Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərardad — İş №2-1(112)-8162/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-8162/2021 26.07.2021 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Kərimli Rüstəm Lətif oğlunun sədrliyi, Hüseynova Yasəmən Mikayıl qızının katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Cavabdehnə qarşı «iddiaçıya əmlak pulu ödənilməsi»nə dair iddia tələbi üzrə iş materiallarına məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, N.Vəzirov küçəsi, 56) açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı cavabdeh AR Cavabdehnə qarşı «iddiaçıya əmlak pulu ödənilməsi» tələbini irəli sürərək iddia ərizəsi ilə Bakı İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – İPM) 45.4-cü maddəsinə əsasən iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. İddia ərizəsində bldirilir ki, iddiaçının kirayədə qaldığı mənzildə baş vermiş yanğın hadisəsi nəticəsində bütün əmlakı yanmışdır, lakin ona əmlak pulu ödənilməmişdir. Nəsimi rayonu üzrə aidiyyəti qurumu (Rayon Dövlət Sığortası Müfəttişliyinə) tərəfindən 26 may 1990-cı il tarixli məktubla ona cavab verilmişdir. Təxminən 10 il əvvəl Lənkəranda uçmuş binanın sakinlərinə əmlakları sığorta olunmadığı halda, hər ailəyə 12.000 manat əmlak pulu ödənilmişdir. İndiyədək hər bir əmlakın qiyməti artmışdır. Azərbaycan Respublikasında məcburi köçkünlər mənzillə yanaşı, əmlakla təmin olunmuşlar. İddiaçı Ermənistan ərazisindən olan qaçqındır, orada əmlakı qalmışdır, Azərbaycan Respublikasında isə, əmlakı yanmışdır. Heç bir əmlakı yoxdur, həm də İİ qrup əmək əlilidir. AR Cavabdeh tərəfindən, yaxub Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 68-ci maddəsinə görə dövlət büdcəsindən ona 30.000 manat əmlak pulu ödənilməlidir. Onun müxtəlif məsələlər üzrə müvafiq instansiyalara 160-dan çox müraciəti nəticəsiz qalmışdır. Bütün iddia ərizələrində göstərilənlər əsaslı, düzgün və ədalətlidir. Göstərilənlərə əsaslanaraq, cavabdeh tərəfindən ona 30.000 manat əmlak pulunun ödənilməsi barədə qərar çıxarılması məhkəmədən xahiş olunur. İddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduqdan sonra İPM-in 47, 49-cu maddələrinə uyğun olaraq işin hazırlıq icraatına başlanmış və məhkəmənin sərəncamı ilə iddiaya qarşı yazılı münasibət (etiraz) bildirilməsi üçün iddia ərizəsi və ona əlavə olunmuş sənədlərin surətləri cavabdehə təqdim edilmişdir. Cavabdehin iddiaya qarşı yazılı münasibəti məhkəməyə daxil olmamışdır. İş üzrə məhkəmə iclası təyin edilərək bu barədə tərəflərə məlumat verilmişdir. Məhkəmə iclasına iddiaçı gəlmiş, cavabdeh tərəf gəlməmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı iddia ərizəsində göstərilənləri təsdiqlədi və iddianın təmin olunmasını xahiş etdi. O, əlavə olaraq qeyud etdi ki, müvafiq yanğın hadisəsi ötən əsrin 80-ci illərində Bakı şəhərinin Keşlə qəsəbəsi ərazisində baş vermişdir və yanan evdə o, kirayəçi kimi yaşayırdı. Məhkəmə iddiaçını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia mümkün sayılmamalıdır. Belə ki, «İnzibati icraat haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən bu Qanun inzibati aktların qəbul edilməsi, icra olunması və ya ləğv edilməsi ilə bağlı inzibati orqanlar tərəfindən həyata keçirilən fəaliyyətin hüquqi əsaslarını, prinsiplərini və prosedur qaydalarını müəyyən edir. Bu Qanunun müddəaları inzibati orqanların fiziki və ya hüquqi şəxslərə münasibətdə faktiki xarakterli digər fəaliyyətinə (hərəkətlərinə) də şamil olunur. Həmin Qanunun 2.0.1-ci maddəsinə əsasən inzibati orqan – Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanları, onların yerli (struktur) və digər qurumları, bələdiyyələr, habelə qanuna əsasən inzibati akt qəbul etmək səlahiyyəti verilmiş hər hansı fiziki və ya hüquqi şəxsdir. Həmin Qanunun 4.1-ci maddəsinə əsasən inzibati orqanlar qanunla onların səlahiyyətinə aid edilmiş işlər üzrə inzibati icraatı həyata keçirirlər. Həmin Qanunun 89-cu maddəsinə görə inzibati orqanların qanunsuz qərarları (inzibati aktları) və ya hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində maraqlı şəxsə vurulmuş ziyana görə müvafiq inzibati orqan Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə müəyyən olunmuş qaydada məsuliyyət daşıyır. Maraqlı şəxs kompensasiyanın ödənilməsindən imtina olunması haqqında inzibati orqanın qərarından müvafiq