Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-7042/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-7042/2025 01.05.2025 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyətnə qarşı “mənzil uçotuna alınma tarixi saxlanılmaqla mənzil uçot işinin köçürülməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair iddiası üzrə GİRİŞ HİSSƏ Bakı İnzibati Məhkəməsi Hakim Cəlalov Bəhlul Məmmədcəfər oğlunun sədrliyi, Həsənov İlkin Mürşüd oğlunun katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyətnə qarşı “mənzil uçotuna alınma tarixi saxlanılmaqla mənzil uçot işinin köçürülməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair iddiası üzrə inzibati işə 1 may 2025-ciü il tarixdə, məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, N.Vəzirov küçəsi 56), açıq məhkəmə iclasında şifahi məhkəmə baxışı qaydasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. TƏSVİRİ HİSSƏ İşin halları: Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının 13 yanvar 2021-ci il tarixli 4 №-li Sərəncamına əsasən Ağcabədi rayonu, Minəxorlu kənd sakinləri, şəhid ailəsi üzvləri Atayeva X2 Rayon İcra Hakimiyyətində mənzil növbəsinə götürülmüşdür. İddiaçı Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyətinə xx.xx.2024-cü il tarixdə ərizə ilə müraciət edərək yaşayış yeri üzrə qeyiyyatını xx.xx.2024-cü il tarixdən ünvan 1 ünvanına dəyişdiyi üçün mənzil növbəsinin ilkin tarixi saxlanılmaqla ailə üvlərrinin də həmin Sərəncama daxil edilməsi və mənzil uçotunun hazırda qeydiyyatda olduğu xətai rayon İcra Hakimiyyətinə köçürülməsini xahiş etmişdir. Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyətinin 21 oktyabr 2024-cü il tarixli, 5-30/3-3-314/2024 №-li Sərəncamına əsasən Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının xx.xx.2021-ci il tarixli, 04 nömrəli Sərəncamının 1-ci hissəsində qismən dəyişiklik edilərək mənzil uçotu siyahısına İddiaçı 3 nəfərdən ibarət ailə tərkibi (özü – İddiaçı; oğlu - X1; qızı – X4) əlavə olunmuş, İddiaçı Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyətində mənzil uçotuna götürülmə tarixi (xx.xx.2021-ci il) dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyətinin 22 oktyabr 2024-cü il tarixli 5-30/3-3-318/2024 nömrəli Sərəncamına əsasən Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının 13 yanvar 2021-ci il tarixli, 04 nömrəli sərəncamı ilə mənzil uçotuna götürülmüş İddiaçı yaşayış yeri üzrə qeydiyyatını ünvan 1 ünvanına dəyişdiyi üçün xx.xx.2024-cü il tarixli ərizəsi nəzərə alınaraq mənzil uçotundan çıxarılmış, mənzil uçot işi Xətai rayon İcra Hakimiyyətinə göndərilmişdir. Bakı şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinin (bundan sonra – cavabdeh) 7.01.2025-ci il tarixli məktubla iddiaçının tələbini təmin etməkdən imtina etmiş və bildirilmişdir ki, “...Mənzil Məcəlləsinin 55.1.3-cü maddəsinə əsasən vətəndaşlar digər inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsində yaşamağa çıxdıqda yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində qeydiyyatdan çıxarılırlar. Bildiririk ki, Ağcabədi rayonu ərazisi Bakı şəhərinin inzibati ərazi vahidi tərkibinə daxil olmadığından yeni yaşayış yerində qeydiyyata alınma tarixi saxlanılmaqla daxil edilməsi, hüquqi baxımdan mümkün deyildir. Yuxarıda qeyd olunanlara və qüvvədə olan qanunvericiliyinin tələblərini nəzərə alaraq xahişinizi təmin etmək imkanımız xaricindədir”. İddia tələbi və onun əsaslandırması: İddiaçı cavabdehə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyətində mənzil uçotuna alınma tarixini saxlamaqla