Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-8827/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-8827/2025 12.06.2025 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyinə qarşı “müddətsiz əlilliyin bərpa edilməsi öhdəliyinin cavabdehə həvalə edilməsi” tələbinə dair iddiası üzrə GİRİŞ HİSSƏ Bakı İnzibati Məhkəməsi Hakim Cəlalov Bəhlul Məmmədcəfər oğlunun sədrliyi, Həsənov İlkin Mürşüd oğlunun katibliyi, İddiaçı, Cavabdehin nümayəndəsi X2 iştirakı ilə, İddiaçı X3 cavabdeh “Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyinə qarşı “müddətsiz əlilliyin bərpa edilməsi öhdəliyinin cavabdehə həvalə edilməsi” tələbinə dair iddiası üzrə inzibati işə 12 iyun 2025-ci il tarixdə, məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, N.Vəzirov küçəsi 56), açıq məhkəmə iclasında şifahi məhkəmə baxışı qaydasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. TƏSVİRİ HİSSƏ İşin halları: İddiaçı X5 (bundan sonra - iddiaçı) xx.xx.2016-cı ildə ümumi xəstəlik səbəbindən 3cü dərəcəli əlillik təyin olunmuşdur. Təyin olunmuş əlilliyin müddəti 5 il müəyyən edilmişdir. Daha sonra iddiaçıya xx.xx.2018-ci ildə ümumi xəstəlik səbəbindən 2-ci dərəcəli əlillik təyin olunmuşdur. Təyin olunmuş əlilliyin müddəti müddətsiz müəyyən edilmişdir. Həmçinin iddiaçıya 006142 nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli əlillik vəsiqəsi verilmişdir. Vəsiqədə əlillik qrupu 2-ci dərəcəli, təyin olunmuş əlilliyin müddəti isə müddətsiz qeyd edilmişdir. Sonradan iddiaçıya təyin edilmiş əlillik xx.xx.2018-ci ildə müddətsiz əlillik altsistemdə müddətli əlilliyə dəyişdirilmişdir. İddiaçı xx.xx.2023-cü ildə əlilliyə görə pensiya ödənişləri dayandırıldığından Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyinə (bundan sonra – cavabdeh) tərəfindən əlilliyin bərpa edilməsi ilə bağlı müraciət etmiş, lakin onun müraciətinə cavab verilməmişdir. İddia tələbi və iddiaçının əsaslandırması: İddiaçı cavabdehə qarşı iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdeh tərəfindən ona təyin edilmiş müddətsiz əlilliyin əlillik altsistemində müddətli hesab edilməsinə dair cavabdehin hərəkətlərinin qanunsuz hesab edilməsi, müddətsiz əlilliyinin bərpa edilməsi öhdəliyinin cavabdehə həvalə edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.(iddia tələbi dəqiqləşdirilmişdir) İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, o 24 ildir şəkərli diabet xəstəsidir və xəstəliyimin ağırlaşmış formasını nəzərə alaraq xx.xx.2016-cı ildən üçüncü dərəcəli əlilliyə görə əmək pensiyasını alırdı. xx.xx.2018-ci ildə mən yenidən TSEK- dan keçdim və sistemdən çıxan çap tarixi xx.xx.2018 saat 8:59:11 radələrində olan sonuncu müayinəyə dair məlumatda əlillik müddəti müddətsiz təyin edilmişdir. Lakin, 5 ildən sonra 2023-cü ilin may ayında mənim pensiya kartıma pensiya köçürülmədi. Səbəbini öyrənmək üçün xx.xx.2023-cü il tarixində 5 saylı DOST Mərkəzinə müraciət etmiş. Ona bildirdilər ki, əlillik müddətiniz bitdiyinə görə onun pensiyası dayandırılıb. xx.xx.2023-cü ildə cavabdeh Agentlikdə qəbulda olmuş