Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-5786/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-5786/2020 23.11.2020 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ hakim Hаcıbəyоvа Miminаt Tаcib qızının sədrliyi, X4 kаtibliyi, İddiaçının vəkili Şimiyev Toğrul Həşim oğlunun ( Bakı şəhərində qeydiyyatdadır, ixtisası hüquqşünas, peşəsi vəkil) cavabdehin nümayəndəsi Bağışov Arif Şakur oğlunun ( Bakı şəhərində qeydiyyatdadır, ixtisası: hüquqşünas, baş inspektor vəzifəsində işləyir) iştirakı ilə İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinə qarşı “iddiaçının mərhum həyat yoldaşı X5 “Şəhid”, ailəsinə “Şəhid ailəsi” statusunun verilməsi və bu statusu təsdiq edən müvafiq arayışın verilməsi” tələbi bаrədə ərizəsi üzrə inzibati işə məhkəmə binаsındа аçıq məhkəmə iclаsındа bахаrаq, MÜƏYYƏN ЕTDİ: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinə qarşı “iddiaçının mərhum həyat yoldaşı X5 “Şəhid”, ailəsinə “Şəhid ailəsi” statusunun verilməsi və bu statusu təsdiq edən müvafiq arayışın verilməsi” barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət еtmişdir. İddiа tələbi оnunlа əsаslаndırılmışdır ki, mərhum həyat yoldaşı X1 rayon Polis şöbəsində polis nəfəri kimi çalışmışdır. Gədəbəy rayon Polis Şöbəsinin ermənistanla həmsərhəd ərazisində polis postunda xidməti vəzifələrini yerinə yetirərkən xx.xx.2002-ci il tarixdə ildırım vurmuş və təbii fəlakət nəticəsində həlak olmuşdur. Gədəbəy rayon Polis şöbəsi tərəfindən verilmiş X3 ölüm səbəbini müəyyən edən xx.xx.2002-ci il tarixli rəyindən göründüyü kimi xx.xx.2002-ci il tarixdə səhər saat 07:30 radələrində şöbənin sabiq polis nəfəri polis baş serjantı X1 rayonunun Göyyurd adlanan postda xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən təbii fəlakət zonasında şimşək vurmuş, vəfat etmişdir. Bu səbəbdən iddiaçının mərhum həyat yoldaşı X8 şəhid olduğundan ona “şəhid”, onun ailəsinə “şəhid ailəsi” statusu verilməlidir. İddiaçı göstərilən səbəblərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 47-ci maddəsinə uyğun qaydada verilmiş məhkəmə sərəncamı ilə bağlı cavabdeh iddia tələbinə təqdim etdiyi etirazında göstərmişdir ki, Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Əməliyyat və X2 və Gədəbəy rayon Polis Şöbəsinə sorğular göndərilmiş, təqdim olunan cavablarda, həmçinin arxiv şəxsi işinin xidmətkeçmə siyahısında sabiq polis əməkdaşı X3 xx.xx.2002-ci il tarixdə xidməti iş başında təbii fəlakət (şimşək vurması) zamanı həlak olması qeyd edilmişdir. “Şəhid adının əbədiləşdirilməsi və şəhid ailələrinə edilən güzəştlərin tətbiqi qaydaları” haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx xxxxxx 1994-cü il tarixli, 10 saylı qərarına əsasən Azərbaycan Respublikasının azadlığı, suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda döyüşlərdə həlak olmuş, hərbi əməliyyatla əlaqədar itkin düşən və qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada ölmüş şəxslər şəhid sayılırlar. Göstərilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməsinin məqsədəmüvafiq olmadığını qeyd etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının vəkili T.Şimiyev iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək, iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi A.Bağışov iddia ərizəsinə etiraza uyğun izahat verərək, iddia tələbinin təmin edilməməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iddiaçının vəkilinin, cavabdehin nümayəndəsinin izаhаtını, təqdim еdilmiş sənədləri nəzərə аlаrаq, işin fаktiki hаllаrınа və sübutlаrа qiymət vеrərək, hеsаb еdir ki, iddiа tələbi təmin edilməməlidir. İş materiallarına əlavə edilmiş: Azərbaycan Respublikasının vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsinə əsasən İddiaçı xx.xx.1980-ci il təvəllüdlü Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır. Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən verilmiş 013887 nömrəli, xx.xx.1998-ci il tarixli vəsiqənin surətindən görünür ki, X8 müharibə veteranıdır. Gədəbəy rayon Polis Şöbəsinin xx xxxxxx 2002-ci il tarixli rəyindən müəyyən edilmişdir ki, xx.xx.2002-ci il tarixdə səhər saat 07:30 radələrində şöbənin sabiq Polis nəfəri Polis baş serjantı X1 rayonunun Göyyurd adlanan postda xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən təbii fəlakət zamanı (şimşək vurmuş) vəfat etmişdir. Daxili İşlər Nazirliyinin 00393 nömrəli pensiya vəsiqəsinin surətindən görünür ki, iddiaçıya ailə başçısını itirməyinə görə xx xxxxxxx 2002-ci il tarixində pensiya təyin olunmuşdur. X5 aid ИТ ******* nömrəli əmək kitabçasının surətinə əsasən, onun xx.xx.2002-ci ildə xidməti iş başında təbii fəlakət zamanı həlak olduğuna görə şəxsi heyət sıralarından azad edildiyi qeyd olunmuşdur. X5 aid olan xx xxxxxx 2002-ci il tarixli, 151751 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnaməsində, onun xx.xx.2002-ci il tarixdə, 31 yaşında, Gədəbəy rayonu, Daryurd şəhərində ildırım vurması nəticəsində vəfat etdiyi qeyd olunmuşdur. İş materiallarından məhkəmə müəyyən etmişdir ki, iddiaçının əri X8 daxili işlər orqanında polis nəfəri vəzifəsində işləmiş, xx.xx.2002-ci il tarixdə səhər saat 07:30 radələrində Gədəbəy rayonunun Göyyurd adlanan postda xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən təbii fəlakət zonasında şimşək vurmuş, vəfat etmişdir. iddiaçının mərhum həyat yoldaşı X5 “Şəhid”, ailəsinə “Şəhid ailəsi” statusunun verilməsi və bu statusu təsdiq edən müvafiq arayışın verilməsi barədə cavabdehdən xahiş edilsə də, cavabdeh iddiaçının müraciətini təmin etməkdən imtina etmişdir. Hazırda iddiaçı, mərhum həyat yoldaşı X5 “Şəhid”, ailəsinə “Şəhid ailəsi” statusunun verilməsi və bu statusu təsdiq edən müvafiq arayışın verilməsi cavabdehə həvalə edilməsini tələb edir. Məhkəmə aşağıda göstərilənlərə əsasən iddiaçını iddia tələbində haqlı hesab etmir. “Şəhid adının əbədiləşdirilməsi və şəhid ailələrinə edilən güzəştlər haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən, şəhid Azərbaycan Respublikasının azadlığı, suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda həlak olan, hərbi əməliyyatla əlaqədar itkin düşən və qanunvericiliklə müəyyənləşdirilmiş qaydada ölmüş hesab edilən şəxsdir. Qüvvədə olan qanunvericiliyə müvafiq surətdə aşağıdakı şəxslər şəhid ailəsinin üzvləri hesab edilir: ər-arvad, valideyn, uşaqlar, 18 yaşına çatanadək sağlamlıq imkanlarının məhdudluğu müəyyən olunmuş 18 yaşından yuxarı əlil uşaqlar, 18 yaşına çatanadək sağlamlıq imkanlarının məhdudluğu müəyyən olunmuş 18 yaşından yuxarı əlilliyi olan övladları, qardaşlar və bacılar, uşaq evlərində tərbiyə olunanlar; peşə təhsili, orta ixtisas təhsili, ali təhsil müəssisələrində və müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi elmi təşkilatın magistratura səviyyəsində təhsil alanlar isə həmin təhsil müəssisələrini və elmi təşkilatın magistratura səviyyəsini bitirənədək, lakin ən çoxu 23 yaşına çatanadək; qanunla onları saxlamalı şəxs yoxdursa babalar və nənələr. Həmin Qanunun 2-ci maddəsinə əsasən, bu Qanunun 1-ci maddəsində göstərilən şəxslərə şəhid və ya şəhid ailəsi statusu verilməsi üçün marağı olan şəxs müvafiq dövlət orqanlarına müraciət edir. Bu məsələyə dövlət orqanının və ya müvafiq hərbi hissənin vəsatəti