Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-9314/2021 20.12.2021 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Həsənov Orxan Xaqani oğlunun sədrliyi, İddiaçı, iddiaçının vəkili və nümayəndəsi X4 və cavabdehin nümayəndəsi X3 iştirakları ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı “çıxarışın verilməsi” tələbinə dair inzibati işə məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, N.Vəzirov küçəsi 56) açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə qarşı müraciət edərək, Bakı şəhər İcraiyyə Komitəsinin Bağlar Təsərrüfatının İnkişafı və X2 Bağlar sahəsindəki 152 nömrəli kooperativi tərəfindən İddiaçı istifadəsinə verilmiş Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Goradil bağ massivində yerləşən sahəsi 0.12 hektar olan 273 “k” sahəsinə dair çıxarışın, plan və ölçüsünün verilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia ərizəsinin məzmunundan göründüyü kimi iddiaçı Azərbaycan SSR Bakı şəhər İcraiyyə Komitəsinin Bağlar Təsərrüfatının İnkişafı və X2 bağlar sahəsindəki 152 saylı kooperativi tərəfindən verilmiş orderə, Baki şəhər X1 İcraiyyə Komitəsinin tərəfindən verilmiş qərara və məhkəmə qətnaməsinə əsaslanaraq mübahisəli bağ sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun olduğunu bəyan edir. İddiaçı rayonu XDS İK-nin qərarına və həmin qərar əsasında verilmiş orderə əsaslanaraq mənzil üzərində mülkiyyət hüququnun olduğunu bəyan edir. Müvafiq olaraq qeyd edilən bağ sahəsi üzərində mülkiyyət hüquqlarının qeydiyyata alınması ilə bağlı cavabdeh inzibati orqana ərizə ilə müraciət olunmuş, lakin cavabdeh iddiaçının hüquqlarının qeydiyyatından imtina edilmişdir. Qeyd olunanlara əsasən iddiaçı iddia tələbinin təmin edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdehin təqdim etdiyi etirazdan görünür ki, cavabdeh iddianı etiraz ilə qarşılayır və bu halı onunla əsaslandırır ki, aparılmış araşdırma nəticəsində məlum olmuşdur ki, qeyd edilən bağ sahəsinin nömrəsi sxematik xəritədə aşkar edilməmişdir. Həmçinin, bağ sahəsinin ayrılmasına dair order və orderin verilməsinə əsas olan qərar İdarənin arxivində aşkar edilməmişdir. Qeyd olunanlara əsasən cavabdeh iddia tələbinin təmin edilməməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı, onun nümayəndəsi və vəkili iddia tələbinin təmin edilməsini xahiş etmişdirlər. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi iddia tələbinə etiraz edərək məhkəmədən iddianın rədd edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı ilk növbədə qeyd edir ki, iddia ərizəsi onun mümkünlüyünü şərtləndirilən tələblərə cavab verməklə təqdim olunmuş və bu səbəbdən mümkün hesab edilir. Belə ki, irəli sürülmüş iddia inzibati prosessual qanunvericiliklə müəyyən edilmiş ümumi və xüsusi mümkünlük şərtlərinə riayət edilməklə təqdim edilmişdir. İddia tələbinin mahiyyəti ilə bağlı isə məhkəmə işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, imtina məktubunun və yazılı etirazın surətindən görünür ki, cavabdeh iddiaçının müraciətinin təmin olunmaması üçün 2 əsas gətirir:
1. Qeyd edilən bağ sahəsinin nömrəsinin sxematik xəritədə aşkar edilməməsi;
