Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-8541/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-8541/2025 15.05.2025 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Məlikov Tural Rauf oğlunun sədrliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə qarşı “mənzil növbəsinə götürülmə” tələbi barədə inzibati mübahisəyə dair işə məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, N.Vəzirov küçəsi 56), şifahi, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə qarşı iddia ərizəsi ilə Bakı İnzibati Məhkəməsinə müraciət edərək, İİ qrup Çernobıl əlili olmağını nəzərə alaraq yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində mənzil növbəsinə qeydiyyata alınması və mənzillə təmin edilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Sonradan iddiaçının məhkəməyə ərizə təqdim edərək mənzil növbəsinə alınması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmənin müvafiq qərardadı ilə iddia tələbi İddiaçı Çernobıl əlili kimi mənzil növbəsinə götürülməsi və müvafiq əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslərin (Çernobıl əlillərinin ) mənzil növbəsi siyahısına daxil edilməsi vəzifəsinin cavabdeh Bakı şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə həvalə edilməsi kimi dəqiqləşdirilmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, xx.xx.1957-ci il təvəllüdlü İddiaçı Astara rayonunda anadan olmuş, 2004-2024-cü illərdə Masallı rayonun Çaxırlı (Kəlbəhüseynli) kəndində yaşamış, 2008-ci ildə X5 ilə nikaha daxil olmuş, nikahı 2009-cu ildə pozulmuşdur. Birgə nikahdan övladları olmamışdır.İİ qrup Çernobıl əlilidir. İddiaçı 08 oktyabr 2024-cü ildə uzaq qohumu olan X6 məxsus ünvan 1 ünvanına qeydiyyata düşmüşdür. Həmin mənzil xx.xx.2003-cü il tarixli qeydiyyat vəsiqəsi ilə X3 adına qeydə alınmışdır. İİ qrup Çernobıl əlili kimi mənzil növbəsinə alınması üçün Masallı Rayon İcra Hakimiyyətinə müraciət etmiş və Masallı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının xx.xx.2008-ci il tarixli, 56 nömrəli Sərəncamı ilə Masallı rayonunda İİ qrup Çernobıl əlili kimi mənzil növbəsinə alınmışdır. Lakin 2008-ci ildən 2024-cü ilə qədər Masallı Rayon İcra Hakimiyyəti onu mənzillə təmin etməmiş və davamlı şəkildə bəhanələrlə yubatmışdır. Bu illər ərzində müvafiq qaydada müraciətlər etmiş, sonuncu dəfə Masallı Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən ona verilən xx.xx.2024-cü il tarixli, 287 nömrəli cavab məktubunda qeyd edilmişdir ki, o, ünvan 1 ünvanına qeydiyyata düşmüş və ünvan 2ənədlərinin Masallı Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən Bakı Şəhər Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə göndərilməsini xahiş etmişdir. Beləliklə onun sənədləri Masallı Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən Bakı Şəhər Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə göndərilmişdir və bunun nəticəsində o, yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan vətəndaş qismində Masallı Rayon İcra Hakimiyyətində mənzil növbəsindən çıxarılmışdır. Masallıda qeydiyyatda olduğu ev atalığının evi idi. Masallıda yaşamağa yeri olmadığına görə də Bakı şəhəri, Xətai rayonuna gəlmişdir. Xətaidə qeydiyyata düşəndən sonra da mənzil növbəsi ilə bağlı Bakı Şəhər Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə müraciət etmişdir. Lakin Bakı şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinin 2024-cü il tarixli imtina cavabında qeyd edilmişdir ki, vətəndaşlar digər inzibati ərazi dairəsinə vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsində yaşamağa çıxdıqda yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində qeydiyyatdan çıxarılırlar və müraciətə Bakı şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən baxılması mümkün deyildir. Belə ki imtina səbəbi kimi Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 55.1.3-cü maddəsi göstərilmişdir. 