Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-7105/2024 18.04.2024 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri Nizami rayon Polis İdarəsinə qarşı 3-cü şəxslər qismində X21, X22, X8, X13, X24 və X16 işə cəlb edilməklə yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılma” tələbinə dair iş üzrə GİRİŞ HİSSƏSİ: Hakim Abdullayeva Aygün Abdulla qızının sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi X38 Ağa qızının katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri Nizami rayon Polis İdarəsinə qarşı 3-cü şəxs X21, X22, X8, X13, X24 və X16 işə cəlb edilməklə “yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılma” tələbinə dair iddiası üzrə işə məhkəmənin binasında (ünvan: ünvan 1axaraq, aşağıdakı qərarı qəbul etdi. TƏSVİRİ HİSSƏ: İşin halları
1. İddiaçı cavabdehlər X14, X17 və X9 qarşı xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü X10, xx.xx.2008-ci il təvəllüdlü X11, xx.xx.2009-cu il təvəllüdlü X3 və xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X3 mülkiyyətində olan ünvan 2 ünvanında yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyinin cavabdehə həvalə edilməsi barədə iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir.
2. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, xx.xx.2008-ci il tarixdə, 15 saylı Dövlət Notariat Kontorunda 4-Ə-l № 130 saylı reyestrdə qeydə alınmış ******* saylı "alqı-satqı" müqaviləsinə əsasən Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Q.Qarayev prospekti 124 saylı evin 114 saylı mənzilini, mənzilin əvvəlki mülkiyyətçisi X4 almış və Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin Bakı şəhər Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş MH seriyalı ******* nömrəli reyestrdən "Çıxarış"a əsasən həmin mənzilə mülkiyyət hüququ əldə etmişdir. xx.xx.2008-ci il tarixli "alqı-satqı" müqaviləsinin 12-ci bəndində qeyd olunmuşdur ki, mənzilin əvvəlki mülkiyyətçisi X18 və onun ailə üzvləri müqavilə notariat qaydasında təsdiq olunduğu vaxtdan etibarən 5 ay müddətində satdığı evdən qeydiyyatdan çıxmaları barədə öhdəlik götürmüşlər. Lakin, M.S.Həbibov və onun ailə üzvləri "alqı-satqı" müqaviləsindən irəli gələn öhdəliklərini yerinə yetirməmişlər. Ona görə də, o, M.S.Həbibova və onun ailə üzvlərinə qarşı yaşayış hüququnun itirilməsi və pasport qeydiyyatından çıxarılmaları barədə iddia tələbi ilə Bakı şəhəri Nizami rayon Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinin 2(007)- 2427/2009 saylı, xx.xx.2009-cu il tarixli qətnaməsi ilə iddia tələbi təmin edilərək, xx.xx.1958-ci il təvəllüdlü X19, xx.xx.1948-ci il təvəllüdlü X18, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X24 və xx.xx.1981-ci il təvəllüdlü X6 Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Q.Qarayev prospekti, 124 saylı evin 114 saylı mənzilinə münasibətdə yaşayış hüquqlarının itirilməsi və pasport qeydiyyatından çıxarılmaları barədə qətnamə qəbul edilmişdir. 07 fevral 2024-cü il tarixdə keçirilmiş növbədənkənar prezident seçkiləri ilə əlaqədar, seçkidə iştirak etmələri ilə bağlı mənzillərinə bildiriş gələn zaman ona məlum olmuşdur ki, Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2009-cu il tarixli qətnaməsi çıxarılaraq qanuni qüvvəyə minməsinə baxmayaraq, qətnamənin icrası ilə əlaqədar icra sənədi Bakı şəhəri Nizami rayon Polis İdarəsinə göndərilməmiş və qətnamənin icrası təmin edilməmişdir. Mülkiyyətində olan mənzilin əvvəlki mülkiyyətçisi və onun ailə üzvləri hələ də, mənzilində qeydiyyatda qalmaqdadırlar. Halbuki, məhkəmə, məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnamənin icrası ilə bağlı icra sənədini icra olunması üçün aidiyyəti quruma göndərməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 234.1-ci maddəsində qeyd olunur ki, bu Məcəllənin 234.