2. Bağ sahəsinin ayrılmasına dair orderin və qərarın İdarənin arxivində aşkar edilməməsidir. İddiaçının müraciətinin təmin olunmamasının əsası kimi yuxarıda göstərilmiş halların əmlakın özəlləşdirilməsinə dair maneənin yaradıb-yaratmamasına qiymət verilməsi üçün əmlaka dair hüquqmüəyyənedici sənədlərin əhatə dairəsi müəyyən edilməlidir. Daşınmaz əmlaka, o cümlədən torpaq sahəsinə dövlət reyestrində hüququn qeydə alınması, ondan imtina edilməsi və digər hallar aşağıdaki qanunvericiliyin müddəaları ilə tənzimlənir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: -152.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. -152.9-cu maddəsinə əsasən əşyaya mülkiyyət hüququ həmin əşyanın mühüm tərkib hissələrinə də şamil edilir. Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsinin: -84.1-ci maddəsinə görə torpaq istifadəçilərinin hüquqları qanunla qorunur. Bununla da, qanun torpaq istifadəçilərinin hüquqlarını qorumaqla, həmin hüquqların həyata keçirilməsində maneçilik törədən halların aradan qaldırılmasına təminat verir. «Torpaq islahatı haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanunun: -9-cu maddəsinə əsasən vətəndaşların qanuni istifadəsindəki fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və kooperativ bağların, dövlət bağçılıq təsərrüfatının idarəçiliyindəki bağların altında olan torpaqlar qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada əvəzsiz olaraq onların mülkiyyətinə verilir. -10-cu maddəsinin 1-ci abzasına əsasən həyətyanı sahələr və bağlar altında olan torpaqlar vətəndaşların mülkiyyətinə onların qanuni istifadəyə və ya icarəyə götürdükləri ölçüdə verilir. Həmin maddənin 4-cü abzasına əsasən fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin və bağların altında olan torpaqlar üzərində vətəndaşların mülkiyyət hüququ yerquruluşu işlərinin tərtibi ilə torpaqayırma qaydasında hazırlanan sənədlər əsasında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışla rəsmiləşdirilir. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun: -8.0. Daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsinin, başqasına keçməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) və xitam verilməsinin dövlət qeydiyyatı üçün aşağıdakılar əsas hesab olunur: -8.0.7-ci maddəsinə əsasən 2007-ci il mayın 22-dək müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının (şəhər (rayon) icra hakimiyyəti orqanları nəzərdə tutulur) nəzdində olan bağ təsərrüfatı idarələri tərəfindən vətəndaşlara ayrılmış bağ sahələrinə dair verilən icarə müqavilələri, sərəncamlar və orderlər, kollektiv bağçılıq-yoldaşlıq təsərrüfatının üzvlərinin siyahısına müvafiq olaraq verilmiş üzvlük kitabçası və ya üzvlərin iclasının protokolundan çıxarış daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əmələ gəlməsi üçün əsasdır. -10.2-ci maddəsinə görə qeydiyyata orqanına verilən ərizəyə hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün bu Qanunun 8-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslardan biri, torpaq sahəsinin plan və ölçüsü, torpaq sahəsində yerləşən bina, qurğu, tikililərin və digər daşınmaz əmlakın texniki pasportu, plan-cizgisi əlavə olunur. -12.1-ci maddəsinə görə daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının əmələ gəlməsi və başqasına keçməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən hazırlanan sənədlər əsasında qeydiyyat orqanı tərəfindən verilən dövlət reyestrindən çıxarışla rəsmiləşdirilir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1997-ci il 10 yanvar tarixli, 534 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş «Vətəndaşların qanuni