və bildirmiş ki, xx.xx.2018-ci ildə müddətsiz təyin edilən əlilliyim ona xəbərdarlıq edilmədən sistemdə dəyişdirilib müddətliyə. Orda isə ona demişlər ki, biz sənədləri göndərmişik 5 Saylı DOST Mərkəzinin arxivinə, bizə arxivdən TSEK-in sonuncu müayinəyə dair protokolundan çixarış gətirin. Dərhal getmiş DOSTa, orda isə ona demişlər ki arxivimiz yoxdur, çünki 2016-cı ildən elektron sistemə keçiblər. Məhkəməyə müraciət etməyinin səbəbləri: onun əlillik müddətimin müddətsiz olub, sonradan özbaşina dəyişdirib müddətli eləməklərini sübut etmək, əlilliyə görə müddətsiz əmək pensiyamı bərpa etmək (Əmək pensiyaları Haqqında Qanun m.33.3) və ona dəymiş zərəri dövlət tərəfindən ödənilməsi. Cavabdeh iddia ərizəsinə münasibət bildirməmiş və yazılı etirazını təqdim etməmişdir. Tərəflərin iştirakı və izahatları: İddiaçı məhkəmə iclasında iddia tələbinin dəlillərinə uyğun izahat verərək iddia tələbinin təmin edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdehin nümayəndəsi iddia tələbinin rədd edilməsi barədə qərar qəbil edilməsini xahiş etmişdir. ƏSASLANDİRMA HİSSƏSİ İddianın mümkünlüyü: Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı ilk növbədə qeyd edir ki, iddia ərizəsi onun mümkünlüyünü şərtləndirilən tələblərə cavab verməklə təqdim olunmuş və bu səbəbdən mümkün hesab edilir. Belə ki, irəli sürülmüş iddia öhdəliyin icrası haqqında iddia olmaqla inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalıdır. İPM-in 2.2.3-cü maddəsinə əsasən, inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Həmin Məcəllənin 34.1-ci maddəsinə görə, öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. İddia ümumi mümkünlük şərtləri (iddianın lazımi qaydada qaldırılması, iddiaçının prosessual fəaliyyət qabiliyyətinə malik olması, iddianın ərazi və predmet aidiyyəti və s.) ilə yanaşı xüsusi mümkünlük şərtlərinə də cavab verir. Belə ki, iddiaçı iddia ərizəsində inzibati orqanın müəyyən hərəkətlərin edilməsindən imtina etməsi nəticəsində subyektiv hüquqlarının pozulduğunu irəli sürür. İddiaçı əvvəlcədən eyni məzmunlu tələblə inzibati orqana müraciət etmiş, sonuncu müraciəti təmin etmədiyindən hazırkı məhkəmə mübahisəsi yaranmışdır. Məhkəmənin mövqeyi və tətbiq edilən hüquq: İşin mübahisələndirilməyən hallarına görə, iddiaçıya xx.xx.2018-ci ildə ümumi xəstəlik səbəbindən, müddətsiz olaraq 2-ci dərəcəli əlillik təyin olunmuşdur. Cavabdeh tərəfindən iddiaçıya təyin edilmiş əlillik iddiaçıya məlumat vermədən əlillik altsistemində müdətli etmiş və bu barədə yeni qərar qəbul etmişdir. İddiaçının hüquqi marağı ona təyin edilmiş müddətsiz əlilliyin bərpa edilməsinə yönəlmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi əsaslıdır. Belə ki, “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 21, 24, 25-ci maddələri baxımından inzibati orqan inzibati icraat barədə maraqlı şəxsə və ya onun nümayəndəsinə məlumat verməli və işdə onun iştirakını təmin etməli, inzibati icraat zamanı işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmalı, araşdırmanın aparılması zamanı yalnız maraqlı şəxslərin