mənzil uçot işini Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə köçürülməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir (iddia tələbi dəqiqləşdirilmişdir). İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdehin imtinasını qanunsuz və əsassız hesab edir. Tamamilə formal əsaslarla onun mənzil növbəsinə götürülməyindən imtina edilmişdir. Belə ki, oğlu Fəxrəddin Atayev sinə və kürək sümüklərində olan xəstəliyindən əziyyət çəkir, oğlunun xəstəliyi ilə əlaqədar Bakı şəhərində yaşamalı olmuşdur. Oğlunun müalicəsi yalnız Bakıda mümkündür. İddia tələbinə etirazın əsasları: Cavabdeh iddia ərizəsinə münasibət bildirməmiş və yazılı etirazını təqdim etməmişdir. Tərəflərin iştirakı və izahatları: İddiaçı iddia tələbini müdafiə edərək, iddia ərizəsinin dəlillərinə uyğun izahat vermiş və göstərilənlərin nəzərə alınaraq, iddianın təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı əlavə olaraq izahatında bildirmişdir ki, hazırda Bakı şəhərində pasport qeydiyyatında olsa da, faktiki olaraq Ağcabədi şəhərində yaşayır. Yalnız uşağının müalicəsi üçün Bakı şəhərinə gəlib və sonra yenidən rayona qayıdır. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, cavabdehin nümayəndəsi məhkəmə iclasında iştirak etməmiş və iştirak etməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verilməmişdir. Məhkəmə İPM-in 62.3-cü maddəsinin tələblərinə əsasən işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab edir ƏSASLANDİRMA HİSSƏSİ İddianın mümkünlüyü: Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı ilk növbədə qeyd edir ki, iddia ərizəsi onun mümkünlüyünü şərtləndirilən tələblərə cavab verməklə təqdim olunmuş və bu səbəbdən mümkün hesab edilir. Hazırkı iddianın növü məcburetmə haqqında iddiadır. İPM-in 2.1 və 2.2.2-ci maddələrinə görə inzibati məhkəmə icraatında inzibati orqanın üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı müvafiq öhdəliyin qoyulmasına dair iddialara və ya inzibati orqanın hərəkətsizliyindən müdafiəyə dair iddialara (məcburetmə haqqında iddia) baxılır. İddia ümumi mümkünlük şərtləri (iddianın lazımı qaydada qaldırılması, iddiaçının prosessual fəaliyyət qabiliyyətinə malik olması, iddianın ərazi və predmet aidiyyəti və s.) ilə yanaşı xüsusi mümkünlük şərtlərinə də cavab verir. Belə ki, iddiaçı iddia ərizəsində inzibati orqanın müəyyən hərəkətlərin edilməsindən imtina etməsi nəticəsində subyektiv hüquqlarının pozulduğunu irəli sürür. İddiaçı əvvəlcədən eyni məzmunlu tələblə inzibati orqana müraciət etmiş, sonuncu bundan imtina etdiyindən iddiaçı hazırkı tələblə məhkəməyə müraciət etmişdir. Cavabdeh iddiaçının müraciətini təmin etməkdən xx.xx.2025-ci il tarixli məktubla imtina etmiş, iddiaçı xx.xx.2025-ci il tarixdə məhkəməyə müraciət edərək iddia müddətinə əməl etmişdir. Məhkəmənin mövqeyi və tətbiq edilən hüquq: İşin faktiki hallarından görünür ki, iddiaçı və ailə üzvləri şəhid ailəsi kimi Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının 13 yanvar 2021-ci il tarixli 4 №-li Sərəncamına əsasən Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyətində mənzil növbəsinə götürülmüşdür. Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyətinin 22 oktyabr 2024-cü il tarixli 5-30/3-3-318/2024 nömrəli Sərəncamı ilə iddiaçının xx.xx.2024-cü il tarixli ərizəsi nəzərə alınaraq mənzil uçotundan çıxarılmış və mənzil uçot işi Xətai rayon İcra Hakimiyyətinə göndərilmişdir. Cavabdeh isə, iddiaçını mənzil uçotuna almaqdan imtina edir. Hazırda iddiaçı Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyətində mənzil uçotuna alınma tarixini saxlamaqla mənzil uçot işini Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə köçürülməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulmasını xahiş edir. Məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi əsassız, təmin edilməməlidir. Belə ki, “Şəhid adının əbədiləşdirilməsi və şəhid ailələrinə edilən güzəştlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun: Maddə 1. Şəhid Azərbaycan Respublikasının azadlığı, suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda həlak olan, hərbi əməliyyatla əlaqədar itkin düşən və qanunvericiliklə müəyyənləşdirilmiş qaydada ölmüş hesab edilən şəxsdir. Qüvvədə olan qanunvericiliyə müvafiq surətdə aşağıdakı şəxslər şəhid ailəsinin üzvləri hesab edilir: ər-arvad, valideyn, 18 yaşına çatmamış uşaqlar, 18 yaşına çatanadək əlilliyi müəyyən olunmuş 18 yaşından yuxarı əlilliyi olan övladları, qardaşlar və bacılar, uşaq evlərində tərbiyə olunanlar; peşə təhsili, orta ixtisas təhsili, ali təhsil müəssisələrində təhsil alanlar isə həmin təhsil müəssisələrini bitirənədək, lakin ən çoxu 23 yaşına çatanadək; qanunla onları saxlamalı şəxs yoxdursa babalar və nənələr. Maddə 4. Şəhid ailələrinin mənzillə təmin edilməsi Şəhid ailəsinin yaşayış sahəsi ilə təmin edilməsi qüvvədə olan qanunvericiliyə müvafiq surətdə respublika hökumətinin müəyyənləşdirdiyi qaydada yerli icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən həyata keçirilir. Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin: 51.1-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla, sosial kirayə müqaviləsinə əsasən yaşayış sahələri yaşayış sahələrinə ehtiyacı olan qismində uçota alınmış vətəndaşlara verilir; 51.2-ci maddəsinə əsasən, yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan hesab edilə bilən bu Məcəllənin 48-ci maddəsində göstərilən kateqoriyalardan olan vətəndaşların yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçota durmaq hüququ vardır. Əgər vətəndaşın göstərilən uçotda bir neçə əsaslara (aztəminatlı vətəndaş və ya qanunvericiliklə müəyyən edilən digər kateqoriyaya aid vətəndaş kimi) görə durmaq hüququ varsa, həmin vətəndaş özünün mülahizəsinə görə göstərilən əsaslardan biri üzrə və ya bütün əsaslar üzrə uçota alına bilər; 51.3-cü maddəsinə əsasən, vətəndaşların yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçota alınması onların yaşayış yeri üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanına və ya bələdiyyə orqanına təqdim etdikləri ərizələri əsasında həmin orqan tərəfindən həyata keçirilir. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda və qaydada vətəndaşlar uçota alınma haqqında ərizələri yaşayış yeri üzrə deyil, digər yer üzrə verə bilərlər. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan vətəndaşların uçota alınması onların qanuni nümayəndələri tərəfindən verilən uçota alınma haqqında ərizələr əsasında həyata keçirilir; 53.1-ci maddəsinə əsasən, yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan vətəndaş qismində uçota almaqdan imtinaya aşağıdakı hallarda yol verilir: 53.1.1. bu Məcəllənin 51.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş sənədlər təqdim edilmədikdə; 53.1.2. müvafiq vətəndaşın yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçota durmaq hüququnu təsdiq etməyən sənədlər təqdim edildikdə 53.1.3. bu Məcəllənin 52-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş müddət bitmədikdə. “Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin təsdiq edilməsi, qüvvəyə minməsi və bununla bağlı hüquqi tənzimləmə məsələləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2009-cu il tarixli Fərmanının 2.3-cü yarımbəndinə görə, həmin Məcəllənin 51.3-cü maddəsində "müvafiq icra hakimiyyəti orqanı” dedikdə yerli icra hakimiyyəti orqanları nəzərdə tutulur. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2012-ci il tarixli 648 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Yerli icra hakimiyyətləri haqqında Əsasnamə”nin 4.9.8-ci bəndinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada dövlət mənzil fondunun yaşayış sahələrini sosial kirayə müqaviləsi əsasında vətəndaşlara vermək yerli icra hakimiyyəti başçısının səlahiyyətlərindən biri kimi müəyyən olunmuşdur. “Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün, müstəqilliyinin və konstitusiya quruluşunun müdafiəsi ilə əlaqədar əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslərin və şəhid ailələrinin sosial-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması ilə bağlı bir sıra tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin” xx.xx.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi aşağıdakı şəxslərin (ailələrin) 2021–2025-ci illər ərzində mərhələlərlə mənzil və ya fərdi evlə təmin edilməsi üçün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti ilə razılaşdırmaqla tədbirlər planını təsdiq edib həyata keçirsin: 1.1. 2014-cü il yanvarın 1-dən 2020-ci il yanvarın 1-dək yerli icra hakimiyyəti orqanlarında yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçota alınmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün, müstəqilliyinin, konstitusiya quruluşunun müdafiəsi ilə əlaqədar əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslər və şəhid ailələri, habelə uçota alınma tarixindən asılı olmayaraq, Çernobıl AES-də qəzanın ləğvi (o cümlədən hərbi xidmət vəzifələrinin (xidməti vəzifələrin) yerinə yetirilməsi) ilə əlaqədar əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslər; 1.2. yerli icra hakimiyyəti orqanlarında yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçota alınmış və 2020-ci ildə aparılan hərbi əməliyyatlar zamanı Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün, müstəqilliyinin, konstitusiya quruluşunun müdafiəsi ilə əlaqədar əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslər və şəhid ailələri. «Bakı şəhərində mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılmasına ehtiyacı olan vətəndaşların uçotu və mənzillərin bölüşdürülməsi Qaydaları»nın (Qaydalar XX çağırış Bakı Şəhər Xalq Deputatları Soveti 4-cü sessiayasının 1988-ci il 8 aprel tarixli qərarı ilə təsdiq edilmişdir) 4cü bəndinə görə mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılmasına ehtiyacı olan vətəndaşların uçotu, mənzil sahəsi almaq üçün növbənin müəyyənləşdirilməsi, habelə dövlət və ictimai mənzil fondunun evlərində mənzillərin bölüşdürülməsi ictimai nəzarət altında və aşkarlığa əməl olunmaqla həyata keçirilir. İcraiyyə komitələrinin qərarı ilə bu məqsəd üçün Bakı şəhər və rayon xalq deputatları Sovetlərinin icraiyyə komitələri yanında mənzil məsələləri üzrə ictimai komissiyalar yaradılır. Qaydaların 7.1-ci bəndinə görə Bakı şəhərində daimi yaşayan ailəsinin hər üzvü beş kvadratmetr və daha az mənzil sahəsi ilə təmin edilən vətəndaşlar mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılmasına ehtiyacı olan vətəndaşlar hesab edilirlər. 17-ci bəndin İ hissəsinə görə, mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılmasına ehtiyacı olanların uçotuna qəbul edilmək üçün vətəndaş müvafiq surətdə yaşayış yerində rayon X3 İcraiyyə Komitəsinə ərizə verir. 