Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-60/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-60/2020 27.10.2020 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Əliyev Elvin Əhəd oğlunun sədrliyi ilə, cavabdehin nümayəndəsi X1 (Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Əjdər Xanbabayev 1; ixtisası: hüquqşünas; iş yeri və vəzifəsi: Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin hüquq şöbəsində böyük məsləhətçi) iştirakı ilə, iddiaçı - İddiaçı cavabdeh - Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə 3-cü şəxs - X4 qarşı “çıxarışın verilməsi” tələbinə dair inzibati işə məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, N.Vəzirov küçəsi 56) açıq şifahi məhkəmə baxışı ilə bağlı iclasda baxaraq, Müəyyən etdi: İddiaçı cavabdeh Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı İddiaçı faktiki mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok ünvanda yerləşən, ümumi sahəsi 140 kv.m., olan qeyri yaşayış sahəsinin və Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok mənzil 58 ünvanda yerləşən, 4-cü mərtəbə, 3 otaqdan ibarət olmaqla ümumi sahəsi 154 kv.m. olan yaşayış sahəsinin mövcud vəziyyətdə texniki pasportun tərtib edilməsi və daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışın verilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması tələbinə dair iddia ərizəsi ilə 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – İPM) 45.4-cü maddəsinə əsasən iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. İddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduqdan sonra İPM-in 49-cu maddəsinə uyğun olaraq işin hazırlıq icraatına başlanılmış və məhkəmənin iş üzrə sərəncamı ilə iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərin surətləri cavabdehə təqdim edilərək cavabdehdən iddiaya qarşı yazılı münasibət (etiraz) bildirilməsi tələb olunmuşdur. Cavabdehin iddiaya qarşı yazılı etirazı xx.xx.2018-ci il tarixdə məhkəməyə təqdim edilmişdir. 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2-1(81)-3874/2018 saylı xx.xx.2018-ci il tarixli qərarı ilə iddia tələbi təmin edilərək İddiaçı adına Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok ünvanda yerləşən, ümumi sahəsi 140 kv.m. olan qeyri yaşayış sahəsinin və Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok mənzil 58 ünvanda yerləşən, 4-cü mərtəbə, 3 otaqdan ibarət olmaqla ümumi sahəsi 154 kv.m. olan yaşayış sahəsinin mövcud vəziyyətdə texniki pasportun tərtib edilməsi və daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışın verilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması qərara alınmışdır. (hakim M.Hacıbəyova) 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2-1(81)-1616/2019 saylı xx.xx.2019-cu il tarixli qərardadı ilə 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2-1(81)-3874/2018 saylı xx.xx.2018-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsi, iş üzrə icraatın təzələnməsi, X2 üçüncü şəxs qismində məhkəmə icraatına cəlb edilməsi qərara alınmışdır. (hakim M.Hacıbəyova) 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2-1(81)-1616/2019 saylı xx.xx.2019-cu il tarixli qərardadı ilə hazırkı iş üzrə icraat iddiaçı X2 cavabdehlər "xxxx" MTK və İddiaçı qarşı “müqavilənin etibarsız hesab edilməsi, mənzilin təhvil verilməsi” barədə iddiasına dair mülki iş üzrə həll edilənədək (yekun məhkəmə aktı qanuni qüvvəyə minənədək) dayandırılmışdır.