istifadəsindəki (fərdi yaşayış evlərinin, həyatyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və kooperativ bağların, dövlət bağçılıq təsərrüfatının idarəçiliyindəki bağların) torpaqların onların mülkiyyətinə verilməsi haqqında» Əsasnamədə isə təsbit olunmuşdur ki, vətəndaşların qanuni istifadəsində və ya icarəsində olan (fərdi yaşayış evlərinin, həyatyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və kooperativ bağların, dövlət bağçılıq təsərrüfatının idarəçiliyindəki bağların) torpaqlar əvəzsiz olaraq onların mülkiyyətinə verilir. Fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və kooperativ bağların altında olan torpaqlar vətəndaşların mülkiyyətinə onların qanuni istifadəyə və ya icarəyə götürdükləri ölçüdə verilir. Göstərilən torpaqları öz mülkiyyətinə keçirmək üçün vətəndaşlar ərizə ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinə müraciət edirlər. Ərizəyə vətəndaşların fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və kooperativ bağların və dövlət bağçılıq təsərrüfatının idarəçiliyindəki bağların altında olan torpaqların onların qanuni istifadəsinə və ya icarəsinə verilməsini təsdiq edən sənədin surəti əlavə edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi və Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Torpaq Komitəsi ərizənin daxil olduğu gündən etibarən 30 gün ərzində vətəndaşlara onların mülkiyyətinə verilən fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin və fərdi, kollektiv və kooperativ bağların və dövlət bağçılıq təsərrüfatının idarəçiliyindəki bağların altında olan torpaq sahəsi üzrə torpaq sahəsinin planını və ölçüsünü hazırlayıb verir. Vətəndaşların torpaq üzərində mülkiyyət hüququ qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində dövlət qeydiyyatına alınır və həmin reyestrdən çıxarışla rəsmiləşdirilir. Sadalanan normaların birgə təhlilindən görünür ki, ümumiyyətlə, bağ sahəsi üzərində xüsusi mülkiyyət hüquqlarının yaranması əsasları “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 8-ci maddəsi ilə tənzimlənir. Fiziki şəxsin bağ sahəsi üzrə mülkiyyət hüququnun yaranması hallarından biri, 2007-ci il mayın 22-dək müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının (şəhər (rayon) icra hakimiyyəti orqanları nəzərdə tutulur) nəzdində olan bağ təsərrüfatı idarələri tərəfindən sərəncamın və orderin olmasıdır. Belə halda, fiziki şəxsin həmin bağ sahəsi üzərində hüququ mövcüd olur və qanunvericiliyin tələbləri əsasında, onun həmin bağ sahəsinin özəlləşdirilməsini tələb etmək hüququ yaranır. Şərh olunan qanunvericiliyin müddəalarından irəli çıxaraq Məhkəmənin formalaşdırdığı mövqeyi odur ki, iddiaçının mübahisələndirilən bağ sahəsi üzərində mülkiyyət hüquqları yaranmışdır və həmin hüquqlar daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmaqla bu barədə müvafiq çıxarış verilməlidir. Cavabdehin həm imtina cavabının, həm də etirazının dəlillərindən göründüyü kimi mübahisəli torpaq sahənin iddiaçının adına keçirilməsini mümkünsüz hesab etməsinin əsasları kimi göstərilmişdir ki, müvafiq bağ sahəsinin nömrəsi sxematik xəritədə aşkar edilməmiş, həmçinin bağ sahəsi ilə bağlı order və qərar İdarənin arxivində mövcud olmamışdır. Məhkəmə tərəfindən cavabdehin imtinasının qanuni olub-olmamasının müəyyən edilməsi məqsədi ilə aidiyyəti üzrə müvafiq orqanlara sorğular verilmişdir. Sorğulara cavab