Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-5663/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-5663/2022 16.08.2022 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ hakim Hacıbəyova Miminat Tacib qızının sədrliyi, Əsədova Türkanə Malik qızının katibliyi, İddiaçı (Bakı şəhərində qeydiyyatdadır, ixtisası-tarixçi), cavabdehin nümayəndəsi X1 (Bakı şəhərində qeydiyyatdadır, ixtisası-hüquqşunas, böyük mütəxəssis vəzifəsində işləyir) iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində olan Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialına qarşı “cavabdehin 21 avqust 2021-ci il tarixli **********6 nömrəli qərarının ləğv edilməsi, pensiya məbləğinin bərpa edilməsi, təhsil müddətinin nəzərə alınaraq yenidən hesablanması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” barədə iddia tələbi üzrə inzibati işə məhkəmə binаsındа аçıq məhkəmə iclаsındа bахаrаq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı ilkin olaraq Bakı inzibati Məhkəməsində cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialına qarşı iddia qaldıraraq “cavabdehin hərəkətlərinin qanunsuz hesab edilməsi, ərizədə sadalanan halların ləğv edilməsi ilə bağlı cavabdehə vəzifə qoyulması, iddiaçıya mənəvi və maddi zərərin vurulmasına görə cavabdehdən 20 min manat tutularaq iddiaçının hesabına köçürülməsi və tutulacaq məbləğin 10 min manatının “Yaşat” Fondunun hesabına köçürülməsi” barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı daha sonra iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialı) 21 avqust 2021-ci il tarixli **********6 nömrəli qərarının ləğv edilməsi, pensiya məbləğinin bərpa edilməsi, təhsil müddətinin nəzərə alınaraq yenidən hesablanması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə qərardadı ilə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsinə dair iddiaçının ərizəsi icraata qəbul edilmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı 1963-1967-ci illərdəki fəaliyyətini hesablatdırmaq məqsədilə Mərdəkan qəsəbəsində yerləşən DOST Mərkəzinə müraciət etmiş və texnikumdan aldığı diplomu təqdim etmişdir. 2021-ci ilin may ayının 6-da olan müraciəti əsasında ona yenidən dörd il iş stajı hesablanmışdır. Həmçinin 1968-1970-ci illərdə Sovet ordusu sıralarında olduğu iki il staj hesablanaraq ümumi əmək stajına əlavə olunmuşdur. Beləliklə, iddiaçıya ilkin olaraq təqaüd 32 il, 5 ay staj ilə hesablanmışdır. Yeni əmək stajı isə həmin müddətin üzərinə gələrək 37 il, 5 ay hesablanmış və tövsiyyə olunmuşdur ki, nəticəsi barədə məlumat veriləcək. Həmin ilin 23 iyununda Mərkəzi Filialın direktorunun imzası ilə göndərilən məktubda bildirilmişdir ki, iş stajının araşdırılması məsələsinə baxılır və məlumat veriləcək. İyulun 28-də digər bir məktub almış, orada göstərilmişdir ki, iddiaçı 13 avqust 2021-ci ildə DSMF-yə məktubla müraciət etmiş, aidiyyəti üzrə baxılmış və 23 iyulda məlumat verilmişdir. İddiaçı bu müddət ərzində əvvəlki iş stajı ilə təqaüdü almışdır. Aldığı məbləğ 287 (iki yüz səksən yeddi) manat idi. Lakin 25 sentyabrda yeni bir məktubla bildirilmişdir ki, o, 2011-ci ildə təqaüdə çıxdığı vaxt ona əmək stajı artıq hesablanmış və 1830 manat 0,77 qəpik artıq təqaüd almışdır, həmçinin əmək kitabçasında axırıncı iş yerlərində direktor olduğu zaman əmək haqqının aylar üzrə məbləği tapılmadığından onun stajı təsdiq olunmur. Bu barədə Mərkəzi Filialının direktorunun qəbulunda olmuş və axırıncı iki idarədə direktor olduğu zaman bütün sənədlər toplusunu ona təqdim etsə də, 20 il əvvəl işlədiyi vəzifədə aylar üzrə əmək haqqı istənilmişdir. İddiaçı qeyd edir ki, həmin sənədlər hazırda da ondadır. İddiaçı göstərilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 47-ci maddəsinə uyğun qaydada verilmiş məhkəmə sərəncamı ilə bağlı cavabdeh Аzərbаycаn Rеspublikаsının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sоsiаl