Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-704/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-704/2021 02.06.2021 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ X10 Oruczadənin sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Cəfərova Yasəmən Fərman qızının katibliyi, İddiaçının etibarnamə üzrə nümayəndəsi və vəkili X4, Cavabdehin nümayəndəsi X2, 3-cü şəxsin nümayəndəsi X3 iştirаkları ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı “X14” Şirkətinin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı məhkəmə icraatına 3-cü şəxs qismində cəlb olunmaqla “torpaq sahəsinə dair çıxarışın və plan-ölçüsünün verilməsi” barədə iddia tələbi üzrə inzibati işə məhkəmə binаsındа, аçıq şifahi məhkəmə baxış iclаsındа bахаrаq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı cаvаbdеh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, “Binəqədineft” NQÇİ-nin “Məhsul” yoldaşlıq bağçılıq təsərrüfatı tərəfindən 20.04.1996-cı il tarixli, 28 saylı üzvlük biletinə əsasən ona ayrılmış və faktiki istifadəsində olan Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Sulutəpə bağ massivində yerləşən 0.05 ha torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınması, mülkiyyət hüququna dair çıxarışın və torpaq sahəsinin plan- ölçüsünün verilməsi vəzifəsinin AR Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə həvalə edilməsinə dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 45.4-cü maddəsinə görə iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. İddia ərizəsi məhkəmənin icraatına qəbul olunduqdan sonra İPM-in 47-ci və 49-cu maddələrinə uyğun olaraq işin hazırlıq icraatına başlanılmış və məhkəmənin sərəncamı ilə iddiaya qarşı yazılı münasibət bildirilməsi məqsədilə iddia ərizəsi və ona əlavə olunmuş sənədlərin surətləri cavabdehə təqdim edilmiş, cavabdehin yazılı münasibəti təqdim edilməmişdir. Bakı İnzibati Məhkməsinin 2-1(112)-3508/2020 nömrəli, 13 mart 2020-ci il tarixli qərardadına əsasən “X14” Şirkətinin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı iş üzrə 3-cü şəxs qismində cəlb edilmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, o, “Binəqədineft” NQÇİ-nin "Məhsul” yoldaşlıq bağçılıq təsərrüfatının üzvlüyünə qəbul olunmuş və bağçılıq təsərrüfatının balansında olan, Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Sulutəpə bağ massivində yerləşən torpaq sahəsindən ona 0.05 ha torpaq sahəsi ayrılmışdır. “Binəqədi” NQÇİ-nin “Məhsul” yoldaşlıq bağçılıq təsərrüfatının üzvlüyünə qəbul və 0.05 ha torpaq sahəsinin ona ayrılması Bağçılıq idarəsinin 20.02.1996-cı il tarixli, 28 saylı üzvülük bileti ilə rəsmiləşdirilmişdir. Qeyd edilən 0.05 ha torpaq sahəsindən ibarət bağ sahəsi həmin tarixdən faktiki istifadəsində olmuşdur. Hazırda da torpaq sahəsindən istifadə edir. Torpağın yerləşdiyi ərazi yuxarıda qeyd edilən bağçılıq idarəsinə məxsus olmaqla, üzvlər arasında paylanılmış və hər tərəfdə fərdi yaşayış evləri inşa edilmişdir. Ətrafda faktiki olaraq boş sahə yoxdur. Hər kəs torpaq sahəsi üzərində ev tikərək mülkiyyət hüquqlarını qeydiyyata aldırmışdırlar. O, da faktiki mülkiyyətində olan torpaq sahəsi üzərində qanunauyğun olaraq mülkiyyət hüququnun qeydiyyatı üçün 05.10.2019-cu il tarixdə AR ƏMDK yanında DƏDRX-nin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə müraciət etmiş. Lakin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsi Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Sulutəpə bağ massivində yerləşən, faktiki mülkiyyətində olan torpaq, sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun qeydiyyatından imtina etmişdir. Reyestr xidmətinin imtina məktubunda başdan-başa heç bir hüquqi əsası olmayan hallar əsas gətirərək mülkiyyət hüququnun qeydiyyatından imtina edilmişdir. Həm 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsində və həm də Dövlət Neft Şirkətinin arxivində hər hansı siyahının və ya sənədin olmaması onun hüququnun qeydiyyatından imtina üçün əsas ola bilməz. Çünki həmin sənədləri saxlamaq və arxivləşdirmək sənədi verən orqanın və ya hüquqi varisin vəzifə borcudur. Bu sənədlərin arxivinin saxlanmasında vətəndaş kimi onun heç bir vəzifəsi və öhdəliyi yoxdur. Bu baxımdan da həmin sənədlər ləğv və ya etibarsız hesab edilməyənədək onların həqiqiliyi Reyestr xidmətinin vurğuladığı kimi şübhə doğura bilməz. Digər bir məsələ həmin torpaq sahəsinin yüksək gərginlikli elektrik xəttinin mühafizə zonasında yerləşməsidir. Hesab edirlər ki, bu cür hal mövcud deyildir. Əgər həqiqətən torpaq sahəsi yüksək gərginlikli elektrik xəttinin mühafizə zonasında yerləşmiş olsa idi o zaman Reyestr xidməti həmin elektrik xəttinin yerləşdiyi ərazini, məhz hansı elektrik xəttinin hansı məsafəsində yerləşməsini konkret göstərməli idi. Bundan əlavə ətrafda yaşayış evlərinin olması faktı da reyestr xidmətinin