məktublarından məlum olur ki, Goradil ərazisində yerləşən 273 K saylı bağ sahəsi ilə bağlı İddiaçı adına verilmiş order aşkar olunmasa da, həmin bağ sahəsinin iddiaçıya ayrılmasını təsdiq edən Baki şəhər X1 İcraiyyə Komitəsinin 30.08.1989-cu il tarixli qərarı mövcuddur. Təkzib olunmaz haldır ki, hazırki qanunvericilik vətəndaşın əmlak üzərində mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənədlərdən biri olaraq orderin mövcudluğunu şərtləndirmişdir. Lakin, nəzərə alınmalıdır ki, həmin qanun qüvvəyə minənədək əldə edilmiş və yaranmış daşınmaz əmlak üzərində hüquqların əldə edilməsini təsdiq edən sənədlərin əhatə dairəsi konkretləşdirilmiş və daha geniş təsvir olunmuşdur. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qüvvəyə minənədək əldə edilmiş və yaranmış daşınmaz əmlak obyektləri üzərində hüquqların əldə edilməsini təsdiq edən sənədlərin Siyahısı”nın 2.6-cı bəndinə nəzər yetirdikdə görünür ki, fərdi mənzil, habelə kooperativ evlərin və bağların tikilməsi üçün mənzil-tikinti və bağ-tikinti kooperativlərinə, çoxmənzilli yaşayış evlərinin tikintisi üçün fərdi evtikdirənlərin mənzil-tikinti kollektivlərinə torpaq sahələrinin ayrılması barədə müvafiq olaraq şəhər, qəsəbə və kənd X1 icraiyyə komitələri tərəfindən 1991-ci il noyabrın 9-dək qəbul edilmiş qərarlar bağ evləri, habelə onların altında olan və torpaq sahələrinə münasibətdə hüquqların əldə edilməsini təsdiq edən sənəd hesab olunur. Göründüyü kimi, iddiaçının mübahisə predmetini təşkil edən bağ sahəsi ilə bağlı hüquqları artıq “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu (29.06.2004-cü il tarixdə qüvvəsini almışdır) qüvvəyə minənədək yarandığından, ki, onun hüquqlarının qeydiyyata alınması və müvafiq olaraq çıxarışın verilməsi məhz “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qüvvəyə minənədək əldə edilmiş və yaranmış daşınmaz əmlak obyektləri üzərində hüquqların əldə edilməsini təsdiq edən sənədlərin Siyahısı”əsasında mümkündür. Buna baxmayaraq, məhkəmə öz xidməti vəzifəsinə uyğun olaraq bağ sahəsi ilə bağlı orderin olub-olmaması istiqamətində zəruri araşdırma aparmış və müəyyən etmişdir ki, Bakı şəhəri Binəqədi rayon Məhkəməsinin 2(001)-943/2012 saylı, 01.02.2012-ci il tarixli qətnaməsinin icrası ilə əlaqədar həmin bağ sahəsinə münasibətdə cavabdeh tərəfindən plan-sxem verilmişdir. Məhkəmə sorğusu əsasında tələb olunmuş mülki icraat materiallarından görünür ki, Bakı şəhəri Binəqədi rayon Məhkəməsinin 2(001)-943/2012 saylı, 01.02.2012-ci il tarixli qətnaməsinin qəbul olunmasının əsasında məhz Azərbaycan SSR Bakı şəhər İcraiyyə Komitəsinin Bağlar Təsərrüfatının İnkişafı və X2 bağlar sahəsindəki 152 saylı kooperativinin notarial qaydada təsdiq olunmuş orderi əsas durur. Məhkəmə qeyd edir ki, həmin dövrdə Bakı şəhəri Binəqədi rayon Məhkəməsi tərəfindən mübahisəli bağ sahəsi ilə bağlı plan-sxeminin verilməsinə dair qətnamə qəbul edilərkən, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı Ərazi İdarəsi həmin qətnaməni yuxarı instansiya məhkəmələrində mübahisələndirməyərək, bağ sahəsinin iddiaçıya ayrıldığını öz iradə ifadəsi ilə nümayiş etdirmişdir. Həmçinin, cavabdeh hazırda orderin mövcudluğunu mübahisələndirsə də, mülki məhkəmə mübahisəsi zamanı bu məqama toxunmamış, əksinə məhkəmə qətnaməsini mübahisələndirməyək icra etmiş və plan-sxeminin verilməsini həyata keçirmişdir. Düzdür ki, hazırki