Müdаfiə Fоndunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialı iddiaya etirazını təqdim edərək göstərmişdir ki, hesablanma zamanı məlum olmuşdur ki, ödənişlərin təyinatı üzrə X2, daxili nəzarət və monitorinq departamentinin xidməti məruzəsinə və xx.xx.2021-ci il tarixli aktına əsasən iddiaçının əmək kitabçasında qeyd edilmiş xx.xx.1997-ci il tarixdən xx.xx.2001-ci il tarixədək "xxxx" MMM-dəki və xx.xx.2001-ci il tarixdən xx.xx.2006-cı il tarixədək “GUAZ X4” MMC-dəki əmək fəaliyyət dövrləri araşdırılmışdır. Araşdırma zamanı "xxxx" MMM-in faktiki və arxiv sənədlərinin saxlanıldığı ünvanın məlum olmadığı və xx.xx.2001-ci il tarixdən onun direktoru olduğu “GUAZ X4” MMC-də əməkhaqqı almağını təsdiq edən hər hansı bir sənəd təqdim olunmadığı üçün qeyd olunan dövrlərin yoxlanılması mümkün olmamış və bu səbəbdən həmin dövrlər sığorta stajına əlavə edilməmişdir. İşin obyektiv, tam və hərtərəfli araşdırılması üçün tərəflərindən xx.xx.2022-ci il tarixli **********4 nömrəli sorğu ilə Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinə məlumatların alınması məqsədi ilə müraciət olunmuşdur. Müvafiq sorğu üzrə müvafiq orqandan müraciətə cavab hələki daxil olmamışdır. Göründüyü kimi, şəxsin, işlədiyi müddətin sosial sığorta stajına daxil edilməsi üçün əsas və mühüm şərt işlədiyi həmin dövr üçün dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsidir. "xxxx" MMM-in faktiki və arxiv sənədlərinin saxlanıldığı ünvan məlum olmadığı və xx.xx.2001-ci il tarixindən onun direktoru olduğu“GUAZ X4” MMC-də əməkhaqqı almağını təsdiq edən hər hansı bir sənəd təqdim olunmadığı üçün inzibati orqan tərəfindən vətəndaşın həqiqətən də işləyib-işləmədiyi, əməkhaqqı alıb-almadığı və əməkhaqqdan sosial sığorta haqlarının tutulub-tutulmaması yoxlanıla bilmədiyi üçün həmin illər vətəndaşın sosial sığorta stajına daxil edilmir. Bu səbəbdən iddiaçının pensiyasında həmin dövrlər sosial sığorta stajına daxil edilmədən yenidən hesablanaraq 1830,77 manat məbləğində artıq ödəmə aşkarlanmışdır. Həmçinin, Sosial ödənişlərin təyinatı üzrə mərkəzi filialın qərarı ilə iddiaçıya təyin edilmiş əmək pensiyasının məbləği dəyişdirilmiş və xx.xx.2021-ci il tarixli ərizəsinə əsasən yaşa görə əmək pensiyasının məbləği təqdim etdiyi sənədlər əsasında verilmiş cədvələ uyğun olaraq yenidən hesablanmışdır. Cavabdeh göstərilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2.–ci maddəsinə əsasən, inzibati məhkəmə icraatı qaydasında aşağıdakı iddialara baxılır: 2.2.1. şəxsin hüquq və vəzifələri ilə bağlı inzibati orqan tərəfindən qəbul edilmiş inzibati aktın mübahisələndirilməsinə (ləğv olunmasına və ya dəyişdirilməsinə) dair iddialara (mübahisələndirmə haqqında iddia);.. 2.2.3 inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Həmin Məcəllənin 32.1-ci maddəsinə əsasən, mübahisələndirmə haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı inzibati aktın ləğv olunmasını və ya dəyişdirilməsini məhkəmədən tələb edə bilər. Mübahisələndirmə haqqında iddia mübahisə edilən inzibati aktın icra olunması nəticəsində meydana gəlmiş nəticələrin aradan qaldırılması tələbini özündə əks etdirən əlavə ərizə ilə birlikdə də qaldırıla bilər. Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. Hazırda iddiaçının iddiası mümkünlük şərtlərinə cavab verir. İddiaçı cavabdehə müraciət etmiş və imtina cavabı almışdır, iddia düzgün cavabdehə verilmiş, iddia müddətinə əməl edilmiş, iddia qaldırmaqda iddiaçı subyektiv hüquqa malik olmuşdur. Məhkəmə iclasında iddiaçı iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasında cavabdehin nümayəndəsi iddiaya etirazda göstərilən məzmunda çıxış edərək iddianın təmin edilməməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iddiaçını və cavabdehin nümayəndəsini dinləyərək, iş materiallarını tədqiq edərək hesab edir ki, iddia tələbi əsaslıdır. İş materiallarına əlavə edilmiş: AA******* seriya nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətinə əsasən, iddiaçı 1948-ci il təvəllüdlü Azərbaycan Respublikası vətəndaşıdır. Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının 23 iyun 2021-ci il tarixli, ********** nömrəli əmək pensiyası hüququn araşdırılmasına dair məktubuna əsasən, İddiaçı təqdim etdiyi xx.xx.1971-ci il tarixində tərtib edilmiş əmək kitabçasının surətində qeyd olunmuş xx.xx.1997-ci il tarixindən xx.xx.2001-ci il tarixinədək "xxxx" MMM-də və xx.xx.2001-ci il tarixindən xx.xx.2006- cı il tarixinədək “Azərbaycan- Gürcüstan GUAZ X4” MMC-dəki əmək fəaliyyəti dövrünün araşdırılması zərurəti yaranmışdır. Qeyd olunanlara əsasən sözügedən araşdırma nəticələndikdən sonra yaşa görə əmək pensiyası hüququna yenidən baxıla bilər. Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının iddiaçıya ünvanladığı 25 sentyabr 2021-ci il tarixli, **********2 nömrəli artıq ödənilmiş pensiya məbləğinin tutulması haqqında məktubuna əsasən, “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 7-ci maddəsinə əsasən iddiaçıya xx.xx.2011-ci il tarixindən yaşa görə əmək pensiyası təyin edilmişdir. Bildirilir ki, təqdim edilən sənədlərə əsasən idddiaçının yaşa görə əmək pensiyası yenidən hesablanmış və pensiyasının məbləği xx.xx.2021-ci il tarixindən 265,70 manat müəyyən edilmişdir. Əlavə olaraq qeyd olunur ki, əmək pensiyasının yenidən hesablanmasına dair müraciətin araşdırılması zamanı ona xx.xx.2011-ci il tarixində yaşa görə əmək pensiyası təyin olunarkən sığorta stajının düzgün hesablanmadığı müəyyən edilmişdir. Belə ki, iddiaçının əmək pensiyası 30 il 5 ay sığorta stajı əsasında hesablanmalı olduğu halda, 36 il 5 ay sığorta stajı əsasında hesablanmışdır. Nəticədə əmək pensiyasının məbləği xx.xx.2011-ci il tarixindən xx.xx.2021-ci il tarixinədək 1830,77 manat artıq hesablanıb ödənilmişdir. Eyni zamanda, Fondun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə X2, daxili nəzarət və monitorinq departamentinin xidməti məruzəsinə və xx.xx.2021-ci il tarixli aktına əsasən iddiaçının əmək kitabçasında qeyd edilmiş xx.xx.1997-ci il tarixindən xx.xx.2001-ci il tarixinədək "xxxx" MMM-dəki və xx.xx.2001-ci il tarixindən xx.xx.2006-cı il tarixinədək “GUAZ X4” MMC-dəki əmək fəaliyyət dövrləri araşdırılmışdır. Araşdırma zamanı "xxxx" MMM-in faktiki və arxiv sənədlərinin saxlanıldığı ünvan məlum olmadığı və xx.xx.2001-ci il tarixindən direktoru olduğu “GUAZ X4” MMC-də əmək haqqı almağını təsdiq edən hər hansı bir sənəd təqdim olunmadığı üçün qeyd olunan dövrlərin yoxlanılması mümkün olmamış və bu səbəbdən həmin dövrlər sığorta stajına əlavə edilmişdir. Sosial ödənişlərin təyinatı üzrə mərkəzi filialın qərarı ilə iddiaçıya təyin edilmiş əmək pensiyasının məbləği dəyişdirilmiş və xx.xx.2021-ci il tarixli ərizəsinə əsasən yaşa görə əmək pensiyasının məbləği təqdim etdiyi sənədlər əsasında verilmiş cədvələ uyğun olaraq yenidən hesablanmışdır. Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının 21 avqust 2021-ci il tarixli, **********6 nömrəli artıq ödənilmiş pensiya məbləğinin tutulması haqqında qərarına əsasən, xx.xx.1948-ci il tarixində Laçın rayonunda anadan olmuş, ünvan 1 ünvanında yaşayan vətəndaş İddiaçı təyin olunmuş əmək pensiyasının məbləği dəyişdirilməsi, xx.xx.2011-ci il tarixindən xx.xx.2021-ci il tarixinədək artıq ödənilmiş 1830,77 manat məbləğ bölünərək onun aylıq əmək pensiyasından tutulmaqla Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun hesabına bərpa edilməsi qərara alınmışdır. Əmək kitabçasının surətinə əsasən, İddiaçı xx.xx.1971-ci il tarixdə əmək fəaliyyətinə başlamış, xx.xx.2001-ci il tarixdən hal-hazıradək “GUAZ X4” MMC-də direktor vəzifəsində işləyir. İddiaçı əlavə sübut qismində məhkəməyə pensiya təminatı alt sistemindən və bank hesabından çıxarışlarını təqdim etmişdir. Monitorinq və araşdırma şöbəsinin