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, qətnamə qanuni qüvvəyə mindikdən sonra icra edilir. Qeyd edir ki, Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2009-cu il tarixli qətnaməsinin icrasını təmin etmək məqsədi ilə icra sənədinin Bakı Şəhəri Nizami rayon Polis İdarəsinin Qeydiyyat və X12 göndərilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Ərizəsi baxılması üçün Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinin hakimi Sitarə xanım Əliyevanın icraatındadır və icra sənədi aidiyyəti üzrə göndərilmə ərəfəsindədir. Bundan başqa bildirir ki, xx.xx.2024-cü il tarixdə 6 saylı “ASAN Xidmət” Mərkəzinə müraciət edərək "yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında" ******* saylı arayış almışdır. Həmin arayışı alandan sonra ona məlum olmuşdur ki, nəinki Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinin 2(007)-2427/2009 saylı, xx.xx.2024-cü il tarixli qətnaməsində adları qeyd edilən şəxslər; X19, X18, X24 və X16 pasport qeydiyyatından çıxmışlar, əksinə onların digər azyaşlı ailə üzvləri olan xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü X21, xx.xx.2008-ci il təvəllüdlü X22, xx.xx.2009-cu il təvəllüdlü X8 və xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X13 mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Q.Qarayev prospekti, 124 saylı evin 114 saylı mənzilə pasport qeydiyyatına alınmışlar. X21, X22, X8 və X3 ünvan 2 ünvanından pasport qeydiyyatından çıxarılmaları üçün xx.xx.2024-cü il tarixdə Bakı şəhəri Nizami rayon Polis İdarəsinin Qeydiyyat və X5 ərizə ilə müraciət etmişdir. Bakı şəhəri Nizami rayon Polis İdarəsinin 3-13-52/2-Ə-5062/24 saylı, xx.xx.2024-cü il tarixli məktubu ilə həmin şəxslərin qeyd olunan ünvandan pasport qeydiyyatından çıxarılmaları üçün aidiyyəti üzrə məhkəmə orqanlarına müraciət etməyim tövsiyyə olunmuşdur. Ona görə də, hazırki iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət edir. Həmçinin onu da, qeyd edir ki, sonradan qeydiyyata düşən şəxslər - yəni X21, X22, X8 və X1 mənzilə pasport qeydiyyatına düşən zaman onlar azyaşlı olmuş, hazırda isə onlardan yalnız biri xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü X10 18 yaşı tamam olaraq yetkinlik yaşına çatmış, digər 3 nəfər isə hələ də yetkinlik yaşına çatmamışlar. "Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 2-ci maddəsinin 3 və 4-cü abzaslarında qeyd edilir ki, on dörd yaşı olmayan yetkinlik yaşına çatmayanların və ya qəyyumluq altında olan şəxslərin yaşayış yeri onların qanuni nümayəndələrinin - müvafiq olaraq valideynlərinin, övladlığa götürənlərin və ya qəyyumların yaşayış yeri sayılır. On dörd yaşından on səkkiz yaşınadək olan yetkinlik yaşına çatmayanların (tam həcmdə fəaliyyət qabiliyyəti əldə edənlər istisna olmaqla) yaşayış yeri onların qanuni nümayəndələrinin müvafiq olaraq valideynlərinin, övladlığa götürənlərin, yaxud qəyyumların və ya himayəçilərin razılığı ilə müəyyən edilir.
3. Məhkəmənin 2-1(112)-7105/2024 saylı xx.xx.2024-cü il tarixli qərardadı ilə iddiaçının iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizəsi təmin edilərək, iş üzrə X21, X23 və X16 cavabdehlər sırasından çıxarılaraq Bakı şəhəri Nizami rayon Polis İdarəsi cavabdeh qismində cəlb edilmişdir.
4. Məhkəmənin 2-1(112)-7105/2024 saylı xx.xx.2024-cü il tarixli qərardadı ilə X21, X22, X8, X13 və onların qanuni nümayəndələri X24 və X16 iş üzrə zəruri cəlbetmə qaydasında 3-cü şəxs qismində cəlb edilmişlər.
Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları və etirazın dəlilləri
5. Cavabdehə Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 47-ci maddəsinin tələblərinə əsasən iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərin surətlərinin cavabdehə təqdim edilməsi barədə sərəncam təqdim edilməsinə baxmayaraq, cavabdeh tərəfindən iddia ərizəsinə qarşı hər hansı bir etiraz (münasibət) təqdim edilməmişdir.