(hakim M.Hacıbəyova) “İnzibati məhkəmələrin və kommersiya məhkəmələrinin təşkili və “Məhkəmələr və hakimlər haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2019-cu il 9 iyul tarixli 1632-VQD nömrəli Qanununun tətbiqi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 19 iyul tarixli 1325 nömrəli Sərəncamına əsasən Bakı İnzibati Məhkəməsi təşkil edilmişdir. Bakı İnzibati Məhkəməsinin təşkil edilməsi ilə bağlı hazırkı iş “AZEMİS” Elektron Məhkəmə sistemi vasitəsi ilə icraatıma verilmişdir. Bakı İnzibati Məhkəməsinin 2-1(112)-60/2020 saylı xx.xx.2020-ci il tarixli qərardadı ilə iş üzrə icraat təzələnmişdir. İş üzrə şifahi məhkəmə baxışı ilə bağlı iclas xx.xx.2020-ci il tarixə təyin edilmişdir. Məhkəmə qeyd edir ki, hazırkı iddia inzibati mübahisə olmaqla inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı olduğundan məhkəmə aidiyyəti baxımından düzgün verilmiş və inzibati-prosessual qanunvericiliyə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia növünə aiddir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2.3-cü maddəsinə əsasən inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 35.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. İPM-in 8.1.1-ci maddəsinə əsasən daşınmaz əmlakla, yaxud müəyyən ərazi ilə bağlı hüquq və ya hüquq münasibəti ilə əlaqədar inzibati mübahisələrə həmin əmlakın və ya ərazinin aid olduğu yerin məhkəməsi tərəfindən baxılır. Məhkəmə hazırkı iddianın öhdəliyin icrası iddia növünə aid olduğunu və daşınmaz əmlakın yerləşdiyi yerin ünvanını nəzərə alaraq hesab edir ki, işə aidiyyəti üzrə Bakı İnzibati Məhkəməsində baxılmalıdır. Göründüyü kimi, hazırkı iddianın qaldırılması üçün inzibati-prosessual qanunvericilikdə nəzərdə tutulan mümkünlük şərtləri ödənilir. İddia ərizəsində göstərilmişdir ki, iddiaçı ilə "xxxx" MTK arasında Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok ünvanda yerləşən, ümumi sahəsi 140 kv.m. olan qeyri yaşayış sahəsi iddiaçının tam mülkiyyətinə verilməsi qərara alınmışdır. 19 dekabr 2011-ci il tarixli maliyyə arayışında qeyd olunub ki, Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok ünvanda yerləşən, ümumi sahəsi 140 kv.m. olan qeyri yaşayış sahəsi ilə bağlı "xxxx" MTK-ya pay dəyəri payçı İddiaçı tərəfindən tam ödənilmişdir. Eyni zamanda onunla "xxxx" MTK arasında Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok mənzil 58 ünvanda yerləşən, 4-cü mərtəbə, 3 otaqdan ibarət olmaqla ümumi sahəsi 154 kv.m., olan yaşayış sahəsi tam mülkiyyətinə verilməsi qərara alınmışdır. 19 dekabr 2011-ci il tarixli maliyyə arayışında qeyd olunub ki, Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok mənzil 58 ünvanda yerləşən, 4-cü mərtəbə, 3 otaqdan ibarət olmaqla ümumi sahəsi 154 kv.m. olan yaşayış sahəsi ilə bağlı "xxxx" MTKya pay dəyəri payçı İddiaçı tərəfindən tam ödənilmişdir. Şifahi məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımı qaydada xəbərdar olunmuş iddiaçı və 3-cü şəxs məhkəmə iclasında iştirak etməmiş və iştirak etməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdirlər. Cavabdeh orqan iddiaya dair yazılı etirazını onunla əsaslandırmışdır ki, sərəncamın icrası ilə əlaqədar aparılmış araşdırma nəticəsində məlum olmuşdur ki, iddiaçı tərəfindən verilən hər iki daşınmaz əmlakla bağlı olan ərizələrə hüquqmüəyyənedici sənədlərin əlavə edilmədiyi aşkar olunmuşdur. Bu səbəbdən xx.xx.2018-ci il tarixdə **********86 saylı və **********83 saylı cavab məktubları ünvanlanmışdır. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 10-cu maddəsinə əsasən, hüquqların dövlətqeydiyyatı bu qanunla müəyyən olunmuş qaydada hüquq əldə edənin ərizəsi əsasında aparılır, həmçinin hüquqların dövlətqeydiyyatı üçün bu qanunun 8-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslardan biri təqdim olunmalıdır. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında' Azərbaycan Respublikası qanununun 8.0.6-cı maddəsinə əsasən mənzil-tikinti kooperativi binasında yaşayış (qeyri-yaşayış) sahəsinin verilməsi barədə mənzil-tikinti kooperativi üzvlərinin ümumi yığıncağının qərarı (qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş pay haqqı tam ödənildikdə); 8.0.11-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsi qüvvəyə minənədək (2009-cu il oktyabrın 1-dək) dövlət və ya ictimai mənzil fondundan yaşayış sahəsinin verilməsinə dair müvafiq icra hakimiyyəti orqanının sərəncamı, order və ya mənzil kirayəsi müqaviləsi daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün əsaslardan hesab olunur. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında" Azərbaycan Respublikasının qanunun 8.0.9-cu maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi qüvvəyə minənədək (2013cü il yanvarın 1-dək) inşa edilmiş tikililərə dair: “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanununun 8.0.9.2. maddəsinə əsasən çoxmənzillı binalara, qeyri-yaşayış binalarına və hündürlüyü 12 metrdən çox olan yaşayış evlərinə münasibətdə - torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, icarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmış layihə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının tikilinin inşa edilməsinə icazə barədə qərarı, istismara qəbul aktı təqdim edilməlidir. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunun 8.0.10-cu maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi qüvvəyə mindikdən (2013-cü il yanvarın 1-dən) sonra inşa edilmiş tikililərə dair: “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunun 8.0.10.1-ci maddəsinə əsasən tikintisinə icazə tələö olunan tikinti obyektləri uçün - torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, icarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd, tikintiyə icazə verilməsi barədə qərar, tikinti layihəsinin memarlıqplanlaşdırma bölməsi, tikinti obyektinin istismarına icazə sənədi təqdim edilməlidir. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 11.1ci maddəsinə əsasən hüquqların mövcudluğunu, əldə edilməsini, başqasına keçməsini, məhdudlaşdırılmasını (yüklənməsini), onlara xitam verilməsini təsdiq edənsənədlər hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün qanunla müəyyən edilmiş tələblərə uyğun olmalıdır. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası qanununun 12.1ci maddəsinə əsasən daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının əmələ gəlməsi və başqasına keçməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən hazırlanan sənədlər əsasında qeydiyyat orqanı tərəfindən verilən dövlət reyestrindən çıxarışla rəsmiləşdirilir. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı şəhər Ərazi İdarəsi daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində müvafiq qeydiyyatı qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hüquqmüəyyənedici sənədlər əsasında aparır və “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası qanununun 23-cü maddəsinə əsasən İdarə dövlət reyestrində daşınmaz əmlaka hüquqların qeydiyyatının dəqiqliyinə cavabdehdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi göstərilənlərə əsasən iddianın təmin olunmaması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası İPM-in 62.3-cü maddəsinə əsasən işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəfin izahatını dinləyərək, iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdıraraq, işdə olan sənədləri tədqiq edərək və sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinin İİİ hissəsinə görə hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsinə görə hər kəs dövlət orqanlarının, siyasi partiyaların, hüquqi şəxslərin, bələdiyyələrin və vəzifəli şəxslərin hərəkətlərindən və hərəkətsizliyindən inzibati qaydada və məhkəməyə şikayət edə bilər. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 71-ci maddəsinin İ hissəsinə əsasən Konstitusiyada təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını gözləmək və qorumaq qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarının borcudur. «İnzibati icraat haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun preambulasında göstərilmişdir ki, bu qanunun məqsədi inzibati orqanlar tərəfindən insan hüquq və azadlıqlarına əməl olunmasını təmin etməkdən və qanunun aliliyinə nail olmaqdan ibarətdir. İş materiallarından görünür ki, iddiaçı hazırkı tələblə cavabdeh orqana müraciət etmiş, lakin ona imtina cavabı verilmişdir. İş materiallarından görünür ki, 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2-1(81)- 