bu dəlilinin düzgün olmamasını sübut edir. Necə ola bilər ki, ətrafda yaşayış evləri yüksək gərginlikli elektrik xəttinin mühafizə zonasında yerləşə-yerləşə həmin evlər sənədləşdirilir və məhz reyestr xidmətinin özü tərəfindən həmin evlərə çıxarışlar verilir. Bu məlumatın nə qədər doğru olduğunu bilmir, amma ətrafda yaşayan qonşulardan maraqlandıqda onların bir çoxunun torpaq sahələrinə və hətda fərdi yaşayış evərinə dair mülkiyyət hüququna dair çıxarışlarının olması bildirilmişdir. Odur ki, torpaq sahəsinin yüksək gərginlikli elektrik xəttinin mühafizə zonasında yerləşməsi həqiqətə uyğun deyil və mülkiyyət hüququnun qeydiyyatından imtina üçün bəhanədən başqa bir şey deyildir. Reyestr xidmətinin digər əsası həmin torpaq sahəsinin Azərbaycan Respublikasının 29.04.2005-ci il tarixli, 901-11Q nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında Binəqədi, Qırmək, Çaxnaqlar, Sulutəpə, Masazır, Fatmayı, Şabandağ və Sinaşor neft yataqlarının daxil olduğu blokun bərpası, işlənməsi və X11 haqqında” Sazişə əsasən ’'“X14” Şirkətinin istifadəsinə verilmiş kontrakt sahəsinin hüdudları daxilində yerləşməsindən ibarət olmuşdur. Məhkəməyə təqdim edilmiş sənədlərdən (üzvlük biletindən) görünür ki, həmin üzvülük bileti 20.04.1994-cü ildə tərtib edilmiş və həmin biletə əsasən 0.05 ha torpaq sahəsi ona ayrılmışdır. Torpaq sahəsi ona ayrıldıqdan sonra istifadəsinə verimiş, həmin tarixdən sonra isə torpaq sahəsindən faktiki isifadə etmiş, üzərində bir çox tikinti tikmiş. Hazırda həmin torpaq sahəsində yerləşən evdə yaşayır. Dövlət Neft Şirkətinin Reyestr xidmətinə ünvanladığı mətubda isə torpaq sahəsinin neft blokunun bərpası, işlənməsi və sair məqsədlər üçün müvafiq sazişə əsasən “X14” Şirkətinə məhz 29.04.2005-ci ildə, yəni torpaq sahəsi ona verildikdən 9 ilə yaxın vaxt keçdikdən sonra verilmişdir. Bu isə onu gösərir ki, “X14” Şirkəti həmin torpaq sahəsi üzərində müstəsna hüquqları həmin torpağın ona verilməsindən uzun müddət sonra baş vermişdir. Əgər bu torpaq sahəsinin dövlət ehtiyyacı üçün alınması zərurəti vardırsa, o zaman mülkiyyətində olan həmin torpaq sahəsi “Torpaqların dövlət ehtiyacı üçün alınması haqqında” AR Qanunun 3.1.1-ci, 4.1-ci maddələrinə əsasən dəyərini ədalətli şəkildə ödəməklə geri alınmalı idi. Qeyd edilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin olunması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş edilmişdir. İş üzrə 3-cü şəxs “X14” şirkətinin Azərbaycan Respublikasındakı filialının etibarnamə üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi X6 iddiaya dair etirazını təqdim edərək, bildirmişdir ki, İddiaçı istifadəsində olan torpaq sahəsinə dair "Binəqədi” NQÇİ-nin “Məhsul” bağçılıqyoldaşlıq təsərrüfatı tərəfindən verilmiş 20.02.1996-cı il tarixli, 28 saylı üzvlük biletinin mövcudluğunu əsas gətirməklə, onun sahiblik və istifadə hüququnun yarandığını vurğulasa da, bu hüquqların əmələ gəlməsi üçün əsas hesab etdiyi üzvlük biletinin Sazişin qüvvəyə mindiyi tarixdən etibarən etibarsız olduğunu, həmin tikilinin yerləşdiyi torpaq sahəsinin dövlətə məxsus olmasını və eləcə də məlum “X11 haqqında” sazişə və “Birgə Əməliyyat sazişi”nə (“Saziş” və ya “Sazişlər”) əsasən neft-qaz əməliyyatlarının aparılması məqsədilə iddiaçı “X14” şirkətinin qanuni istifadəsinə verildiyini nəzərə almamışdır. Sözügedən torpaq sahəsi dövlət mülkiyyətində olmaqla sənaye təyinatlı torpaqlar kateqoriyasına şamil edilsə də, cavabdehin torpaq sahəsini təyinatına uyğun olmayaraq, fərdi yaşayış evinin tikintisi məqsədilə istifadə etməsi qüvvədə olan bir çox qanunvericilik aktlarının tələblərinin pozulmasına səbəb olmuşdur. Xüsusilə vurğulamaq lazımdır ki, “Torpaqların kateqoriyalara aid edilməsi və onların bir kateqoriyadan digərinə keçirilməsi” qaydalarına əsasən torpaq sahəsinin təyinatının dəyişdirilməsi Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin səlahiyyətinə aid olan bir məsələdir. Şirkət sözügedən torpaq sahəsini hər hansı Dövlət proqramı əsasında deyil, müvafiq Beynəlxalq Saziş əsasında əldə etmişdir. Belə ki, mövcud situasiyada İddiaçı sözügedən ərazini zəbt etməklə və üzərində özbaşına tikili inşa etməklə Şirkətin Dövlət tərəfindən verilmiş hüquq və təminatlarını məhdudlaşdırır. Belə olan halda, nə “Torpaqların dövlət ehtiyacları üçün alınması haqqında” qanunun müddəalarına istinad edilməsi, nə də ki, Şirkətin özünə məxsus olan torpağa dair kompensasiya ödəməsi mümkün deyildir. Həmçinin Sazişdə də mübahisəli torpaqlara görə Şirkət tərəfindən kompensasiya ödənilməsi də nəzərdə tutulmamışdır. Məlum olduğu kimi, 29 sentyabr 2004-cü il tarixində “Azərbaycan Respublikasında Binəqədi, Qırməki, Çaxnaqlar, Sulutəpə’ Masazır, Fatmayi, Şabandağ və Sianşor neft yataqlarının daxil olduğu blokun bərpası, işlənməsi və hasil atın pay bölgüsü