Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-716/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-716/2021 18.05.2021 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ hakim Hаcıbəyоvа Miminаt Tаcib qızının sədrliyi, İsmayılov Teymur Rauf oğlunun katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi, vəkili Hüseynova Pərvanə Valeh qızının (Cəbrayıl rayonunda qeydiyyatdadır, Xırdalan şəhər Vəkil Bürosunda vəkil işləyir) iştirakı ilə, iddiаçı Məhərrəmov Füzuli Xəlil oğlunun cаvаbdеh Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına qаrşı “iddiaçının kompensasiya ödənilməli olan şəxslərin siyahısına daxil edilməsi” tələbi bаrədə ərizəsi üzrə işə üçüncü şəxs qismində “xxxx (Azərbaycan)” ASC cəlb edilməklə məhkəmə binаsındа аçıq məhkəmə iclаsındа bахаrаq MÜƏYYƏN ЕTDİ: İddiаçı Məhərrəmov Füzuli Xəlil oğlu cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına qarşı Bаkı İnzibаti Məhkəməsində iddia qaldıraraq iddiaçının adının kompensasiya verilməli olan şəxslərin siyahısına daxil edilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması hаqqındа qərаr qəbul еdilməsini хаhiş еtmişdir. İddiаçı Məhərrəmov Füzuli Xəlil oğlu iddiа tələbini оnunlа əsаslаndırmışdır ki, iddiaçı 2014-cü ildə “xxxx (Azərbaycan)” ASC ilə kredit müqaviləsi bağlayaraq 4000 ABŞ dolları kredit götürmüşdür. Müqaviləyə əlavə olaraq tərtib edilmiş ödəniş cədvəlinə əsasən kredit borcu 5948,97 ABŞ dolları iddiaçı tərəfindən tam ödənilmişdir.Belə ki, devalvasiyanın baş verdiyi günədək, yəni 21.02.2015-ci ilədək iki dəfə ödəniş edib cəmi 701 ABŞ dolları ödəmişdir. Birinci devalvasiyadan sonra 21.02.2015-ci il və ya 21.12.2015-ci il tarixədək on iki dəfə ödəniş edərək ümumi olaraq 1969 ABŞ dolları ödəmişdir. İkinci devalvasiyadan, yəni 21.12.2015-ci ildən sonra qalan məbləği 3277 ABŞ dolları ödəyərək müqavilə üzrə kredit borcunu tam ödəmişdir. İddiaçının həmin kreditdən başqa kredit müqaviləsi olmamışdır.Qeyd edilən kredit müqaviləsinə əsasən banka ödənilən pul vəsaiti üzrə cəmi ona 2458,45 manat kompensasiya ödənilməlidir.İddiaçı Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasına müraciət edərək adının kompensasiya ödənilməli olan şəxslərin siyahısına salınmasını xahiş etsə də müraciəti təmin olunmamışdır. İddiaçı göstərilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı Azərbaycan Respublikasının İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 47-ci maddəsinə uyğun qaydada məhkəmə sərəncamına əsasən iddiaya dair etirazını təqdim edərək göstərmişdir ki, “Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” ölkə başçısının 28.02.2019-cu il tarixli, 551 nömrəli Fərmanının icrası Mərkəzi Bankın 01.03.2019-cu il tarixinə Mərkəzləşdirilmiş Kredit Reyestrinin məlumat bazasına, habelə Fərman çərçivəsində yaradılmış məlumat bazasında göstərilən və müvafiq bankların təqdim etdikləri məlumatlara əsasən həyata keçirilir.Mərkəzi Bankın MKR və PK məlumat bazalarına əsasən Məhərrəmov Füzuli Xəlil oğlu ilə “xxxx” ASC arasında 11.12.2014-cü il tarixində 4000 ABŞ dolları məbləğində kredit müqaviləsinin bağlanılmasına dair qeydlər daxil edilmişdir.Lakin bu kredit müqaviləsi, eləcə də vətəndaşın kredit tarixçəsinə daxil edilmiş “xxxx” ASC-nin 22.02.2016-cı il tarixli kredit müqaviləsi üzrə borcalanın şəxsiyyətini təsiq edən məlumatlar, bank İD və hesab nömrəsi, habelə devalvasiya tarixlərinə və Fərmanın qüvvəyə mindiyi günə əsas kredit borcları ilə bağlı qeydlər məlumat bazasına düzgün ötürülməmişdir.Yuxarıda qeyd edilən səbəblərdən vətəndaşın Fərmanın təsir dairəsinə düşüb-düşməməsini müəyyən etmək mümkün olmamışdır.Cavabdeh göstərilənlərin nəzərə alınmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2.3-cü maddəsinə əsasən inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. Hazırda iddiaçının iddiası mümkünlük şərtlərinə cavab verir.