müdiri Venera Qasımovanın cavabdehin direktoruna ünvanladığı xidməti məruzəsinə əsasən iddiaçının xx.xx.1997-ci il tarixdən xx.xx.2001-ci il tarixdəfək işləmiş olduğu "xxxx" MMM-in faktiki və arxiv sənədlərinin saxlanıldığı ünvanı məlum deyildir və həmin dövrlərin sosial sığorta stajının araşdırılması imkan xaricindədir. Məhkəmənin sorğusuna əsasən, cavabdeh orqan tərəfindən İddiaçı pensiya işinə dair sənədlərin təsdiq olunmuş surətləri təqdim edilmişdir, o cümlədən cavabdehin 21 avqust 2021-ci il tarixli, **********6 “Artıq ödənilmiş əmək pensiya məbləğinin tutulması haqqında” qərarı, artıq ödənilmiş məbləğin 1830,77 manat olmasına dair xx.xx.2021-ci il tarixli və artıq ödənilmiş məbləğin 1814,76 manat olmasına dair xx.xx.2021-ci il tarixli “əmək pensiyasının yenidən hesablanması haqqında” qərarlar, 25 sentyabr 2021-ci il tarixli **********2 nömrəli artıq ödənilmiş pensiya məbləğinin tutulması haqqında məktubu, pensiyanın hesablanma qaydası haqqında çıxarış, iddiaçının cavabdehə ünvanladığı elektron müraciət vərəqəsi və 2 saylı “DOST” Mərkəzinə ünvanladığı ərizə, montorinq və araşdırma şöbəsinin məktubu, iddiaçının “GUAZ X4” MMC-də xx.xx.2001-ci il tarixdən hazıradək direktor olaraq fəaliyyətini davam etdirməsini təsdiq edən, lakin əmək haqqının olmasına dair hər hansı bir sənədin təqdim olunmamamsını özündə əks etdirən 23 iyul 2021-ci il tarixli akt, “GUAZ X4” MMC-nin 2 saylı protokolu, L 435659 nömrəli diplom, onun əmək kitabçası, pensiya kapitalında artıq məbləğin hesablanma qaydası, iddiaçınınpensiyaçının uçot vərəqəsinin surətləri təqdim olunmuşdur. Beləliklə, iddiaçıya cavabdeh tərəfindən əmək pensiyası təyin edilən zaman onun 36 il 5 ay sığorta stajı nəzərə alınmış, xx.xx.2011-ci ildən xx.xx.2011-ci ilə qədər pensiya məbləği 155,58 manat, xx.xx.2012-ci ildən xx.xx.2012-cu ilə qədər 161,15 manat, xx.xx.2013-cü ildən xx.xx.2013-cü ilə qədər 161,99 manat, xx.xx.2013-cü ildən xx.xx.2013cü ilədək 176,99 manat, xx.xx.2014-cü ildən xx.xx.2014-cü ilə qədər pensiya məbləği 178,33 manat, xx.xx.2015-ci ildən xx.xx.2015-cu ilə qədər 179,93 manat, xx.xx.2016-cı ildən xx.xx.2016-cı ilə qədər 183,12 manat, xx.xx.2016-cı ildən xx.xx.2016-cı ilədək 193,12 manat, xx.xx.2017-ci ildən xx.xx.2017-ci ilədək 203,42 manat, xx.xx.2018-ci ildən xx.xx.2018-ci ilə qədər pensiya məbləği 215,01 manat, xx.xx.2019-cu ildən xx.xx.2019-cu ilə qədər 221,46 manat, xx.xx.2020-ci ildən xx.xx.2020-ci ilə qədər 258,22 manat, xx.xx.2021-ci ildən xx.xx.2021-ci ilə qədər 287,71 manat hesablanaraq pensiya məbləği müəyyən edilmişdir, iddiaçı cavabdehə müraciət edərək təhsil aldığı müddətin və sovet ordusu sıralarında olduğu dövrün də ümumi iş stajına əlavə edilməklə yenidən hesablanmasını tələb etmiş, xx.xx.2021-ci ildə iddiaçının pensiyası cavabdeh tərəfdən yenidən hesablama nəticəsində azaldılaraq 265,70 manat olmuşdur Məhkəmə iddiaçının iddia tələbini aşağıda sadalananlara görə əsaslı hesab edir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 26-cı maddəsinin İ hissəsinə əsasən hər kəsin qanunla qadağan olunmayan üsul və vasitələrlə öz hüquqlarını və azadlıqlarını müdafiə etmək hüququ vardır. İİ hissəsinə əsasən dövlət hər kəsin hüquqlarının və azadlıqlarının müdafiəsinə təminat verir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 38-ci maddəsinə əsasən, hər kəsin sosial təminat hüququ vardır. Hər kəs qanunla müəyyən edilmiş yaş həddinə çatdıqda, xəstəliyinə, əlilliyinə, ailə başçısını itirdiyinə, əmək qabiliyyətini itirdiyinə, işsizliyə görə və qanunla nəzərdə tutulmuş digər hallarda sosial təminat almaq hüququna malikdir. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun preambulasına əsasən bu Qanun Azərbaycan Respublikasında vətəndaşların əmək pensiyası hüquqlarının yaranmasının əsaslarını, bu hüquqların həyata keçirilməsi qaydalarını və əmək pensiyası təminatı sistemini müəyyən edir. Həmin Qanunun 1.0.1-ci maddəsinə əsasən əmək pensiyası - bu Qanunla nəzərdə tutulmuş qayda və şərtlərlə müəyyən edilən və məcburi dövlət sosial sığortaolunanların (bundan sonra – sığortaolunan) onlara əmək pensiyası təyin olunduqdan əvvəl aldıqları əməkhaqqı və digər gəlirlərin, yaxud sığortaolunanlarin ölümü ilə əlaqədar onların ailə üzvlərinin itirdikləri gəlirlərin kompensasiyası məqsədilə vətəndaşlara aylıq pul ödənişidir. “Əmək pensiyaları haqqında” Qanunun 7-ci maddəsinə əsasən, 63 yaşına çatmış kişilərin və 60 yaşına çatmış qadınların fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatına imkan verdikdə sığorta stajından asılı olmayaraq, bu pensiya təminatına imkan vermədikdə isə azı 25 il sığorta stajı olduqda (2017-ci il iyulun 1-dək yaşa görə əmək pensiyası təyin edilmiş şəxslər istisna olmaqla) yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. Qeyd. Bu Qanunun 7-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş kişilərin yaş həddi 2017-ci il iyulun 1-dən başlayaraq 2021-ci il iyulun 1-dək, qadınların yaş həddi 2017-ci il iyulun 1-dən başlayaraq 2027-ci il iyulun 1-dək hər il 6 ay artırılır. Həmin Qanunun 21.1. –ci maddəsinə əsasən, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsi şərtilə mülkiyyət formasından, əmək fəaliyyətinin xarakterindən və müddətindən asılı olmayaraq müəssisə, idarə və təşkilatlarda əmək müqaviləsi (kontraktı) əsasında işləyənlərin hərbi qulluqçuların, eləcə də hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslərin, vəzifəyə seçilmiş və ya təyin edilmiş şəxslərin iş, hərbi xidmət və ya digər fəaliyyət müddətləri sığorta stajına daxil edilir. Həmin Qanunun 21.2. –ci maddəsinə əsasən, sığortaolunanın sığorta stajına bu Qanunun 21.1-ci maddəsində qeyd olunan müddətlərdən əlavə, aşağıdakı müddətlər daxil edilir:... 21.2.3. müddətli həqiqi hərbi (alternativ) xidmət (1992-ci il yanvarın 1-dək keçmiş SSRİ-nin ərazisində müddətli həqiqi hərbi xidmət dövrü daxil olmaqla) və müvafiq icra hakimiyyəti orqanında qeydiyyatdan keçmiş özünümüdafiə dəstələrində və birləşmələrində olduğu müddət, müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarında və hərbi xidmət nəzərdə tutulmuş digər dövlət orqanlarında (dövlət orqanlarının strukturuna daxil olan qurumlarda) xidmət müddəti; Bundan başqa, iddiaçının təhsil aldığı xx.xx.1963- 31 avqust 1967 illərdə “Dövlət pensiyaları” haqqında SSRİ Qanunu qüvvədə olmuşdur. xx.xx.1956-cı ildə qanuni qüvvəyə minmiş və xx.xx.1992-ci il tarixədək qüvvədə olmuş “Dövlət pensiyaları” haqqında SSRİ Qanunun 1-ci maddəsinin “v” bəndinə əsasən, ali məktəblərdə, orta ixtisas məktəblərində, sənət məktəblərində, başqa məktəblərdə və kadr hazırlayan kurslarda oxuyanlar dövlət pensiyası almaq hüququna malikdirlər. 1992-ci il tarixli “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 67-ci maddəsinin “ğ” bəndinə əsasən, ali, orta ixtisas, texniki peşə məktəblərini bitirmiş şəxslərin təhsil müddəti, habelə kadr hazırlayan kurslarda, ixtisasartırma və yenidən ixtisaskeçmə kurslarında, aspiranturada, doktoranturada və klinik ordinaturada təhsil müddəti iş stajına daxil edilir. İddiaçı xx.xx.1963-ci il tarixdən 31 avqust 1967-ci il tarixə qədər Şuşa kənd təsərrüfatı texnikumunda təhsil almışdır. Yuxarıda istinad olunan və iddiaçının təhsil aldığı dövrdə qüvvədə olmuş pensiya qanunvericiliyinin normalarından göründüyü kimi təhsil müddəti onun iş stajına, hazırkı halda sığorta stajına daxil edilir. İddiaçı hərbi xidmət müddətin və təhsill müddətin sosial sığorta stajına daxil edilməklə ona təyin edilmiş yaşa görə əmək pensiyasının yenidən hesablanması ilə bağlı cavabdehə müraciət etmiş, cavabdeh isə ərizəyə baxılması nəticəsində artıq ödənilmiş 1830,77 manat vəsaitin iddiaçıdan tutulması barədə qərar qəbul etmişdir “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 32.1-ci