55.1.3. vətəndaşlar digər inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsində yaşamağa çıxdıqda yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçotdan çıxarılır. Halbuki Masallı Rayon İcra Hakimiyyətinin xx.xx.2024-cü il tarixli 287 nömrəli cavab məktubunda ev növbəsi üçün onun sənədlərinin Bakı Şəhər Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə göndərilməsi qeyd edilib. Bütün bunlarla yanaşı “Çernobıl qəzasının ləğvində iştirak etmiş və həmin qəza nəticəsində zərər çəkmiş vətəndaşların statusu və sosial müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 6-cı maddəsinin əsasən həmin Qanunun 5-ci maddəsinin 1-ci bəndində göstərilən şəxslər mənzil şəraitini yaxşılaşdırmağa ehtiyacı olan hesab edilərsə, ərizə verdiyi gündən bir il müddətində növbədənkənar mənzil sahəsi ilə təmin olunmaq hüququna sahibdir. Məhkəməyə müraciət etməkdə məqsədi onun İİ qrup Çernobıl əlili kimi mənzil növbəsinə alınmaqdan və mənzillə təmin edilməsindən ibarətdir. Çünki hal-hazırda ünvan 1 ünvanına qeydiyyata düşsə də, kirayədə tək yaşayır. Belə ki, artıq 68 yaşı var və ərizədə qeyd olunduğu kimi əlildir. Səhhətində problemlər var. Heç olmasa son illərini öz evimdə yaşamaq istəyir. Qeyd olunanlara əsasən iddiaçı iddia tələbinin təmin edilməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə – İPM) 45.4-cü maddəsinə görə iddia ərizəsi məhkəməyə daxil olduğu gündən icraata qəbul edilmiş sayılır. İddia ərizəsi məhkəmənin icraatına daxil olduqdan sonra İPM-in 47-ci və 49-cu maddələrinə uyğun olaraq işin hazırlıq icraatına başlanılmış və məhkəmənin sərəncamı ilə iddiaya qarşı yazılı münasibət bildirilməsi məqsədilə iddia ərizəsi və ona əlavə olunmuş sənədlərin surətləri cavabdehə göndərilmiş, lakin münasibət bildirməmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, cavabdehin nümayəndəsi məhkəmə iclasında üzrlü səbəb bildirmədən iştirak etməmişdir. Məhkəmə İPM-in 62.3-cü maddəsinə əsasən işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı iddia ərizəsinə uyğun məzmunda izahat verərək onun təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə ilk öncə qeyd edir ki, irəli sürülmüş iddia məcburetmə haqqında iddia olduğundan inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalıdır. İddiaçı arzuladığı inzibati aktı qəbul etmək vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulmasını məhkəmədən xahiş edir. Belə ki, İPM-in 2.2.2-ci maddəsinə əsasən, inzibati orqanın üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı müvafiq öhdəliyin qoyulmasına dair iddialara və ya inzibati orqanın hərəkətsizliyindən müdafiəyə dair iddialara (məcburetmə haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. İPM-in 33.1-ci maddəsinə əsasən, məcburetmə haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı onun arzuladığı inzibati aktı qəbul etmək vəzifəsini cavabdehin üzərinə qoymağı məhkəmədən tələb edə bilər. İPM-in 33.2-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəllənin 33.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qayda həm iddiaçının arzuladığı inzibati aktın qəbulundan cavabdeh tərəfindən imtina edildiyi hallara, həm də cavabdehin hərəkətsizliyi səbəbindən (hərəkətsizliyə qarşı iddia) inzibati aktın qəbul edilmədiyi hallara şamil olunur. İddia ərizəsi tələb olunan mümkünlük şərtlərinə cavab verir. Məhkəmə iddiaçının izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş: -Bakı şəhəri Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli imtina məktubundan görünür ki, güzəştli şərtlərlə mənzil növbəsinə götürüldüyünü nəzərə alaraq iddiaçının yaşayış yeri üzrə mənzil qeydiyyatına götürülməsinə dair müraciətinin təmin edilməsindən imtina edilmişdir. -AA6668833 saylı şəxsiyyət vəsiqəsindən görünür ki, İddiaçı xx.xx.1957-ci il təvəllüdlüdür. Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır. -Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli “yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında” arayışdan görünür ki, xx.xx.1957-ci il təvəllüdlü İddiaçı xx.xx.2024-cü il tarixdən ünvan 3 ünvanında qeydiyyatdadır. -AR Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Xidməti Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Xidmətinin əlillik altsistemindən məlumatlardan görünür ki, İddiaçı xx.xx.2006-cı ildə “Çernobıl AES-də qəzanın ləğvi ilə əlaqədar” ikinci dərəcə müddətsiz əlillik dərəcəsi təyin edilmişdir. -AR Dövlət Sosial Müdafiə Fondu tərəfindən verilmiş xx.xx.2008-ci il tarixli arayışından görünür ki, İddiaçı həqiqətən İİ qrup Çernobl əlili kimi pensiya alır. -AR ƏƏSMN Dayanıqlı və Operativ Sosial Təminat Agentliyi 5 saylı Bakı Dost Mərkəzi tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli arayışından görünür ki, Nazirliyin Mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminin “Sosial ödənişlər” altsisteminə əsasən Nazirliyin tabeliyində DSMF-nun Çernobıl AES-də hərbi xidmətlə əlaqədar 2-ci dərəcə əlilliyə görə 400 manat məbləğində Prezident təqaüdü alır. -Azərbaycan Respublikasının İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli məktubdan görünür ki, hazırda Fondun mövcud informasiya sistemlərində iddiaçıya verilmiş ipoteka kreditinə, o cümlədən güzəştli ipoteka kreditinə dair məlumat mövcud deyildir. -Xətai bələdiyyəsinin 03/H1255 nömrəli, xx.xx.2024-cü il tarixli arayışından görünür ki, ünvan 4 ünvanda qeydiyyatda olan İddiaçı Xətai bələdiyyəsi tərəfindən torpaq sahəsi ayrılmamışdır. -Masallı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının “İddiaçı yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçot sənədlərinin köçürülməsi barədə” 04 noyabr 2024-cü il tarixli 287 saylı Sərəncamının surətindən görünür ki, Həsənov X1 AES-də hərbi xidmət vəzifələrini yerinə yetirərkən, Radiasiya qəzası nəticəsində xəsarətlər alaraq İİ qrup əlil statusu almışdır. Həsənov X2 Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının 08 avqust 2008-ci il tarixli, 56 nömrəli Sərəncamına əsasən Çernobıl əlili kimi mənzil növbəsinə alınmışdır. Həsənov X2 Rayon icra Hakimiyyətinə müraciət edərək ünvan 6 ünvanında daimi qeydiyyatına alındığını göstərərək, onu Masallı Rayon İcra Hakimiyyətində mənzil növbəsi qeydiyyatından çıxararaq aidiyyəti sənədlərinin Bakı Şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə göndərilməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsinin 54-55.1-ci maddələrini, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanunun 3-cü maddəsini, "Azərbaycan ərazisində mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılmasına ehtiyacı olan vətəndaşların uçota götürməyinin və yaşayış sahələrinin bölüşdürülməyinin Nümunə və Qaydaları”-nın 20-ci hissəsini və “Yerli İcra hakimiyyətləri haqqında Əsasnamə’’-nin 6.8-ci bəndini rəhbər tutaraq İİ qrup Çernobıl əlili İddiaçı müraciəti əsasında yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçot sənədləri aidiyyəti üzrə baxılması üçün Bakı şəhəri Xətai Rayon icra Hakimiyyətinə göndərilməsi, Həsənov X2 Rayon icra Hakimiyyətində yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçot qeydiyyatından çıxarılması, İddiaçı mənzil uçot tarixinin 08 avqust 2008-ci il tarixdən hesablanması qərara alınmışdır. -AR DİN Baş Pasport Qeydiyyat və Miqrasiya İdarəsi tərəfindən məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq göndərilmiş 14 aprel 2025-ci il tarixli məktubdan görünür ki, İddiaçı xx.xx.2024-cü il tarixdən ünvan 10 ünvanında yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdadır. -Xətai rayon İcra Hakimiyyəti başçısının 2 nömrəli sahə X9 üzrə nümayəndəliyi tərəfindən məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq göndərilmiş 22 aprel 2025-ci il tarixli məktubdan görünür ki, 100 saylı MKİS-in verdiyi məlumata əsasən İddiaçı ünvan 10 ünvanında qeydiyyatdadır və orada yaşayır. -Masallı rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq göndərilmiş 10 aprel 2025-ci il tarixli məktubdan görünür ki, ünvan 10 ünvanında qeydiyyatda olan Həsənov X2 rayonunun ərazisidə faktiki yaşamır və işləmir. -Masallı rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq göndərilmiş 10 aprel 2025-ci il tarixli məktubda bildirilmişdir ki, ünvan 10 ünvanında qeydiyyatda olan İddiaçı mənzil uçotunda olduğu dövrdə Masallı rayonunun ərazisində yaşayış sahəsi ilə təmin edilməmişdir. -AR Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyi tərəfindən verilən 12 may 2025-ci il tarixli sorğuya cavab məktubunda Nazirliyin Mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminin "Əlillik" altsistemindən əldə edilən məlumatlara əsasən İddiaçı xx.xx.2013-cü il tarixindən Çemobıl AES-də hərbi xidmət vəzifələrini (xidməti vəzifələri) yerinə yetirməklə əlaqədar səbəbindən müddətsiz ikinci dərəcə əlillik statusuna malik olduğu bildirilmişdir. -Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi tərəfindən məhkəmənin sorğusuna verilmiş cavab məktubundan görünür ki, iddiaçının adına dövlət reyestrində qeydiyyata alınmış daşınmaz əmlak aşkar edilməmişdir. Beləliklə, işin faktiki hallarından görünür ki, iddiaçı Masallı rayon İcra Hakimiyyəti başçısının 08 avqust 2008-ci il tarixli 56 nömrəli sərəncamına əsasən Çernobl əlili kimi güzəştli qaydada mənzil sahəsi ilə təmin olunmaq hüququna malik olan vətəndaşların mənzil növbəliliyi siyahısına daxil edilmişdir. Sonradan iddiaçının yaşayış yerini dəyişməsi ilə əlaqədar müraciəti nəzərə alınaraq Masallı rayon İcra Hakimiyyəti başçısının 04 noyabr 2024-cü il tarixli 287 nömrəli sərəncamı ilə Xətai rayonu üzrə yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçotdan çıxarılması və onun yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində qeydiyyata alınması zamanı istinad edilmiş sənədlərinin Bakı şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə göndərilməsi qərara alınmışdır. Lakin cavabdeh inzibati orqan iddiaçının Masallı rayon ərazisinin Bakı şəhərinin inzibati ərazi vahidi tərkibinə daxil olmadığını əsas gətirərək iddiaçının xahişini yerinə yetirməkdən imtina etmişdir. İddiaçı hazırkı iddia ilə cavabdehin imtinasını mübahisələndirir. Məhkəmə gəldiyi nəticəni əsaslandırmaq üçün aşağıdakı qanunvericilik normalarına istinad edir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının: -12-ci maddəsinin İ hissəsinə əsasən, insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına layiqli həyat səviyyəsinin təmin edilməsi dövlətin ali məqsədidir. -16.1-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan dövləti xalqın və hər bir vətəndaşın rifahının yüksəldilməsi, onun sosial müdafiəsi və layiqli həyat səviyyəsi qayğısına qalır. -28.1-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 28-ci maddəsinin İİİ hissəsinə əsasən, qanuni surətdə Azərbaycan Respublikasının ərazisində olan hər kəs sərbəst hərəkət edə bilər, özünə yaşayış yeri seçə bilər və Azərbaycan Respublikasının ərazisindən kənara gedə bilər. -43.2-ci maddəsinə əsasən, dövlət yaşayış binalarının və evlərin tikintisinə rəvac