ilə də baxıla bilər. Müvafiq dövlət orqanı müraciətləri və vəsatətləri dərhal qəbul edib bir aydan gec olmayaraq şəhid və ya şəhid ailəsi statusu barədə bu Qanuna müvafiq surətdə sənəd verməlidir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin “Şəhid adının əbədiləşdirilməsi və şəhid ailələrinə edilən güzəştlərin tətbiqi qaydalarının” təsdiq olunması haqqında xx xxxxxx 1994-cü il tarixli Qərarının 1.1-ci bəndinə əsasən, şəhid — Azərbaycan Respublikasının azadlığı, suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda həlak olmuş, hərbi əməliyyatla əlaqədar itkin düşən və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada ölmüş hesab edilən şəxsdir. Həmin Qərarın 1.2.5-ci bəndinə uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda aparılan hərbi əməliyyatlar zamanı həlak olmuş və itkin düşmüş hərbi qulluqçular; həmin Qərarın 1.2.6-cı bəndinə görə, Azərbaycan Respublikasının azadlığı, suverenliyi və ərazi bütövlüyü ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş digər hadisələrdə, o cümlədən atəşkəs dövründə döyüş şəraitində olan hərbi hissələrdə və ya daxili işlər, xüsusi dövlət mühafizə, dövlət təhlükəsizliyi və xarici kəşfiyyat orqanlarında döyüş tapşırığının və ya döyüş təminatı ilə bağlı tapşırıqların yerinə yetirilməsi üzrə xidməti vəzifəsinin icrası zamanı həlak olmuş, itkin düşmüş və məhkəmənin qərarına əsasən ölmüş hesab edilmiş şəxslər şəhid hesab olunurlar. Göstərilən qanunvericilik normalarının təhlilindən göründüyü kimi, “Şəhid adının əbədiləşdirilməsi və şəhid ailələrinə edilən güzəştlər haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 1-ci maddəsi Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində hərbi xidməti vəzifəsi çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasından irəli gələn borcunu həyata keçirməsi ilə bağlı həlak olmuş şəxslərin şəhid hesab olduğunu əhatə edir. İş üzrə müəyyən edilir ki, X8 döyüş tapşırığının və ya döyüş təminatı ilə bağlı tapşırıqların yerinə yetirərəkən deyil, polis əməkdaşı olaraq xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən, şimşək vurulması nəticəsində ölmüşdür. Bu hal da ona şəhid statusu verilməsi üçün əsas ola bilməz. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2.3-cü maddəsinə əsasən inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. Həmin Məcəllənin 68.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Sözügedən Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə yuxarıda qeyd edilənləri nəzərə alaraq hesab edir ki, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinə qarşı “iddiaçının mərhum həyat yoldaşı X5 “Şəhid”, ailəsinə “Şəhid ailəsi” statusunun verilməsi və bu statusu təsdiq edən müvafiq arayışın verilməsi barədə iddia tələbi təmin edilməməlidir. Аzərbаycаn Rеspublikаsının İnzibаti-Prоsеssuаl Məcəlləsinin 110.1-ci mаddəsinə əsаsən, prоsеssuаl хərclər ödənilmiş tələblərə münаsib оlаrаq işdə iştirаk еdən şəхslərə аid Məhkəmə Аzərbаycаn Rеspublikаsının İnzibаti-Prоsеssuаl Məcəlləsinin 2-ci, 34cü, 68-ci,69-cu, 85-ci,110-cu mаddələrini rəhbər tutаrаq QƏRАRА АLDİ: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinə qarşı “iddiaçının mərhum həyat yoldaşı X5 “Şəhid”, ailəsinə “Şəhid ailəsi” statusunun verilməsi və bu statusu təsdiq edən müvafiq arayışın verilməsi barədə iddia tələbi təmin edilməsin. Qərardan apelyasiya şikayəti qərar tam formada təqdim edildiyi gündən 30 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin inzibati kollegiyasına (Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov küçəsi, 540-cı məhəllə) verilə bilər Hаkim Miminаt Hаcıbəyоvа