Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-7992/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-7992/2025 21.07.2025 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ GİRİŞ HİSSƏSİ hаkim Hаcıbəyоvа Miminаt Tаcib qızının sədrliyi, X13 kаtibliyi, İddiaçı, üçüncü şəxs X14 iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Pasport, Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsinə qarşı “X26, X27, X28, X29, X30, X8, X9, X21, X10, X3 ünvan 1 ünvanında yaşayış yeri üzrə qeydiyyatların ləğv edilməsi barədə məhkəmə qərarının qəbul edilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə inzibati işə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: TƏSVİRİ HİSSƏ Mübahisənin predmeti İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Pasport, Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsinə qarşı “qeydiyyatdan çıxarılma barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Sonradan iddiaçı iddia tələbini dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, “X26, X27, X28, X29, X30, X8, X9, X21, X10, X3 ünvan 1 ünvanında yaşayış yeri üzrə qeydiyyatları, onların faktiki olaraq istifadələrində olmuş (yaşadıqları) “A” (111, 5kv.m) tikilisinin, xx.xx.2019-cu il tarixdə, tikilinin 8/32 hissə payçısı olmuş X14 öz iradəsinə uyğun olaraq (“pilot layihə” çərçivəsində) tamamilə məhv edildiyini və Həşimov Xalıqın adları qeyd edilən ailə üzvləri (10 nəfər) ilə birlikdə, “pilot layihə” çərçivəsində ona təqdim edilmiş 5 (beş) otaqlı mənzillərində yaşadıqlarını nəzərə alaraq, ləğv edilməsi barədə məhkəmə qərarının qəbul edilməsi”ni xahiş etmişdir. Məhkəmənin xx.xx.2025-ci il tarixli qərardadı ilə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsinə dair ərizə icraata qəbul edilmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, o ünvan 1 ünvanında salamat qalmış yeganə “B” tikilisinin yeganə subyekti olmuş, mərhum atası A.Mövlanovun hüquqi varisi olaraq, ünvanda məhv edilmiş “A” tikilisinin hüquq subyekti olmuş – Məmməd oğlu Xalıq Həşimovun və onun yaxın qohumlarının ünvana münasibətdə yaşayış yeri üzrə qeydiyyatlarının ləğv edilməsində cavabdehə qarşı iddialıdır. Hesab edir ki, üçüncü şəxslərin pasport qeydiyyatları ləğv edilməlidir. Belə ki, üçüncü şəxslər ümumi birgə mülkiyyətdə olan “A” tikilisində faktiki olaraq yaşamış və həmin ünvanda qeydiyyatda olmuşlar. Mübahisəli ünvanda hal-hazırda mövcud olan yeganə tikili “B” tikilisidir ki, həmin tikili üçüncü şəxslərin nə mülkiyyətində, nə də faktiki istifadəsində olmamışdır. Üçüncü şəxs X.Həşimov 2019-cu il tarixində, “pilot layihə” çərçivəsində, ünvandakı “A” tikilisinə münasibətdə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində dövlət qeydiyyatına alınmış 8/32 hissədən ibarət payına dair sərəncam hüququndan istifadə etmiş, pay hissəsini "xxxx" MMC-yə (bundan sonra MMC) təhvil vermiş, ünvanı 2019-cu ilin aprel ayında tərk etmişdir. MMC 2019-cu ildə 1\4 hissəsi ona məxsus olan “A” tikilisini tamamilə məhv etmişdir. Həmin ünvanda hazırda yalnız “B” tikilisi qalmışdır. “B” tikilsinin yeganə istifadəçisi və mülkiyyətçisi tikili inşa edilən tarixdən atası ölənədək atası, sonradan o olmuşdur. Üçüncü şəxslərin “B” tikilisi üzərində heç bir aidiyyəti, mənsubluğu, məxsusluğu yoxdur. Üçüncü şəxslər hazırda MMC tərəfindən onlara təqdim edilmiş 5 otaqlı mənzildə yaşayırlar. “A” tikilisi artıq 5 ildir ki məhv edilmişdir, hazırda elə bir tikili yoxdur və üçüncü şəxslər həmin tikili üzərində sərəncam vermək hüquqlarını MMC-yə vermişdir. İddiaçı Təbriz küçəsi, ev 34 ünvanındakı əmlakda (“B” tikilisi) qeydiyyatda olan X5 və X11 yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olmalarına qətiyyən etiraz etmir. İddiaçı üçüncü şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılmasına dair ərizə ilə cavabdeh inzibati orqana müraciət etmiş, lakin