haqqında” Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti (“xxxx”), X21 Bi.Vi və ARDNS-in Ortaq Şirkəti (“Podratçılar”) arasında Saziş (“Saziş”) imzalanmış və bu Saziş 29 aprel 2005-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin imzaladığı 901 saylı Qanuna əsasən qanun statusunu almışdır. Qeyd olunan Qanunun 4-cü bəndinə əsasən, bu Qanun qüvvəyə mindikdən sonra Saziş, Hökümət təminatı və Əlavələr Qanun olurlar. Sazişdə konkret surətdə başqa hallar göstəriİməyibsə, Saziş, Hökümət təminatı və Əlavələr Sazişin qüvvədə olduğu müddət ərzində bu Sazişə, Hökümət təminatına və Əlavələrə uyğun gəlməyən və ya zidd olan Azərbaycan Respublikasının hər hansı başqa mövcud və ya qəbul oluna biləcək qanunlarının, fərmanlarının, yaxud inzibati sərəncam lafının (və ya onların hissələrinin) müddəalarından üstün tutulur. Həmin Qanunun 5-ci bəndinə əsasən, bu Qanun qüvvəyə mindikdən sonra Sazişdə nəzərdə tutulan kontrakt sahəsinin istənilən hissəsi barəsində əvvəllər bağlanmış hər hansı saziş, kontrakt və ya bu cür başqa sənədlə verilə bilən bütün digər hüquq və vəzifələr ləğv edilir, habelə bu Qanun qüvvəyə mindikdən sonra Sazişin, Hökümət təminatının və Əlavələrin şərtlərinə müvafiq surətdə və qüvvədə olduğu bütün müddət ərzində Sazişin pay iştirakçılarına kontrakt sahəsində neft-qaz əməliyyatları aparmaq üçün müstəsna hüquq verir. Eyni zamanda yuxarıda qeyd olunan Qanunda “Qanun”un Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına tam uyğun olduğunun nəzərə alınması xüsusi vurğulanır. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 150 nömrəli, 14 oktyabr 2004-cü il tarixli qərarı ilə “Azərbaycan Respublikasında Binəqədi, Qırməki, Çaxnaqlar, Sulutəpə, Masazır, Fatmayi, Şabandağ və Sianşor neft yataqlarının daxil olduğu blokun bərpası, işlənməsi və hasilat m pay bölgüsü haqqında” Sazişin 5-ci əlavəsində qeyd olunmuş Azərbaycan Respublikası Hökümətinin təminatı və öhdəlikləri təsdiq edilmişdir. Sazişin 8.6-cı maddəsinə əsasən, “X14” şirkəti Podratçı tərəflərin neftqaz əməliyyatları ilə bağlı təlimatlarını və ya göstərişlərini yerinə yetirərək bu Saziş üzrə Əməliyyatçı kimi fəaliyyət göstərir. Sazişin 3-cü maddəsində Şirkətin neft-qaz əməliyyatlarını hamılıqla tanınmış beynəlxalq standartlar əsasında aparmaq öhdəliyi nəzərdə tutulmuşdur. Bu standartlar əsasında öhdəliyin yerinə yetirilməsi üçün lazımi şəraitin yaradılmasına Azərbaycan Respublikası Hökuməti müvafiq təminat və öhdəliklər vermişdir. Sazişin 2 və 8-ci maddələrinin və X21 Bi.Vi., xxxx-in Ortaq Neft Şirkəti (“Podratçı Tərəflər”) və X14 şirkətləri arasında imzalanmış X5 5-ci maddəsinin müddəalarına əsasən, Sazişin 2-ci Əlavəsində göstərilən koordinat perimetrləri daxilində ayrılmış Kontrakt sahəsində, Əməliyyat şirkəti qismində fəaliyyət göstərən "X14” şirkətinə (“Şirkət”) neft-qaz əməliyyatlarının həyata keçirilməsi üçün müstəsna hüquq verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Hökuməti tərəfindən (“Hökumət”) Saziş üzrə verilən Təminat və öhdəliklərin 1 (a) bəndində Hökumət Saziş üzrə xxxx-in verdiyi hüquqlara, o cümlədən, Neft-qaz əməliyyatları üçün Podratçıya gərək olan torpaq sahələrindən istifadə etməsinə təminat verir; 1 (e) bəndində isə Hökumətin aşağıda sadalanan təminatı öz əksini tapmışdır: “Podratçı Tərəflərin heç bir hüququ, mənafeyi və ya əmlakı Azərbaycan Respublikasının hər hansı hakimiyyət orqanlarının hər hansı hərəkətləri nəticəsində qəsb edilə bilməz, milliləşdirilə bilməz və ya başqa şəkildə özgə tərəfindən mənimsəmilə bilməz. Sazişin 4-cü bəndinə əsasən, Bu Sazişin məqsədləri baxımından Kontrakt sahəsi dedikdə, bu Sazişə 2-ci Əlavədə verilmiş coğrafi koordinatlar perimetri daxilində qalan, xxxx-in balansında olan sahələr, habelə həmin perimetr hüdudlarında şaquli yeraltı formasiya, yeraltı lay və horizontlar, Qüvvəyə minmə tarixənədək xxxx-in kəşf etdiyi Karbohidrogen ehtiyatları həmçinin, bu Sazişin həyata keçirilməsi nəticəsində kəşf edilə biləcək bütün Karbohidrogen ehtiyatları başa düşülür. Yuxarıda qeyd olunanların məzmunundan aydın olur ki, iddiaçının onun mülkiyyətində olduğunu iddia etdiyi torpaq sahəsi xxxx-nin balansında olmuş, sonradan “X11 haqqında” Saziş əsasında Şirkətin qanuni sahiblik və istifadəsinə təqdim edilmişdir. “X11 haqqında” Sazişin müddəaları isə Azərbaycan Respublikasının hər hansı başqa mövcud və ya qəbul oluna biləcək qanunlarının, fərmanlarının, yaxud inzibati sərəncamlarının (və ya onların hissələrinin) müddəalarından üstün tutulur və kontrakt sahəsinin istənilən hissəsi barəsində əvvəllər bağlanmış hər hansı saziş, kontrakt və ya bu cür başqa sənədlə verilə bilən bütün digər hüquq və vəzifələr ləğv edilir. Nəticədə, iddiaçının “mövcud olduğunu iddia etdiyi” Binəqədi rayonu, Sulutəpə bağ massivində yerləşən 0.05 ha torpaq sahəsinin adına ayrılması barədə “Binəqədi” NQÇİ-nin “Məhsul” bağçılıq-yoldaşlıq təsərrüfatına 28 saylı üzvlük bileti də Sazişin qüvvəyə mindiyi 15 may 2005-ci il tarixdən qüvvədən düşmüş və onun əsasında verilən hüquq və vəzifələr də ləğv edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 14 oktyabr 2004-cü il tarixli, 150 saylı qərarı ilə Saziş üzrə verilən Təminat və öhdəliklərin 1 (e) bəndində Saziş ərazisi üzərindəki hüquqların qəsb edilməsinin qadağan olunması qeyd olunur. Müvafiq torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun İddiaçı adma daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınması isə Şirkətin hüquq və təminatlarının - mülkiyyət hüququnun pozulmasına səbəb olacaqdır. Həmçinin iddiaçının Sazişlə “X14” şirkətinin qanuni sahiblik və istifadəsinə verilmiş Kontrakt ərazisində inşa etdiyi tikili üzərində hüquq və mənafelərini təsdiq edən etibarlı bir sənəd mövcud olmadığından müvafiq tikili özbaşına tikili olaraq qiymətləndirilməlidir. Mübahisələndirilən torpaq sahəsinin məlum Sazişlər əsasında "X14” şirkətinin qanuni sahiblik və istifadəsinə verilmiş Saziş ərazisi hüdudları daxilində yerləşməsi faktı elektron kadastr məlumatları ilə öz təsdiqini tapdığından, İddiaçı sözügedən torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatına alınması yolverilməzdir. “Texniki təhlükəsizlik” haqqında Azərbaycan Respublikasının qanununa və Nazirlər Kabinetinin 94 saylı, 10 may 2001-ci il tarixli qərarına əsasən, neft hasilatı sənayesi əhaliyə və ətraf mühitə təhlükə yarada biləcək potensial təhlükəli obyektlər kateqoriyasına aid edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin 22.2-ci maddəsinə əsasən, əhalinin təhlükəsizliyinin təmin olunması, sənaye, nəqliyyat, rabitə, müdafiə və digər təyinatlı obyektlərin istismarına lazımi şərait yaradılması üçün onların ətrafında xüsusi (qoruyucu, sanitariya və s.) hüquqi rejimli mühafizə zonaları yaradılır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin “Təhlükə potensiallı təbiət və texnogen xarakterli hadisələrin baş vermə ehtimalının yüksək olduğu zonalarda mühafizə tədbirlərinin növləri və onların tətbiqi halları”nın təsdiq edilməsi haqqında 31 saylı, 6 fevral 2017-ci il tarixli qərarının 3.3-cü bəndinə əsasən, quyular, separatorlar, qızdırıcı avadanlıq, neft rezervuarları və nasos avadanlığı ilə şəxsi tikililər arasında minimum məsafə 300 metr olmalıdır. Elektrikötürücü xətləri ilə şəxsi tikililər arasında minimum məsafə 12-19 metr, mühafizə zonası isə 10-15 metr olmalıdır. Göründüyü kimi, sözügedən torpaq sahəsi üzərində inşa edilmiş özbaşına tikili nəinki minimum məşafə t ələbini ödəyir, hətta qanunvericiliklə qadağan olunmasına baxmayaraq, mühafizə zonalarının daxilində yerləşir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 152.1-ci maddəsinə əsasən, mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 13-cü maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Mülkiyyət dövlət mülkiyyəti, xüsusi mülkiyyət və bələdiyyə mülki yyəti növündə ola bilər. Mülkiyyətdən insan və vətəndaş hüquqları və azadlıqları, cəmiyyətin və dövlətin mənafeləri, şəxsiyyətin ləyaqəti əleyhinə istifadə edilə bilməz. Xüsusilə vurğulamaq lazımdır ki, “X11 haqqında” Saziş əsasında neft-qaz əməliyyatlarını həyata keçirmək hüququnu əldə etdiyi andan Şirkət paralel olaraq Saziş ərazisi torpaqlarının qanunsuz zəbt edilməsinə və üzərində inşa edilmiş özbaşına tikililərə qarşı da daima mübarizə aparmış, qanunsuz tikililərin sökülməsi tələbi ilə bağlı aidiyyatı qurumlara müraciət etmişdir. Bunun nəticəsidir ki, bugünədək “X14” şirkəti tərəfindən Azərbaycan Respublikasının məhkəmələrinə qanunsuz tikililərin sökülməsi tələbi ilə bağlı minlərlə iddia ərizəsi təqdim olunmuşdur. Bununla yanaşı, Şirkət, onunla razılaşdırılmadan Saziş ərazisinin hüdudları daxilində kommunikasiya xətlərinin tikilibquraşdırılmasına və Saziş ərazisinin hüdudları daxilində inşa edilmiş özbaşına tikililərin işıq, təbii qaz, su və kanalizasiya ilə təmin olunmasına etiraz etməsi ilə bağlı aidiyyatı qurumlara dəfələrlə müraciətlər ünvanlamışdır. Bildirmək istəyirik ki, sözügedən qurumlar tərəfindən özbaşına tikililərə kommunal xidmətlərinin göstərilməsi, Şirkətin neft-qaz əməliyyatlarının həyata keçirilməsi üzrə beynəlxalq Saziş əsasında verilmiş hüquq və təminatlarının pozulmasına haqq qazandıra bilməz. Müvafiq tikilinin mövcudluğu şirkətin həmin ərazilərdə saziş əsasında öz üzərinə götürdüyü öhdəlikləri icra etməsinə birbaşa maneələr yaratdığından, bu halda İddiaçı qanuni gözləntilərindən söhbət açmaq özüözlüyündə absurddur. İddiaçı tərəfindən Dövlətin müstəsna mülkiyyətində olan sənaye təyinatlı torpaq sahəsi, zəbt olunaraq üzərində özbaşına tikili inşa edilməklə, Qanunvericiliyin müddəalarını pozulmuşdur. Şifahi məhkəmə baxış iclasında iddiaçının etibarnamə üzrə nümayəndəsi və vəkili X9 