izahatları ilə və təqdim etdiyi sübutlarla kifayətlənməməli, maraqlı şəxsləri həm icraat zamanı, həm də icraatdan sonra inzibati icraat materialları ilə tanış etməlidir. İnzibati akt aparılmış inzibati icraatın nəticəsində qəbul edilə bilər. Belə ki, “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 2.0.6-cı maddəsinə əsasən, fiziki və ya hüquqi şəxslərin müraciəti əsasında və ya inzibati orqanların öz təşəbbüsü ilə inzibati aktın qəbul edilməsi, icra olunması, dəyişdirilməsi və ya ləğv edilməsi, habelə inzibati şikayətlərə baxılması üzrə müvafiq inzibati orqanlar tərəfindən bu Qanunla müəyyən olunmuş prosedur qaydalar daxilində həyata keçirilən fəaliyyətdir. Maddənin məzmunundan da göründüyü kimi, inzibati orqanlar öz təşəbbüsü ilə inzibati akt qəbul edərkən inzibati icraat aparırlar. İşdən müəyyən edilir ki, cavabdeh orqan həmin normaların tələbinə əməl etməyərək inzibati icraatın başlanması barədə qərar qəbul etməmiş, inzibati icraat barədə iddiaçıya məlumat verməmiş, inzibati icraatda iddiaçının iştirakını təmin etməmiş, iddiaçıya ilkin olaraq təyin edilmiş müddətsiz əlilliyi müddəlti əlliiyə dəyişdirmişdir. “İnzibati icraat haqqında” Qanun: Maddə 19.1. İnzibati icraat zamanı işin faktiki halları ilə əlaqədar fiziki və ya hüquqi şəxslər tərəfindən təqdim olunan sənədlər və dəlillər, onların həqiqətə uyğun olmadığı sübuta yetirilməyibsə, mötəbər hesab olunur. Fiziki və ya hüquqi şəxslərdən həmin sənədlərin və dəlillərin mötəbərliyini təsdiq edən əlavə sənədlərin və ya məlumatların tələb olunması qadağandır. Maddə 19.2. Təqdim olunmuş sənədlərin və dəlillərin mötəbərliyinə əsaslı şübhələr olduğu hallarda, inzibati orqan müstəqil şəkildə və öz hesabına onların mötəbərliyinin müəyyən edilməsi üçün tədbirlər görür. Maddə 21.1. Qanunda başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, inzibati orqan inzibati icraat barədə maraqlı şəxsə və ya onun nümayəndəsinə məlumat verməli və işdə onun iştirakını təmin etməlidir. Maddə 21.2. Qanunda başqa hallar nəzərdə tutulmamışdırsa, inzibati aktı qəbul etməzdən əvvəl inzibati orqan onun məzmunu, xüsusilə işin müəyyən edilmiş faktiki halları və həmin işlə bağlı nəzərdə tutulan tədbirlər haqqında maraqlı şəxslərə və ya onların nümayəndələrinə məlumat verməyə və bu barədə onların mülahizələrini dinləməyə borcludur. Maddə 24.1. İnzibati orqan inzibati icraat zamanı işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün faktiki halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmağa borcludur. Maddə 24.3. İnzibati icraat zamanı işin bütün hallarının araşdırılması inzibati orqanın xidməti vəzifəsindən irəli gəlir. Araşdırmanın üsulu və həcmi inzibati orqan tərəfindən müəyyən edilir. İnzibati orqan maraqlı şəxslərin izahatları ilə və təqdim etdiyi sübutlarla bağlı deyildir. Maddə 24.4. Təqdim olunmuş sübutlar yetərli olmadıqda, inzibati orqan öz təşəbbüsü ilə əlavə sübutlar toplamağa borcludur. Maddə 25.1. Qanunla nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, maraqlı şəxslər həm icraat zamanı, həm də icraatdan