cavabeh inzibati orqan tərəfindən müraciətin təmin edilməsindən imtina edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 47-ci mаddəsinə əsаsən verilmiş məhkəmə sərəncamı ilə iddiаyа dаir münasibət (еtirаz) təqdim edilməsi tələb edilsə də, sərəncam icra edilməmiş, iddiaya dair etiraz məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Məhkəmənin xx.xx.2025-cü il tarixli qərardadı ilə X26, X27, X28, X29, X30, X8, X9, X21, X10, X12 məhkəmə icraatına zəruri cəlbetmə qaydasında üçüncü şəxslər qismində cəlb edilmişlər. ƏSASLADİRMA HİSSƏSİ İddianın növü və mümkünlüyü Məhkəmə qeyd edir ki, hazırkı iddia inzibati mübahisə olmaqla inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı olduğundan məhkəmə aidiyyəti baxımından düzgün verilmiş və inzibati-prosessual qanunvericiliyə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia növünə aiddir. İddiaçı məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciətdən əvvəl cavabdehə müraciət etmiş və yazılı qaydada imtina cavabı aldıqdan sonra məhkəməyə iddia vermişdir. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin - 2.2-ci maddəsinə əsasən inzibati məhkəmə icraatı qaydasında aşağıdakı iddialara baxılır: 2.2.3. inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia). - 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. - 35-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. - 8.1.2.-ci maddəsinə əsasən mübahisələndirmə haqqında iddialara mübahisə edilən inzibati aktı qəbul etmiş inzibati orqanın yerləşdiyi yerin məhkəməsi tərəfindən baxılır. İnzibati akt səlahiyyəti birdən çox məhkəmənin yurisdiksiyasına aid olan ərazini əhatə edən inzibati orqan tərəfindən qəbul edildiyi hallarda, belə inzibati aktlara qarşı iddialara hüquqlarına (qanunla qorunan maraqlarına) müdaxilə edilən şəxsin yaşayış yerinin və ya olduğu yerin məhkəməsi tərəfindən baxılır. Azərbaycan Respublikasının xaricdə yerləşən diplomatik nümayəndəlikləri və konsulluqlarının səlahiyyətinə aid olan ərazilərdə Azərbaycan Respublikasına qarşı iddialara müvafiq icra hakimiyyəti orqanının yerləşdiyi yerin məhkəməsi tərəfindən baxılır. Bu Məcəllənin 8.1.2-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş aidiyyət qaydaları məcburetmə və öhdəliyin icrası haqqında iddialara da şamil olunur; Məhkəmə hazırkı iddianın öhdəliyin icrası iddia növünə aid olduğunu və iddiaçının hal-hazırda üçüncü şəxsin qeydiyyatdan çıxarılmasını istədiyi mənzilin yerləşdiyi yerin ünvanını nəzərə alaraq hesab edir ki, işə aidiyyəti üzrə Bakı İnzibati Məhkəməsində baxılmalıdır. Hazırda iddiaçının iddiası mümkünlük şərtlərinə cavab verir, onun qaldırılması üçün inzibati-prosessual qanunvericilikdə nəzərdə tutulan mümkünlük şərtləri ödənilir və iddianı mümkünsüz edən hər hansı bir əsas müəyyən edilməmişdir. Belə ki, iddiaçının iddiası mümkünlük şərtlərinə cavab verir. İddiaçı cavabdehə müraciət etmiş, iddia düzgün cavabdehə verilmiş, iddia müddətinə əməl edilmiş, iddia qaldırmaqda iddiaçı subyektiv hüquqa malik olmuşdur. Аzərbаycаn Rеspublikаsının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 62.3-ci mаddəsinə görə iştirаkı оlmаdаn işə bахılmаsının və iş üzrə qərаr qəbul еdilməsinin mümkünlüyü bаrədə хəbərdаr еdilmiş cavabdeh və digər üçüncü şəxslər məhkəmə bахışınа öz nümаyəndələrini göndərməmişlər. Cavabdeh məhkəməyə müraciət edərək onun iştirakı olmadan işə baxılmasını xahiş etmişdir. Odur ki, məhkəmə işə cavabdehin (nümayəndəsinin) və digər üçüncü şəxslərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı iddia ərizəsində göstərilənlərə uyğun izahat verərək, iddia tələbinin təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında iştirak edən üçüncü şəxs X26 izahat verərək bildirmişdir ki, o və ailə üzvləri iddiaçıya məxsus evdə qeydiyyatdadırlar. Qeydiyyatlarının dəyişdirilməsi ilə bağlı müraciət