6. Şifahi məhkəmə baxışı iclasında iştirak edən iddiaçı iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək iddianın təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdi.
7. Şifahi məhkəmə baxışı iclasının vaxtı və yeri barəsində tərəflərə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq cavabdehin nümayəndəsi və 3-cü şəxslər məhkəmə iclasına gəlməmişlər, cavabdeh məhkəməyə məktub ünvanlayaraq işə onların iştirakları olmadan baxılaraq qərar çıxarılmasına etiraz etmədiklərini bildirmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 62.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə, işə şifahi məhkəmə baxışı iclasında cavabdehin nümayəndəsinin və 3-cü şəxslərin iştirakları olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir.
Mübahisənin həlli ilə bağlı məhkəmə araşdırmasının əsasını təşkil edən sənədlər
8. Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən çıxarışa əsasən ünvan 3 ünvanında yerləşən mənzil tam payda xüsusi mülkiyyət hüququ ilə İddiaçı adına ********** qeydiyyat nömrəsi xx.xx.2008-ci il qeydiyyat tarixi ilə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır.
9. Cavabdeh tərəfindən iddiaçının müraciətindən xx.xx.2024-cü il tarixli 3-13- 52/2-Ə-5062/24 nömrəli məktubla imtina edilərək bildirilmişdir ki, Nizami RPİ-nin QMB-si tərəfindən aparılan araşdırma zamanı məlum olmuşdur ki, 2(007)-2427/2009-cu i ltarixli məhkəmə qətnaməsinin icraya yönəlməsi üçün icra vərəqəsi olmadığını, sonradan qeydiyyata düşən şəxslərin (4 nəfər) həmin məhkəmə qətnaməsində ad və soyadları göstərilmədiyinə görə, eləcə də, qətnamədə adları qeyd olunan 3 nəfər şəxsdə ad və ata adının yanlışlıqlar olduğunu nəzərə alaraq, göstərilən vətəndaşlar Nizami rayonu, Q.Qarayev prospekti, 124 saylı evin 114 saylı mənzilindən qeydiyyatdna çıxarılmamışdır. Odur ki, göstərilən nöqsanlar aradan qaldırıldıqdan sonra məhkəmə qətnaməsində adları göstərilən şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması mümkün olacaqdır. Əlavə olaraq bildirilmişdir ki, məhkəmə qətnaməsində adları göstərilməyən şəxslərin qyediyyatdan çıxarılması üçün yenidən aidiyyəti üzrə məhkəmə orqanlarına müraicət etməsi tövsiyə olunur.
10. 6 saylı Bakı “Asan xidmət” Mərkəzi tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli ******* nömrəli “Yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında” arayışa əsasən xx.xx.2012-ci lil təvəllüdlü X13, xx.xx.2008-ci il təvəllüdlü X22, xx.xx.2009-cu il təvəllüdlü X8, xx.xx.2006cı il təvəllüdlü X21, xx.xx.1979-cu il təvəllüdlü X24, xx.xx.1948-ci il təvəllüdlü X18 və xx.xx.1981-ci il təvəllüdlü X16 ünvan 3 ünvanında qeydiyyatdadırlar.
11. ünvan 4 04 dekabr 2009-cu il tarixli qətnaməsinə əsasən İddiaçı iddia tələbi təmin edilərək cavabdehlər X19, X20, X25 və X7 Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Q.Qarayev prospektində yerləşən 124 nömrəli evin 113 saylı mənzilinə yaşayış hüququnun itirilmiş hesab edilməsi və onların qeydiyyatdan çıxarılması qət edilmişdir.
12. Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsi tərəfindən Bakı şəhəri Nizami rayon Polis İdarəsinə 2(007)-2427/2009 nömrəli 15 aprel 2024-cü il tarixli məktub ünvanlanaraq ünvan 6 tarixli qətnaməsinin surəti icra olunması və eyni zamanda icra hərəkətləri aparılan zaman 01 mart 2024-cü il tarixli qərardadı nəzərə alınması üçün onlara göndərildiyi bildirilmişdir.
13. Məhkəmənin sorğusuna əsasən Bakı şəhəri Nizami rayon İcra Hakimiyyəti başçısının 3 nömrəli sahə inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəsi tərəfindən məhkəməyə 13-2/30 nömrəli 08 aprel 2024-cü il tarixli məktub ünvanlanaraq 3-cü şəxslərin mübahisəli ünvanda qeydiyyatda olmalarına baxmayaraq yaşamaları bildirilmişdir.
