüncü şəxsə təqdim edilmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, üçüncü şəxs və cavabdeh Binəqədi Rayon Polis İdarəsinin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, lakin məhkəmə bildirişinə cavab olaraq, cavabdeh Binəqədi Rayon Polis İdarəsi səlahiyyətli nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılması xahiş edilmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 62.3-cü maddəsinə əsasən işə cavabdehin nümayəndəsi və üçüncü şəxsin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi və vəkili iddianı müdafiə edərək, iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat vermiş və onun təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı ilk növbədə qeyd edir ki, iddia ərizəsi onun mümkünlüyünü şərtləndirilən tələblərə cavab verməklə təqdim olunmuş və bu səbəbdən mümkün hesab edilir. Belə ki, irəli sürülmüş iddia öhdəliyin icrası haqqında iddia olmaqla inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalıdır. İPM-in 2.2.3-cü maddəsinə əsasən, inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə görə, öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. İddia ümumi mümkünlük şərtləri (iddianın lazımı qaydada qaldırılması, iddiaçının prosessual fəaliyyət qabiliyyətinə malik olması, iddianın ərazi və predmet aidiyyəti və s.) ilə yanaşı xüsusi mümkünlük şərtlərinə də cavab verir. Belə ki, iddiaçı iddia ərizəsində inzibati orqanın müəyyən hərəkətlərin edilməsindən imtina etməsi nəticəsində subyektiv hüquqlarının pozulduğunu irəli sürür. İddiaçı əvvəlcədən eyni məzmunlu tələblə inzibati orqana müraciət etmiş, sonuncu bundan imtina etdiyindən hazırkı məhkəmə mübahisəsi yaranmışdır. Məhkəmə işdə iştirak edən şəxsin izahatlarını dinləyib, iş materiallarını mövcud maddi və prosessual hüquq normaları ilə qarşılıqlı tədqiq edərək hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Məhkəmə gəldiyi nəticəni aşağıda qeyd olunanlarla əsaslandırır. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq edilmiş: AA******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, İddiaçı xx.xx.1980-ci ildə doğulmuşdur; AA2819473 nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, X4 20.12.2018-ci ildə doğulmuşdur; Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 2(001)-5312/2020 saylı, 30.11.2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə, iddia təmin edilərək, İddiaçı azyaşlı uşağı – 20.12.2018-ci il təvəllüdlü X4 ilə birlikdə Bakı şəhəri, Biləcəri qəsəbəsi, 2-ci Yeni/Massiv, döngə 1, 31 saylı evə köçürülməsi qət edilmişdir; Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 2(001)-5312/2020 saylı, 16.06.2021-ci il tarixli arayışından görünür ki, Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 2(001)- 5312/2020 saylı, 30.11.2020-ci il tarixli qətnaməsindən apellyasiya şikayəti verilmədiyindən qətnamə Azərbaycan Respublikası MPM-in 233.1-ci maddəsinə əsasən 12 yanvar 2021-ci il tarixdə qanuni qüvvəyə minmişdir; Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 2-2381/2007 saylı, 13.07.2007-ci il tarixli qətnaməsi ilə, vətəndaş G.M.Əliyevanın ərizəsi təmin edilərək, X3 və ailə üzvlərinin Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Biləcəri qəsəbəsi, 2-ci X15, döngə 1, 31 saylı evə yaşayış hüquqları tanınmış və Binəqədi RPİ Qeydiyyat və ŞVŞ-nə tapşırılmışdır ki, onları həmin ünvana qeydiyyata götürsün; Bakı şəhəri Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti Biləcəri qəsəbəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 10.02.2021-ci il tarixli, 325 nömrəli arayışdan görünür ki, İddiaçı və uşağı X4 Bakı şəhəri, Biləcəri qəsəbəsi, 2-ci Yeni/Massiv, döngə 1, 31 saylı evdə qeydiyyatsız yaşayır; Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Binəqədi Rayon