verir, insanların mənzil hüququnu gerçəkləşdirmək üçün xüsusi tədbirlər görür. «Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında» AR Qanununun 31.1-ci maddəsinə görə əlilliyi olan şəxsin yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan hesab edilməsinin əsasları və yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçota alınması qaydaları Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsi ilə müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 48-ci maddəsinə əsasən, sosial kirayə müqavilələri əsasında bu Məcəllə ilə və digər qanunvericilik aktları ilə müəyyən edilmiş əsaslarla yaşayış sahələrinə ehtiyacı olan hesab edilən aztəminatlı vətəndaşlara, o cümlədən sosial müdafiəyə ehtiyacı olan aztəminatlı gənclərə dövlət və ya bələdiyyə mənzil fondunun yaşayış sahələri verilir. Qanunla başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, dövlət və ya bələdiyyə mənzil fondunun yaşayış sahələri sosial kirayə müqavilələri əsasında göstərilən kateqoriyalardan olan vətəndaşlara bu Məcəllədə müəyyənləşdirilmiş qaydada verilir. Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 51.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla, sosial kirayə müqaviləsinə əsasən yaşayış sahələri yaşayış sahələrinə ehtiyacı olan qismində uçota alınmış vətəndaşlara verilir. Həmin Məcəllənin 51.2-ci maddəsinə görə yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan hesab edilə bilən bu Məcəllənin 48-ci maddəsində göstərilən kateqoriyalardan olan vətəndaşların yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçota durmaq hüququ vardır. Əgər vətəndaşın göstərilən uçotda bir neçə əsaslara (aztəminatlı vətəndaş və ya qanunvericiliklə müəyyən edilən digər kateqoriyaya aid vətəndaş kimi) görə durmaq hüququ varsa, həmin vətəndaş özünün mülahizəsinə görə göstərilən əsaslardan biri üzrə və ya bütün əsaslar üzrə uçota alına bilər. Həmin Məcəllənin 51.3-cü maddəsinə görə vətəndaşların yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçota alınması onların yaşayış yeri üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanına və ya bələdiyyə orqanına təqdim etdikləri ərizələri (bundan sonra – uçota alınma haqqında ərizə) əsasında həmin orqan (bundan sonra – uçota alınmanı həyata keçirən orqan) tərəfindən həyata keçirilir. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda və qaydada vətəndaşlar uçota alınma haqqında ərizələri yaşayış yeri üzrə deyil, digər yer üzrə verə bilərlər. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan vətəndaşların uçota alınması onların qanuni nümayəndələri tərəfindən verilən uçota alınma haqqında ərizələr əsasında həyata keçirilir. Həmin Məcəllənin 51.4-cü maddəsinə əsasən Uçota alınma haqqında ərizə ilə birlikdə müvafiq vətəndaşların yaşayış sahələrinə ehtiyacı olan qismində uçota durmaq hüququnu təsdiq edən sənədlər təqdim edilməlidir. Uçota alınma haqqında ərizəni təqdim edən vətəndaşa uçota alınmanı həyata keçirən orqan tərəfindən qəbul edilən sənədlərin siyahısı və sənədlərin qəbuletmə tarixi barədə qəbz verilir. Vətəndaşların yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçota alınması üçün nəzərdə tutulmuş sənədlərin və ya məlumatların X7 Sistemi vasitəsilə müvafiq dövlət orqanından (qurumundan) əldə edilməsi mümkün olduqda həmin sənədlər və ya məlumatlar vətəndaşdan tələb edilmir. Belə sənədlərin və ya məlumatların X7 Sistemi vasitəsilə əldə edilməsi mümkün olmadığı hallarda onların təqdim edilməsi vətəndaşın razılığı ilə sorğu əsasında müvafiq dövlət orqanından (qurumundan) tələb olunur və ya vətəndaş tərəfindən təmin edilir. Həmin Məcəllənin 51.5-ci maddəsinə əsasən uçota alınma və ya uçota almaqdan imtina haqqında