məhkəməyə şikayət verə bilər. İPM-in 2.2.3-cü maddəsinə görə inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia), 2.2.7-ci maddəsinə görə inzibati mübahisələrin həlli ilə bağlı əmlak tələbinə, habelə inzibati orqanların qanunsuz qərarları (inzibati aktları) və ya hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi tələbinə dair iddialara inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. AR Ali Məhkəməsinin Plenumunun “İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” 10 aprel 2015-ci il tarixli 5 nömrəli Qərarının 2.3-cü bəndində qeyd olunmuşdur ki, məhkəmələr ilk növbədə iddiaçının həmin iddia tələbi üzrə subyektiv hüququnun olub-olmamasını, cavabdehin həmin iddiaya cavab verməli olub-olmamasını, İPM-də nəzərdə tutulmuş iddia müddətlərinə riayət edilib-edilmədiyini, prosessual həmiştirakçılığın yolverilənliyini, tələblərin bir iddiada birləşdirilməsinin mümkünlüyünü İPM-in 37-ci maddəsinə uyğun yoxlamalıdırlar. Qərarın 9-cu bəndində məhkəmələrin diqqətinə çatdırılır ki, İPM-də nəzərdə tutulmuş mümkünlük şərtləri ilə yanaşı ayrı-ayrı iddia növləri üzrə tələb olunan mümkünlük şərtlərinin (məsələn, məcburetmə, öhdəliyin icrası və vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi haqqında iddialarda iddiaçının müvafiq ərizə ilə əvvəlcə inzibati orqana müraciət etməsi, iddianın verilməsi müddətinə əməl olunması və s.) də mövcudluğu yoxlanılmalıdır. İşin məhkəmə icraatında müəyyən edilir ki, İddiaçı hazırkı iddianı qaldırmamışdan əvvəl tələbində göstərilən məsələ, yəni ona 30.000 manat məbləğində pul vəsaitinin ödənilməsi ilə bağlı hazırkı cavabdeh inzibati orqan AR Cavabdehnə ərizəsi daxil olsa da, həmin orqan 20 sentyabr 2018-ci il tarixli cavab məktubunda ona sözügedən məsələ üzrə aidiyyəti orqana müraciət olunmasını tövsiyə etmişdir. İPM-in 45.5-ci maddəsinə görə iddia ərizəsinin icraata qəbul edilməsi aşağıdakı hüquqi nəticələri doğurur: (45.5.1) iddia ilə bağlı işin məhkəmənin icraatında olduğu müddətdə tərəflərdən heç biri eyni iddia ilə başqa məhkəməyə müraciət edə bilməz. İPM-in 78-ci maddəsinə görə mübahisə predmeti barədə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarı proses iştirakçıları və onların hüquqi varisləri üçün məcburidir. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçı hazırkı cavabdeh AR Cavabdehnə qarşı eyni tələb və eyni əsaslarla əvvəllər iddia qaldırsa da, həmin iddia “inzibati orqana müraciət olunmaması” əsası ilə mümkün sayılmamışdır. Hazırda isə, iddia ərizəsinə əlavə olunmuş sənədlərdən məlum olur ki, iddiaçının müvafiq müraciəti olmuşdur. Odur ki, məhkəmə bu halı İPM-in 45.5 və 78-ci maddələrinin tələblətri baxımından eyni hal üzrə təkrar iddia qaldırılması kimi qiymətləndirmir. Məhkəmə diqqətə çəkir ki, iddiaçı tələbini Bakı şəhərinin Keşlə qəsəbəsi ərazisində yerləşən evdə baş vermiş yanğın hadisəsi nəticəsində ona maddi ziyan dəyməsi ilə əsaslandırmışdır. Lakin nəzərə alınmalıdır ki, həmin dövrdə hazırkı cavabdeh inzibati orqanın fəaliyyət göstərib-göstərməməsindən asılı olmayaraq, iddiaçının yandığı bildirilən evlə bağlı hər hansı hüququnun olmaması hazırkı iddianı qaldırmaq üzrə subyektiv hüququnun da mövcud olmadığı nəticəsini yaratmış olur. Bundan başqa, müvafiq hadisənin təfərrüatları hazırkı inzibati orqanın onun varisi kimi çıxış etdiyi müvafiq funksiyanı həyata keçirmiş aidiyyəti orqanın təqsirindən baş verməsi müəyyən edilmir və ya həmin hadisə ilə bağlı hər hansı kompensasiyanın hazırkı cavabdeh orqan tərəfindən verilməsi hər hansı aktda təsbit olunmur. Belə olan halda məhkəmənin qənaətinə görə, cavabdeh AR Cavabdeh tərəfindən İddiaçı hansı hüquqlarının pozulduğu və ya onun hüquqlarının pozulması ilə nəticələnən hansı vəzifənin yerinə yetirilmədiyi öz təsdiqini tapmır. Odur ki, məhkəmə hesab edir ki, iddia mümkün sayıla bilməz. İPM-in 35.1-ci maddəsinə görə bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır. İPM-in 35.3-cü maddəsinə görə iddianın mümkün sayılmaması barədə məhkəmə qərardad qəbul edir. Həmin qərardaddan yuxarı məhkəməyə şikayət verilə bilər. Göstərilənlərə əsasən və İPM-in 23, 35 və 85-ci maddəsini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: İddia mümkün sayılmasın. Qərardaddan 10 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi, 540-cı məhəllə) şikayət verilə bilər. Hakim Rüstəm Kərimli