etmişlər, lakin məhkəməyə müraciət etməli olduqları bildirilmişdir. Halhazırda İddiaçı ilə aralarında hər hansı bir mübahisə yoxdur. Qeydiyyatdan çıxarılmağına etiraz etmir. Tədqiq edilmiş sənədlər Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi tərəfindən verilmiş **********21-10301 nömrəli reyestr nömrəli “hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestridən” çıxarışdan görünür ki, ünvan 1 ünvanında yerləşən “A” tikilisindən 38/256 hissə X4, “A” tikilisindən 16/32 hissə X15, “A” tikilisindən 5/256 hissə açıq saxlanılır X17, “A” tikilisindən 8/32 hissə X26, “A” tikilisindən 1/32 hissə X22, “A” tikilisindən 13/256 hissədən və “B” tikilisindən 1/2 hissə X6 və “A” tikilisindən 13/256 hissədən və “B” tikilisindən 1\2 hissə X1 xüsusi mülkiyyət hüququ ilə məxsusdur. “Yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında” Daxili İşlər Nazirliyinin xx.xx.2025-ci il tarixli ******* nömrəli arayışında qeyd edilmişdir ki, ünvan 1 ünvanında qeydiyyatdadır – X26, X27, X28, X29, X30, X8, X9, X21, X10, X12, X5, X23 və X7. 20 aprel 2019-cu il tarixli 104B №-li müqavilədən görünür ki, "xxxx" MMC Təbriz küçəsi 34, mənzil 2 ünvanında yerləşən, yaşayış yeri üçün qəzalı vəziyyətdə və ətraf mühitə hormoniyasını itirmiş vəziyyətdə binalarda mülkiyyətçi X18 məxsus mənzilin söküntüsünü və bu sahədə yeni yaşayış binasının tikintisini həyata keçirərək, bu binada mülkiyyətşinin söküntüsü nəzərdə tutulmuş mülkiyyətində olan 5 otaqlı, 155 kv.m mənzilin dövlət reyestrindən çıxarışda göstərilmiş ümumi sahəsinə 25 % əlavə etməklə təmirsiz 2 otaqlı, 73 kv.m mülkiyyətçinin mülkiyyətinə verməyi öhdəsinə götürmüşdür. Mülkiyyətçi bu müqaviləyə əsasən mülkiyyətində olan mənzili söküntü üçün "xxxx" MMC-yə verməyi bu müqavildə göstərilən müddətdə və qaydada yeni tikilmiş mənzili qəbul etməyi öhdəsinə götürmüşdür. 25 iyun 2019-cu il tarixli 104A №-li müqavilədən görünür ki, "xxxx" MMC Təbriz küçəsi 34, mənzil 2 ünvanında yerləşən, yaşayış yeri üçün qəzalı vəziyyətdə və ətraf mühitə hormoniyasını itirmiş vəziyyətdə binalarda mülkiyyətçi X18 məxsus mənzilin söküntüsünü və bu sahədə yeni yaşayış binasının tikintisini həyata keçirərək, bu binada mülkiyyətşinin söküntüsü nəzərdə tutulmuş mülkiyyətində olan 5 otaqlı, 155 kv.m mənzilin dövlət reyestrindən çıxarışda göstərilmiş ümumi sahəsinə 25 % əlavə etməklə təmirsiz 2 otaqlı, 73 kv.m mülkiyyətçinin mülkiyyətinə verməyi öhdəsinə götürmüşdür. Mülkiyyətçi bu müqaviləyə əsasən mülkiyyətində olan mənzili söküntü üçün "xxxx" MMC-yə verməyi bu müqavildə göstərilən müddətdə və qaydada yeni tikilmiş mənzili qəbul etməyi öhdəsinə götürmüşdür. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin xx.xx.2023-cü il tarixli **********00 nömrəli məktubdan görünür ki, ünvan 3 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinə dair hüquqların daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınması ilə bağlı ərizələrə baxılmış, idarənin mütəxəssisləri tərəfindən inventarlaşdırma işləri aparılan zaman “A” və “V” tikililərinin söküldüyü müəyyən olunmuşdur. Bundan əlavə, müvafiq fərdi yaşayış evi daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində paylı mülkiyyət kimi qeydiyyata alınmışdır. Odur ki, sökülmüş tikililərin qeydiyyatının ləğvi və müraciətdə qeyd olunan məsələrlər bağlı digər payçıların notarial qaydasında təsdiq edilmiş razılıq ərizələrinin təqdim edilməsi məqsədəuyğundur. Baş Pasport, Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsi tərəfindən iddiaçıya ünvanlanmış xx.xx.2025-ci il tarixli, 18/2-M-17537 nömrəli cavab məktubunda bildirilmişdir ki, mülkiyyətdəki mənzildə qeydiyyatda olan şəxslərin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmaları üçün aidiyyəti üzrə məhkəməyə müraciət etməsi tövsiyyə olunur. Məhkəmənin mövqeyi Məhkəmə iddia ərizəsini nəzərdən keçirərək, iş