Azərbaycan̈Respublikası̈adından Qərar Bakı̈şəhəri İş̈№̈2-1(112)-8782/2025 26.02.2026 BAKÏİNZIBATÏMƏHKƏMƏSI Hakim Abdullayev Emin Ağamusäoğlunun̈sədrliyi, CəfəroväYasəmən̈Fərman qızının̈katibliyi, iddiaçı̈İddiaçı iştirakı ilə, iddiaçı İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsinə qarşı “mənzil üzərində mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmaqla bu barədə dövlət reyestrindən çıxarışın verilməsi” tələbinə dair işə məhkəmənin̈binasındäaçıq̈məhkəmə̈iclasındäbaxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İddiaçı (bundan sonra - iddiaçı) Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsinin * saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı iddia ərizəsi və daha sonra iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Həsən bəy Zərdabi, 74 ünvanında inşa edilmiş binanın A yaşayış binasında yerləşən *** saylı mənzil üzərində mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmaqla bu barədə dövlət reyestrindən çıxarışın verilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə̈qoyulması̈barədə̈qərar̈qəbul̈edilməsinïxahiş̈etmişdir. Daha sonra iddiaç̈ı̈ mə̈hkə̈mə̈yə̈ ə̈rizə̈ ilə̈ mü̈raciə̈t edə̈rə̈k ə̈sl olmayan cavabdehin ə̈sl cavabdeh Azə̈rbaycan Respublikası̈nı̈n İ̈qtisadiyyat Nazirliyi yanı̈nda Ə̈mlak Mə̈sə̈lə̈lə̈ri Dö̈vlə̈t Xidmə̈ti Daş̈ı̈nmaz Ə̈mlakı̈n Dö̈vlə̈t Kadastrı̈ və̈ Reyestri publik hü̈quqi ş̈ə̈xsi (bundan sonra –̈ cavabdeh) ilə̈ ə̈və̈z edilmə̈sini xahiş̈ etmiş̈ və̈ ə̈rizə̈ icraata qə̈bul edilmiş̈dir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, 2012-ci ildə “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Həsən bəy Zərdabi 74 ünvanında Nazirlər Kabinetinin yaşayış sahələrinə ehtiyacı olan əməkdaşları və digər fiziki şəxslər üçün nəzərdə tutulmuş 3 binadan ibarət yaşayış binasının tikilməsinə başlanılmışdır. Binaların yerləşdiyi ərazi Nazirlər Kabineti Aparatının İşlər İdarəsinin balasındadır. 2012-ci ildə iddiaçı “xxxx” MTK müqavilə bağlayaraq, MTK-ya məxsus Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Həsən bəy Zərdabi 74 ünvanında inşa edilmiş A yaşayış binasında yerləşən *** saylı mənzilin dəyərini tam ödəməklə almış, həmin müqavilə üzrə müəyyənləşdirilmiş mənzilin qiyməti onun tərəfindən tam ödənilmiş və bunu təsdiq edən müvafiq maliyyə arayışını da almışdır. İddiaçı hazırkı tələblə cavabdehə müraciət etsə də, cavabdeh bundan imtina etmişdir. Cavabdeh tərəfindən təqdim edilmiş iddia ərizəsinə dair yazılı etiraz onunla əsaslandırılmışdır ki, aparılan araşdırma zamanı məlum olmuşdur ki, qeyd olunan ünvanda yerləşən binanın istismara icazə sənədi təqdim edilməmişdir. İdarənin mütəxəssisləri tərəfindən ünvana yerli baxış keçirən zaman məlum olmuşdur ki, mənzilin ümumi sahəsinin faktiki ölçüsü̈73.8 kv.m, yaşayış̈sahəsinin̈faktiki ölçüsü̈isə̈51,1 