sonra inzibati icraat materialları ilə tanış olmaq və ya icraatla bağlı məlumat almaq hüququna malikdirlər. Maddə 64.2. İnzibati akt qanunla müəyyən olunmuş qaydada geri çağırılana, ləğv edilənə, dəyişdirilənə, qüvvədə olma müddəti qurtardığına və ya başqa səbəbə görə qüvvədən düşmüş hesab edilənə qədər hüquqi qüvvəsini saxlayır və hüquqi cəhətdən etibarlı sayılır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 5 fevral 2016-cı il tarixli, 36 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Tibbi-sosial ekspert komissiyaları haqqında” Əsasnamə (Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 16 yanvar 2020-cı il tarixli 11 nömrəli qərarı ilə ləğv edilmişdir) Bənd 4.1. Şəxslərin TSEK-də əlilliyin qiymətləndirilməsi dövlət səhiyyə müəssisələrinin göndərişləri əsasında aparılır. Bənd 4.3. Göndərişlər “Tibbi-sosial ekspert komissiyasına göndərişlərin reyestri”nə rəsmiləşdirilən tarixdə həkim-məsləhət və ya hərbi-həkim ekspertizasının sədri və üzvləri tərəfindən gücləndirilmiş elektron imza ilə təsdiqlənərək, elektron sənəd formasında daxil edilir və həmin gün şəxsə bu barədə məlumat verilir. Bənd 4.9. Göndərişin rəsmiləşdirilməsi barədə məlumat Tibbi-sosial ekspert komissiyasına göndərişlərin reyestrinə real vaxt rejimində daxil edildikdən dərhal sonra Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Mərkəzləşdirilmiş Elektron X4 Sosial Ekspertiza və X6 (bundan sonra - TSERAS) ötürülür. Bənd 4.9-1. TSERAS-a ötürülmüş göndərişlər sistem tərəfindən qəbul edildikdən sonra dərhal göndərişi verən səhiyyə müəssisəsinin, bu göndərişi təsdiq edən şəxslərin və əlilliyi qiymətləndiriləcək şəxsin kimliyini birbaşa və ya dolayısı ilə müəyyən etməyə imkan verən bütün məlumatlar şifrlənərək adsızlaşdırılır. Adsızlaşdırılmış göndərişlər dərhal TSERAS tərəfindən əlilliyin qiymətləndirilməsi məqsədi ilə TSEK-ə (göndərişi vermiş səhiyyə müəssisəsinin ünvanına və şəxsin yaşayış yerinə xidmət edən TSEK istisna olmaqla) göndərilir. Bənd 4.16. TSEK 2 (iki) iş günü müddətində əlilliyin qiymətləndirilməsini həyata keçirir və onun nəticələrini 1 (bir) iş günü müddətində kollegial müzakirə etdikdən sonra dərhal qərar qəbul edir. Bənd 4.17. Qəbul edilmiş qərar və əlilliyin qiymətləndirilməsinə dair məlumatlar, eləcə də şəxsin sosial müdafiə tədbirlərinə ehtiyacının olmasına dair tibbi göstəriş və əmək zəmanəti qeydiyyatçı tərəfindən gücləndirilmiş elektron imza ilə TSERAS-a daxil edilir və TSEK-in sədri və üzvləri tərəfindən gücləndirilmiş elektron imza ilə təsdiq edilir. Bənd 5.3 Əlilliyi olan şəxslərin vaxtından əvvəl əlilliyin təkrar qiymətləndirilməsi və ya müddətsiz əlilliyi olan şəxslərin təkrar müayinəyə cəlb edilməsi aşağıdakı hallarda həyata keçirilir: 5.3.1. həkim-məsləhət və ya hərbi-həkim ekspertizası komissiyasının rəyinə görə əlilin səhhətində və əmək qabiliyyətində dəyişiklik əmələ gəldikdə; 5.3.2. vətəndaşların və ya vəzifəli şəxslərin müraciətləri və ya şəxsin işlədiyi işəgötürənin, səhiyyə müəssisəsinin sorğusu əsasında aparılmış araşdırmalar zamanı əlilliyin düzgün müəyyən olunmasını şübhə altına alan əsaslı faktlar aşkar edildikdə; 5.3.3. Azərbaycan Respublikasının “Əmək pensiyaları haqqında” və “Sosial müavinətlər haqqında” qanunlarına uyğun olaraq, yaşa görə əmək pensiyası və ya sosial müavinət almaq hüququ olan əlillərin müraciəti olduqda; 5.3.4. fərdi reabilitasiya proqramına əsasən reabilitasiya məqsədi ilə dəvət olunmuş şəxs reabilitasiya prosesindən üzrlü səbəb olmadan imtina etdikdə. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 16 yanvar 2020-ci il tarixli, 11 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əlilliyin qiymətləndirilməsi Qaydası” 1.1. Bu Qayda “Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 3.1-ci maddəsinə əsasən hazırlanmışdır və əlilliyin qiymətləndirilməsi ilə bağlı məsələləri tənzimləyir. 1.2. Azərbaycan Respublikasında əlilliyi qiymətləndirmək məqsədilə tibbi-sosial ekspertiza Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin (bundan sonra - Nazirlik) tabeliyində Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyinin (bundan sonra - Agentlik) tibbi-sosial ekspert komissiyaları (bundan sonra - TSEK) tərəfindən həyata keçirilir. 2.1. şəxsin əlilliyinin qiymətləndirilməsi tibbi-sosial ekspertiza müayinəsinə göndəriş vermək hüququ olan tibb müəssisələrinin həkim-məsləhət komissiyaları və ya Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2008-ci il 29 fevral tarixli 59 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Hərbi-həkim ekspertizası haqqında Əsasnamə” ilə müəyyən edilmiş hərbi-həkim komissiyaları (bundan sonra - Komissiya) tərəfindən “Tibbi-sosial ekspert komissiyasına göndərişlərin reyestri”nə elektron sənəd formasında daxil edilmiş Tibbi-sosial ekspertiza müayinəsinə göndəriş (bundan sonra - göndəriş) əsasında aparılır. 2.2. Göndərişin rəsmiləşdirilməsi barədə məlumat “Tibbi-sosial ekspertiza müayinəsinə göndərişlərin reyestri”nə daxil edildikdən sonra altsistemə ötürülür. 2.3. Göndəriş altsistem tərəfindən qəbul edildikdən sonra göndərişi verən Komissiyanın, bu göndərişi təsdiq edən vəzifəli şəxslərin və əlilliyi qiymətləndiriləcək şəxsin kimliyini birbaşa və ya dolayısilə müəyyən etməyə imkan verən bütün məlumatlar şifrlənərək adsızlaşdırılır. Adsızlaşdırılmış göndərişlər əlilliyin qiymətləndirilməsi məqsədilə altsistem üzərindən dərhal TSEK-ə göndərilir. 2.4. TSEK 10 iş günündən çox olmamaqla göndərişdə qeyd olunmuş məlumatlar əsasında şəxsin əlilliyini qiymətləndirir, əlilliyin müəyyən olunmasına və ya səbəblərini göstərməklə, imtinaya dair qərar qəbul edir. Əlavə araşdırma tələb olunduğu hallarda, TSEK-in müraciəti əsasında bu müddət Agentlik tərəfindən 15 (on beş) iş gününədək uzadıla bilər. 2.5. TSEK-in sədri və üzvləri hər biri ayrı-ayrılıqda qiymətləndirmə ilə bağlı rəylərini altsistemdə yaradılmış xüsusi pəncərədə qeyd edir və gücləndirilmiş elektron imza ilə imzalayır. 