İddiaçı cavabdehə müraciət etmiş və imtina cavabı almışdır, iddia düzgün cavabdehə verilmiş, iddia müddətinə əməl edilmiş, iddia qaldırmaqda iddiaçı subyektiv hüquqa malik olmuşdur. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının vəkili və nümayəndəsi Hüseynova Pərvanə Valeh qızı iddia ərizəsində göstərilən məzmunda çıxış edərək iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Аzərbаycаn Rеspublikаsının İPM-nin 62.3-ci mаddəsinə əsаsən iştirаkı оlmаdаn işə bахılmаsının və iş üzrə qərаr qəbul еdilməsinin mümkünlüyü bаrədə хəbərdаr еdilmiş cаvаbdеh məhkəmə bахışınа öz nümаyəndəsini göndərməmiş, bunun səbəblərini məhkəməyə bildirməmişdir. Оdur ki, məhkəmə işə cаvаbdеhin iştirаkı оlmаdаn bахmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş: İddiaçının şəxsiyyət vəsiqəsinin surətinə əsasən İddiaçı Xəlil oğlu Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır. 11 dekabr 2014-cü il tarixli, 139774-CNS-14397 №li kredit müqaviləsinə əsasən “xxxx (Azərbaycan)” ASC iddiaçıya 4000 ABŞ dolları məbləğində 36 ay müddətinə illik 28% ödənilməklə kredit vermişdir. “xxxx (Azərbaycan)” ASC-nin tərtib etdiyi ödəniş məlumatlarına əsasən iddiaçı bankdan 11.12.2014-cü il tarixdə götürdüyü 4000 ABŞ dolalrı məbləğində kredit borcunu, faizləri və cərimələri 25.07.2017-ci ildə tam ödəmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının 02 mart 2021-ci il tarixli, 16-00518- 2021 nömrəli məktubuna əlavə edilmiş sənədlərə əsasən iddiaçı 11.12.2014-cü il tarixdə 4000 ABŞ dolları məbləğində kredit götürməsi, adının kompensasiya verilməli olan şəxslərin siyahısında olmaması ilə bağlı 22.04.2019-cu ildə müraciət etmişdir, iddiaçının xx.xx.1986-cı il təvəllüdlü olması, şəxsiyyət vəsiqəsi barədə məlumatlar,kreditinin 4000 ABŞ dolları məbləğində olması, krediti 11.12.2014-cü ildə götürməsi, 23.02.2016-ci ilə qədər borcunun tam ödənilməsi, 11.03.2015-ci ilə qədər borcunun 3583 ABŞ dolları olması və s.bu kimi məlumatlar, habelə ödənilməli olan kompensasiya məbləği Bank VTB (Azərbaycan) ASC tərəfindən müvafiq məlumatlar bazasına daxil edilmişdir. “Bank VTB (Azərbaycan)” ASC-nin Bakı İnzibati Məhkəməsinə ünvanlanmış 09.02.2021-ci il tarixli, 568 №li məktubuna əsasən iddiaçı Məhərrəmov Füzuli Xəlil oğlunun bank qarşısında öhdəliyi üzrə müvafiq məlumatlar Mərkəzləşdirilmiş Kredit Reyestrinə göndərilmişdir. Beləliklə, iş materiallarına əsasən İddiaçı “xxxx (Azərbaycan)” ASC-dən 11 dekabr 2014-cü il tarixli, 139774-CNS-14397 №li kredit müqaviləsinə əsasən 4000 ABŞ dolları məbləğində kredit götürmüşdür, iddiaçı həmin kredit müqaviləsi üzrə borcunu, hesablanmış faizləri və cərimələri 25.07.2017-ci ildə tam ödəmişdir. “xxxx (Azərbaycan)” ASC iddiaçı Məhərrəmov Füzuli Xəlil oğlu ilə bağlamış olduğu 11.12.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsi ilə bağlı məlumatları Mərkəzi Kredit Reyestrinə daxil etsə də iddiaçının adı qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada ödənilmiş kredit borcu ilə bağlı kompensasiyanın ödənilməsinə hüququ olan şəxslərin siyahısına daxil edilməmişdir. Odur ki, iddiaçı hazırki iddia ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Məhkəmə iddiaçının iddiası ilə bağlı aşağıda göstərilənlri qeyd edir: Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 26-cı maddəsinin İİ hissəsinə əsasən hər kəsin qanunla qadağan olunmayan üsul və vasitələrlə öz hüquqlarını və azadlıqlarını müdafiə etmək hüququ vardır, 60-cı maddəsinin İ hissəsinə əsasən hər kəsin hüquq və azadlıqlarının inzibati qaydada və məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir, İİ hissəsinə əsasən hər kəsin hüququ var ki, onun işinə qərəzsiz yanaşılsın və həmin işə inzibati icraat və məhkəmə prosesində ağlabatan müddətdə baxılsın, İİİ hissəsinə əsasən hər kəsin inzibati icraat və məhkəmə prosesində dinlənilmək hüququ vardır, İV hissəsinə əsasən hər kəs dövlət orqanlarının, siyasi partiyaların, hüquqi şəxslərin, bələdiyyələrin və vəzifəli şəxslərin