kv.m-dir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı iddia ərizəsinin məzmunu ilə oxşar izahat verərək həmçinin bildirdi ki, yaşayış binasında üzərində mülkiyyət hüququ qeydə alınmış mənzillərin olub-olmaması barədə məlumatı yoxdur. Bina istismara qəbul edilməyib. Qeyd edilənlərə əsasən̈iddiaçı iddianın̈təmin̈edilməsinïməhkəmədən̈xahiş̈etdi. Cavabdehə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə məlumat verilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasında təmsil edilməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra - İPM) 62.3-cü maddəsinə əsasən işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı̈olmadan baxılmasını̈mümkün̈hesab etmişdir. İş üzrə məhkəmə tərəfindən aşağıdakı sübutlar tədqiq edilmişdir. İşdə olan “xxxx” MTK və iddiaçı arasında bağlanmış ##.##.2012-ci il tarixli çoxmənzilli yaşayış binasının tikintisi haqqında fərdi müqaviləyə əsasən Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Həsən bəy Zərdabi, 74 ünvanında tikilən A yaşayış binasının 1-ci blokunun 15-ci mərtəbəsində yerləşən *** saylı, 2 otaqlı mənzil “xxxx” MTK tərəfindən 44592 manat müqabilində iddiaçıya satılmışdır. İşdə olan “xxxx” MTK tərəfindən verilmiş ##.##.2018-ci il tarixli arayışdan görünür ki, Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Həsən bəy Zərdabi 74 ünvanında tikilən A yaşayış binasının 1-ci blokunun 15-ci mərtəbəsində yerləşən *** saylı, 2 otaqlı mənzil iddiaçıya məxsusdur və onun borcu yoxdur. İddiäərizəsinə̈mənzilə̈dair kommunal sənədlər̈əlavə̈edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin məhkəmə sorğusuna ##.##.2025-ci il tarixli cavab məktubunda Komitənin arxivində qeyd edilən məsələ ilə bağlı istismara icazə sənədinin aşkar edilmədiyi bildirilmiş və həmin məktubla sözügedən mənzilin̈eskiz layihəsïməhkəməyə̈təqdim̈edilmişdir. Cavabdehin məhkəmə sorğusuna ##.##.2025-ci il tarixli cavab məktubunda göstərilmişdir ki, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Həsən bəy Zərdabi 74 ünvanında inşa edilmiş A binasının daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçməsi barədə məlumaẗaşkar̈edilməmişdir. Cavabdehin məhkəmə sorğusuna ##.##.2025-ci il tarixli cavab məktubunda göstərilmişdir ki, Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Həsən bəy Zərdabi, 74 ünvanında inşa edilmiş yaşayış kompleksinin A, B və C yaşayış binalarının qeydiyyatdan keçməsi barədə məlumat aşkar edilməmişdir. Cavabdehin məhkəmə sorğusuna ##.##.2026-cı il tarixli cavab məktubunda göstərilmişdir ki, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Həsən bəy Zərdabi 74 ünvanında inşa edilmiş A yaşayış binasının, həmçinin binanın tərkibində yaşayış və qeyriyaşayış̈sahəsinin̈qeydiyyata alınmasınädair məlumaẗaşkar̈edilməmişdir. Cavabdehin məhkəmə sorğusuna ##.