qərar uçota alınmanı həyata keçirən orqan tərəfindən bu Məcəllənin 51.4cü maddəsində göstərilən uçota alınma haqqında ərizənin və digər sənədlərin baxılmasının nəticələri əsasında sənədlərin həmin orqana təqdim edildiyi gündən otuz iş günündən gec olmayaraq qəbul edilməlidir. Həmin Məcəllənin 51.6-cı maddəsinə əsasən Uçota alınmanı həyata keçirən orqan uçota alınma haqqında qərar qəbul etdiyi gündən üç iş günündən gec olmayaraq belə qərarın qəbul edilməsini təsdiqləyən sənədi uçota alınma barədə ərizə vermiş vətəndaşa təqdim edir və ya göndərir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 iyun 2012-ci il tarixli 648 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş «Yerli icra hakimiyyətləri haqqında» Əsasnamənin 3.9.6-cı bəndinə görə yerli icra hakimiyyəti başçıları dövlət mənzil fondunun yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin saxlanılmasını və idarə olunmasını təşkil edir, Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş səlahiyyətləri həyata keçirir. Həmin Əsasnamənin 4.6.9-cu bəndinə görə, əlilliyi olan şəxslərin yaşayış səviyyəsinin yaxşılaşdırılması sahəsində tədbirlər görmək, onların bərpa müəssisələrinin fəaliyyətinə və inkişafına, əlilliyi olan şəxslərin reabilitasiya proqramlarının icrasına və əlilliyi olan şəxslərin həyat fəaliyyəti üçün əlverişli mühitin yaradılmasına dəstək vermək yerli icra hakimiyyəti başçılarının səlahiyyətləri sırasına aiddir. Həmin Əsasnamənin 6.8-ci bəndinə görə yerli icra hakimiyyətinin başçısı konkret (birdəfəlik) təşkilati, nəzarət və ya sərəncamverici tədbirlərin həyata keçirilməsi məqsədi ilə və ya digər birdəfəlik tətbiq halları üçün qeyri-normativ hüquqi aktlar qəbul edir. Qeyrinormativ hüquqi aktlar sərəncam və ya əmrlər formasında qəbul edilir. Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 52-ci maddəsinə əsasən yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçota durmaq hüququnu əldə etmək niyyəti ilə həmin vətəndaşların yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan hesab edilmələri ilə nəticələnə biləcək hərəkətlərə yol vermiş vətəndaşlar göstərilən niyyətli hərəkətlərə yol verdikləri gündən beş ildən tez olmayaraq yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçota götürülür. Həmin Məcəllənin 53.1-ci maddəsinə əsasən yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan vətəndaş qismində uçota almaqdan imtinaya aşağıdakı hallarda yol verilir: 53.1.1. bu Məcəllənin 51.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş sənədlər təqdim edilmədikdə (bu Məcəllənin 51.4-cü maddəsinin üçüncü və dördüncü cümlələrinin tələbləri nəzərə alınmaqla); 53.1.2. müvafiq vətəndaşın yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçota durmaq hüququnu təsdiq etməyən sənədlər təqdim edildikdə; 53.1.3. bu Məcəllənin 52-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş müddət bitmədikdə. Həmin Məcəllənin 53.2-ci maddəsinə əsasən uçota alınmaqdan imtina haqqında qərar bu Məcəllənin 53.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallara mütləq istinad edilməklə əsaslandırılmalıdır. Həmin Məcəllənin 53.3-cü maddəsinə əsasən uçota alınmaqdan imtina haqqında qərar onun qəbul edildiyi gündən üç iş günü müddətində uçota alınma haqqında müvafiq ərizə vermiş vətəndaşa təqdim edilir və ya göndərilir və həmin qərardan onun tərəfindən məhkəmə qaydasında şikayət verilə bilər. “Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin təsdiq edilməsi, qüvvəyə minməsi və bununla bağlı hüquqi tənzimləmə məsələləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2009-cu il tarixli Fərmanının 2.3-cü yarımbəndinə görə, həmin Məcəllənin 51.3-cü maddəsində “müvafiq icra hakimiyyəti orqanı” dedikdə