3.7. Əlilliyin qiymətləndirilməsi barədə TSEK-in qərarının düzgünlüyünü şübhə altına alan əsaslı sübutlar təqdim edildiyi hallarda, Agentlik əlilliyi müəyyən edilmiş şəxsi əyani müayinəyə cəlb edir. Müayinənin nəticələrinə əsasən TSEK-in qəbul etdiyi qərarın qüvvədə saxlanılması, dəyişdirilməsi və ya ləğvi barədə qərar qəbul edir və həmin gün ərzində altsistemə daxil edir. Məhkəmə iclasından cavabdehin nümayəndəsi verdiyi izahatında bildirdi ki, iddiaçıda müddətsiz əlillik olmamışdır. İddiaçıya xx.xx.2018-ci ildə təyin edilmiş əlillik 5 il müddətinə təyin edilmişdir. Məhkəmə cavabdehin bu mövqeyini əsaslı hesab etmir. Belə ki, iş materiallarında olan sübutlarla iddiaçıya ilkin olaraq əliliyin müddətsiz təyin edilməsi sübuta yetirilir. Məhkəmə araşdırması zamanı məhkəmə sorğusuna cavab olaraq Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tabeleyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Sosial Ödənişlərin Təyinatı üzrə Mərkəzi Filialının 4.06.2025-ci il tarixli məktubundan və məktuba əlavə edilmiş əmək pensiyası işinin surətindən müəyyən edilir ki, cavabdeh tərəfindən iddiaçıya xx.xx.2018-ci ildə ümumi xəstəlik səbəbindən müddətsiz 2-ci dərəcəli əlillik təyin olunmuşdur. Həmçinin məhkəmə iclasında cavabdehin nümayəndəsi təqdim etdiyi 006142 saylı əlillik vəsiqəsində əlillk müddətsiz olması görünür. Digər tərəfdən iddiaçı barəsində göndərişin rəsmiləşdirdiyi 7 nömrəli şəhər Poliklinikasının məhkəmə sorğusuna cavab olaraq təqidm etdiyi xx.xx.2025-ci il tarixli məktubdan və həmin məktuba əlavə edilmiş sənədlıərdən müəyyən edilir ki, iddiaçıya ilkin olaraq təyin edilmiş əlillik müddətsiz olmuşdur. Belə ki, həmin məktubda qeyd edilmişdir ki, ünvan 1 ünvanında yaşayan xx.xx.1962ci il təvəllüdlü İddiaçı xx.xx.2012-ci il tarixdən 7 nömrəli şəhər poliklinikasında dispanser qeydiyyatdadır. Diaqnoz "Şəkərli diabet Tip İİ insulin tələbli”. İddiaçı xx.xx.2016xx.xx.2021-ci il tarixə kimi Azərbaycan Respublikası 2015-ci il 30 dekabr tarixli 413 nömrəli qərarı ilə "Əlilliyin və sağlamlıq imkanlarının məhdudluğunun müəyyən olunma meyarlarına” əsasən TSEK (tibbi sosial ekspertiza komisiyası) tərəfindən İİİ dərəcəli əlil hesab olunub. Diaqnoz:”Şəkərli diabet Tip İİ (İnsulin tələbli) ağır forma Diabetik retinopatiya. Dəqiqləşdirilməmiş ensefalopatiya, digər dəqiqləşdirilməmiş nevrotik pozuntular,Somatogen mənşəli (şəkərli diabet) kəskin ifadə olunmuş astenodepressivsindrom”. xx.xx.2018-ci il tarixində 7 nömrəli şəhər poliklinikası tərəfindən xəstənin vəziyyətini nəzərə alaraq müraciəti əsasında vaxtından əvvəl forma 088 yazılaraq Əmək və Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində olan TSEK-na göndərilmişdir. xx.xx.2018-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikası 2015-ci il 30 dekabr tarixli 413 nömrəli qərarı ilə "Əlilliyin və sağlamlıq imkanlarının məhdudluğunun müəyyən olunma meyarlarına” əsasən TSEK (tibbi sosial ekspertiza komisiyası) tərəfindən İİ dərəcəli müddətsiz əlil hesab olunub. Diaqnoz: "Şəkərli diabet Tip İİ (İnsulin tələbli) ağır forma.OU-tor qişanın proliferativ diabetik retinopatiyası.Diabetik polinevropatiya. Somatogen mənşəli(şəkərli diabet)kəskin ifadə olunmuş psixi fəaliyyətin ləngiməsi (demensiya əlaməti ilə)Parkinson sindromu