##.2026-cı il tarixli cavab məktubunda göstərilmişdir ki, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Həsən bəy Zərdabi 74 ünvanında inşa edilmiş A, B və C yaşayış binalarının və həmin binaların tərkibində yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçməsi barədə məlumat aşkar edilməmişdir. Cavabdehin iddiaçının müraciətinə imtina məktubu iddiaya yazılı etirazla oxşar məzmundäəsaslandırılmışdır. Məhkəmə iş üzrə sübutları tədqiq edərək aşağıdakı nəticəyə gəlir. İddianın̈mümkünlüyü: İPM-in 35.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuşdur ki, bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətlərïetməkdən̈çəkinməyə̈dair iddia mümkün̈sayılır. “İnzibati məhkəmə icraatında iddianın mümkünlüyünə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ##.##.2015-ci il tarixli Qərarının 2.3-cü bəndində göstərilmişdir ki, məhkəmələr ilk növbədə iddiaçının həmin iddia tələbi üzrə subyektiv hüququnun olubolmamasını, cavabdehin həmin iddiaya cavab verməli olub-olmamasını, qanunvericilikdə nəzərdə tutulduğu hallarda cavabdehin imtinasının olub-olmamasını, İPM-də nəzərdə tutulmuş iddia müddətlərinə riayət edilib-edilmədiyini, prosessual həmiştirakçılığın yol verilənliyini, tələblərin bir iddiada birləşdirilməsinin mümkünlüyünü İPM-in 37-ci maddəsinə uyğun ̈yoxlamalıdırlar. Göründüyü kimi iddiaçı hazırkı iddia tələbində mənzil üzərində mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınması və bu barədə dövlət reyestrindən çıxarışın verilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulmasını xahiş edir. Həmin iddia mahiyyətcə öhdəliyin icrası haqqında iddiadır. Cavabdeh iddiaya cavab verməli olan inzibati orqandır. Cavabdehin iddiaya etirazından da görünür ki, iddiaçı iddia ərizəsində göstərilən tələblə cavabdehə müraciət etmiş və ona imtina cavabı verilmişdir. Bu səbəbdən iddiaçının hazırkı̈tələbïmümkün̈hesab edilmişdir. İddianın̈mahiyyətïüzrə̈məhkəmənin̈mövqeyi: Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsində (bundan sonra – Mülki Məcəllə) göstərilmişdir ki, mülkiyyət hüququ və daşınmaz əmlaka digər hüquqlar, bu hüquqların məhdudlaşdırılması, əmələ gəlməsi, başqasına keçməsi və xitamı dövlət qeydiyyatına alınmalıdır. Mülkiyyət hüququ, istifadə hüququ, ipoteka, servitutlar, habelə daşınmaz əmlaka digər hüquqlar bu Məcəllədə və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallarda qeydə alınmalıdır (139.1.). Mənzil-tikinti kooperativi binasında yaşayış (qeyri-yaşayış) sahəsinin verilməsi barədə mənzil-tikinti kooperativi üzvlərinin ümumi yığıncağının qərarı (qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş pay haqqı tam ödənildikdə) daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı̈üçün̈əsas̈hesab olunur (139-1.1.8.). “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununda göstərilmişdir ki, daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatı (bundan sonra - hüquqların dövlət qeydiyyatı) Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə uyğun olaraq daşınmaz əmlaka hüquqların əmələ gəlməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) başqasına keçməsinin və bu hüquqlara xitam verilməsinin dövlət tərəfindən tanınması və təsdiq edilməsi barədə hüquqi aktdır (2.1.). Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə və bu qanunla müəyyən edilmiş qaydada daşınmaz əmlak üzərində hüquqların qeydiyyatı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində (bundan sonra - dövlət reyestri) aparılır (2.2.). Mənzil-tikinti kooperativi binasında yaşayış (qeyri-yaşayış) sahəsinin verilməsi barədə mənziltikinti kooperativi üzvlərinin ümumi yığıncağının qərarı (qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş pay haqqı tam ödənildikdə) daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin əsası hesab edilmişdir̈(8.0.6). “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 178.8-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ## ####### 2010-cu il tarixli Qərarında göstərilmişdir ki, “Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyində təsbit edilmiş mülkiyyət hüququnun təminatı mexanizmi məhz daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyat əsasında həyata keçirilir. Daşınmaz əmlaka aid olan məlumatların vahid dövlət reyestrində qeydiyyatı həm dövlət, həm də mülkiyyətçilərin mənafelərinin qorunması baxımından vacibdir. Daşınmaz əmlakın dövlət qeydiyyatı nəticəsində şəxsin qanuni əsaslarla əldə etdiyi müvafiq daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququnun tanınması bu hüququn pozulmasının qarşısını alır. Daşınmaz əmlakın dövlət qeydiyyatı əmlaka dair mülkiyyət hüququnu təsdiqləyən sənədlərin həqiqiliyinə və əsaslılığına təminat kimi qiymətləndirilir. Dövlət orqanlarının bu istiqamətdəki fəaliyyətinin əsas məqsədlərindən biri isə hər kəsin hüquq və qanuni mənafelərinin qorunmasıdır. Bu baxımdan qeyd olunan sahədə dövlət orqanlarına həvalə edilmiş səlahiyyətlərin həyata keçirilməsi nəticəsində hər bir fiziki və ya hüquqi şəxsin hüquqlarının, o cümlədən mülkiyyət hüquqlarının tam həcmdə reallaşdırılmasının əsassız olaraq məhdudlaşdırılmasının̈yolverilməzliyïdə̈xüsusïəhəmiyyəẗkəsb̈edir.” Fərdi yaşayış evinə gəldikdə isə qeyd edilməlidir ki, “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.0.9-cu maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının̈Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsïqüvvəyə minənədək (2013-cü il ######ın #dək)̈inşäedilmiş̈tikililərə̈dair: 8.0.9.1. hündürlüyü̈12 metrədək̈olan yaşayış̈evlərinə̈münasibətdə: 8.0.9.1.1. icarədə və ya istifadədə olan torpaq sahəsində yerləşən hündürlüyü 12 metrədək olan yaşayış evlərinə münasibətdə - torpaq sahəsi üzərində icarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd,̈müvafiq icra