materiallarında olan sənədləri tədqiq edərək, işin fаktiki hаllаrınа və sübutlаrа qiymət vеrərək hеsаb еdir ki, iddiа tələbi təmin еdilməlidir. “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının 1 saylı Protokolunun - 1-ci maddəsinə əsasən hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən dinc istifadə hüququna malikdir. Heç kəs cəmiyyətin maraqları naminə, qanunla və ya beynəlxalq hüququn ümumi prinsipləri ilə nəzərdə tutulmuş şərtlər istisna olunmaqla, öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin - 29.1-ci maddəsinin tələbinə əsasən yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ona mülkiyyət hüququ əsasında məxsus olan yaşayış sahəsi barəsində onun təyinatına uyğun olaraq və bu Məcəllə, həmçinin digər qanunlarla müəyyən edilmiş hüdudlarda sahiblik, istifadə və sərəncam vermək hüquqlarını həyata keçirir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin - 152.1-ci maddəsinə görə, mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. - 178.1-ci maddəsinə uyğun olaraq, daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ qanunla müəyyənləşdirilmiş əsaslarla onun verilməsinin daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alındığı andan əldə edənə keçir. Əgər qanuna müvafiq olaraq daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət hüququnun dövlət reyestrində qeydə alınmadan başqa şəxsə keçməsi mümkündürsə, onda şəxs bu barədə dövlət reyestrinə məlumat verməlidir. - 178.2-ci maddəsinə əsasən, yeni yaranmış daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ onun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alındığı andan əmələ gəlir. “Yаşаyış yеri və оlduğu yеr üzrə qеydiyyаt hаqqındа” Аzərbаycаn Rеspublikаsının Qаnununun - 2-ci maddəsinə əsasən, şəxsin yaşayış yeri — tam həcmdə fəaliyyət qabiliyyətli şəxsin mülkiyyətçi kimi icarə və kirayə müqaviləsi üzrə, yaxud Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər əsaslarla daimi və ya daha çox yaşadığı ev, mənzil, xidməti yaşayış sahəsi, yataqxana, ahıllar və əlilliyi olan şəxslər üçün sosial xidmət müəssisələri, xüsusi təhsil müəssisələri və digər bu kimi yaşayış yerləri başa düşülür. - 9-cu maddəsinə əsasən, müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən şəxs yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan aşağıdakı hallarda çıxarılır: 1) yaşayış yerini dəyişdikdə — yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının məlumatına əsasən; 2) başqa ölkədə yaşayış yeri seçdikdə — müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının məlumatına əsasən; 3) ömürlük azadlıqdan məhrum edildikdə — məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü əsasında; 4) öldükdə və ya məhkəmə qətnaməsi ilə ölmüş elan edildikdə — ölüm aktının qeydə alınması haqqında müvafiq dövlət orqanının məlumatı əsasında; 5) yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında; 6) qeydiyyata alınma üçün əsas olmuş sənədlərin və ya məlumatların həqiqətə uyğun olmadığı və ya qeydiyyat məsələsi həll edilərkən vəzifəli şəxs tərəfindən qanunsuz hərəkətə yol verildiyi aşkar edildikdə — məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı əsasında. “Yаşаyış yеri və оlduğu yеr üzrə qеydiyyаt hаqqındа” Аzərbаycаn Rеspublikаsının Qаnunundа şəxsin (şəхslərin) yаşаyış yеri üzrə qеydiyyаtdаn çıхаrılmаsının əsаslаrı dəqiq göstərilmişdir. «Yаşаyış yеri və оlduğu yеr üzrə qеydiyyаt hаqqındа» Аzərbаycаn Rеspublikаsının Qаnununun mənаsınа görə şəхs fаktiki yаşаdığı və оlduğu yеr üzrə qеydiyyаtа аlınmаlıdır. Həmin qаnunа əsаsən yаşаyış yеri üzrə və оlduğu yеr üzrə qеydiyyаtın məqsədi şəхslərin uçоtа аlınmаsı, оnlаrın bаşqа şəхslərin, dövlət və cəmiyyət qаrşısındа vəzifələrin icrа еdilməsidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair xx.xx.2020-ci il tarixli qərarında aşagıdakılar qeyd edilmişdir: “ ...mükiyyətçiyə məxsus yaşayış sahəsinə qeydiyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ olmayan və orada faktiki yaşamayan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi ilə əlaqədar Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, bu hallarda qeydiyyatda olan şəxslərin mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında inzibati orqan tərəfindən qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi qanunvericilikdə birmənalı qaydada tənzimlənməsə də, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin 1-ci bəndinin mənasına görə bu mümkün hesab edilməlidir. Belə ki, qeyd edilən norma məhz şəxsin yaşayış yerini dəyişdiyi halda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının məlumatı əsasında onun əvvəlki yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmasını müəyyən edir. Qanunun bu normasında nəzərdə tutulmuş “şəxsin yaşayış yerini dəyişməsi” ifadəsi “şəxsin həmin yaşayış sahəsində yaşamaması” mənasını da ehtiva edir. Nəzərə alınmalıdır ki, Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun son illərdə qəbul etdiyi Qərarlar mülkiyyətçinin hüquqlarının müdafiəsinə, üçüncü şəxslərin yaşayış sahəsinə dair əmlak hüquqlarının mövcudluğunun mülkiyyətçinin hüquqlarının, o cümlədən sərəncam hüququnun realizəsinə maneəçilik yaratmamasına istiqamətlənmişdir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikasında mənzil fondunun özəlləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci, 5-ci və 12-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair 2012-ci il 21 dekabr tarixli Qərarında qeyd olunmuşdur ki, mülkiyyət hüququnun məhdudlaşdırılması qanunçuluğun tələbinə cavab verməli, başqa şəxslərin hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi məqsədilə tətbiq edilməli, mütənasib olmalı və bu konstitusion hüququn mahiyyətini dəyişməməlidir. Bu cür məhdudiyyətin mümkünlüyü və onun xarakteri layiqli həyat səviyyəsi də daxil olmaqla konstitusion əhəmiyyətli dəyərlərin müdafiəsi ilə şərtləndirilməlidir. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin ona məxsus olan əmlaka faktiki sahib olmaq, öz tələbatlarının təmin olunması üçün təyinatından asılı olaraq bu əmlakdan istədiyi kimi istifadə etmək, əmlakın hüquqi müqəddəratını öz iradəsinə görə müəyyən etmək, həmçinin qüvvədə olan qanunvericilik çərçivəsində digər şəxslərin hüquq və qanunla qorunan maraqlarını pozmadan həmin əmlak üzərində dövlət tərəfindən təminat altına alınmış üstünlüyünə üçüncü şəxslərin müdaxiləsini aradan götürmək, bu zaman öz mülahizəsinə görə və maraqlarına uyğun hərəkət etmək səlahiyyətidir” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair xx.xx.2020-ci il tarixli qərarı ilə qərara alınmışdır ki, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin mənasına görə mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında qeydiyyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsində faktiki yaşamayan və ya istifadə hüququ olmayan şəxsin qeydiyyatına mülkiyyətçinin inzibati orqana müraciəti əsasında xitam verilməlidir. İş materiallarından göründüyü kimi, ünvan 1 ünvanında bir neçə tikili (A, B, V) mövcud olmuşdur. “A” tikilisi xüsusi mülkiyyət hüququ ilə payları yuxarıda göstərilmiş şəkildə X4, X15, X17, X26, X22, X2 məxsus olmuşdur. "B” tikilisi ilə xüsusi mülkiyyət hüququ ilə payları yuxarıda qeyd olunmuş şəkildə X2 və X1 məxsusdur. Göründüyü kimi hazırki iş üzrə üçüncü şəxslər mübahisəli ünvanda yerləşən “A” tikilisində qeydiyyatdadırlar. “A” və “V” tikililəri 2019-cu il tarixdə "xxxx" MMC tərəfindən sökülmüş və həmin tikilinin sahiblərinə MMC tərəfindən tikilmiş binada mənzil verilmişdir. Üçüncü şəxslər “A” tikilinin sökülməsinə etiraz etməmiş və sökülmüş tikilinin əvəzinə mənzili verilməsinə razı olmuşlar. Məhkəmə iclasında iştirak edən üçüncü şəxs də həmin “A” tikilisinin