maddəsinə əsasən yaşa görə əmək pensiyası, buna hüququ olan şəxsin müraciəti əsasında ömürlük təyin edilir. İşin faktiki hallarına əsasən iddiaçıya xx.xx.2011-ci il tarixdən, yəni 63 yaşı tamam olduğu tarixdən yaşa görə əmək pensiyası təyin edilmişdir. İddiaçı 2021-ci ilin avqust ayınadək pensiyanın təyin olunduğu miqdarda əmək pensiyasını almağa davam etmişdir. Cavabdeh orqan iddiaçının xx.xx.1997-ci il tarixindən xx.xx.2001-ci il tarixinədək "xxxx" MMM-dəki və xx.xx.2001-ci il tarixindən xx.xx.2006-cı il tarixinədək “GUAZ X4” MMC-dəki əmək fəaliyyət dövrlərinə əsasən "xxxx" MMM-in faktiki və arxiv sənədlərinin saxlanıldığı ünvan məlum olmadığı və xx.xx.2001-ci il tarixindən direktoru olduğu “GUAZ X4” MMC-də əmək haqqı almağını təsdiq edən hər hansı bir sənəd təqdim olunmadığı üçün həmin dövrlər sığorta stajına əlavə edilməməsini, iddiaçının əmək pensiyasının 30 il 5 ay sığorta stajı əsasında hesablanmalı olduğu halda 36 il 5 ay sığorta stajı əsasında hesablanmasının yanlış olduğunu qeyd edərək, cavabdeh xx.xx.2011-ci il tarixindən xx.xx.2021-ci il tarixinədək 1830,77 manat məbləğində artıq ödənilmiş pul vəsaitinin tutulması və əmək pensiyasının 265,70 manat müəyyən olunması barədə 21 avqust 2021ci il tarixli qərar qəbul etmişdir. Halbuki, “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununda cavabdeh inzibati orqan tərəfindən təyin edilmiş pensiyanın məbləğinin cavabdeh inzibati orqanın özü tərəfindən(şəxsin razılığı olmadığı halda) azaldılması, pensiya təyin edilən zaman sığorta stajı kimi qəbul edilmiş və sənədlərlə təsdiq edilmiş iş stajlarının sonradan nəzərə alınmaması kimi norma nəzərdə tutulmamışdır. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 5.3-cü maddəsinə əsasən əmək pensiyalarının təyin edilməsi, hesablanması və yenidən hesablanması (bu Qanunun 26.3-cü maddəsi istisna olmaqla), bir növdən başqa növə keçirilməsi və ödənilməsi qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2022-ci il 28 aprel tarixli 175 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əmək pensiyalarının təyin edilməsi, hesablanması, yenidən hesablanması, bir növdən başqa növə keçirilməsi və ödənilməsi qaydası”nda “Əmək pensiyasının yenidən hesablanması haqqında Qərarı” kimi inzibati aktın forması müəyyən edilməmişdir. Faktiki olaraq cavabdeh iddiaçıya pensiya təyin edilməsi haqqında ilkin qərarı olduğu halda yeni, pensiyanın yenidən hesablanması haqqında adlandırılan, əslində isə mahiyyəti etibarı ilə yenidən pensiya təyin edilməsi barədə qərar qəbul etməklə “İnzibati icraat haqqında” və “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunlarının normalarını pozmuşdur. İşin faktiki hallarına əsasən, iddiaçı 2021-ci ilin iyul ayında xx.xx.2011-ci il tarixdə yaşa görə əmək pensiyası təyin edilərkən nəzərə alınmamış müddətin (təhsil müddətin) nəzərə alınmaqla pensiyanın yenidən hesablanmaşı üçün cavabdehə müraciət etmiş, cavabdeh isə ( xx.xx.2011 ci il tarixdən xx.xx.2021-ci il tarixinədək) artıq ödənilmiş əmək pensiyası məbləğinin tutulması barədə 21 avqust 2021-ci il tarixli qərar qəbul etmişdir. “İnzibati icraat haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.0.2-ci maddəsinə əsasən, inzibati akt – inzibati orqan tərəfindən ümumi (publik) hüquq sahəsinə aid olan müəyyən (konkret) məsələləri nizama salmaq və ya həll etmək məqsədi ilə qəbul edilmiş və ünvanlandığı hüquqi və ya fiziki şəxs (şəxslər) üçün müəyyən hüquqi nəticələr yaradan qərar, sərəncam və ya digər növ hakimiyyət tədbiridir. Həmin Qanunun 2.0.6-cı maddəsinə əsasən inzibati icraat - fiziki və ya hüquqi şəxslərin müraciəti əsasında və ya inzibati orqanların öz təşəbbüsü ilə inzibati aktın qəbul edilməsi, icra olunması, dəyişdirilməsi və ya ləğv edilməsi, habelə inzibati şikayətlərə baxılması üzrə müvafiq inzibati orqanlar tərəfindən bu Qanunla müəyyən olunmuş prosedur qaydalar