hakimiyyəti orqanı̈ilə razılaşdırılmış layihə və ya yaşayış̈evinin istismara qəbul̈aktı; 8.0.9.1.2. məqsədli təyinatına görə yaşayış evinin tikintisi üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahəsində yerləşən hündürlüyü 12 metrədək olan yaşayış evlərinə münasibətdə̈- torpaq sahəsïüzərində̈mülkiyyəẗhüququnütəsdiq̈edən̈sənəd; 8.0.9.2. çoxmənzilli binalara, qeyri-yaşayış binalarına və hündürlüyü 12 metrdən çox olan yaşayış evlərinə münasibətdə - torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, icarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd,̈müvafiq icra hakimiyyəti orqanı̈ilə razılaşdırılmış layihə,̈müvafiq icra hakimiyyəti orqanının̈tikilinin inşa edilməsinə icazə barədə qərarı, istismara qəbul aktı daş̈ı̈nmaz ə̈mlak ü̈zə̈rində̈ hü̈quqları̈n ə̈mə̈lə̈ gə̈lmə̈sinin, baş̈qası̈na keç̈mə̈sinin, mə̈hdudlaş̈dı̈rı̈lması̈nı̈n (yü̈klü̈lü̈yü̈nü̈n) və̈ xitam verilmə̈sinin dö̈vlə̈t qeydiyyatı̈ ü̈ç̈ü̈n ə̈sas hesab olunur. Azə̈rbaycan Respublikası̈nı̈n Ş̈ə̈hə̈rsalma və̈ Tikinti Mə̈cə̈llə̈sinin (bundan sonra - Ş̈TM) 75.1-ci maddə̈sinə̈ ə̈sasə̈n barə̈sində̈ icazə̈ tə̈lə̈b olunan tikinti ş̈ə̈hə̈rsalma və̈ tikintiyə̈ dair normativ sə̈nə̈dlə̈rin tə̈lə̈blə̈rinə̈ zidd olmadı̈ğ̈ı̈ tə̈qdirdə̈,̈̈mü̈vafiq icra hakimiyyə̈ti orqanı̈̈̈(qurum) (reklam qurğ̈uları̈nı̈n tikintisinə̈ istisna olmaqla) tikintiyə̈ icazə̈ vermə̈lidir. Reklam qurğ̈uları̈nı̈n tikintisinə̈ icazə̈nin verilmə̈si qaydası̈ bu Mə̈cə̈llə̈nin 81-ci maddə̈si ilə̈ mü̈ə̈yyə̈n edilir. Tikintiyə̈ icazə̈ mü̈vafiq tikinti ə̈razisi ü̈ç̈ü̈n qü̈vvə̈də̈ olan mü̈fə̈ssə̈l plan ə̈sası̈nda verilir. Belə̈ plan olmadı̈qda və̈ ya onun mü̈ddə̈ti bitdikdə̈, tikintiyə̈ icazə̈ verilmə̈sinin mü̈mkü̈nlü̈yü̈ bu Mə̈cə̈llə̈nin 11-ci maddə̈sinə̈, o cü̈mlə̈də̈n ə̈razilə̈rin zonalaş̈dı̈rı̈lması̈, tikintinin nö̈vü̈ və̈ miqyası̈ ilə̈ bağ̈lı̈ mü̈fə̈ssə̈l qaydalara və̈ yaş̈ayı̈ş̈ mə̈ntə̈qə̈lə̈rində̈ yanaş̈ı̈ sahə̈lə̈rdə̈ tikinti aparı̈lması̈nı̈n ə̈sas ş̈ə̈rtlə̈rinə̈ ə̈sasə̈n yoxlanı̈lı̈r. Hə̈min Mə̈cə̈llə̈də̈ hə̈mç̈inin gö̈stə̈rilir ki, tikinti obyektinin istismarı̈na icazə̈ verilmə̈si tikintisi baş̈a ç̈atmı̈ş̈ obyektin və̈ ya onun bir hissə̈sinin ş̈ə̈hə̈rsalma və̈ tikintiyə̈ dair normativ sə̈nə̈dlə̈rin tə̈lə̈blə̈rinə̈ uyğ̈un tikildiyinin və̈ ondan tə̈yinatı̈ ü̈zrə̈ istifadə̈nin mü̈mkü̈nlü̈yü̈nü̈n tə̈sdiq edilmə̈sidir (101.1.). Tikinti obyektinin (tikintisinə̈ icazə̈ tə̈lə̈b olunan̈̈reklam qurğ̈uları̈ istisna olmaqla) istismarı̈na icazə̈̈̈mü̈vafiq icra hakimiyyə̈ti orqanı̈̈̈və̈ ya mü̈vafiq icra hakimiyyə̈ti orqanı̈nı̈n yaratdı̈ğ̈ı̈̈̈qurum,̈̈tikintisinə̈ icazə̈ tə̈lə̈b olunan̈̈reklam qurğ̈uları̈nı̈n istismarı̈na icazə̈ isə̈ mü̈vafiq icra hakimiyyə̈ti orqanı̈nı̈n yaratdı̈ğ̈ı̈̈̈qurum̈̈tə̈rə̈fində̈n verilir (101.2.). Bu Mə̈cə̈llə̈nin 101.1-ci maddə̈sində̈ nə̈zə̈rdə̈ tutulmuş̈ mü̈ddə̈a tikintisinə̈ icazə̈ tə̈lə̈b edilmə̈yə̈n