Bakı İnzibati Məhkəməsi Qərar — İş №2-1(112)-9731/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-9731/2024 12.08.2024 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına qarşı “güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi” tələbinə dair iddiası üzrə GİRİŞ HİSSƏ Bakı İnzibati Məhkəməsi Hakim Cəlalov Bəhlul Məmmədcəfər oğlunun sədrliyi, Həsənov İlkin Mürşüd oğlunun katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi və vəkili Vəkil, cavabdehin nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu publik hüquqi şəxsin Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına qarşı güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi tələbinə dair iddiası üzrə inzibati işə 12 avqust 2024-cü il tarixdə, məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, N.Vəzirov küçəsi 56), açıq məhkəmə iclasında şifahi məhkəmə baxışı qaydasında baxaraq aşağıdakı qərarı qəbul etdi. TƏSVİRİ HİSSƏ İşin halları: İddiaçı (bundan sonra – iddiaçı) 2.03.1963-cü il təvəllüdlüdür. AТ-İV ******* nömrəli əmək kitabçasına əsasən iddiaçı: xx.xx.1980-ci ildən xx.xx.1985-ci ilədək Azərbaycan Politexnik İnstitutunda təhsil almışdır (4 il, 10 ay, 6 gün); xx.xx.1985-ci ildən xx.xx.1993-cü ilədək Zaqorski elektromexanika zavodunda mühəndis-kontruktor, mühəndis və fəhlə işləmişdir (7 il 9 ay 21 gün); xx.xx.1994-cü ildən xx.xx.1994-cü ilədək “AZALAVİA” Bakı nəqliyyat avia şirkəti OQM ATB-na ETS Prozr. üzrə 1-ci dərəcəli yerüstü avadanlıq texniki vəzifəsində işləmişdir (4 ay 1 gün); xx.xx.1994-cü ildən xx.xx.1995-ci ilədək TS-350 özüyeriyən arabacığın sürməsi üçün buraxılmışdır (11 ay 26 gün); xx.xx.1995-ci ildən xx.xx.1995-ci ilədək ATB 1 saylı sexdə ETS üzrə İV dərəcə ilə 4cü dərəcəli aviatexnik-təcrübəçi vəzifəsində işləmişdir (3 ay 21 gün); xx.xx.1995-ci ildən xx.xx.1996-cı ilədək bütün növ reqlament işləri üzrə ЯK-40 təyyarənin sərbəst texniki xidmətinə buraxılmışdır (6 ay 17 gün); xx.xx.1996-cı ildən xx.xx.1997-ci ilədək bütün növ reqlament işləri və mühərriklərin dəyişməsi üzrə TU-134 təyyarənin sərbəs texniki xidmətinə buraxılmışdır (8 ay 15 gün); xx.xx.1997-ci ildən xx.xx.1998-ci ilədək “AZALAVİA” BNAŞ-nin yenidən təşkili ilə əlaqədar "xxxx" NAK aviatexnik vəzifəsində işləmişdir (1 il 5 ay 15 gün); xx.xx.1999-cu ildən xx.xx.2000-ci ilədək “X2” BM HG texniki xidmət xidmətinə 4-cü dərəcəli 3-cü səviyyəli aviatexnik vəzifəsində işləmişdir (1 il 5 ay 10 gün); xx.xx.2000-ci ildə xx.xx.2000 il tarixli 102 saylı əmrə əsasən Perronda HG-nin yerüstü xidməti sahəsi adlandırılmışdır. Perronda HG aviamexaniki vəzifəsinə keçirilmişdir. xx.xx.2000-ci ildən xx.xx.2001-ci ilədək razılaşma protokoluna əsasən Trump Ford- 800 avtomaşını ilə işlərə buraxılmışdır (6 ay 26 gün); xx.xx.2001-ci ildən xx.xx.2004-cü ilədək Perronda HG-nin yerüstü xidməti üzrə işlərin yerinə yetirilməsi üçün buraxılmışdır (3 il 4 ay 2 gün); xx.xx.2004-cü ildən xx.xx.2004-cü ilədək X3 Qulluq Xidmətində aviasiya mexaniki vəzifəsində işləmişdir (1 ay 4 gün); xx.xx.2004-cü ildən xx.xx.2008-ci ilədək həmin xidmətin növbə mühəndisi vəzifəsində işləmişdir (1 il 4 ay 15 gün) xx.xx.2008-ci ildən xx.xx.2019-cu ilədək perronda xidmət üzrə supervayzer vəzifəsində işləmişdir. xx.xx.2019-cu ildən “X6 Aviation MMC-nin GHC filialı Perron xidməti üzrə departamentin Sərnişin hava gəmiləri üzrə xidmətinin perronda xidmət üzrə supervayzeri vəzifəsinə işə qəbul edilmişdir. İddiaçı xx.xx.2024-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına (bundan sonra – cavabdeh) ərizə ilə müraciət edərək, ona güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli məktubla iddiaçının