daxilində həyata keçirilən fəaliyyət; Həmin Qanunun 64-cü maddəsində göstərilmişdir ki, inzibati akt, ünvanlandığı şəxsə və ya maraqlarına toxunduğu şəxsə bu barədə məlumat verildiyi andan və yaxud bu barədə həmin şəxslərə məlum olduğu andan hüquqi qüvvəyə minir. İnzibati akt məlumat verildiyi məzmunda hüquqi qüvvəyə minir və hüquqi cəhətdən etibarlı sayılır. İnzibati akt qanunla müəyyən olunmuş qaydada geri çağırılana, ləğv edilənə, dəyişdirilənə, qüvvədə olma müddəti qurtardığına və ya başqa səbəbə görə qüvvədən düşmüş hesab edilənə qədər hüquqi qüvvəsini saxlayır və hüquqi cəhətdən etibarlı sayılır. Məhkəmə qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, iddiaçıya yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi (artırılması) barədə qərarın ləğv edilməsi, geri çağırılması, dəyişdirilməsi və ya qüvvədən düşmüş hesab edilməsi barədə inzibati akt mövcud deyil. Belə ki, inzibati orqan inzibati aktın geri çağırılması, ləğv olunması, dəyişdirilməsi və ya qüvvədən düşmüş hesab olunması barədə maraqlı şəxslərə məlumat verməyə borcludur.(64.3). “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 21-ci (inzibati icraatda maraqlı şəxsin iştirakı ) maddəsinə əsasən, (21.1) qanunda başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, inzibati orqan inzibati icraat barədə maraqlı şəxsə və ya onun nümayəndəsinə məlumat verməli və işdə onun iştirakını təmin etməlidir. 21.2.Qanunda başqa hallar nəzərdə tutulmamışdırsa, inzibati aktı qəbul etməzdən əvvəl inzibati orqan onun məzmunu, xüsusilə işin müəyyən edilmiş faktiki halları və həmin işlə bağlı nəzərdə tutulan tədbirlər haqqında maraqlı şəxslərə və ya onların nümayəndələrinə məlumat verməyə və bu barədə onların mülahizələrini dinləməyə bocludur. 21.3. İnzibati orqan aşağıdakı hallarda maraqlı şəxsləri və ya onların nümayəndələrini dinləməkdən imtina edə bilər: 21.3.1. maraqlı şəxslərin tələblərinin tam təmin olunduğu inzibati aktın qəbul edilməsi nəzərdə tutulduqda;21.3.2. ictimai və ya dövlət maraqlarına ziyan vura biləcək təhlükənin qarşısının alınması və ya aradan qaldırılması ilə əlaqədar inzibati aktın dərhal qəbul olunması zərurəti yarandıqda;21.3.3. dinləmənin keçirilməsi inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı müddətin buraxılmasına səbəb ola biləcəyi halda; 21.3.4. ümumi xarakterli sərəncamın və ya çoxlu sayda identik məzmunlu inzibati aktların və ya avtomatik qurğular vasitəsilə inzibati aktların qəbul edilməsi nəzərdə tutulduqda; 21.3.5. barəsində müstəqil şəkildə şikayət verilə bilməyən aralıq inzibati aktın qəbul edilməsi nəzərdə tutulduqda; 21.3.6. inzibati aktların məcburi qaydada icrası ilə bağlı tədbirlərin tətbiqi nəzərdə tutulduqda. Həmin Qanunun 24.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati orqan inzibati icraat zamanı işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmağa borcludur. Həmin Qanunun 51.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati icraatda iştirak edən şəxsləri, zəruri hallarda isə şahidləri, ekspertləri, tərcüməçiləri və digər orqanların nümayəndələrini inzibati icraatla bağlı iclasın vaxtı və yeri haqqında xəbərdar etməyə borcludur. Həmin Qanunun 58.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati akt Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına, bu Qanuna və digər əlaqədar hüquq normalarına uyğun qəbul edilməlidir. Həmin Qanunun 67.1-ci maddəsinə əsasən inzibati orqan tərəfindən inzibati icraat haqqında hüquq normalarının və ya maddi hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi nəticəsində qəbul edilmiş inzibati akt qanunsuz sayılır. Həmin Qanunun 67.3-cü maddəsinə əsasən, qanunsuz əlverişsiz inzibati akt hər bir halda ləğv olunmalıdır. Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunları ilə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, qanunsuz əlverişsiz inzibati aktın ləğv olunması həmin aktın qüvvəyə mindiyi andan yaranmış hüquqi nəticələri aradan qaldırır. Bundan əlavə “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 39.1-ci maddəsində qanunverici imperativ qaydada müəyyən etmişdir ki, artıq ödənilmiş əmək pensiyası və əmək pensiyasına əlavənin məbləği əmək pensiyaçısının razılığı ilə əmək pensiyasını təyin edən orqanın qərarı əsasında, razılığı olmadıqda məhkəmə qaydasında tutulur. Hazırki vəziyyətdə iddiaçıya münasibətdə iddiaçının razılığı olmadan və məhkəmə qərarı olmadan cavabdeh iddiaçının pensiyasından tutulma barədə 21 avqust 2021-ci il tarixli, **********6 nömrəli qərar qəbul etmişdir ki, bununla da yuxarıda qeyd edilən normanı, habelə “İnzibati icraat haqqında” Qanunun normalarını pozmuşdir. Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialı) tərəfindən İddiaçı münasibətdə artıq ödənilmiş əmək pensiya məbləğinin tutulması barədə qəbul edilmiş qərar yuxarıda sadalanan inzibati icraat haqqında hüquq normalarına və “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun tələblərinə ziddir. “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 67.4-ci maddəsinə əsasən qanunsuz əlverişli inzibati akt yalnız bu maddədə nəzərdə tutulmuş məhdudiyyətlər daxilində ləğv oluna bilər. Həmin Qanunun 67.5-ci maddəsinə əsasən maraqlı şəxsin məzmununa etimad göstərdiyi və həmin etimadın qanunla qorunduğu, habelə Həmin Qanunun 67.6-ci maddəsinə əsasən maraqlı şəxs aşağıdakı hallarda etimadın qorunması hüququna istinad edə bilməz: 67.6.1. rüşvət, hədə-qorxu və ya aldatma yolu ilə inzibati aktın qəbul edilməsinə nail olduqda;67.6.2. səhv və ya təhrif olunmuş məlumatları əks etdirən sənədlər təqdim etməklə inzibati aktın qəbul edilməsinə nail olduqda;67.6.3. inzibati aktın qanunsuz olduğunu bildiyi və ya kobud ehtiyatsızlıq nəticəsində bilmədiyi halda. Həmin Qanunun 67.7-ci maddəsinə əsasən bu Qanunun 67.6-cı maddəsində göstərilən hallarda qanunsuz əlverişli inzibati akt ləğv olunmalıdır. Həmin aktın ləğv olunması onun qüvvəyə mindiyi andan yaranmış hüquqi nəticələri aradan qaldırır. Bu zaman maraqlı şəxs xərclənmiş pul vəsaitlərinin və ya istifadə olunmuş əşyanın əvəzini ödəməyə borcludur. Ödəmənin həcmi Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin əsassız varlanma ilə bağlı müddəalarına uyğun olaraq müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Sözügedən Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə yuxarıda göstərilən bütün hallara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, İddiaçı iddiası təmin edilməli, cavabdehin 21 avqust 2021-ci il tarixli **********6 nömrəli qərarı ləğv edilməli, İddiaçı pensiya məbləği bərpa edilərək, təhsil müddətinin nəzərə alınaraq yenidən hesablanması vəzifəsi Аzərbаycаn Rеspublikаsının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının üzərinə qoyulmalıdır. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 9.1.12-ci maddəsinə əsasən, inzibati hüquq münasibətlərindən əmələ gələn işlər üzrə – tərəflər dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. Azərbaycan Respublikasının İPM-nin 110-1-ci maddəsinə əsasən prosessual xərclər ödənilmiş tələblərə münasib olaraq işdə, işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının İPM-nin 2-ci, 34-cü, 68-ci, 85ci, 110-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: İddia təmin edilsin. Cavabdehin 21 avqust 2021-ci il tarixli **********6 nömrəli qərarı ləğv edilsin, İddiaçı pensiya məbləğinin bərpa edilməsi, təhsil müddətinin nəzərə alınaraq yenidən hesablanması vəzifəsi Аzərbаycаn Rеspublikаsının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının üzərinə qoyulsun. Qərardan təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin inzibati kollegiyasına (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi, 540-cı məhəllə) şikayət verilə bilər. Hakim Miminat Hacıbəyova