obyektlə̈rə̈ ş̈amil olunmur (101.3.). Tikinti obyektinin istismarı̈na icazə̈nin̈̈forması̈̈̈mü̈vafiq icra hakimiyyə̈ti orqanı̈̈̈tə̈rə̈fində̈n mü̈ə̈yyə̈n edilir (101.4.). Tikintisinə̈ icazə̈ tə̈lə̈b edilə̈n tikinti obyektinin̈̈(reklam qurğ̈uları̈ istisna olmaqla)̈̈istismarı̈na icazə̈̈̈verilmə̈sï̈ü̈ç̈ü̈n mü̈raciə̈tə̈ sifariş̈ç̈i tə̈rə̈fində̈n̈̈bu Mə̈cə̈llə̈nin 102.1-2-ci maddə̈sinin tə̈lə̈blə̈ri nə̈zə̈rə̈ alı̈nmaqla tə̈qdim edilmiş̈̈̈aş̈ağ̈ı̈dakı̈ sə̈nə̈dlə̈r ə̈lavə̈ edilir: 102.1.1. tikintï̈sə̈nə̈dlə̈ri; 102.1.2. ş̈ə̈hə̈rsalma və̈ tikintiyə̈ dair normativ sə̈nə̈dlə̈rdə̈ nə̈zə̈rdə̈ tutulmuş̈ hallarda obyektin istismara verilmə̈sində̈n ə̈vvə̈l tikintinin, onun hissə̈lə̈rinin və̈ ya mü̈hə̈ndiskommunikasiya tə̈minatı̈ sistemlə̈rinin istismara hazı̈rlı̈ğ̈ı̈nı̈n yoxlanı̈ldı̈ğ̈ı̈nı̈ tə̈sdiq edə̈n sə̈nə̈dlə̈r (102.1.). Obyekt ş̈ə̈hə̈rsalma və̈ tikintiyə̈ dair normativ sə̈nə̈dlə̈rin tə̈lə̈blə̈rinə̈ uyğ̈un tikildiyi haldä̈mü̈vafiq icra hakimiyyə̈ti orqanı̈̈̈və̈ ya mü̈vafiq icra hakimiyyə̈ti orqanı̈nı̈n yaratdı̈ğ̈ı̈̈̈qurum̈̈(reklam qurğ̈uları̈na mü̈nasibə̈tdə̈ isə̈ mü̈vafiq icra hakimiyyə̈ti orqanı̈nı̈n yaratdı̈ğ̈ı̈̈̈qurum)̈̈tə̈rə̈fində̈n tikinti obyektinin istismarı̈na icazə̈ verilir. İ̈stismara icazə̈ tikinti obyekti mü̈ayinə̈ edildikdə̈n (tikinti obyektinə̈ baxı̈ş̈ keç̈irildikdə̈n) və̈ onun mü̈ə̈yyə̈n edilmiş̈ tə̈lə̈blə̈rə̈ uyğ̈unluğ̈u tə̈sbit edildikdə̈n sonra verilir (102.2.). “̈Azə̈rbaycan Respublikası̈nı̈n Ş̈ə̈hə̈rsalma və̈ Tikinti Mə̈cə̈llə̈sinin tə̈sdiq edilmə̈si, qü̈vvə̈yə̈ minmə̈si və̈ bununla bağ̈lı̈ hü̈quqi tə̈nzimlə̈mə̈ haqqı̈nda”̈ Azə̈rbaycan Respublikası̈nı̈n 2012-ci il ## #### tarixli ***-IVQ nö̈mrə̈li Qanununun tə̈tbiqi barə̈də̈”̈ Azə̈rbaycan Respublikası̈ Prezidentinin ##.##.2012-ci il tarixli, *** nö̈mrə̈li Fə̈rmanı̈nı̈n 4.7-1ci bəndində göstərilmişdir ki, Ş̈TM-in 75.1-ci maddə̈sinin birinci cü̈mlə̈sində̈ və̈ 102.2-ci maddə̈sinin birinci cü̈mlə̈sində̈ (birinci halda) nə̈zə̈rdə̈ tutulmuş̈ mü̈vafiq icra hakimiyyə̈ti orqanı̈nı̈n sə̈lahiyyə̈tlə̈rini aş̈ağ̈ı̈dakı̈ orqanlar hə̈yata keç̈irirlə̈r: 4.7-1.1. hə̈min Mə̈cə̈llə̈nin 78.2-ci maddə̈sində̈ nə̈zə̈rdə̈ tutulmuş̈ dö̈vlə̈t ə̈hə̈miyyə̈tli tikinti obyektlə̈rinə̈ mü̈nasibə̈tdə̈ Azə̈rbaycan Respublikası̈ Nazirlə̈r Kabinetinin razı̈lı̈ğ̈ı̈ ilə̈ –̈ Azə̈rbaycan Respublikası̈nı̈n Dö̈vlə̈t Ş̈ə̈hə̈rsalma və̈ Arxitektura Komitə̈si; 4.7-1.2. digə̈r tikinti obyektlə̈rinə̈ mü̈nasibə̈tdə̈ (dö̈vlə̈t mü̈hafizə̈sində̈ olan daş̈ı̈nmaz tarix və̈ mə̈də̈niyyə̈t abidə̈lə̈rinin mü̈hafizə̈ zonaları̈na mü̈nasibə̈tdə̈ –̈ hə̈min Mə̈cə̈llə̈nin 75.1-ci maddə̈sinin birinci cü̈mlə̈sinə̈ ə̈sasə̈n, tikintiyə̈ icazə̈ Azə̈rbaycan Respublikası̈ Mə̈də̈niyyə̈t Nazirliyinin, tabeliyində̈ki dö̈vlə̈t qoruqları̈nı̈n ə̈razilə̈rində̈̈̈və̈ turizm və̈ rekreasiya zonaları̈nı̈n sə̈rhə̈dlə̈ri daxilində̈ki turizm mə̈rkə̈zlə̈rində̈̈̈Azə̈rbaycan Respublikası̈nı̈n Dö̈vlə̈t Turizm Agentliyinin, Ş̈uş̈a ş̈ə̈hə̈rinin ə̈razisində̈̈̈Ş̈uş̈ä̈Ş̈ə̈hə̈ri Dö̈vlə̈t Qoruğ̈ü̈İ̈darə̈sinin̈̈razı̈lı̈ğ̈ı̈ ilə̈ verilmə̈klə̈):