Polis İdarəsinin 02.03.2021-ci il tarixli imtina məktubunda göstərilmişdir ki, qanunda qeyd olunan sənədlərdən hər hansı təqdim edilmədikdə İddiaçı və azyaşlı övladı X2 göstərilən ünvana tərəflərindən qeydiyyata alınması qanuna müvafiq deyildir. Məhkəmə araşdırması zamanı verilmiş sorğulara cavab olaraq: Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin 30.04.2021-ci il tarixli məktubunda göstərilmişdir ki, ünvan 4 ünvanının qeydiyyata alınmasına dair məlumat aşkar edilməmişdir; Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Baş Pasport Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsinin 04.05.2021-ci il tarixli məktubunda göstərilmişdir ki, 02.01.1947-ci il təvəllüdlü X3 29.10.2008-ci il, 29.05.1964-cü il təvəllüdlü X5 17.05.2011-ci il, 03.06.1973-cü il təvəllüdlü X7 17.05.2011-ci il və övladları 31.07.1996-cı il təvəllüdlü X8 və 08.11.1997-ci il təvəllüdlü X9 16.08.2017-ci il tarixdən hal-hazıradək ünvan 4 ünvanında yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdadırlar. İş materialları ilə müəyyən edilmişdir ki, iddiaçının azyaşlı övladı ilə birlikdə yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmasını istədiyi Bakı şəhəri, Biləcəri qəsəbəsi, 2-ci Yeni/Massiv, döngə 1-də yerləşən 31 saylı fərdi yaşayış evinin hüquqmüəyyənedici sənədləri yoxdur. Lakin məhkəmə qətnaməsinə əsasən həmin evə dair iddiaçının qayınanası (hazırkı iş üzrə üçüncü şəxs) X1 yaşamaq hüququ tanınaraq, pasport qeydiyyatına alınmışdır. Eyni zamanda həmin ünvanda başqa şəxslər də qeydiyyata alınmışdır. İddiaçı 2018-ci ilin yanvar ayında Ceyhun Əliyevlə rəsmi nikaha daxil olduqdan sonra həmin ünvana gəlin köçərək, orada yaşamışdır. Daha sonra iddiaçı tərəfindən verilmiş iddia tələbi üzrə qəbul edilmiş məhkəmə qətnaməsinə əsasən onun azyaşlı uşağı ilə birlikdə həmin ünvana köçürülməsi qət edilmişdir. Həmin qətnamə qanuni qüvvəsini almışdır və iddiaçı hazırda azyaşlı uşağı ilə birlikdə sözügedən ünvanda yaşayır və buna görə də yaşadığı ünvana pasport qeydiyyatına alınmasını istəyir. İddiaçı azyaşlı övladı ilə birlikdə yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması ilə bağlı cavabdeh orqana müraciət etsə də, həmin inzibati orqan tərəfindən “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 5-ci maddəsi əsas gətirilərək, müraciətin təmin edilməsindən imtina edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 27.1-ci maddəsinə əsasən, fiziki şəxsin adətən yaşadığı yer onun yaşayış yeri sayılır. Şəxsin bir neçə yaşayış yeri ola bilər. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun: 1-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər (bundan sonra şəxslər) Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyata alınmalıdırlar; 2-ci maddəsinə əsasən, şəxsin yaşayış yeri — tam həcmdə fəaliyyət qabiliyyətli şəxsin mülkiyyətçi kimi icarə və kirayə müqaviləsi üzrə, yaxud Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər əsaslarla daimi və ya daha çox yaşadığı ev, mənzil, xidməti yaşayış sahəsi, yataqxana, ahıllar və əlilliyi olan şəxslər, o cümlədən sağlamlıq imkanları məhdud 18 yaşınadək uşaqlar üçün sosial xidmət müəssisələri, xüsusi təhsil müəssisələri və digər bu kimi yaşayış yerləri başa düşülür. On dörd yaşı olmayan yetkinlik yaşına çatmayanların və ya qəyyumluq altında olan şəxslərin yaşayış yeri onların qanuni nümayəndələrinin — müvafiq olaraq valideynlərinin, övladlığa götürənlərin və ya qəyyumların yaşayış yeri sayılır; 5-ci maddəsinə əsasən, yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olmayan vətəndaşa ilk dəfə Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi verilərkən o, yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınır. Bu halda vətəndaş yalnız “Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi barədə Əsasnamə”də nəzərdə tutulmuş şəxsiyyət vəsiqəsinin verilməsi haqqında ərizə-anketi doldurmalı və vəsiqənin verilməsi üçün tələb olunan sənədlərdən əlavə bu Qanunun 5-ci maddəsinin ikinci hissəsinin 2-ci bəndində göstərilən, yaşayış sahəsinə köçmək üçün əsas verən sənədi də təqdim etməlidir. Yaşayış yerini dəyişdirmiş vətəndaş yeni yaşayış yerinə gəldikdən sonra 10 gündən gec olmayaraq qeydiyyata alınması üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müraciət edərək forması müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilən, yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınma haqqında ərizə-anketlə birlikdə aşağıdakı sənədləri təqdim etməlidir: 1) şəxsiyyət vəsiqəsi və ya doğum haqqında şəhadətnamə; 2) yaşayış sahəsinə köçmək üçün əsas verən sənəd (mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatına alınması haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış, order, icarə və ya kirayə müqaviləsi, yaxud Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş başqa sənəd) və ya vətəndaşa yaşayış sahəsi verən şəxsin ərizəsi. “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 12-ci maddəsinə əsasən, hamı qanun və inzibati orqan qarşısında bərabərdir; inzibati orqan tərəfindən eyni mühüm faktiki hallara malik olan müxtəlif işlər üzrə müxtəlif qərarların qəbul edilməsi qadağandır; inzibati orqan tərəfindən fərqli mühüm faktiki hallara malik olan müxtəlif işlər üzrə eyni cür qərarların qəbul edilməsi qadağandır; inzibati orqan diskresion səlahiyyətləri eyni üsulla və eyni qaydada həyata keçirməyə borcludur. Bu müddəa diskresion səlahiyyətlərin icrası ilə bağlı mövcud inzibati praktikanın dəyişdirilməsini istisna etmir. İş üzrə müəyyən edilir ki, iddiaçı yuxarıda qeyd edilən ünvana qeydiyyata alınması üçün ərizə-anketlə birlikdə yaşayış sahəsinə köçmək üçün əsas verən sənəd kimi qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsini cavabdeh inzibati orqana təqdim etsə də, cavabdeh əsassız olaraq iddiaçını həmin evə qeydiyyata almaqdan imtina etmişdir. Məhkəmə müəyyən edilmiş hallara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddiaçı azyaşlı uşağı ilə birlikdə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsinə əsasən mənzilə köçürüldüyündən, cavabdeh inzibati orqanın iddiaçının faktiki yaşadığı və başqa şəxslərin də qeydiyyatda olduğu həmin mənzilə qeydiyyata alınma barədə müraciətinin təmin edilməsindən imtina etməsi əsassız, qanunsuz və “bərabərlik” prinsipinə zidd olmaqla, iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olan hal qismində qiymətləndirilməlidir. İPM-in: 58.7-ci maddəsinə əsasən, sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir; 68.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir; 68.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Aparılmış qiymətləndirmənin nəticəsi olaraq, məhkəmə hеsаb еdir ki, iddiaçının tələbi əsaslı olmaqla yuxarıda sadalanan qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olduğundan təmin edilməli, İddiaçı azyaşlı uşağı – 20.12.2018-ci il təvəllüdlü X4 ilə birlikdə ünvan 1 ünvana yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması öhdəliyi Binəqədi Rayon Polis İdarəsinə həvalə edilməlidir. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 52, 68, 69, 75.4, 85.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: İddia təmin edilsin. İddiaçı azyaşlı uşağı – 20.12.2018-ci il təvəllüdlü X4 ilə birlikdə ünvan 1 ünvana yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması öhdəliyi Binəqədi Rayon Polis İdarəsinə həvalə edilsin. Qərardan təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov küçəsi 540-cı məhəllə) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Həmid Ağalarov