17-ci bəndin İİ hissəsinə görə, ərizəçi ilə birlikdə Bakı şəhərində nə qədər yaşadıqlarından asılı olmayaraq onunla birlikdə pasport qeydiyyatına alınmış və onunla birlikdə yaşayan arvad, habelə onların öhdəsində olan uşaqlar və səhhətinə görə qulluğa ehtiyacı olan əmək qabiliyyətini itirmiş valideynlər mənzil şəratinin yaxşılaşdırılmasına ehtiyacı olanların uçotuna götürülə bilərlər. 17-ci bəndin İİİ hissəsinə görə, ailənin birlikdə yaşayan digər ailə üzvləri ərizəçi ilə birlikdə mənzil şəratini yaxşılaşdırmağa ehtiyacı olanların uçotuna yalnız bu şərtlə qəbul edilirlər ki, son 5 il ərzində Bakı şəhərində yaşamış olsunlar və bunun pasport qeydiyyatı təsdiq etsin. İş materiallarından müəyyən edilir ki, iddiaçı Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının 13 yanvar 2021-ci il tarixli 4 №-li Sərəncamı ilə şəhid ailəsi kimi uçota alınmış, sonradan 21 oktyabr 2024-cü il tarixli, 5-30/3-3-314/2024 №-li Sərəncamla mənzil uçotan ailə üzvləri də daxil edilmişdir. İddiaçı 8.10.2024-cü il tarixdən Bakı şəhərində qeydiyyata düşdüyünə görə, Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyətinin 22 oktyabr 2024-cü il tarixli 5-30/3-3-318/2024 nömrəli Sərəncamına əsasən mənzil uçotundan çıxarılmış, mənzil uçot işi Xətai rayon İcra Hakimiyyətinə göndərilmişdir. Məhkəmə ilk növbədə qeyd edir ki, iddiaçının Bakı şəhərində yaşamaması, Bakı şəhərində pasport qeydiyyastının formal olması onun özünün də verdiyi izahatlara əsasən müəyyən edilir. Məhkəmə həmçinin qeyd edir ki, iddiaçı mənzil növbəsinə götürüldüyü zaman onun yaşayış yeri üzrə qeydiyyatı Ağcabədi rayonu olmuş, 8.10.2024-cü il tarixdən isə qeydiyyatı Bakı şəhərimə dəyişdirilmişdir. Buna baxmayaraq hər nə qədər iddiaçı mənzil növbəsinin köçürülməsi hüququnun yarandığını iddia etsə də, məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı, məhz 7 illik müddətin nəzərə alınmaqla bu hüquqa malik olmamışdır. Nəzərə alınmalıdır ki, iddiaçı mənzil növbəsinə götürülməsindən əlavə, iddiaya məhz “uçota alınma tarixi saxlanılmaqla mənzil növbəsinin köçürülməsi” formasında baxılması xahiş olunmuşdur. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçının mənzil növbəsinin köçürülməsi ilə bağlı arzuladığı hərəkət, bilavasitə təkcə iddiaçının deyil, ümumiyyətlə həmin əsas ilə mənzil növbəsinə dayanan şəxslərin hüquqlarına toxunur və bilavasitə bərabərlik hüququnun pozulmasına səbəb olur. Belə ki,“İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 12.1-ci maddəsinə əsasən hamı qanun və inzibati orqan qarşısında bərabərdir. Həmin Qanunun 12.2-ci maddəsinə əsasən inzibati orqan tərəfindən eyni mühüm faktiki hallara malik olan müxtəlif işlər üzrə müxtəlif qərarların qəbul edilməsi qadağandır. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 25-ci maddəsinin İ hissəsinə görə, hamı qanun və məhkəmə qarşısında bərabərdir. Demokratik cəmiyyətdə insanların hüquqları və azadlıqları bərabərlik prinsipi əsasında həyata keçirilir. Bu prinsipin əsas mahiyyəti ondan ibarətdir ki, hər kəsin bərabər hüquqlara malik olması bəyan edilməklə, onlardan istifadə etmək üçün bərabər imkanlar yaradılmalıdır. Eyni zamanda, bir qrup daxilində hüquq və vəzifələr onun bütün üzvləri üçün eyni olmalıdır. Fərqli rəftar oxşar vəziyyətdə olan fərdlər arasında mövcud olduqda bərabərlik hüququ pozulmuş olur. Fərqli rəftarın obyektiv və ağlabatan əsası, yaxud tətbiq edilən vasitələrlə qarşıya qoyulan qanuni məqsəd arasında ağlabatan mütənasiblik olmadıqda, həmin rəftar ayrı-seçkilik xarakteri daşıyır. Bərabərlik