yerli icra hakimiyyəti orqanları nəzərdə tutulur. Həmçinin nəzərə alınmalıdır ki, 2009-cu il oktyabrın 1-dən qüvvəyə minmiş Azərbaycan Respublikasının «Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin təsdiq edilməsi, qüvvəyə minməsi və bununla bağlı hüquqi tənzimləmə məsələləri haqqında» 30 iyun 2009-cu il tarixli 845-İİİQ nömrəli Qanununun 5-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasında qüvvədə olan digər qanunlar və normativ hüquqi aktlar bu Qanunla təsdiq edilmiş Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsinə uyğunlaşdırılanadək həmin Məcəlləyə zidd olmayan hissədə tətbiq edilir. Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 418 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş «Azərbaycan SSR ərazisində mənzil şəraitini yaxşılaşdırmağa ehtiyacı olan vətəndaşları uçota götürməyin və yaşayış sahələrini bölüşdürməyin Nümunəvi Qaydaları»nın 2-ci bəndinə görə mənzil şəraitini yaxşılaşdırmağa ehtiyacı olanlar – mənzil-tikinti kooperativlərinin üzvləri, şəxsi mülkiyyətində yaşayış evi olan vətəndaşlar və bu evlərdə yaşayan başqa vətəndaşlar ümumi əsaslarla uçota götürülür və yaşayış sahələri ilə təmin edilirlər. Göründüyü kimi, hazırkı qanunvericilik yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində uçota alınmanı həyata keçirən orqanları təsbit etmiş, habelə yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan vətəndaş qismində uçota alınma qaydası və uçota almaqdan imtinanın əsaslarını Mənzil Məcəlləsinin müvafiq olaraq 51 və 53.1-ci maddəsində konkret müəyyən etmişdir. Lakin cavabdeh iddiaçının mənzil növbəsinə götürülməsindən imtina əsaslarından hər hansı birinə istinad etməmiş, sübutlar təqdim etməmişdir. Qanunun məqsədi sosial müdafiəyə ehtiyacı olan şəxslərin layiqli həyat səviyyəsi, onların sosial təminatı və cəmiyyətin həyatında tam həcmdə iştirakını və sosial inteqrasiyasına şərait yaradılmasını, onların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılmasını təmin edir. Bununla bağlı dövlətin vəzifəsi müvafiq kateqoriyadan olan şəxslərin ehtiyacların ödənilməsi üçün köməklik göstərilməsidir. Başqa sözlə, sosial müdafiəyə ehtiyacı olan şəxslərə köməklik göstərilməsinin meyarı onların həqiqətən də bu köməyə ehtiyacı olmasıdır. İşin müəyyən edilmiş hallarından görünür ki, iddiaçı Çernobıl əlilidir, mülkiyyətində mənzil, fərdi yaşayış evi aşkar edilməmişdir. Bundan başqa məhkəmə araşdırması ilə müəyyən edilmişdir ki, iddiaçı ünvan 10 ünvanda qeydiyyatda olmaqla Bakı şəhərində yaşayır və bu məsələ nəzərə alınaraq Masallı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının xx.xx.2024-cü il tarixli sərəncamı ilə iddiaçı həmin rayon üzrə mənzil növbəsindən çıxarılması və yaşayış sahəsinə ehtiyacı olan qismində qeydiyyata alınması zamanı istinad edilmiş uçot sənədlərinin Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə göndərilməsi qərara alınmışdır. Məhkəmə cavabdehin imtina dəlillərinə münasibətdə bildirir ki, cavabdeh iddiaçıya münasibətdə qanunvericilikdə müəyyən edilən həmin əsaslardan hər-hansı birinə istinad etməyərək formal əsaslarla müraciətin təmin edilməsindən imtina etmiş, sübutlar təqdim etməmişdir. Bu səbəbdən də məhkəmə hesab edir ki, cavabdehin iddiaçının tələbinin təmin edilməsindən imtina etməsi “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 15 və 17-ci maddələrinin tələblərinə uyğun olmamış, iddiaçının qanunvericiliklə təminat verilən konstitusion mənzil hüququnu məhdudlaşdırmışdır. “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 15.1-ci maddəsinə görə qanunla məcburi şərt kimi nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, yalnız formal tələblərə əməl olunmasını təmin etmək