3874/2018 saylı xx.xx.2018-ci il tarixli qərarı ilə iddia tələbi təmin edilərək İddiaçı adına Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok ünvanda yerləşən, ümumi sahəsi 140 kv.m. olan qeyri yaşayış sahəsinin və Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok mənzil 58 ünvanda yerləşən, 4-cü mərtəbə, 3 otaqdan ibarət olmaqla ümumi sahəsi 154 kv.m. olan yaşayış sahəsinin mövcud vəziyyətdə texniki pasportun tərtib edilməsi və daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışın verilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması qərara alınmışdır. (hakim M.Hacıbəyova) İş materiallarından görünür ki, 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2-1(81)- 1616/2019 saylı xx.xx.2019-cu il tarixli qərardadı ilə 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2-1(81)-3874/2018 saylı xx.xx.2018-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsi, iş üzrə icraatın təzələnməsi, X2 üçüncü şəxs qismində məhkəmə icraatına cəlb edilməsi qərara alınmışdır. (hakim M.Hacıbəyova) İş materiallarından görünür ki, 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2-1(81)- 1616/2019 saylı xx.xx.2019-cu il tarixli qərardadı ilə hazırkı iş üzrə icraat iddiaçı X2 cavabdehlər "xxxx" MTK və İddiaçı qarşı “müqavilənin etibarsız hesab edilməsi, mənzilin təhvil verilməsi” barədə iddiasına dair mülki iş üzrə həll edilənədək (yekun məhkəmə aktı qanuni qüvvəyə minənədək) dayandırılmışdır. (hakim M.Hacıbəyova) İş materiallarından görünür ki, Yasamal Rayon Məhkəməsinin 2(004)-6085/2018 saylı xx.xx.2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə iddiaçı X2 iddiasının təmin edilməsi, "xxxx" MTK ilə cavabdeh İddiaçı arasında bağlanan 28 dekabr 2006-cı il tarixli, Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının, 2-ci blok, 4-cü mərtəbəsində yerləşən 58 nömrəli mənzilə dair müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Bəşir Səfəroğlu küçəsi 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok, 4-cü mərtəbəsində yerləşən 3 otaqdan ibarət 156,85 kv.m sahəsi olan 58 saylı mənzilə dair X4 ilə bağlanmış müqavilə üzrə öhdəliyin icra edilməsinin MTK-nın üzərinə qoyulması və mənzil X3 təhvil verilməsi qət edilmişdir. İş materiallarından görünür ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-552/2019 saylı xx.xx.2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə Yasamal Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2018-ci il tarixli qətnaməsi ləğv edilmiş iddiaçı X2 iddiası rədd olunmuşdur. İş materiallarında olan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 6üş-3112 saylı xx.xx.2020ci il tarixli məktubundan görünür ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)-552/2019 saylı qətnaməsi qanuni qüvvəyə minmişdir. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" MTK ilə iddiaçı arasında bağlanılmış xx.xx.2006-cı il tarixli Müqaviləyə əsasən "xxxx" MTK Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blokunda yerləşən, ümumi sahəsi 140 kv.m. olan qeyri-yaşayış sahəsini tikərək iddiaçıya verməyi, iddiaçı isə həmin sahəni qəbul etməyi və haqqını vaxtında ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İşin materiallarında olan "xxxx" MTK tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2011-ci il tarixli Maliyyə arayışına əsasən Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blokunda yerləşən, ümumi sahəsi 140 kv.m. olan qeyri-yaşayış sahəsinin dəyəri tam ödənilmişdir və iddiaçının MTKya borcu yoxdur. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" MTK ilə iddiaçı arasında bağlanılmış xx.xx.2006-cı il tarixli Müqaviləyə əsasən "xxxx" MTK Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blokunda yerləşən, ümumi sahəsi 154 kv.m. olan 58 nömrəli mənzili tikərək iddiaçıya verməyi, iddiaçı isə həmin mənzili qəbul etməyi və mənzilin haqqını vaxtında ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İşin materiallarında olan "xxxx" MTK tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2011-ci il tarixli Maliyyə arayışına əsasən Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blokunda yerləşən, ümumi sahəsi 154 kv.m. olan 58 nömrəli mənzilin dəyəri tam ödənilmişdir və iddiaçının MTK-ya borcu yoxdur. İş materiallarında olan Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq məhkəməyə təqdim etdiyi xx.xx.2019-cu il tarixli 213 nömrəli istismara icazə sənədindən görünür ki, ünvan 2, 4 girişli 2 səviyyəli zirzəmili, 1 girişi 16/18 mərtəbəli, 3 girişi 16 (+texniki) mərtəbəli yaşayış binası istismara qəbul edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 152.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ – subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Həmin Məcəllənin 157.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçinin mülkiyyət hüququnun tanınmasını tələb etmək ixtiyarı vardır. Həmin Məcəllənin 178.9-cu maddəsinə əsasən mənzil, bağ, qaraj və ya başqa kooperativin üzvü, pay yığımına hüququ olan digər şəxslər kooperativin verdiyi mənzil, bağ, qaraj və ya ayrı qurğu üçün pay haqqını tam verdikdə, həmin əmlaka mülkiyyət hüququ əldə edirlər. Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinə əsasən mənziltikinti kooperativinin üzvü pay haqqını tam ödədikdə, yaşayış sahəsinə mülkiyyət hüququ əldə edir. Göründüyü kimi, İddiaçı "xxxx" MTK-ya məxsus ünvan 2 ünvanında inşa etdiyi yaşayış binasında yerləşən ümumi sahəsi 140 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinə və ümumi sahəsi 154 kv.m. olan nömrəli mənzilinə pay haqqını tam ödəməklə, daşınmaz əmlaklara mülkiyyət hüququ əldə etmişdir. «İnsan hüquqları haqqında Ümumi Bəyannamə»nin 9-cu maddəsinə əsasən hər bir şəxs konstitusiyanın və ya qanunun ona verdiyi hüquqların pozulması zamanı səlahiyyətli milli məhkəmələr tətəfindən hüquqlarının bərpa olunması hüququna malikdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 139.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ və daşınmaz əmlaka digər hüquqlar, bu hüquqların məhdudlaşdırılması, əmələ gəlməsi, başqasına keçməsi və xitamı dövlət qeydiyyatına alınmalıdır. Mülkiyyət hüququ, istifadə hüququ, ipoteka, servitutlar, habelə daşınmaz əmlaka digər hüquqlar bu Məcəllədə və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallarda qeydə alınmalıdır. Həmin Məcəllənin 139.3-cü maddəsinə əsasən daşınmaz əmlaka hüquqların dövlət qeydiyyatı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada tərtib edilən və aparılan daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində həyata keçirilir. Həmin Məcəllənin 140.1-ci maddəsinə əsasən daşınmaz əmlaka hüquqlar müvafiq icra hakimiyyəti orqanının tərtib etdiyi daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınır. Həmin Məcəllənin 146-cı maddəsinə əsasən daşınmaz əmlaka hüquq daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyat tarixindən əmələ gəlir. Qeydə alınmış hüququn məzmunu sənədlərlə və ya başqa şəkildə təsdiqlənə bilər. «Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanunun 2.1-ci maddəsinə uyğun olaraq daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatı Mülki Məcəlləyə uyğun olaraq daşınmaz əmlaka hüquqların əmələ gəlməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) başqasına keçməsinin və bu hüquqlara xitam verilməsinin dövlət tərəfindən tanınması və təsdiq edilməsi barədə hüquqi aktdır. Həmin Qanunun 7.1-ci maddəsinə əsasən daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının qeydiyyatı üçün zəruri olan mərzçəkmə və inventarlaşdırma işlərinin aparılması, habelə müvafiq texniki sənədlərin tərtibi qaydası qanunvericiliklə müəyyən edilir. Həmin Qanunun 8.0.6-cı maddəsinə əsasən mənzil-tikinti kooperativi binasında yaşayış (qeyri-yaşayış) sahəsinin verilməsi barədə mənzil-tikinti kooperativi üzvlərinin ümumi yığıncağının qərarı (qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş pay haqqı tam ödənildikdə daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün əsas hesab olunur. Həmin Qanunun 8.0.9.2-ci maddəsinə əsasən çoxmənzilli binalara, qeyri-yaşayış binalarına və hündürlüyü 12 metrdən çox olan yaşayış evlərinə münasibətdə - torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, icarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmış layihə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının tikilinin inşa edilməsinə icazə barədə qərarı, istismara qəbul aktı daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün əsas hesab olunur. Həmin Qanunun 12.1-ci maddəsinə uyğun olaraq daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının əmələ gəlməsi və başqasına keçməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən hazırlanan sənədlər əsasında qeydiyyat orqanı tərəfindən elektron üsulla təqdim olunan dövlət reyestrindən çıxarışla rəsmiləşdirilir. Çıxarışda daşınmaz əmlakın reyestr nömrəsi göstərilməlidir. Çıxarış qeydiyyat orqanının vəzifəli şəxslərinin müvafiq elektron imzası ilə təsdiqlənməklə “Elektron hökumət” portalında yerləşdirilir və hüquq sahibinin elektron üsulla real vaxt rejimində əldə etməsi imkanı təmin olunur. Hüquq sahibinin istəyindən asılı olaraq çıxarış elektron üsulla (o cümlədən elektron poçt ünvanı vasitəsilə) hüquq sahibinə göndərilir. Həmin Qanunun 13.1-ci maddəsinə dövlət reyestri kağız üzərində və elektron formada aparılır. Həmin Qanunun 15-ci maddəsinə əsasən hüquqların dövlət qeydiyyatına alınmasından aşağıdakı hallarda imtina edilə bilər: dövlət qeydiyyatı barədə müraciət olunan hüquq bu qanuna əsasən dövlət qeydiyyatına alınmalı deyildirsə, hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün notariat qaydasında təsdiqlənməsi tələb olunmayan sənədlərin forması və məzmunu qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblərə uyğun deyildirsə, hüquqların dövlət qeydiyyatı barədə ərizəni verməyə ixtiyarı olmayan şəxs müraciət etdikdə, daşınmaz əmlaka hüququn tanınması barədə icra hakimiyyəti və ya bələdiyyə orqanının aktı qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada etibarsız hesab olunduqda, daşınmaz əmlak barəsində təsdiqləyici sənəd vermiş şəxs həmin əmlak üzərində hüquqa dair sərəncam səlahiyyətinə malik olmadıqda, bu Qanunun 14-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş qeydiyyatın dayandırılmasına səbəb olmuş hallar aradan qaldırılmadıqda. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 04 may 2015-ci il tarixli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş «Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti haqqında Əsasnamə»yə (3.0.2-ci bənd) görə hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında ərizəni və ərizəyə əlavə olunan sənədləri qəbul etmək, (3.0.3-cü bənd) təqdim edilmiş sənədlərdə göstərilən məlumatın dövlət reyestrində saxlanılan məlumata uyğunluğunu yoxlamaq, (3.0.4-cü bənd) bəyan olunan hüquqlarla qeydiyyata alınmış hüquqlar arasında ziddiyyətlərin, habelə hüquqların dövlət qeydiyyatından imtina edilməsi və ya hüquqların dövlət qeydiyyatının dayandırılması üçün digər əsasların olub-olmadığını müəyyən etmək, (3.0.5-ci bənd) hüquqların dövlət qeydiyyatından imtina edilməsi və ya qeydiyyatının dayandırılması üçün əsas olmadığı halda təsdiqləyici sənədlər üzərində qeydlər yazmaq və dövlət reyestrinə müvafiq məlumatlar daxil etmək, (3.0.7-ci bənd) hüquqların dövlət qeydiyyatını dayandırmaq və ya dövlət qeydiyyatına alınmasından imtina etmək, (3.0.9-cu bənd) hüquqların dövlət qeydiyyatını rəsmiləşdirmək məqsədi ilə dövlət reyestrindən çıxarış vermək, (3.0.20-ci bənd) daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınmasını və təsvir edilməsini təmin etmək məqsədi ilə daşınmaz əmlakın vahid kadastrının və ünvan reyestrinin tərtib edilməsində və aparılmasında iştirak etmək, (3.0.23-cü bənd) daşınmaz əmlak üzərində hüquqların qeydiyyatı məqsədi ilə torpaq sahəsinin planının və ölçüsünün tərtib edilməsini və verilməsini təmin etmək, (3.0.29-cu bənd) vətəndaşların qanuni istifadəsindəki yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və kooperativ bağların, dövlət bağçılıq təsərrüfatının idarəçiliyində olmuş bağların yerləşdiyi torpaqların onların mülkiyyətinə verilməsini yerquruluşu işləri aparılmaqla və normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş qaydada torpaq istifadəçiliyində mövcud olan uyğunsuzluqlar aradan qaldırılmaqla rəsmiləşdirmək Xidmətin vəzifələri sırasına daxildir. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin 04 iyun 2015-ci il tarixli, 02 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Əsasnaməsinin 2.0.3-cü bəndinə əsasən Xidmət daşınmaz əmlakın inventarlaşdırılmasının aparılmasını və texniki sənədlərin tərtib edilməsini təmin edir. Həmin Əsasnamənin 3.0.23-cü bəndinə əsasən daşınmaz əmlak üzərində hüquqların qeydiyyatı məqsədi ilə torpaq sahəsinin planının və ölçüsünün tərtib edilməsini və verilməsini təmin etmək Xidmətin vəzifələrindən biridir. Həmin Əsasnamənin 3.0.24-ci bəndinə əsasən tikililərin, o cümlədən binaların, qurğuların, yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin, fərdi yaşayış və bağ evlərinin, müəssisələrin inventarlaşdırılmasını həyata keçirmək, inventarlaşdırma işlərinin aparılması nəticəsində hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün zəruri olan texniki sənədlərin tərtib edilməsini təmin etmək Xidmətin vəzifələrindən biridir. Məhkəmə sadalanan qanunvericilik aktlarının müddəalarını işin faktiki hallarına tətbiq edərək belə nəticəyə gəlir ki, mübahisə predmeti olan mənzilə dair "xxxx" MTK ilə iddiaçı arasında alqı-satqı müqavilələrinin bağlanması, qeyri-yaşayış sahəsinə və mənzilə dair pay dəyərinin iddiaçı tərəfindən tam ödənilməsi, həmçinin qeyri-yaşayış sahəsinin və mənzilin yerləşdiyi binanın istismara qəbul edilməsi iş materialları ilə öz təsdiqini tapdığından və hazırkı halda daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatından imtina əsasları mövcud deyil və cavabdeh inzibati orqanın imtinası iddiaçının bir mülkiyyətçi kimi hüquqlarının pozulması ilə nəticələnmişdir. İPM-in 52-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. İPM-in 58.7-ci maddəsinə əsasən sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. İPM-in 68.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməli və İddiaçı adına Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok ünvanda yerləşən, ümumi sahəsi 140 kv.m., olan qeyri yaşayış sahəsinin və Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok mənzil 58 ünvanda yerləşən, 4-cü mərtəbə, 3 otaqdan ibarət olmaqla ümumi sahəsi 154 kv.m. olan yaşayış sahəsinin mövcud vəziyyətdə texniki pasportun tərtib edilməsi və daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışın verilməsi öhdəliyi cavabdehin üzərinə qoyulmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 75 və 85.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Qərara aldı: İddia təmin edilir. İddiaçı adına Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok ünvanda yerləşən, ümumi sahəsi 140 kv.m., olan qeyri yaşayış sahəsinin və Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, B.Səfəroğlu küçəsi, 539-cu məhəllədə inşa edilən 16-18 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci blok mənzil 58 ünvanda yerləşən, 4-cü mərtəbə, 3 otaqdan ibarət olmaqla ümumi sahəsi 154 kv.m. olan yaşayış sahəsinin mövcud vəziyyətdə texniki pasportun tərtib edilməsi və daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışın verilməsi öhdəliyi cavabdeh Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin üzərinə qoyulur. Qərardan, təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində, Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (ünvan: Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi-540) apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Elvin Əliyev