hərəkətlərindən və hərəkətsizliyindən inzibati qaydada və məhkəməyə şikayət edə bilər. “Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanının 1-ci bəndinə əsasən aşağıda qeyd olunan tarixlərə fiziki şəxslərin banklara 10 000 (on min) ABŞ dollarınadək xarici valyutada olan əsas kredit borclarının devalvasiya ilə bağlı manatla artmış hissəsi aşağıdakı qaydada qiymətləndirilməklə, bu Fərman qüvvəyə mindiyi günə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının elan etdiyi məzənnəyə uyğun olaraq, dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına üç aydan gec olmayaraq manatla ödənilməsi qərara alınmışdır: 1.1. 2015-ci il fevralın 21-nə xarici valyutada mövcud olan əsas kredit borcuna münasibətdə – 1 ABŞ dollarına 0,25 manat (0,15 ABŞ dolları) kimi;1.2. 2015-ci il fevralın 22-dən həmin il dekabrın 21-dək bağlanmış kredit müqavilələri üzrə xarici valyutada əsas kredit borcuna münasibətdə – 1 ABŞ dollarına 0,6 manat (0,35 ABŞ dolları) kimi;1.3. 2015-ci il fevralın 21-nə və dekabrın 21-nə mövcud olmuş xarici valyutada əsas kredit borclarına münasibətdə – bu Fərmanın 1.1-ci və 1.2-ci bəndlərində qeyd olunan hər iki qaydada nəzərdə tutulduğu kimi. Həmin Fərmanın 2-ci bəndində qeyd edilmişdir ki, bu Fərmanın 1-ci hissəsinə əsasən edilən ödəniş, ilk növbədə, fiziki şəxslərin banklar və ləğvetmə prosesində olan banklar qarşısında ödəniş müddəti keçmiş əsas kredit borclarının ödənilməsinə yönəldilsin, qalan məbləğ isə həmin fiziki şəxslərin sərəncamına verilsin. Həmin Fərmanın 8-ci bəndində qeyd edilmişdir ki, bu Fərmanın məqsədləri üçün müəyyən edilir: 8.1. fiziki şəxslərin xarici valyutada 10 000 (on min) ABŞ dollarınadək və ya milli valyutada 17 000 (on yeddi min) manatadək olan əsas kredit borcları dedikdə onların bütün banklara və ləğvetmə prosesində olan banklara əsas kredit borclarının qalıq məbləğinin cəmi; 8.2. 10 000 (on min) ABŞ dollarınadək və ya 17 000 (on yeddi min) manatadək məbləğ dedikdə müvafiq olaraq 10 000 (on min) ABŞ dollarının və ya 17 000 (on yeddi min) manatın da daxil olduğu məbləğ;8.3. bu Fərmanın 5-ci və 7-ci hissələrində fiziki şəxslərin kredit borcları dedikdə onların 2012-ci il yanvarın 1-dən bu Fərman qüvvəyə mindiyi günədək bağlanmış kredit müqavilələrinə əsasən bütün banklara və ləğvetmə prosesində olan banklara əsas kredit borclarının qalıq məbləğinin cəmi;8.4. bank dedikdə banklar və bank olmayan kredit təşkilatları (kredit ittifaqları istisna olmaqla);8.5. ləğvetmə prosesində olan bank dedikdə ləğvetmə prosesində olan banklar və bank olmayan kredit təşkilatları (kredit ittifaqları istisna olmaqla);8.6. vaxtı keçmiş kredit borcu dedikdə fiziki şəxslərlə 2012-ci il yanvarın 1-dən bu Fərman qüvvəyə mindiyi günədək bağlanmış kredit müqavilələri üzrə əsas məbləğin və (və ya) faiz borclarının ödənilməsi 360 gündən çox gecikdirilmiş borclar; İşin faktiki hallarına əsasən iddiaçı 11.12.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə götürdüyü 4000 ABŞ dollarının, 1948,97 ABŞ dolları faiz məbləğinin sonuncu ödənişini 11.12.2017-ci ildə etmişdir, yəni iddiaçının 11.12.2017-ci il tarixinə banka valyutada kredit borcu 10000 ABŞ dollarından az məbləğdə olmaqla Azərbaycan Respublikasının yuxarıda qeyd edilən Fərmanının təsir dairəsinə aid olan problemli kredit borcu olmuşdur. Belə olan halda iddiaçının Azərbaycan Respublikasının yuxarıda qeyd edilən Fərmanının 1-ci bəndində göstərilən ödənişin verilməli olduğu fiziki şəxslərin siyahısına iddiaçının da adının daxil edilməsini tələb etmək hüququ mövcuddur. Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanının 7.1-ci bəndinə əsasən Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasına banklarla birlikdə bir ay müddətində fiziki şəxslərin xarici valyutada əsas məbləği 10 000 (on min) ABŞ dollarınadək, milli valyutada isə 17 000 (on yeddi min) manatadək olan kreditləri üzrə vaxtı keçmiş və bu Fərmana əsasən hər bir bank üzrə restrukturizasiya olunmalı kredit borclarının məbləğini və borcluların siyahısını müəyyən edərək, bu barədə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə, Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyinə və Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına məlumat verilməsi tapşırılmışdır. “Maliyyə xidmətləri bazarında tənzimləmə və nəzarət sisteminin idarəedilməsinin təkmilləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamının 1-ci bəndində Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının ləğv edilməsi və Azərbaycan Respublikasının qanunlarında maliyyə bazarlarına nəzarət orqanının müəyyən edilmiş səlahiyyətlərin, o cümlədən onun maliyyə xidmətləri bazarında lisenziyalaşdırma, tənzimləmə və nəzarət, investorların və maliyyə xidmətləri, istehlakçılarının hüquqlarının qorunması sahəsində vəzifə və hüquqlarının, habelə əmlakının Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına verilməsinin qərara alınması göstərilmişdir. “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 2.0.6-cı maddəsinə əsasən inzibati icraat - fiziki və ya hüquqi şəxslərin müraciəti əsasında və ya inzibati orqanların öz təşəbbüsü ilə inzibati aktın qəbul edilməsi, icra olunması, dəyişdirilməsi və ya ləğv edilməsi, habelə inzibati şikayətlərə baxılması üzrə müvafiq inzibati orqanlar tərəfindən bu Qanunla müəyyən olunmuş prosedur qaydalar daxilində həyata keçirilən fəaliyyətdir; Həmin Qanunun 24.1-ci maddəsinə əsasən inzibati orqan inzibati icraat zamanı işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmağa borcludur. Həmin Qanunun 24.2-ci maddəsinə əsasən inzibati orqan maraqlı şəxslərin xeyrinə olan halların araşdırılmasından və nəzərə alınmasından imtina edə bilməz. Həmin Qanunun 24.3-cü maddəsinə əsasən inzibati icraat zamanı işin bütün hallarının araşdırılması inzibati orqanın xidməti vəzifəsindən irəli gəlir. Araşdırmanın üsulu və həcmi inzibati orqan tərəfindən müəyyən edilir. İnzibati orqan maraqlı şəxslərin izahatları ilə və təqdim etdiyi sübutlarla bağlı deyildir. Həmin Qanunun 24.4-cü maddəsinə əsasən təqdim olunmuş sübutlar yetərli olmadıqda, inzibati orqan öz təşəbbüsü ilə əlavə sübutlar toplamağa borcludur. Azərbaycan Respublikası İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 15.1-ci maddəsinə əsasən inzibati məhkəmə icraatı şəkişmə prinsipi əsasında həyata keçirilir. İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 58.7-ci maddəsinə əsasən, sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 68.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Sözügedən Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə toplanmış sübutlara məcmu halında qiymət verərək hesab edir ki, iddia təmin edilməli, iddiaçı Məhərrəmov Füzuli Xəlil oğlunun adının kompensasiya verilməli olan şəxslərin siyahısına daxil edilməsi vəzifəsi cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının üzərinə qoyulmalıdır. Azərbaycan Respublikasının İPM-nin 110-1-ci maddəsinə əsasən prosessual xərclər ödənilmiş tələblərə münasib olaraq işdə, işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 9.1.12-ci maddəsinə əsasən, inzibati hüquq münasibətlərindən əmələ gələn işlər üzrə - vətəndaş, inzibati orqanlar və vəzifəli şəxslər dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual- Məcəlləsinin 2,34, 68,69, 85, 110-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: İddia tələbi təmin edilsin. İddiаçı Məhərrəmov Füzuli Xəlil oğlunun adının kompensasiya verilməli olan şəxslərin siyahısına daxil edilməsi vəzifəsi cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının üzərinə qoyulsun. Qərаrdаn şikаyət qərаrın tаm fоrmаdа təqdim оlunduğu gündən 30 gün müddətində Bаkı şəhəri, Z.Хəlilоv, 540-cı məhəllə ünvаndа yеrləşən Bаkı Аpеllyаsiyа Məhkəməsinin inzibati kollegiyasına Bаkı İnzibаti Məhkəməsi vаsitəsilə vеrilə bilər. Hаkim Miminаt Hаcıbəyоvа