14. Məhkəmənin sorğusuna əsasən Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsi tərəfindən xx.xx.2024-cü il tarixli 3- 21-3-30/2-12593/2024 **********93 nömrəli məktubla ünvan 2 ünvanına dair sənədlərin təsdiq edilmiş surətləri məhkəməyə təqdim edilmişdir.
15. Məhkəmənin sorğusuna əsasən Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Dövlət Notariat Arxivi tərəfindən 15 mart2024-cü il tarixli 3-16-5/6-11-392/2024 nömrəli məktubla 01 mart 2008-ci il tarixli 4Ə-1-130 reyestr nömrəli mənzil alğı-satqı müqaviləsinə dair notariat işinin təsdiq edilmiş surətləri təqdim edilmişdir. Notariat işi materiallarına əsasən müəyyən edilmişdir ki, 01 mart 2008-ci il tarixli daşınmaz əmlakın alğı-satqı müqaviləsinə əsasən, satıcı X18 mülkiyyət hüququ üzrə ona məxsus ünvan 2 ünvanında yerləşən mənzili İddiaçı satmışdır. Həmin alğı-satqı müqaviləsinin 13cümaddəsinə əsasən satıcı iki ay müddətində qeydiyyatdan çıxmağı, 8-ci bəndinə əsasən üçüncü şəxslərin hüquqlarından azad mənzil verməyi öhdəsinə götürmüşdür. Müqavilə rəsmiləşdirilən zaman 3-cü şəxslər X16 və X24 notarial qaydada razılıq ərizəsi verərək mənzilin satılmasına etiraz etmədiyini və müqavilədə qoyulan müddət ərzində həmin ünvandan qeydiyyatdan çıxmağı öhdəsinə götürmüşlər.
ƏSASLANDİRMA HİSSƏSİ:
İddianın növü və mümkünlüyü
16. Məhkəmə qeyd edir ki, hazırki iddia inzibati mübahisə olmaqla inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı olduğundan məhkəmə aidiyyəti baxımından düzgün verilmiş və inzibati prosessual qanunvericiliyə əsasən hazırki tələb öhdəliyin icrası haqqında iddia növünə aiddir.
17. İnzibati Prosessual Məcəllənin 2.2.3-cü maddəsinə əsasən inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır.
18. «İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 05 saylı, 10 aprel 2015-ci il tarixli Qərarında göstərilmişdir ki, mümkünlük şərtləri iddiaya mahiyyəti üzrə baxmağa imkan verən şərtlərin mövcudluğunun yoxlanılmasını nəzərdə tutur (1.3-cü bənd). Ona görə də, iddianın mümkünlüyü həmişə onun əsaslılığının yoxlanılmasından əvvəl aparılan hüquqi dəyərləndirmədir (1.4-cü bənd). Mümkünlük şərtlərinin mövcudluğunu məhkəmə tərəflərin bildirməsindən asılı olmayaraq özünün xidməti vəzifəsinə görə yoxlamalıdır (2.1-ci bənd).
19. İddia düzgün cavabdehə qarşı verilmiş, iddia qaldırmaqda iddiaçı subyektiv hüquqa malikdir.
20. Öhdəliyin icrası haqqında iddiaya münasibətdə xüsusi mümkünlük şərti məhkəməyə müraciət etməmişdən öncə müvafiq ərizə ilə inzibati orqana müraciət etməsidir ki, işdə olan sənədlərdən görünür ki, iddiaçı məhkəməyə müraciət etməmişdən öncə müvafiq ərizə ilə cavabdeh inzibati orqana müraciət etmiş, cavabdeh tərəfindən onun müraciətinin təmin edilməsindən imtina edilmişdir. Məhkəmə iddianı mümkün hesab etmişdir.
Tətbiq edilən hüquq və məhkəmənin mövqeyi
21. Məhkəmə işdə iştirak edən iddiaçının izahatını dinləyib,iddia ərizəsini və iş üzrə toplanmış sənədləri birgə tədqiq edərək, hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir.