1. Bakı̈ ş̈ə̈hə̈rinin inzibati ə̈razisində̈ tikinti obyektlə̈rinə̈ mü̈nasibə̈tdə̈ –̈ yanı̈ndakı̈ Bakı̈ Ş̈ə̈hə̈r Memarlı̈q və̈ Ş̈ə̈hə̈rsalma Baş̈ İ̈darə̈si qismində̈ Azə̈rbaycan Respublikası̈nı̈n Dö̈vlə̈t Ş̈ə̈hə̈rsalma və̈ Arxitektura Komitə̈si;
2. “̈Azə̈rbaycan Respublikası̈nda iqtisadi rayonları̈n yeni bö̈lgü̈sü̈ haqqı̈nda”̈ Azə̈rbaycan Respublikası̈ Prezidentinin̈̈2021-ci il # #### tarixli **** nö̈mrə̈lï̈Fə̈rmanı̈nı̈n 1.6-cı̈ və̈ 1.13-cü̈ bə̈ndlə̈ri ilə̈ mü̈ə̈yyə̈n edilmiş̈ Qarabağ̈ və̈ Ş̈ə̈rqi Zə̈ngə̈zur iqtisadi rayonları̈nı̈n ə̈hatə̈ etdiyi ş̈ə̈hə̈r və̈ rayonları̈n inzibati ə̈razilə̈rində̈ tikinti obyektlə̈rinə̈ mü̈nasibə̈tdə̈ –̈ yanı̈ndakı̈ X1 və̈ Ş̈ə̈hə̈rsalma Baş̈ İ̈darə̈si qismində̈ Azə̈rbaycan Respublikası̈nı̈n Dö̈vlə̈t Ş̈ə̈hə̈rsalma və̈ Arxitektura Komitə̈si;
3. bir neç̈ə̈ ş̈ə̈hə̈r və̈ (və̈ ya) rayon (ş̈ə̈hə̈r rayonu istisna olmaqla) inzibati ə̈razi vahidi ə̈razisində̈ yerlə̈ş̈ə̈n tikinti obyektlə̈rinə̈ mü̈nasibə̈tdə̈ –̈ Azə̈rbaycan Respublikası̈nı̈n Dö̈vlə̈t Ş̈ə̈hə̈rsalma və̈ Arxitektura Komitə̈si;
4. digə̈r inzibati ə̈razi vahidlə̈rində̈ tikinti obyektlə̈rinə̈ mü̈nasibə̈tdə̈ –̈ yerli icra hakimiyyə̈ti orqanları̈. Qanunvericiliyin tələblərinin işin hallarına münasibətdə əlaqəli təhlili belə izah olunur ki, həm ## ###### 2013-cü il tarixinə qədər inşa edilmiş çoxmənzilli binalarda yaşayış evləri üzərində mülkiyyət hüququnun qeydə alınması üçün, həm də ## ###### 2013-cü ildən qüvvəyə minən Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin tələblərinə əsasən tikintisinə icazə tələb olunan tikinti obyektləri üzərində mülkiyyət hüququnun qeydə alınması üçün təqdim edilməli olan sənədlərin sırasında istismara qəbul aktı və ya tikinti obyektinin istismarınäicazə̈olmalıdır. Məhkəmə onu da qeyd edir ki, hazırda qüvvədə olan Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin normalarına, o cümlədən 101-ci maddəsinin tələbinə görə tikinti obyektinin istismarına icazə verilməsi tikintisi başa çatmış obyektin və ya onun bir hissəsinin şəhərsalma və tikintiyə dair normativ sənədlərin tələblərinə uyğun tikildiyinin və ondan təyinatı üzrə istifadənin mümkünlüyünün̈təsdiq̈edilməsidir. Beləliklə, Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin mübahisəli hüquq münasibətlərinin yarandığı vaxt qüvvədə olan, həm də bundan sonrakı qanunvericiliyin müəyyən etdiyi qaydalar onu tələb edir ki, tikintisi başa çatmış yaşayış evinin istismara qəbul edilməsini təsdiq edən istismara qəbul aktı mövcud olmalıdır ki, həmin binada yerləşən mənzillərin dövlət reyestrində qeydiyyatının̈aparılması̈mümkün̈olsun. Lakin, məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, iddiaçıya məxsus mənzilin