Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-8479/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-8479/2021 10.11.2021 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Abdullayeva Aygün Abdulla qızının sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi X25 Ağa qızının katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri Binəqədi rayon Polis İdarəsinə qarşı qeydiyyata alınma tələbi barədə inzibati mübahisəyə dair işə məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, N.Vəzirov küçəsi, 56) şifahi, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri Binəqədi rayon Polis İdarəsinə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, onun və uşaqları – X7 və X3 yeni yaşayış yerləri olan ünvan 1 ünvanı üzrə qeydiyyata alınması öhdəliyinin cavabdehə həvalə edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, o, 2 azyaşlı uşağı ilə, X7 və X8 ilə birlikdə yaşayış yerini dəyişmişdir. Belə ki, əvvəl Ağdam rayonu, Tərneft kəndində yaşamışlar, hazırda isə qohumlarının böyük hissəsinin yaşadığı, Bakı şəhərində qohumu X1 mənzilində yaşayır. Demək olar ki, Ağdam rayonu ilə hər-hansı əlaqəsi qalmamışdır. Uşaqları Bakı şəhəri, Binəqədi rayonundakı 182 saylı məktəbə qeydiyyata düşüblər və yeni dərs ilindən etibarən orada təhsil alacaqlar. Bununla da, uşaqları ilə birlikdə yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınmaq üçün sənədlərini Binəqədi rayon Polis İdarəsinə təqdim etmişdir. Ev sahibi Ofelya Əliyeva onun və uşaqlarının onun mənzilinə qeydiyyata düşməsinə etiraz etmədiyinə dair notarial qaydada təsdiqlənmiş ərizə də, vermişdir. Həmin ərizəni və digər zəruri sənədləri İdarəyə təqdim etmişlər. Lakin, İdarə 11.06.2021-ci il tarixli, 059-19603 Q saylı məktubla onun müraciətindən imtina etdiyini bildirmişdir. Səbəb kimi isə qanunda qeyd olunan sənədlərdən hər-hansı birinin təqdim edilməməsi göstərilmişdir. Bu səbəbdən də, hazırki tələblə məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Cavabdehə Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 47.2-ci maddəsində göstərilən qaydada iddia ərizəsinə münasibət bildirmək üçün sərəncam göndərilmiş, lakin cavabdeh tərəfindən rəsmi qaydada iddia ərizəsinə hər hansı münasibət bildirilməmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək iddianın təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə əsasən tərəflərə məhkəmə bildirişi göndərilməsinə baxmayaraq, cavabdehin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, məhkəməyə 22.11.2021-ci il tarixli, 059-43547-1221 nömrəli məktubla müraciət edərək, işə onların iştirakı olmadan baxılaraq, qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 62.3-cü maddəsinə əsasən işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını və məhkəmə qərarı qəbul edilməsini mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş materiallarını mövcud maddi və prosessual hüquq normaları ilə qarşılıqlı tədqiq edərək hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. İşdə olan cavabdeh tərəfindən iddiaçıya ünvanlanmış 11.06.2021-ci il tarixli, 059- 19603Q nömrəli imtina məktubunun surətindən görünür ki, iddiaçının yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması barədə müraciətinə baxılaraq bildirilmişdir ki, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 5-ci maddəsinin tələblərinə əsasən özünün, X8 və X4 ünvan 2 ünvanına qeydiyyata alınması üçün müvafiq sənədlərlə birlikdə RPİ-nin QMB-nə müraciət etməlidir. Qanunda qeyd olunan sənədlərdən hər-hansı təqdim edilmədikdə onun göstərilən ünvana tərəflərindən qeydiyyata alınması qanunamüvafiq deyildir. Məsələ ilə bağlı məhkəməyə müraciət etmək hüquqları vardir. İşdə olan Binəqədi rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının Binəqədi qəsəbəsi üzrə nümayəndəsi tərəfindən verilmiş 189 nömrəli, 12.10.2021-ci il tarixli arayışdan görünür ki, İddiaçı, 2006-cı il təvəllüdlü X7,. 