hüququ insan hüquq və azadlıqlarının hər hansı ayrı-seçkilik olmadan ədalətli, eyni hüquqi imkanlar əsasında həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. Bu prinsip universal xarakter daşıyır və ictimai münasibətlərin bütün sahələrinə nizamlayıcı təsir edir. O cümlədən, bu prinsipin gözlənilməsi hər şeydən öncə, həm də eyni kateqoriyaya aid olan şəxslərin hüquqlarının obyektiv və ağlabatan izah olmadan fərqləndirilməsini qadağan edir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun qərarlarında bərabərlik hüququ ilə bağlı formalaşdırdığı hüquqi mövqe ondan ibarətdir ki, hüquqi dövlətin təməl prinsiplərindən hesab olunan hüquq bərabərliyi prinsipi Konstitusiyanın 25-ci maddəsində əks olunmaqla, məhz dövlət tərəfindən heç bir ayrı-seçkiliyə yol verilmədən hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə təminat verilməsini nəzərdə tutur. Nəzərə alınmalıdır ki, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyana əsasən hər bir vətəndaş qanun və inzibati orqan qarşısında bərabərdir. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, əhəmiyyətli dərəcədə oxşar vəziyyətdə olan şəxslərlə rəftarda fərqləndirmə olmamalıdır. Məhkəmə diqqətə çatdırır ki, iddiaçı Bakı şəhərində qeydiyyatda olması əsası ilə təkcə yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan şəxs qismində mənzil növbəsinə götürülməsini arzulamır. İddiaçı konkret olaraq əvvəlki mənzil növbəsinin olduğuna və hazırda Bakı şəhərinin dislokasiyasında qeydiyyatda olmasına əsaslanaraq, mənzil növbəsinin köçürülməsini arzulayır. Halbuki, iddiaçı bunu tələb etmək hüququna malik olmamışdır. Çünki, iddiaçının əvvəlki uçota alınma tarixi saxlanılmaqla (xx.xx.2021-ci ildən) əsasında mənzil növbəsinin köçürülməsi həyata keçirilərsə, bu zaman iddiaçı ilə eyni hüquqa malik olan və həmin müddət ərzində Xətai Rayon İcra Hakimiyyətində mənzil növbəsində dayanan şəxslərin növbəsi dəyişir. Bunun nəticəsində isə həmin şəxslərin mənzil hüququnun reallaşdırılması proseduru uzanır və nəticə etibarı ilə vətəndaşların inzibati orqana göstərdiyi etimad hüququ pozulur. Başqa sözlə desək, hazırkı vəziyyətdə iddiaçının mənzil növbəsinin köçürülməsi təkcə iddiaçının deyil, ümumiyyətlə həmin əsasla mənzil növbəsinə dayanan bütün şəxslərin hüquq və maraqlarına toxunur. Belə olan halda Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı mənzil növbəsinin köçürülməsini və hazırki iddia tələbini irəli sürməkdə haqlı olmamışdır. Məhkəmə xüsusilə vurğulayır ki, iddiaçının tələbi yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan şəxs qismində mənzil növbəsinə götürülməsi ilə bağlı olmadığından, məhkəmə tərəfindən bu hissəyə əlavə münasibət bildirilməsi zərurət olmamışdır. Eyni zamanda nəzərə alınmalıdır ki, hazırkı iddia tələbinin qismən təmin edilməsi formasında məhkəmə qərarının qəbul edilməsi mümkün deyildir. Çünki, iddiaçının həm inzibati orqana müraciəti, həm də müraciətinə uyğun dəqiqləşdirilmiş formada hazırkı iddia tələbi konkret formada olmuş və bilavasitə uçota alınma tarixi saxlanılmaqla mənzil növbəsinin köçürülməsi ilə bağlı olmuşdur ki, bu zaman məhkəmə iddia tələbindən kənara çıxaraq onun yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan şəxs qismində mənzil növbəsinə götürülməsi məsələsinə münasibət bildirildiyi və iddia tələbinin həmin hissədə təmini xx.xx.2021-ci il tarixdən Ağcabədi rayonu üzrə mənzil növbəsində olma ilə hüquqi vəziyyətin aradan qaldırılmasına səbəb ola bilər ki, iddianın qeyd olunan formada qismən təmini iddiaçının hüquqi marağına