mərhələdə Azərbaycan SSR Bakı şəhər İcraiyyə Komitəsinin Bağlar Təsərrüfatının İnkişafı və X2 bağlar sahəsindəki 152 saylı kooperativi tərəfindən iddiaçının adıına verilmiş order aşkar olunmamışdır. Nəzərə alınmalıdır ki, həmin orderin aşkar edilməməsi iddiaçının təqsiri ilə bağlı olmayan haldır. Bağ sahəsinin iddiaçıya ayrılmasını təsdiq edən digər hüquqmüəyyənedici sənədlərin mövcudluğu müəyyən olunduğundan, orderin hazırki mərhələdə müəyyən edilməməsi onun ziyanına şərh edilə bilməz. Diqqətəlayiq hal olaraqa qeyd edilməlidir ki, məhkəmə sorğusu əsasında tələb olunmuş mülki icraat materiallarında mübahisəli torpaq sahəsinin iddiaçıya ayrılmasını təsdiq edən notarial qaydada təsdiq olunmuş order aşkar edilmişdir. Məhkəmə bir daha vurğulayır ki, Binəqədi rayon Məhkəməsi tərəfindən məhkəmə mübahisəsi qiymətləndirilərkən sözügedən orderin mövcudluğuna istinad olunmuşdur. Bu istiqamətdə aparılmış zəruri araşdırma nəticəsində müəyyən olunmuşdur ki, həmin orderin surətinin təsdiq edilməsi Bakı şəhəri 11 saylı Notariat ofisi tərəfindən həyata keçirilmiş və müvafiq olaraq reyestr kitabında qeydə alınmışdır. (reyestr kitabından çıxarış təqdim olunmuşdur) Məhkəmə bildirir ki, hazırda mülki mübahisə zamanı qəbul edilmiş məhkəmə qətnaməsi qüvvədə olduğundan, həmçinin həmin dövrdə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı Ərazi İdarəsi tərəfindən qətnamə əsasında bağ sahəsi ilə bağlı iddiaçıya plan-sxem verildiyindən, o cümlədən də sözügedən orderin notarial qaydada təsdiq edilməsi ilə bağlı notarial iş mövcud olduğundan, Azərbaycan SSR Bakı şəhər İcraiyyə Komitəsinin Bağlar Təsərrüfatının İnkişafı və X2 bağlar sahəsindəki 152 saylı kooperativi tərəfindən iddiaçının adıına verilmiş orderin mövcudluğu şübhə doğurmamalıdır. Belə olan halda Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı həm “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 8.0.7-cı maddəsinin, həmçinin də “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qüvvəyə minənədək əldə edilmiş və yaranmış daşınmaz əmlak obyektləri üzərində hüquqların əldə edilməsini təsdiq edən sənədlərin Siyahısı”nın 2.6-cı bəndinin tələbləri baxımından bağ sahəsi üzərində mülkiyyət hüquqlarını təsdiq edən sənədlərə sahib olmudur. Digər tərəfdən məhkəmə bildirir ki, cavabdehin bağ sahəsi ilə sxematik xəritə arasında olan uyğunsuzluğun olmasına dair irəli sürdüyü mülahizələr təkzib olunur. Çünki, məhz məhkəmə qətnaməsi əsasında cavabdeh tərəfindən plan-sxemin verilməsi həyata keçirilmişdir ki, bu da onu göstərir ki, cavabdeh inzibati orqan tərəfindən bağ sahəsinin ölçüsü və naturada yeri təhkim olunmuşdur. Həmçinin, nəzərə alınmalıdır ki, “Azərbaycan Respublikasında torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində əlavə tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 mart 2016-cı il tarixli Fərmanının 2.3cü bəndində göstərilmişdir ki, torpaqların elektron kadastr uçotu informasiya sisteminin yaradılması və rəqəmsal kadastr xəritəsinin tərtib edilməsi zamanı fiziki və hüquqi şəxslərin mülkiyyətindəki və qanuni istifadəsindəki fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və kooperativ bağların, dövlət bağçılıq təsərrüfatlarının idarəçiliyində olmuş bağların yerləşdiyi torpaqlarda və torpaq islahatı zamanı verilmiş pay torpaqlarında hüquqi və texniki sənədlərdəki məkan göstəriciləri ilə torpaqlardan faktiki istifadə vəziyyətinin məkan göstəriciləri arasında mövcud olan uyğunsuzluqların (sərhəd, yerləşmə və konfiqurasiya fərqlərinin) Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin 43-cü maddəsinə uyğun olaraq yerquruluşu qaydasında aradan qaldırılmasını aşağıdakı tələblərə riayət etməklə həyata keçirsin: ... 