iddia tələbində göstərilən məzmunda izahat verərək məhkəmədən iddianın təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında cavabdehin nümayəndəsi X7 iddia tələbinə etiraz edərək, inzibati orqanın imtinasına uyğun izahat verərək, məhkəmədən iddianın rədd edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında 3-cü şəxsin nümayəndəsi X6 təqdim edilmiş etirazı müdafiə edərək, iddianın rədd edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iş materiallarını tam, obyektiv və hərtərəfli araşdıraraq, tərəflərin izahatlarını dinləyərək hesab edir ki, iddia təmin edilməməlidir. Məhkəmə gəldiyi nəticəni aşağıdakı sübutlarla əsaslandırır: - “Binəqədineft” NQÇİ-nin “Məhsul” yoldaşlıq bağçılıq təsərrüfatının № 28 saylı üzvlük biletinin surətindən görünür ki, İddiaçı 20.02.1996-cı ildə üzv seçilib və ona 0.05 ha torpaq sahəsi ayrılmışdır. - Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin İddiaçı ünvanlanmış 22 oktyabr 2019-cu il tarixli imtina məktubda qeyd edilmişdir ki, 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin arxiv məlumatlarına əsasən “Məhsul” bağçılıq-yoldaşlıq təsərrüfatından üzvlərinin siyahısı və bölgü sxemi aşkar olunmamışdır. Həmçinin elektron kadastr məlumatlarına əsasən bağçılıq-yoldaşlıq təsərrüfatının ayrıc aktılndan kənarda, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin (“X15”) istifadəsinə verilmiş ərazilərdir. Bundan əlavə bağçılığa dair siyahı və bölgü sxemi barədə məlumat və sənəd surətlərinin idarəyə göndərilməsi məqsədi ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinə sorğu göndərilmişdir. Sorğuya cavab olaraq bildirilmişdir ki, sözügedən torpaq sahələri Azərbaycan Respublikasının 29.04.2005-ci il tarixli 901-İİQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında Binəqədi, Qırmək, Çaxnaqlar, Sulutəpə, Masazır, Fatmayı, Şabandağ və Sianşor neft yataqlarının daxil olduğu blokun bərpası, işlənməsi və X11 haqqında” Sazişə əsasən “X16” Şirkətinin istifadəsinə verilmiş kontrakt sahəsinin hüdudları daxilində yerləşir. Həmçinin sözügedən torpaq sahələri neft quyularının mühafizə zonasına aiddir. Bu səbəblərdən ərizənizin icrası mümkün olmamışdır. - Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsi tərəfindən ünvanlanmış 02.03.2021-ci il tarixli № **********53 saylı məktubunda qeyd edilmişdir ki, sözügedən torpaq sahəsinin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı İdarənin mühəndisinventarlaşdırıcısı X1 texniki baxışda iştirak etmişdir. Göstərilən 497,0 m2 olan torpaq sahəsi hasar daxilindədir. Torpaq sahəsinin üzərində 2-mərtəbəli fərdi yaşayış evi və həyət tikililəri mövcuddur. Torpaq sahəsinin bir hissəsi elektrik xəttinin mühafizəsində yerləşir. İdarənin elektron kadastr məlumatlarına əsasən bağçılıq-yoldaşlıq təsərrüfatının ayrıc aktılndan kənarda, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin (“X15”) istifadəsinə verilmiş ərazilərdir. Bundan əlavə bağçılığa dair siyahı və bölgü sxemi barədə məlumat və sənəd surətlərinin idarəyə göndərilməsi məqsədi ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinə tərəfimizdən göndərilmiş sorğuya cavab olaraq bildirilmişdir ki, sözügedən torpaq sahələri Azərbaycan Respublikasının 29.04.2005-ci il tarixli 901-İİQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş ‘Azərbaycan Respublikasında Binəqədi, Qırmək, Çaxnaqlar, Sulutəpə, Masazır, Fatmayı, Şabandağ və Sianşor neft yataqlarının daxil olduğu blokun bərpası, işlənməsi və X11 haqqında” Sazişə əsasən “X16” Şirkətinin istifadəsinə verilmiş kontrakt sahəsinin hüdudları daxilində yerləşir. Həmçinin sözügedən torpaq sahələri neft quyularının mühafizə zonasına aiddir. - Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Kadastrı və Ünvan Reyestri Xidməti tərəfindən göndərilmiş 16 mart 2021-ci il № **********91 saylı məktubundan görünür ki, mütəxəssiz rəyinin təqdim edilməsi barədə müraciətə Daşınmaz Əmlakın Kadastrı və Ünvan Reyestri Xidmətində baxılaraq mütəxəssiz tərəfindən rəy tərtib edilmişdir. Mübahisələndirilən torpaq sahəsinə yerində baxış keçirilib koordinatları müəyyən edilməklə ölçülmüşdür. Ölçmə işlərinin nəticəsi kameral şəraitdə elektron bazada araşdırılıb sxemlər hazırlanmışdır (sxemlər əlavə edilir). Mübahisələndirilən naturada koordinatları müəyyən edilmiş torpaq sahəsi "X14” Şirkətinin kontraktla istifadəsinə ayrılmış eləcə də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin imzaladığı 901-İİQD saylı, 29 aprel 2005-ci il tarixli Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında Binəqədi, Qırməki, Çaxnaqlar, Sulutəpə, Masazır, Fatmayı, Şabandağ və Sıan-şor neft-qaz yataqlarının daxil olduğu blokun bərpası işlənməsi və hasılatın pay bölgüsü haqqında” Saziş blokunun kontrakt sahəsinin coğrafi koordinatları daxilində yerləşir. Beləliklə, işin məhkəmə araşdırılması ilə müəyyən