ilə yüngül koqnitiv dəyişikliklərlə”. Poliklinika tərəfindən xx.xx.2018-ci il tarixdə Tibbi-Sosial Ekspert Komissiyasında sonuncu müayinəyə dair məlumatın verilməsi (https://www.e-gov.az/az/services/read/3493) elektron səhifəsindən xəstənin nəticəsi çap edilərək ona təqdim edilmişdir. İddiaçı poliklinikaya dəvət olundu və o bildirdiki,naməlum səbəbdən ona məlumat verilmədən xx.xx.2023-cü il tarixdən əlilliyi dayandırılmışdır. Bununla əlaqədar olaraq xəstə xx.xx.2023-cü il tarixdən bu gün ki günədək xəstəliyi və əlilliyi ilə əlaqədar olaraq müavinət almır. Bildirmək istəyirik ki, 2022-ci il tarixdən etibarən poliklinikanın əllilik alt sisteminə giriş hüquqi olmadığı üçün göndərilmiş bütün göndərişlərin (Forma 088) sürətlərini təqdim edə bilmirik. Göründüyü kimi, cavabdeh inzibati orqan iddiaçının iştirakı ilə aparılmış ilkin inzibati araşdırma nəticəsində ona müddətsiz əlillik təyin etdiyi halda, sonradan onun əlilliyini ona heç bir məlumat vermədən, iştirakını təmin etmədən, ondan xəbərsiz, Altsistem vasitəsilə müddətli qeyd etmişdir. Yuxarıda sadalanan normalara istinad edərək məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı yalnız əyani müayinəyə cəlb edildikdən sonra həmin əyani müayinənin nəticələrinə əsasən onun əlil olmadığı müəyyən edildiyi halda, iddiaçının əlilliyi barədə əlilliyinin müddətli təyin edilməsi məsələsinə baxıla bilərdi. Lakin işin faktiki hallarına əsasən iddiaçı əyani müayinəyə cəlb edilmədən, cavabdeh iddiaçının əlilliyini X1 müddətli qeyd etmişdir. Ona görə də, iddia tələbi əsaslıdır. İPM-in 52-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iddia ərizəsinin ifadə tərzi ilə bağlı olmasa da, iddia tələbindən kənara çıxmağa haqlı deyildir. Həmin Məcəllənin 68.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Həmin Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. NƏTİCƏVİ HİSSƏ Azərbaycan Respublikasının İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 52, 68, 69, 75.4, 85.1ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə, qərara aldı: İddia təmin edilsin. İddiaçı xx.xx.2018-cü il tarixdən təyin edilmiş müddətsiz əlilliyin əlillik altsistemində müddətli hesab edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyinin hərəkətləri qanunsuz hesab edilsin. İddiaçı təyin edilmiş müddətsiz əlilliyin bərpa edilməsi öhdəliyi Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Tibbi- Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyinin üzərinə qoyulsun. Qərardan təqdim olunduğu (elektron kabineti olan tərəflərin elektron kabinetinə yerləşdirildiyi) gündən 30 (otuz) gün müddətində Azərbaycan Respublikası Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi, 540-cı məhəllə) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qərardan onun rəsmi təqdim edildiyi vaxtdan 30 (otuz) gün müddətində apellyasiya şikayəti verilmədiyi və ya proses iştirakçıları tərəfindən şikayətin geri götürüldüyü hallarda məhkəmə qərarı onun təqdim olunduğu gündən 30 (otuz) gün keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Bəhlul Cəlalov