2.3.5. ərazi vahidləri üzrə layihələrin, torpaqla bağlı normativ hüquqi aktların tələblərinə zidd olmadığı və digər şəxslərin hüquqlarının pozulmadığı hallarda, torpaqların faktiki istifadə vəziyyəti əsas götürülməklə tərtib edilməsi. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 04.05.2015-ci il tarixli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti haqqında Əsasnamə”nin 3.0.29-cu maddəsində isə təsbit edilmişdir ki, vətəndaşların qanuni istifadəsindəki yaşayış evlərinin, fərdi, kollektiv və kooperativ bağların, dövlət bağçılıq təsərrüfatlarının idarəçiliyində olmuş bağların yerləşdiyi torpaqların onların mülkiyyətinə verilməsini yerquruluşu işlərini aparmaqla və normativ hüquqi aktlarda müəyyən edilmiş qaydada torpaq istifadəçiliyində mövcud olan uyğunsuzluqlar aradan qaldırılmaqla rəsmiləşdirmək Xidmətin vəzifəsidir. Beləliklə, hətta sxematik xəritə ilə hər hansı uyğunsuzluq varsa belə, cavabdehin vəzifəsi sözügedən uyğunsuzluğu qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada aradan qaldırmaqla hüquqların qeydiyyatının aparılmasını təmin etməkdən ibarətdir. Beləliklə, məhkəmə yuxarıda qeyd olunan işin faktiki halları və işin faktiki hallarına tətbiq edilməli olan hüquq normalarını nəzərə alaraq qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, cavabdehin mülkiyyət hüqunun qeydə alınmasından imtinanın əsası kimi bağ sahəsi ilə sxematik xəritə arasında uyğunsuzluğun mövcud olmaması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki, baxılmış mülki mübahisənin nəticəsində qəbul edilmiş məhkəmə qətnaməsi əsasında iddiaçıya plan-sxemin verilməsi qət edilmişdir ki, bu da həm orderin mövcudluğu, həmçinin sxematik xəritədə olan uyğunsuzluqlar ilə bağlı cavabdehin irəli sürdüyü mülahizələri aradan qaldır. Belə olan halda Məhkəmə hesab edir ki, dövlət qeydiyyatından imtinanın əsaslarını nəzərdə tutan “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Qanunun 15-ci maddəsində göstərilən hallar müəyyən edilmədiyindən, cavabdehin imtinası iddiaçının qeyd olunan daşınmaz əmlak üzərindəki hüquqlarını tam şəkildə həyata keçirməsini məhdudlaşdırmışdır. Məhkəmə, eyni zamanda orderdə adıçəkilən 20.10.1998-ci il tarixli 1/16 saylı qərarı ilə 30.08.1989-cu il tarixli 9/333 nömrəli qərarı arasında nömrə və tarixlərdə uyğunsuzluğun mövcudluğu dəlilinə münasibətdə isə qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, həmin hal iddiaçının hüquqmüəyyənedici sənəd əsasında mülkiyyət hüququnun tanınmasında formal imtina əsası qismində çıxış edir. Belə ki, hər nə qədər orderdə digər bir qərara istinad edilsə də, həmin hal iddiaçının bağ sahəsinə hüquqmüəyyənedici sənəd kimi 30.08.1989-cu il tarixli 9/333 nömrəli qərarının mövcudluğunu istisna etmir. Göründüyü kimi bağ sahəsi ilə bağlı hüquqmüəyyənedici sənəd mövcuddur. İddiaçının faktiki istifadəsində olan bağ sahəsi ilə bağlı tərtib edilən texniki sənəd isə, adından da göründüyü kimi hüquqmüəyyənedici sənəd əsasında iddiaçıya məxsus torpaq sahəsinin yerləşmə yerini müəyyən edir. Bu zaman həmin