məqsədi ilə inzibati orqanlar tərəfindən fiziki və hüquqi şəxslərin üzərinə bu və ya başqa öhdəliklərin qoyulması qadağandır. Həmin Qanunun 15.2-ci maddəsinə görə qanunda birbaşa nəzərdə tutulmadığı hallarda fiziki və ya hüquqi şəxslər tərəfindən formal tələblərə əməl olunmaması və ya lazımi qaydada əməl olunmaması inzibati orqanlar tərəfindən müvafiq qərarın qəbul olunmasından imtina üçün əsas ola bilməz. Həmin Qanunun 17-ci maddəsinə görə fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqi statusuna (prinsipial hərəkət azadlığına) hər hansı müdaxiləni nəzərdə tutan tədbirlər inzibati orqanın güddüyü qanuni məqsədə mütənasib olmalı, həmin məqsədə çatmaq üçün öz məzmunu, yeri, vaxtı və əhatə etdiyi şəxslərin dairəsi baxımından zəruri və yararlı olmalıdır. Həmin Qanunun 19.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati icraat zamanı işin faktiki halları ilə əlaqədar fiziki və ya hüquqi şəxslər tərəfindən təqdim olunan sənədlər və dəlillər, onların həqiqətə uyğun olmadığı sübuta yetirilməyibsə, mötəbər hesab olunur. Fiziki və ya hüquqi şəxslərdən həmin sənədlərin və dəlillərin mötəbərliyini təsdiq edən əlavə sənədlərin və ya məlumatların tələb olunması qadağandır. Həmin Qanunun 19.2-ci maddəsinə əsasən, təqdim olunmuş sənədlərin və dəlillərin mötəbərliyinə əsaslı şübhələr olduğu hallarda, inzibati orqan müstəqil şəkildə və öz hesabına onların mötəbərliyinin müəyyən edilməsi üçün tədbirlər görür. Həmin Qanunun 24.2-ci maddəsinə əsasən inzibati orqan maraqlı şəxslərin xeyrinə olan halların araşdırılmasından və nəzərə alınmasından imtina edə bilməz. Göstərilənlərə əsasən, məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, cavabdehin iddiaçının tələbinin təmin edilməsindən imtina etməsi “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 15 və 17-ci maddələrinin tələblərinə uyğun olmamış, iddiaçının qanunvericiliklə təminat verilən konstitusion mənzil hüququnu məhdudlaşdırmışdır. Odur ki, iddia təmin edilməli, iddiaçı İddiaçı Çernobıl əlili kimi mənzil növbəsinə götürülməsi və müvafiq əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslərin (Çernobıl əlillərinin ) mənzil növbəsi siyahısına daxil edilməsi vəzifəsi cavabdeh Bakı şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə həvalə edilməlidir. İPM-in: -52-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. -58.1-ci maddəsinə əsasən, sübutlar məhkəmə tərəfindən şifahi məhkəmə iclasında araşdırılır. -68.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. -73.1-ci maddəsinə əsasən, inzibati aktın qəbulundan imtina olunmasının və ya cavabdehin hərəkətsizliyi nəticəsində inzibati aktın qəbul edilməməsinin qanuna zidd olduğu və iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olduğu hallarda, məhkəmə inzibati orqanın üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi barədə öhdəlik qoyur. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2, 33.1, 52, 58, 68-69, 75.4, 81 və 85.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə, QƏRARA ALDİ: İddia təmin edilsin. İddiaçı Çernobıl əlili kimi mənzil növbəsinə götürülməsi və müvafiq əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslərin (Çernobıl əlillərinin) mənzil növbəsi siyahısına daxil edilməsi vəzifəsi cavabdeh Bakı şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinə həvalə edilsin. Qərardan məhkəmə qərarının tam formada təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində tərəflər Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi 540-cı məhəllə) apellyasiya şikayəti verə bilərlər. Qərardan apellyasiya şikayəti verilmədiyi halda təqdim olunduğu gündən 30 gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Tural Məlikov