yerləşdiyïmübahisəlïyaşayış̈binasının̈istismara qəbul̈aktı̈mövcud̈deyildir. Qeyd edilməlidir ki, Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Həsənbəy Zərdabi, 74 ünvanında inşa edilmiş A yaşayış binasında yerləşən mənzillərə dair dövlət reyestrindən verilən çıxarışların (verildiyi təqdirdə) və onların verilməsinə əsas olmuş sənədlərin qanunamüvafiq qaydada təsdiq̈olunmuş̈surətlərinin̈əldə̈edilməsïüçün̈cavabdehə̈sorğügöndərilmişdir. Cavabdehin məhkəmə sorğusuna ##.##.2026-cı il tarixli cavab məktubunda göstərilmişdir ki, xxxx» MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Həsən bəy Zərdabi 74 ünvanında inşa edilmiş A, B və C yaşayış binalarının və həmin binaların tərkibində yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçməsi barədə məlumat aşkar edilməmişdir. Göründüyü kimi sözügedən ünvanda inşa edilmiş heç bir yaşayış binasının tərkibindəki yaşayış və qeyri-yaşayış sahələri daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçməmişdir. Belə olan halda, məhkəmə hesab edir ki, cavabdehin imtinası qanuni və əsaslı olmuşdur. “İnzibatïicraat haqqında”̈Qanunun aşağıdakı̈maddələrinə̈əsasən: 12.2. İnzibati orqan tərəfindən eyni mühüm faktiki hallara malik olan müxtəlif işlər üzrə müxtəlif̈qərarların̈qəbul̈edilməsïqadağandır; 12.3. İnzibati orqan tərəfindən fərqli mühüm faktiki hallara malik olan müxtəlif işlər üzrə eyni cür̈qərarların̈qəbul̈edilməsïqadağandır; 13.1. İnzibati orqanların inzibati praktikasına fiziki və ya hüquqi şəxslərin etimadı qanunla qorunur; 13.2. İnzibati orqan mövcud inzibati praktikaya uyğun hərəkət etməyə borcludur. Yalnız ictimai maraqların tələb etdiyi hallarda mövcud inzibati praktika yeni praktika ilə dəyişdirilə bilər. Yeni inzibati praktika davamlı̈olmalı̈və̈ümumïxarakter daşımalıdır. 18.1. İnzibati orqan mənasına görə fiziki və ya hüquqi şəxslər tərəfindən əvvəllər edilmiş başqa hərəkətlə ehtiva olunan (həmin hərəkətin həcminə daxil olan və ya daxil ola bilən) hər hansı̈digər̈hərəkətin̈edilməsinïtələb̈edə̈bilməz. Beləliklə məhkəmə, toplanmış sübutlara məcmusu ilə qiymət verərək hesab edir ki, iddia təmin̈edilməməlidir. Qeyd olunanlara ə̈sasə̈n və̈ Azə̈rbaycan Respublikası̈ İ̈nzibati Prosessual Mə̈cə̈llə̈sinin 68-69, 73, 75, 85-ci maddə̈lə̈rini rə̈hbə̈r tutaraq, mə̈hkə̈mə̈
qərara aldı:
İddiaçı İddiaçının cavabdeh Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsinə qarşı “mənzil üzərində mülkiyyət hüququnun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmaqla bu barədə dövlət reyestrindən çıxarışın verilməsi” barədə iddiası təmin edilməsin. Qərardan onun rəsmi qaydada təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün müddətində inzibati məhkəmə icraatının iştirakçıları tərəfindən Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin̈İnzibatïkollegiyasınä̈apellyasiya şikayətïverə̈bilər.
Hakim Emin Abdullayev