olmadığını və qeydiyyatlarının formal xarakter daşıdığını qeyd etmiş və qeydiyyatdan çıxarılmağına etirazının olmadığını bildirmişdir. Nəticə olaraq ünvan 1 ünvanında hazırda yalnız “B” tikilisi mövcuddur və həmin tikili mülkiyyət hüququ ilə X2 və X1 məxsus olduğundan üçüncü şəxslərin həmin ünvanda qeydiyyatda qalmaları iddiaçının mülkiyyət hüquqlarının pozulmasına səbəb olur. Belə ki, üçüncü şəxslər həmin ünvanda yerləşən “A” tikilisində yaşayırdılar və hazırda həmin tikili mövcud olmadığından və üçüncü şəxslər həmin ünvanda yaşamadığlarından onların qeydiyyatda qalması qanunvericiliyin tələblərinə uyğun deyildir. “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun - 2.0.2-ci maddəsinə əsasən, inzibati akt – inzibati orqan tərəfindən ümumi (publik) hüquq sahəsinə aid olan müəyyən (konkret) məsəLaləri nizama salmaq və ya həll etmək məqsədi ilə qəbul edilmiş və ünvanlandığı hüquqi və ya fiziki şəxs (şəxslər) üçün müəyyən hüquqi nəticələr yaradan qərar, sərəncam və ya digər növ hakimiyyət tədbiridir. - 2.0.6-cı maddəsinə əsasən inzibati icraat - fiziki və ya hüquqi şəxslərin müraciəti əsasında və ya inzibati orqanların öz təşəbbüsü ilə inzibati aktın qəbul edilməsi, icra olunması, dəyişdirilməsi və ya ləğv edilməsi, habelə inzibati şikayətlərə baxılması üzrə müvafiq inzibati orqanlar tərəfindən bu Qanunla müəyyən olunmuş prosedur qaydalar daxilində həyata keçirilən fəaliyyət; - 11.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati orqanlar qanunun tələblərinə riayət etməyə borcludurlar. - 13.2-ci maddəsinə görə, inzibati orqan mövcud inzibati praktikaya uyğun hərəkət etməyə borcludur. Yalnız ictimai maraqların tələb etdiyi hallarda mövcud inzibati praktika yeni praktika ilə dəyişdirilə bilər. Yeni inzibati praktika davamlı olmalı və ümumi xarakter daşımalıdır. - 15.2-ci maddəsinə əsasən, qanunda birbaşa nəzərdə tutulmadığı hallarda fiziki və ya hüquqi şəxslər tərəfindən formal tələblərə əməl olunmaması və ya lazımı qaydada əməl olunmaması inzibati orqanlar tərəfindən müvafiq qərarın qəbul olunmasından imtina üçün əsas ola bilməz. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin - 52-ci maddəsinə görə məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. - 68.1-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. - 68.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Göstərilənləri nəzərə alaraq məhkəmə hеsаb еdir ki, iddia tələbi təmin edilməli, üçüncü şəxslər X26, X27, X28, X29, X30, X8, X9, X21, X10, X3 ünvan 1 ünvanında yaşayış yeri üzrə (qeydiyyatlarının ləğv edilməsi) qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyi cavabdeh Baş Pasport, Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsinin üzərinə qoyulmalıdır. Аzərbаycаn Rеspublikаsının İnzibаti Prоsеssuаl Məcəlləsinin 110.1-ci mаddəsinə əsаsən, prоsеssuаl хərclər ödənilmiş tələblərə münаsib оlаrаq işdə iştirаk еdən şəхslərə аid еdilir. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 9.1.12-ci maddəsinə əsasən, inzibati hüquq münasibətlərindən əmələ gələn işlər üzrə – tərəflər dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. NƏTİCƏVİ HİSSƏ Məhkəmə Аzərbаycаn Rеspublikаsının İnzibаti Prоsеssuаl Məcəlləsinin 2, 34, 68, 69, 85 və 110-cü mаddələrini rəhbər tutаrаq məhkəmə QƏRARA ALDİ: İddiа tələbi təmin еdilsin. Üçüncü şəxslər X26, X27, X28, X29, X30, X8, X9, X21, X10 və X3 ünvan 1 ünvanında yaşayış yeri üzrə (qeydiyyatlarının ləğv edilməsi) qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyi cavabdeh Baş Pasport, Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsinin üzərinə qoyulsun. Qərardan təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin inzibati kollegiyasına (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi, 540-cı məhəllə) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hаkim Miminаt Hаcıbəyоvа