olunmuşdur ki, İddiaçı Azərbaycan Respublikası Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Sulutəpə bağ massivində yerləşən 0.05 ha torpaq sahəsinin istifadədə olduğunu qeyd edərək onun adına dövlət reyestrindən çıxarışın və texniki pasportun verilməsini xahiş etmişdir. Belə ki, iddiaçı tərəfindən məhkəməyə iddia ərizəsində göstərilən halları təsdiq edən sübut qismində “Binəqədineft” NQÇİ-nin “Məhsul” yoldaşlıq bağçılıq təsərrüfatı tərəfindən 20.04.1996-cı il tarixdə verilmiş 28 saylı üzvlük biletinin surəti təqdim edilmişdir. Cavabdeh inzibati orqanın imtina əsasları 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin arxiv məlumatlarına əsasən “Məhsul” bağçılıq-yoldaşlıq təsərrüfatından üzvlərinin siyahısı və bölgü sxemi aşkar olunmaması; torpaq sahəsinin bağçılıq-yoldaşlıq təsərrüfatının ayrıc aktından kənarda, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin (“X15”) istifadəsinə verilmiş ərazilərdə yerləşməsi və torpaq sahəsinin neft quyularının mühafizə zonasına aid edilməsidir. Məhkəmə, qənaətini əsaslandırmaq üçün mövcud qanunvericiliyin aşağıda qeyd olunan normalarını diqqətə çəkir: Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinin İİİ hissəsinə görə hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təşbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsinin İİ hissəsinə görə hər kəs dövlət orqanlarının, siyasi partiyaların, həmkarlar ittifaqının və digər ictimai birliklərin, vəzifəli şəxslərin qərar və hərəkətlərindən (yaxud hərəkətsizliyindən) məhkəməyə şikayət verə bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 146.2-ci maddəsinə görə daşınmaz əmlak üzərində sərəncam vermək hüququ həmin əmlakın daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində ərazilər üzrə qeydiyyatı tarixindən əmələ gəlir. Həmin Məcəllənin 152.1-ci maddəsinə görə mülkiyyət hüququ – subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. «İnzibati icraat haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.0.2-ci maddəsinə əsasən inzibati akt – inzibati orqan tərəfindən ümumi (publik) hüquq sahəsinə aid olan müəyyən (konkret) məsələləri nizama salmaq və ya həll etmək məqsədi ilə qəbul edilmiş və ünvanlandığı hüquqi və ya fiziki şəxs (şəxslər) üçün müəyyən hüquqi nəticələr yaradan qərar, sərəncam və ya digər növ hakimiyyət tədbiridir. Həmin Qanunun 2.0.6-cı maddəsinə görə inzibati icraat – fiziki və ya hüquqi şəxslərin müraciəti əsasında və ya inzibati orqanların öz təşəbbüsü ilə inzibati aktın qəbul edilməsi, icra olunması, dəyişdirilməsi və ya ləğv edilməsi, habelə inzibati şikayətlərə baxılması üzrə müvafiq inzibati orqanlar tərəfindən bu qanunla müəyyən olunmuş prosedur qaydalar daxilində həyata keçirilən fəaliyyətdir. Həmin Qanunun 15.1-ci maddəsinə görə qanunla məcburi şərt kimi nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, yalnız formal tələblərə əməl olunmasını təmin etmək məqsədi ilə inzibati orqanlar tərəfindən fiziki və hüquqi şəxslərin üzərinə bu və ya başqa öhdəliklərin qoyulması qadağandır. Həmin Qanunun 15.2-ci maddəsinə görə qanunda birbaşa nəzərdə tutulmadığı hallarda fiziki və ya hüquqi şəxslər tərəfindən formal tələblərə əməl olunmaması və ya lazımi qaydada əməl olunmaması inzibati orqanlar tərəfindən müvafiq qərarın qəbul olunmasından imtina üçün əsas ola bilməz. Həmin Qanunun 19.1-ci maddəsinə görə inzibati icraat zamanı işin faktiki halları ilə əlaqədar fiziki və ya hüquqi şəxslər tərəfindən təqdim olunan sənədlər və dəlillər, onların həqiqətə uyğun olmadığı sübuta yetirilməyibsə, mötəbər hesab olunur. Fiziki və ya hüquqi şəxslərdən həmin sənədlərin və dəlillərin mötəbərliyini təsdiq edən əlavə sənədlərin və ya məlumatların tələb olunması qadağandır. Həmin Qanunun 19.2-ci maddəsinə görə təqdim olunmuş sənədlərin və dəlillərin mötəbərliyinə əsaslı şübhələr olduğu hallarda, inzibati orqan müstəqil şəkildə və öz hesabına onların mötəbərliyinin müəyyən edilməsi üçün tədbirlər görür. Həmin Qanunun 24.2-ci maddəsinə görə inzibati orqan maraqlı şəxslərin xeyrinə olan halların araşdırılmasından və nəzərə alınmasından imtina edə bilməz. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 2.1ci maddəsinə əsasən daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatı Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə uyğun olaraq daşınmaz əmlaka hüquqların əmələ gəlməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) başqasına keçməsinin və bu hüquqlara xitam verilməsinin dövlət tərəfindən tanınması və təsdiq edilməsi barədə hüquqi aktdır. Həmin Qanunun 2.4-cü maddəsinə əsasən hüquqların dövlət qeydiyyatı ilə bağlı mübahisələr məhkəmə qaydasında həll edilir. Həmin Qanunun 8-ci maddəsinə əsasən daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada icra hakimiyyəti və bələdiyyə orqanları tərəfindən müvafiq olaraq dövlətə və ya bələdiyyələrə məxsus olan daşınmaz əmlakın özgəninkiləşdirilməsinə, icarəsinə, istifadəsinə, ipoteka qoyulmasına dair qəbul olunmuş aktlar; daşınmaz əmlak barəsində notariat qaydasında təsdiq edilmiş müqavilələr, vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamələr, mənzil sertifikatı və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər sənədlər; qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarları; bu qanun qüvvəyə minənədək müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən verilmiş daşınmaz əmlak üzərində, o cümlədən torpaq sahələri, binalar və qurğular, yaşayış və qeyri-yaşayış sahələri, fərdi yaşayış və bağ evləri, yer təki sahələri, sututarları, meşələr və çoxillik əkmələr, əmlak kompleksi kimi müəssisələr üzərində hüquqları təsdiq edən aktlar, şəhadətnamələr və qeydiyyat vəsiqələri; 2007-ci il mayın 22-dək müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının nəzdində olan bağ təsərrüfatı idarələri tərəfindən vətəndaşlara ayrılmış bağ sahələrinə dair verilən icarə müqavilələri, sərəncamlar və orderlər, bu Qanun qüvvəyə minənədək əldə edilmiş və yaranmış daşınmaz əmlak obyektlərinin qanuni istifadədə olmasına dair müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilənsənədlər, Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi qüvvəyə minənədək (2013-cü il yanvarın 1-dək) inşa edilmiş tikililərə dair-hündürlüyü 12 metrədək olan yaşayış evlərinə münasibətdə - torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, icarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmış layihə və ya yaşayış evinin istismara qəbul aktı;çoxmənzilli binalara, qeyri-yaşayış binalarına və hündürlüyü 12 metrdən çox olan yaşayış evlərinə münasibətdə - torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, icarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmış layihə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının tikilinin inşa edilməsinə icazə barədə qərarı, istismara qəbul aktı; Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi qüvvəyə mindikdən (2013-cü il yanvarın 1-dən) sonra inşa edilən tikililərə dair-tikintisinə icazə tələb olunan tikinti obyektləri üçün - torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, icarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd, tikintiyə icazə verilməsi barədə qərar, tikinti layihəsinin memarlıq-planlaşdırma bölməsi, tikinti obyektinin istismarına icazə;məlumatlandırma icraatının tətbiq edildiyi yaşayış evləri üçün - torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, icarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd, tikinti layihəsinin memarlıq-planlaşdırma bölməsi, sifarişçi tərəfindən tikinti başa çatdıqdan sonra müvafiq icra hakimiyyəti orqanına məlumat verilməsini təsdiq edən sənəd;Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsi qüvvəyə minənədək (2009-cu il oktyabrın 1-dək) dövlət və ya ictimai mənzil fondundan yaşayış sahəsinin verilməsinə dair müvafiq icra hakimiyyəti orqanının sərəncamı, order və ya mənzil kirayəsi müqaviləsi;2006-cı il iyulun 6-dan 2009cu il iyunun 24-dək müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən daşınmaz əmlaka dair verilmiş şəhadətnamələr əsas hesab olunur. Həmin Qanunun 10.2-ci maddəsinə görə qeydiyyat orqanına verilən ərizəyə hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün bu Qanunun 8-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslardan biri, torpaq sahəsinin planı və ölçüsü, torpaq sahəsində yerləşən bina, qurğu, tikililərin və digər daşınmaz əmlakının (onların tərkib hissələrinin) texniki pasportu, plan-cizgisi, dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə qəbz əlavə olunur. Həmin Qanunun 10.2-ci maddəsinə görə qeydiyyata orqanına verilən ərizəyə hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün bu Qanunun 8-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslardan biri, torpaq sahəsinin plan və ölçüsü, torpaq sahəsində yerləşən bina, qurğu, tikililərin və digər daşınmaz əmlakın texniki pasportu, plan-cizgisi əlavə olunur. Həmin Qanunun 15-ci maddəsinə görə hüquqların dövlət qeydiyyatına alınmasından aşağıdakı hallarda imtina edilə bilər: dövlət qeydiyyatı barədə müraciət olunan hüquq bu qanuna əsasən dövlət qeydiyyatına alınmalı deyildirsə, hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün notariat qaydasında təsdiqlənməsi tələb olunmayan sənədlərin forması və məzmunu qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblərə uyğun deyildirsə, hüquqların dövlət qeydiyyatı barədə ərizəni verməyə ixtiyarı olmayan şəxs müraciət etdikdə, daşınmaz əmlaka hüququn tanınması barədə icra hakimiyyəti və ya bələdiyyə orqanının aktı qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada etibarsız hesab olunduqda, daşınmaz əmlak barəsində təsdiqləyici