sənədin verilməsinə əsas olan orderin verilməsinə əsas sənəd kimi göstərilən 1998-ci il tarixli qərara istinad edilməsi iddiaçının iradəsindən asılı olmayan işin faktiki halı kimi qiymətləndirilməlidir. İşin faktiki hallarından da göründüyü kimi iddiaçıya məxsus orderin arxiv materiallarında aşkar edilmir, nəinki onun verilməsinə əsas olan sənəd. Lakin həmin qərarın aşkar edilməməsinin, həmçinin də həmin qərarın mövcud olmamasına münasibətdə məhkəmə həmin hala şübhə ilə yanaşır. Başqa sözlə, qərarın arxiv sənədlərində mövcud olmaması, həmin qərarın mövcud olmaması demək deyil. Cavabdehin dəlilindən də göründüyü kimi orderin də əsli aşkar edilməmişdi. Halbuki mülki icraat üzrə işin materialında həmin orderin təsdiq edilmiş surəti mövcud idi. Göründüyü kimi arxiv sənədləri içərisində qərar və orderin aşkar edilməməsi, həmin sənədlərin mövcud olmaması demək deyil. Hətta həmin order və qərar mövcud olmasa belə, 30.08.1989-cu il tarixli 9/333 nömrəli qərar mülkiyyət hüququnun tanınmasına yetərli sənəd hesab edilir. Bağ sahəsinin yerləşdiyi yerin müəyyən edilməsi isə məhkəmə qətnaməsi əsasında müəyyən edilmişdir ki, işin qeyd olunan halları birlikdə götürüldükdə iddianın təminin istisna edən halların mövcud olmadığı bir daha təsdiq edilir. Cavabdeh tərəfindən mötəbərlıyi şübhə altına alınan Orderin olmaması, orderdə adıçəkilən qərarın 30.08.1989-cu il tarixli 9/333 nömrəli qərar qeyd edilməməsi isə müraciətin təminindən imtinanın formal əsası qismində məhkəmə tərəfindən qiymətləndirilir. Belə ki, həmin order hüquqmüəyyənedici sənəd qismində cavabdeh tərəfindən mübahisələndirilsə belə, mübahisəyə açıq olmayan hal məhkəmə qətnaməsi və həmin qətnamə əsasında verilən texniki sənəddir ki, adıçəkilən texniki sənəd, yəni plan çizgi, order və orderdə adıçəkilən qərardan kənar, təkcə yuxarıda göstərilən 30.08.1989-cu il tarixli 9/333 nömrəli qərarla birgə mülkiyyət hüququnun qeydiyyata alınması əsası qismində çıxış edir. İPM-in 68.1-ci maddəsinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir İPM-in 68.2-ci maddəsinə görə məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Beləliklə, Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının iddiası təmin edilməli, Bakı şəhər İcraiyyə Komitəsinin Bağlar Təsərrüfatının İnkişafı və X2 Bağlar sahəsindəki 152 nömrəli kooperativi tərəfindən İddiaçı istifadəsinə verilmiş Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Goradil bağ massivində yerləşən sahəsi 0.12 hektar olan 273 “k” sahəsinə dair çıxarışın, plan və ölçüsünün İddiaçı verilməsi öhdəliyi cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə həvalə edilməlidir. Göstərilənlərə və İPM-in 23.1-ci, 69-cu, 75-ci, 81-ci və 85-ci maddələrinə əsaslanaraq, Məhkəmə
qərara aldı: İddia təmin edilsin. Bakı şəhər İcraiyyə Komitəsinin Bağlar Təsərrüfatının İnkişafı və X2 Bağlar sahəsindəki 152 nömrəli kooperativi tərəfindən İddiaçı istifadəsinə verilmiş Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Goradil bağ massivində yerləşən sahəsi 0.12 hektar olan 273 “k” sahəsinə dair çıxarışın, plan və ölçüsünün İddiaçı verilməsi öhdəliyi cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə həvalə edilsin. Qərardan təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (ünvan: Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi-540) apelyasiya şikayəti verilə bilər.
Hakim: Orxan Həsənov