2012-ci il təvəllüdlü X8 həqiqətən ünvan 3 ünvanında qeydiyyatsız yaşayırlar - İşdə olan Azərbaycan Respublikası vətəndaşının AZE seriyalı, 09165231 nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, 10.09.1956-cı il təvəllüdlü X6 ünvan 4 ünvanında qeydiyyatdadır. İşdə olan notarial qaydada təsdiq edilmiş **********934 nömrəli, 12.10.2021-ci il tarixli ərizədən görünür ki, ünvan 5 ünvanında qeydiyyatda olan X6 ünvan 6 ünvanda yerləşən fərdi yaşayış evinə İddiaçı, X4, X3 qeydiyyata düşmələrinə etiraz etmir. İşdə olan Binəqədi rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının Binəqədi qəsəbəsi üzrə nümayəndəsi tərəfindən ünvan 7 ünvanı ilə bağlı 16.04.1970-ci il tarixdə tərtib edilmiş ev kitabının surətindən görünür ki, 09.10.1953-cü il təvəllüdlü X5 (vəfat etmişdir), 10.09.1956-cı il təvəllüdlü X6, 22.10.1984-cü il təvəllüdlü X16, 13.08.1986-cı il təvəllüdlü X13, 05.09.2011-ci il təvəllüdlü X11 və 27.12.2013-cü il təvəllüdlü Fatimə Zamiq qızı həmin ünvanda qeydiyyatdadırlar. İşdə olan notarial qaydada təsdiq edilmiş **********131 nömrəli, 18.10.2021-ci il tarixli ərizədən görünür ki, ünvan 5 ünvanında qeydiyyatda olan X16 ünvan 6 ünvanda yerləşən fərdi yaşayış evinə İddiaçı qeydiyyata alınmasına razıdır, etiraz etmir. İşdə olan notarial qaydada təsdiq edilmiş **********694 nömrəli, 21.10.2021-ci il tarixli ərizədən görünür ki, ünvan 5 ünvanında qeydiyyatda olan X13 ünvan 6 ünvanda yerləşən fərdi yaşayış evinə İddiaçı qeydiyyata alınmasına razıdır, etiraz etmir. İşdə olan Azərbaycan Respublikası vətəndaşının AZE seriyalı, 12174141 nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, 25.07.2012-ci il təvəllüdlü X20 rayonu, Tərneft kəndində anadan olmuş, ata qrafasında Qənbərov Mehman, ana qrafasında İddiaçı qeyd edilmişdir. İşdə olan Azərbaycan Respublikası vətəndaşının AZE seriyalı, 12174130 nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, 12.10.2006-cı il təvəllüdlü X21 rayonu, Tərneft kəndində anadan olmuş, ata qrafasında Qənbərov Mehman, ana qrafasında İddiaçı qeyd edilmişdir. Beləliklə, iş materialları ilə müəyyən edilir ki, İddiaçı və onun yetkinlik yaşına çatmayan övladları 12.10.2006-cı il təvəllüdlü X7 və 25.07.2012-ci il təvəllüdlü X9 faktiki olaraq ünvan 5 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evində yaşayırlar. Hazırda həmin ünvanda qeydiyyatda olan yetkinlik yaşına çatmış 10.09.1956-cı il təvəllüdlü X6, 22.10.1984-cü il təvəllüdlü X16 və 13.08.1986-cı il təvəllüdlü X13 notarial qaydada razılıq ərizəsi təqdim edərək, X2 qızının və onun yetkinlik yaşına çatmayan övladlarının sözügedən ünvana qeydiyyata alınmasına etiraz etmədilərini bildirirlər. Məhkəmə hesab edir ki, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər (bundan sonra şəxslər) Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyata alınmalı olduğundan, eləcə də, Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyatın məqsədi Azərbaycan Respublikasında yaşayan şəxslərin uçota alınması, onların başqa şəxslər, dövlət və cəmiyyət qarşısında vəzifələrinin icra edilməsi, insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının həyata keçirilməsi (sosial müdafiə, pensiya təminatı, hərbi xidmətə çağırış, məhkəmə qərarlarının icrası və s.) üçün zəruri şərait yaratmaq olduğundan, yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat icazə xarakteri daşımadığından və yalnız Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş hallarda hüquqi nəticəyə səbəb ola bildiyindən, iddiaçının ünvan 9 ünvanına qeydiyyata alınmasından imtina edilməsi nəticəsində, onun yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması, başqa şəxslər, dövlət və cəmiyyət qarşısında vəzifələrinin icra edilməsi, insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının həyata keçirilməsi üçün zəruri şərait yaradılmasına dair hüquqları pozulmuşdur. Buna görə də, o, qeydiyyata alınmasından imtina edilməsindən məhkəməyə şikayət verməkdə haqlıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 27-ci maddəsinə əsasən fıziki şəxsin adətən yaşadığı yer onun yaşayış yeri sayılır. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər (bundan sonra şəxslər) Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyata alınmalıdırlar. Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyatın məqsədi Azərbaycan Respublikasında yaşayan şəxslərin uçota alınması, onların başqa şəxslər, dövlət və cəmiyyət qarşısında vəzifələrinin icra edilməsi, insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının həyata keçirilməsi (sosial müdafiə, pensiya təminatı, hərbi xidmətə çağırış, məhkəmə qərarlarının icrası və s.) üçün zəruri şərait yaratmaqdır. Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat icazə xarakteri daşımır və yalnız Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş hallarda hüquqi nəticəyə səbəb ola bilər. Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyata alınmaq üçün bu Qanunda göstərilənlərdən başqa sənədlər tələb edilə bilməz. Həmin Qanununun 2-ci maddəsinə əsasən şəxsin yaşayış yeri — tam həcmdə fəaliyyət qabiliyyətli şəxsin mülkiyyətçi kimi icarə və kirayə müqaviləsi üzrə, yaxud Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər əsaslarla daimi və ya daha çox yaşadığı ev, mənzil, xidməti yaşayış sahəsi, yataqxana, ahıllar və əlilliyi olan şəxslər, o cümlədən sağlamlıq imkanları məhdud 18 yaşınadək uşaqlar üçün sosial xidmət müəssisələri, xüsusi təhsil müəssisələri və digər bu kimi yaşayış yerləri başa düşülür.Şəxsin olduğu yer — onun yaşayış yeri sayılmayan, müvəqqəti yaşadığı mehmanxana, sanatoriya, istirahət evi, pansionat, kempinq, turist bazası, xəstəxana və digər belə ictimai yerlər, habelə yaşayış binası (özünün, qohumunun, tanışının və b.) başa düşülür. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası 60-cı maddəsinin İ və İİ hissələrinə əsasən, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir. Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsinin 8-ci maddəsində deyilir: «Hər bir insan Konstitusiyanın, yaxud qanunun ona verdiyi əsas hüquqların pozulması hallarında bu hüquqların səlahiyyətli milli məhkəmələr tərəfindən bərpa edilməsi hüququna malikdir». Bu müddəa məhkəmə təminatı ilə bağlı Konstitusiyanın 60-cı maddəsində öz əksini tapmışdır. Konstitusiyanın bu maddəsi ilə vətandaşların həm Konstitusiya ilə təsbit edilmiş hüquqlarını və azadlıqları, həm də Azərbaycan Respublikası qanunlarında və digər normativ hüquqi aktlarında nəzərdə tutulmuş hüquqlarının və azadlıqlarının məhkəmələrin müdafiəsi altında olmasına təminat verilir. Məhkəmə təminatı hər kəsin pozulmuş hüquqlarının və azadlıqlarının bərpası məqsədilə məhkəməyə müraciət etmək hüququnu müəyyən edir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi A.H.Zalovun şikayəti üzrə 21 may 2004-cü il tarixdə qəbul etdiyi qərarında Konstitusiyanın 60-ci maddəsində təsbit edilən hüquq və azadlıqların məhkəmə təminatı hüququna dair öz mövqeyini bəyan edərək göstərmişdir ki, qeyd edilən bu hüququn mühüm elementlərindən biri ədalət mühakiməsinin məhkəmələr tərəfindən qanunla müəyyənləşdirilmiş qaydada həyata keçirilməsindən ibarətdir. Daha sonra Konstitusiya Məhkəməsi qərarında göstərmişdir ki, X10 da hər kəsin qanun əsasında yaradılmış, müstəqil, qərərsiz və səlahiyyətli məhkəmədə müdafiə olunmaq hüququ ədalət mühakiməsinin mühüm təminatlarından biri kimi təsbit edilmişdir. (İnsan Hüquqlarına dair ümumi bəyannamənin 10-cu maddəsi, Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktın 14cü maddəsi, «İnsan Hüquq və əsas Azadlıqlarının müdafiəsi haqqında» Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsi və.s.). Öz növbəsində məhkəmədə mühakimə olunmaq hüququ həmin məhkəmənin müvafiq mübahisəyə qanuna uyğun baxmalı olmasını ehtiva edir. Buna görə də hər hansı mübahisənin həll edilməsi qanun çərçivəsində olmalıdır. Məhkəmələr mübahisəni qanunla müəyyən edilmiş qaydada həll etməlidir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2.3-cü maddəsinə əsasən inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 52-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 58.1-ci maddəsinə əsasən sübutlar məhkəmə tərəfindən şifahi məhkəmə iclasında araşdırılır. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 58.7-ci maddəsinə əsasən sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə iş üzrə təqdim olunmuş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68, 69, 70, 75, 81, 85-ci maddələrinə əsasən, məhkəmə QƏRARA ALDİ: İddia tələbi təmin edilsin. İddiaçı və onun 12.10.2006-cı il təvəllüdlü oğlu X4 və 25.07.2012-ci il təvəllüdlü X3 ünvan 1 ünvanına yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması vəzifəsi cavabdeh Bakı şəhəri Binəqədi rayon Polis İdarəsinə həvalə edilsin. Qərardan məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində tərəflər Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi 540-cı məhəllə) apellyasiya şikayəti verə bilərlər. Qərardan apellyasiya şikayəti verilmədiyi halda təqdim olunduğu gündən 30 gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Aygün Abdullayeva