22. Belə ki, məhkəmə hesab edir ki, iş üzrə mənzilin əvvəlki mülkiyyətçisi X18 ilə hazırki mülkiyyətçisi İddiaçı arasında bağlanmış xx.xx.2008-ci il tarixli daşınmaz əmlakın alğı-satqı müqaviləsinə əsasən Mülki Məcəllənin 567-ci maddəsinə uyğun olan öhdəliklərini icra etdiklərindən, yəni, satıcı öz əmlakını alıcıya satdığından, alıcı isə həmin əmlakın dəyərini ona ödədiyindən və satıcı da, qəbul etdiyindən, bununla da, Mülki Məcəllənin 527.1-ci və 528-ci maddələri baxımından, tərəflərin üzərinə götürdüyü öhdəliklərə artıq xitam verildiyindən, hazırda həmin mənzildə qeydiyyatda olan, mənzildə yaşamayan, yaşayış sahəsinə istifadə və əmlak hüquqları olmayan, mənzilin əvvəlki mülkiyyətçisinin ailə üzvü olan yetkinlik yaşına çatmayan 3-cü şəxslərin qeydiyyatına, hazırki mülkiyyətçinin inzibati orqana müraciəti əsasında xitam verilməli idi.
23. Məhkəmə eləcə də, qeyd edir ki, sözügedən alğı-satqı müqaviləsi rəsmiləşdirilən zaman müqavilələrin 8-ci maddəsinə əsasən satıcı alıcıya üçüncü şəxslərin hüquqlarından azad daşınmaz əmlak verməyi öhdələrinə götürmüşdür. Müqavilənin 13-ci maddəsinə əsasən isə satıcı müqavilənin bağlandığı tarixdən iki ay müddətində qeydiyyatdan çıxmağı öhdəsinə götürmüşdür. Həmçinin, qeydiyyatdan çıxarılması tələb olunan yektinlik yaşına çatmayan 3-cü şəxslərin valideynləri X24 və X16 notarial qaydada razılıq ərizəsi təqdim edərək müqavilədə göstərilən müddətdə mənzili tərk etməyi və qeydiyyatdan çıxmağı öhdəsinə götürmüşdür.
24. Məhkəmə eləcə də, qeyd edir ki, həmçinin, iş materiallarına əlavə olunmuş qanuni qüvvəsini almış məhkəməyə qətnaməsinə və digər sənədlərə əsasən müəyyən edilmişdir ki, ünvan 6 tarixli qətnaməsinə əsasən İddiaçı iddia tələbi təmin edilərək cavabdehlər X19, X20, X25 və X7 Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Q.Qarayev prospektində yerləşən 124 nömrəli evin 113 saylı mənzilinə yaşayış hüququnun itirilmiş hesab edilməsi və onların qeydiyyatdan çıxarılması qət edilmişdir. Lakin, məhkəmə qətnaməsində yanlışlıq olduğundan icrasız qalmış, iddiaçının müraciəti əsasında icra olunması üçün cavabdehə yenidən göndərilmişdir. Göründüyü kimi, qanuni qüvvəsini almış məhkəmə qətnaməsinə əsasən qeydiyyatdan çıxarılması tələb olunan yetkinlik yaşına çatmayan üçüncü şəxslərin valideynlərinin də, mübahisəli ünvandan qeydiyyatdan çıxarılması qət edilmişdir.
25. Qeyd edilməlidir ki, şəxsin yaşayış yerindən qeydiyyatdan çıxarılması onun üçün hər hansı əlverişsiz hüquqi nəticələr yaratmamaqla yanaşı, yaşayış sahəsi üzrə ümumiyətlə qeydiyyatsız qalmalarına da, səbəb olmur. Belə ki, həmin şəxslər özlərinin yeni yaşayış yerləri üzrə və ya Azərbaycan Respublikası DİN-nin şəxsiyyət vəsiqəsi verən müvafiq orqanının ünvanı üzrə qeydiyyata alına bilərlər. Mülkiyyətçiyə məxsus yaşayış sahəsinə qeydiyyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahsindən istifadə hüququ olmayan və orada faktiki yaşamayan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi ilə əlaqədar Konstitusiya Məhkəməsinin Penumu qeyd etmişdir ki, bu halda qeydiyyatda olan şəxslərin mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında inzibati orqan tərəfindən qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi qanunvericiliklə birmənalı qaydada tənzimlənməsə də, «Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında» Qanunun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin 1-ci bəndinin mənasına görə bu mümkün hesab edilməlidir. Belə ki, qeyd edilən norma məhz şəxsin yaşayış yerini dəyişdiyi halda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının məlumatı əsasında onun əvvəlki yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmasını müəyyən edir. Qanunun bu normasında nəzərədə tutulmuş «şəxsin yaşayış yerini dəyişməsi» ifadəsi «şəxsin həmin yaşayış sahəsində yaşamaması» mənasını da ehtiva edir.