sənəd vermiş şəxs həmin əmlak üzərində hüquqa dair sərəncam səlahiyyətinə malik olmadıqda, bu Qanunun 14-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş qeydiyyatın dayandırılmasına səbəb olmuş hallar aradan qaldırılmadıqda. Məhkəmə araşdırması zamanı cavabdeh inzibati orqanın imtinasının əsaslı olduğu müəyyən edildi. Belə ki, iş üzrə araşdırma zamanı tərəflərin və məhkəmə icraatına 3-cü şəxs qismində cəlb edilmiş “X15” Şirkətinin Azərbaycan Respublikasındakı Filialının nümayəndəsinin iştirakı ilə mütəxəssis tərəfindən torpaq sahəsinə yerində baxış zamanı torpaq sahəsinin "X14” Şirkətinin kontraktla istifadəsinə ayrılmış eləcə də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin imzaladığı 901-İİQD saylı, 29 aprel 2005-ci il tarixli Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında Binəqədi, Qırməki, Çaxnaqlar, Sulutəpə, Masazır, Fatmayı, Şabandağ və Sıan-şor neft-qaz yataqlarının daxil olduğu blokun bərpası işlənməsi və hasılatın pay bölgüsü haqqında” Saziş blokunun kontrakt sahəsinin coğrafi koordinatları daxilində yerləşdiyi müəyyən edilmişdir. İddiaçı öz ərizəsində torpaq sahəsi ona ayrılandan 9 ilə yaxın vaxt keçdikdən sonra 29.04.2005-ci il tarixdə müvafiq sazişlə “X18” şirkətinə verilməsi dəlilinə də istinad edir. Bununla bağlı da Məhkəmə qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikasının 901-İİQD saylı, 29 aprel 2005-ci il tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında Binəqədi, Qırməki, Çaxnaqlar, Sulutəpə, Masazır, Fatmayı, Şabandağ və Sianşor neft yataqlarının daxil olduğu blokun bərpası, işlənməsi və X11 haqqında" Saziş Azərbaycan Respublikasının 901-İİQD saylı, 29 aprel 2005-ci il tarixli Qanunu ilə qanun statusunu almışdır. Həmin Qanununun 4-cü bəndində göstərilir ki, bu Qanun qüvvəyə mindikdən sonra Saziş, Hökumət təminatı və Əlavələr Qanun olurlar. Sazişdə konkret surətdə başqa hallar göstərilməyibsə, Saziş, Hökumət təminatı və Əlavələr Sazişin qüvvədə olduğu müddət ərzində bu Sazişə, Hökumət təminatına və Əlavələrə uyğun gəlməyən və ya zidd olan Azərbaycan Respublikasının hər hansı başqa mövcud və ya qəbul oluna biləcək qanunlarının, fərmanlarının, yaxud inzibati sərəncamlarının (və ya onların hissələrinin) müddəalarından üstün tutulur. Həmin Qanunun 5-ci bəndinə əsasən, bu Qanun qüvvəyə mindikdən sonra Sazişdə nəzərdə tutulan kontrakt sahəsinin istənilən hissəsi barəsində əvvəllər bağlanmış hər hansı saziş, kontrakt və ya bu cür başqa sənədlə verilə bilən bütün digər hüquq və vəzifələr ləğv edilir, habelə bu Qanun qüvvəyə mindikdən sonra Sazişin, Hökumət təminatının və Əlavələrin şərtlərinə müvafiq surətdə və qüvvədə olduğu bütün müddət ərzində Sazişin pay iştirakçılarına kontrakt sahəsində neft-qaz əməliyyatları aparmaq üçün müstəsna hüquq verilir. Beləliklə, işin araşdırılmış halları ilə təsdiq olunur ki, sözügedən torpaq sahəsi "X14” Şirkətinin kontraktla istifadəsinə ayrılmış torpaq sahəsi olduğundan, sənaye təyinatlı torpaq sahəsi olduğundan və mülkiyyət hüquqlarının qeydə alınması üçün “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8-ci maddəsində nəzərdə tutulan əsaslar olmadığından, cavabdeh inzibati orqan tərəfindən daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən müvafiq çıxarışın verilməsindən edilmiş imtina qanuna zidd deyil və iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olan hal kimi qiymətləndirilməməlidir. İPM-in 2.2.3-cü maddəsinə görə inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. İPM-in 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi-hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. İPM-in 52-ci maddəsinə görə məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. İPM-in 68.1-ci maddəsinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. İPM-in 68.2-ci maddəsinə görə məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Beləliklə, Məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı “X14” Şirkətinin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı məhkəmə icraatına 3-cü şəxs qismində cəlb olunmaqla “torpaq sahəsinə dair çıxarışın və planölçüsünün verilməsi”nə dair iddiası əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Göstərilənlərə və İPM-in 23.1-ci, 69-cu, 75-ci, 81-ci və 85-ci maddələrinə əsaslanaraq, Məhkəmə QƏRARA ALDİ: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı “X14” Şirkətinin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı məhkəmə icraatına 3-cü şəxs qismində cəlb olunmaqla “torpaq sahəsinə dair çıxarışın və plan-ölçüsünün verilməsi” tələbinə dair iddiası təmin edilməsin. Qərardan, təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün müddətində Azərbaycan Respublikası Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi, 540-cı məhəllə) apelyasiya şikayəti verilə bilər Sədrlik edən: Aytən Oruczadə