zidd hesab edilir. Məhkəmə Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının xx.xx.2024-cü il tarixli sərəncamına münasibətdə bildirir ki, Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyəti iddiaçının Bakı şəhəri üzrə mənzil uçotuna alınması məsələsini həll edə bilməz. İddiaçı Bakı şəhəri üzrə mənzil növbəsinə götürülmədiyindən, xx.xx.2021-ci il tarixdən Ağcabədi rayonu üzrə mənzil növbəsinin davam etdirilməsini həmin icra hakimiyyətindən tələb edə bilər. Məhkəmə izah edir ki, hazırkı məhkəmə qərarının mövcudluğu, onun yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan şəxs qismində uçota alınma tarixi nəzərə alınmadan Bakı şəhəri üzrə mənzil növbəsinə götürülməsi ilə bağlı cavabdeh inzibati orqana müraciət etmək və ona qarşı iddia qaldırmaq hüququnu istisna etmir. Məhkəmə qeyd edir ki, hazırkı iş üzrə iddiaçı arzuladığı inzibati aktın qəbulunu konkret halda zəruri edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut edə bilməmiş, cavabdeh inzibati orqan isə iddiaçının arzuladığı inzibati aktın qəbulunu konkret halda istisna edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut etmişdir. Qanunvericiliklə cavabdehə verilmiş səlahiyyətin dispozisiya şərtlərinə və hüquqi nəticələrinə iş üzrə riayət olunmuş, cavabdehin imtinası qanunauyğun olmuşdur. İmtina cavabdehin inzibati orqan olaraq güdməli olduğu qanuni məqsədə mütənasib, həmin məqsədə çatmaq üçün öz məzmunu baxımından zəruri və yararlı olmuşdur. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 14.3-cü maddəsinə əsasən inzibati aktın qəbul edilməsi tələbinə dair (məcburetmə haqqında) iddialar üzrə həmin aktın qəbul edilməsini zəruri edən faktiki şərtlərin mövcudluğunu sübut etmək vəzifəsi iddiaçının üzərinə düşür. Lakin inzibati orqan iddiaçının arzuladığı inzibati aktın qəbulunu konkret halda istisna edən faktiki şərtlərin mövcudluğuna istinad etdiyi hallarda, belə şərtlərin mövcudluğunu sübut etmək vəzifəsi həmin inzibati orqanın üzərinə düşür. Hazırkı halda iddiaçının arzuladığı inzibati aktın qəbulunu istisna edən faktiki şərtlər mövcud olduğundan məhkəmə hesab edir ki, cavabdehin imtinası iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olmamışdır. Beləliklə, göstərilənlərə əsasən məhkəmə cavabdehin imtinası ilə razılaşır və hesab edir ki, iddia təmin olunmamalıdır. İPM-in: 73.1-ci maddəsinə əsasən inzibati aktın qəbulundan imtina olunmasının və ya cavabdehin hərəkətsizliyi nəticəsində inzibati aktın qəbul edilməməsinin qanuna zidd olduğu və iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olduğu hallarda, məhkəmə inzibati orqanın üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi barədə öhdəlik qoyur. 58.7-ci maddəsinə əsasən, sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir; 68.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir; 68.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. NƏTİCƏVİ HİSSƏ Azərbaycan Respublikasının İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 52, 68, 69, 75.4, 85.1ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə, qərara aldı: İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyətnə qarşı “mənzil uçotuna alınma tarixi saxlanılmaqla mənzil uçot işinin köçürülməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair iddiası rədd edilsin. Qərardan təqdim olunduğu (elektron kabineti olan tərəflərin elektron kabinetinə yerləşdirildiyi) gündən 30 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov küçəsi 540-cı məhəllə) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Bəhlul Cəlalov