26. Göründüyü kimi, cavabdeh inzibati orqan isə iddiaçının müraciəti əsasında apardığı icraat zamanı işin yuxarıda qeyd edilən hallarını nəzərə almamış, “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun müvafiq tələblərinə cavab verən qaydada, lazımi şəkildə araşdırma aparmamış, işin faktiki və hüquqi hallarına düzgün qiymət verməmiş, nəticədə iddiaçının müraciətinə əsassız olaraq imtina cavabı verməklə, mülkiyyətçi kimi iddiaçının mülkiyyət hüquqlarını məhdudlaşdırmışdır.
27. Bu səbəbdən də, məhkəmə işin yuxarıda qeyd edilən hallarını, aşağıda sadalanan qanunvericiliyin normalarına tətbiq edərək hesab edir ki, iddiaçının həmin şəxslərin mübahisəli mənzildən yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmasının cavabdehə həvalə edilməsinə dair iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etməkdə haqlı olmuşdur.
28. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 2-ci maddəsinin müddəalarına əsasən şəxsin yaşayış yeri — tam həcmdə fəaliyyət qabiliyyətli şəxsin mülkiyyətçi kimi icarə və kirayə müqaviləsi üzrə, yaxud Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər əsaslarla daimi və ya daha çox yaşadığı ev, mənzil, xidməti yaşayış sahəsi, yataqxana, ahıllar və əlilliyi olan şəxslər, o cümlədən sağlamlıq imkanları məhdud 18 yaşınadək uşaqlar üçün sosial xidmət müəssisələri, xüsusi təhsil müəssisələri və digər bu kimi yaşayış yerləri başa düşülür. Şəxsin olduğu yer — onun yaşayış yeri sayılmayan, müvəqqəti yaşadığı mehmanxana, sanatoriya, istirahət evi, pansionat, kempinq, turist bazası, xəstəxana və digər belə ictimai yerlər, habelə yaşayış binası (özünün, qohumunun, tanışının və b.) başa düşülür. On dörd yaşı olmayan yetkinlik yaşına çatmayanların və ya qəyyumluq altında olan şəxslərin yaşayış yeri onların qanuni nümayəndələrinin — müvafiq olaraq valideynlərinin, övladlığa götürənlərin və ya qəyyumların yaşayış yeri sayılır.
29. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinə əsasən,müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən şəxs yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan aşağıdakı hallarda çıxarılır: 1) yaşayış yerini dəyişdikdə — yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının məlumatına əsasən; 2) başqa ölkədə yaşayış yeri seçdikdə — müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının məlumatına əsasən; 3) ömürlük azadlıqdan məhrum edildikdə — məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü əsasında; 4) öldükdə və ya məhkəmə qətnaməsi ilə ölmüş elan edildikdə — ölüm aktının qeydə alınması haqqında müvafiq dövlət orqanının məlumatı əsasında; 5) yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında; 6) qeydiyyata alınma üçün əsas olmuş sənədlərin və ya məlumatların həqiqətə uyğun olmadığı və ya qeydiyyat məsələsi həll edilərkən vəzifəli şəxs tərəfindən qanunsuz hərəkətə yol verildiyi aşkar edildikdə — məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı əsasında.
30. ““Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2020-ci il tarixli Qərarına əsasən- 1. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228-ci, Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 30-cu və “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinin mənası baxımından şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatı onun yaşadığı yerin dövlət tərəfindən rəsmi qaydada qeydə alınmasını təmin edən vasitə olmaqla məhdud əşya hüququ mənasında istifadə hüququnu ehtiva etmir; 2. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin mənasına görə mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında qeydiyyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsində faktiki yaşamayan və ya istifadə hüququ olmayan şəxsin qeydiyyatına mülkiyyətçinin inzibati orqana müraciəti əsasında xitam verilməlidir; 3. Yaşayış sahəsinə əmlak hüquqları mövcud olmayan şəxslərin mülkiyyətçinin tələbi əsasında qeydiyyatdan çıxarılmasından inzibati orqan tərəfindən imtina edildikdə, məhkəmələr bununla bağlı mübahisələrə inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxaraq şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyini həmin orqanın üzərinə qoya bilər.
31. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinə əsasən hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin tək başına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir.
32. “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” X2 1-ci maddəsinə əsasən hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən dinc istifadə hüququna malikdir.
33. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 27-ci maddəsinə əsasən fıziki şəxsin adətən yaşadığı yer onun yaşayış yeri sayılır.
34. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 152.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ – subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüquqdur.
35. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası 60-cı maddəsinin İ və İİ hissələrinə əsasən, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir.
36. Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsinin 8-ci maddəsində deyilir: «Hər bir insan Konstitusiyanın, yaxud qanunun ona verdiyi əsas hüquqların pozulması hallarında bu hüquqların səlahiyyətli milli məhkəmələr tərəfindən bərpa edilməsi hüququna malikdir».
37. Bu müddəa məhkəmə təminatı ilə bağlı Konstitusiyanın 60-cı maddəsində öz əksini tapmışdır. Konstitusiyanın bu maddəsi ilə vətandaşların həm Konstitusiya ilə təsbit edilmiş hüquqlarını və azadlıqları, həm də Azərbaycan Respublikası qanunlarında və digər normativ hüquqi aktlarında nəzərdə tutulmuş hüquqlarının və azadlıqlarının məhkəmələrin müdafiəsi altında olmasına təminat verilir.
38. Məhkəmə təminatı hər kəsin pozulmuş hüquqlarının və azadlıqlarının bərpası məqsədilə məhkəməyə müraciət etmək hüququnu müəyyən edir.
39. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi A.H.Zalovun şikayəti üzrə 21 may 2004-cü il tarixdə qəbul etdiyi qərarında Konstitusiyanın 60-ci maddəsində təsbit edilən hüquq və azadlıqların məhkəmə təminatı hüququna dair öz mövqeyini bəyan edərək göstərmişdir ki, qeyd edilən bu hüququn mühüm elementlərindən biri ədalət mühakiməsinin məhkəmələr tərəfindən qanunla müəyyənləşdirilmiş qaydada həyata keçirilməsindən ibarətdir.
40. Daha sonra Konstitusiya Məhkəməsi qərarında göstərmişdir ki, X15 da hər kəsin qanun əsasında yaradılmış, müstəqil, qərərsiz və səlahiyyətli məhkəmədə müdafiə olunmaq hüququ ədalət mühakiməsinin mühüm təminatlarından biri kimi təsbit edilmişdir. (İnsan Hüquqlarına dair ümumi bəyannamənin 10-cu maddəsi, Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktın 14-cü maddəsi, «İnsan Hüquq və əsas Azadlıqlarının müdafiəsi haqqında» Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsi və.s.). Öz növbəsində məhkəmədə mühakimə olunmaq hüququ həmin məhkəmənin müvafiq mübahisəyə qanuna uyğun baxmalı olmasını ehtiva edir. Buna görə də hər hansı mübahisənin həll edilməsi qanun çərçivəsində olmalıdır. Məhkəmələr mübahisəni qanunla müəyyən edilmiş qaydada həll etməlidir.
41. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 34.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər.
42. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 58.1-ci maddəsinə əsasən, sübutlar məhkəmə tərəfindən şifahi məhkəmə iclasında araşdırılır.
43. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 58.7-ci maddəsinə əsasən sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir.
44. Məhkəmə iş üzrə toplanmış sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir.
NƏTİCƏ HİSSƏSİ:
Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68, 69, 70, 75, 81, 85-ci maddələrinə əsasən, məhkəmə
QƏRARA ALDİ:
İddia tələbi təmin edilsin. xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü X21, xx.xx.2008-ci il təvəllüdlü X22, xx.xx.2009-cu il təvəllüdlü X8 və xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X3 ünvan 3 ünvanından qeydiyyatdan çıxarılmaları öhdəliyi Bakı şəhəri Nizami rayon Polis İdarəsinə həvalə edilsin. Qərardan məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində tərəflər Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi 540-cı məhəllə) apellyasiya şikayəti verə bilərlər. Qərardan apellyasiya şikayəti verilmədiyi halda təqdim olunduğu gündən 30 gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim Aygün Abdullayeva