tələbini təmin etməkdən imtina etmiş və bildirilmişdir ki, “...Mərkəzi Filiala təqdim etdiyiniz "xxxx" QSC-nin sizə dair 15 mart 2024-cü il tarixli 13-2/2-M-422/2024 nömrəli arayışında xx.xx.1994-xx.xx.1995-ci il tarixləri arasındakı dövr ərzində sözügedən müəssisədə yerüstü avadanlıq üzrə texnik, xx.xx.1995-xx.xx.1997-ci il tarixləri arasındakı dövr ərzində “aviatexnik stajçı, 9 sentyabr 1985-ci il tarixli AT-İV ******* nömrəli əmək kitabçanızda isə xx.xx.2008-ci il tarixindən bu günədək supervayzer vəzifələrində işlədiyiniz qeyd olunmuşdur. Göründüyü kimi işlədiyiniz vəzifələr sözügedən arayışda istinad edilən, təsdiq edilmiş Siyahıda nəzərdə tutulan bütün adlarda aviasiya texnikləri (mexaniklər, motorçular) vəzifəsinə aid deyil. Həmçinin 1 yanvar 2006-cı il tarixindən bu günədək sizə münasibətdə ödənilməli olan məcburi dövlət sosial sığorta haqlar ödənilməyən dövrlər əmək pensiyası təyin edilərkən iş stajına aid edilmədiyi üçün (Qanunun 21.2-ci maddəsində qeyd edilənlər istisna olmaqla) yuxarıda qeyd edilən ayları iş stajınıza daxil etmək mümkün deyil. Göstərilən səbəblərdən də sizin güzəştli iş stajınız 12 il 6 aydan az (8 il 10 ay 3 gün (xx.xx.1997-xx.xx.1998-ci il, xx.xx.1999xx.xx.2006-cı il, xx.xx.2006-xx.xx.2006-cı il, xx.xx.2007-xx.xx.2007-ci il, xx.xx.2007xx.xx.2007-ci il, xx.xx.2007-xx.xx.2008-ci il tarixləri arasındakı dövrlər) təşkil edir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq sizə güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyinatı qanunvericiliyin tələbləri baxımından mümkün hesab edilmir”. İddia tələbi və onun əsaslandırması: İddiaçı cavabdehə qarşı hazırkı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək oan 60 yaşından, yəni xx.xx.2023-cü il tarixindən güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin olunması və həmin tarixdən pensiya ödənişlərin hesablanaraq ödənilməsi öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İşin yuxarıda qeyd edilən faktiki hallarına istinad edərək iddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh orqanın imtinası əsassızdır. Belə ki, iddia ərizəsinə əlavə etdiyi iş yerindən arayışlardan görünür ki, 2008-ci ilə qədər onun aviatexnik və aviasiya mexaniki kimi 13 il 5 ay 7 gün güzəştli iş stajı vardır, ümumi iş stajı isə 30 ildən çoxdur. İddia tələbinə etirazın əsasları: Cavabdeh tərəfindən iddiaya yazılı etirazını məhkəməyə təqdim edərək iddia tələbinin rədd edilməsi barədə qərar qəbul edilməsi xahiş edilmişdir. Etirazın onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdeh orqana təqdim edilmiş "xxxx" QSCnin iddiaçıya dair 15 mart 2024-cü il tarixli 13-2/2-M-422/2024 nömrəli arayışında onun xx.xx.1994-xx.xx.1995-ci il tarixləri arasındakı dövr ərzində sözügedən müəssisədə yerüstü avadanlıq üzrə texnik, xx.xx.1995-xx.xx.1997-ci il tarixləri arasındakı dövr ərzində aviatexnik stajçı, 9 sentyabr 1985-ci il tarixli AT-İV ******* nömrəli əmək kitabçasında isə xx.xx.2008-ci il tarixdən bu günədək supervayzer vəzifələrində işlədiyi qeyd edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 yanvar 2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin siyahısı”nın nəqliyyat bölməsinin (21) mülki aviasiya bəndində (21.3) bütün adlarda aviasiya texnikləri (mexaniklər, motorçular) vəzifələri nəzərdə tutulmuşdur. Cavabdeh orqan iddiaçının təqdim etdiyi arayışda qeyd edilmiş vəzifənin müvafiq Qərarda göstərilən vəzifəyə uyğun olmaması; 1 yanvar 2006-cı il tarixdən bugünədək iddiaçıya münasibətdə ödənilməli olan məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının onun fərdi hesabının sığorta hissəsində 2006-cı il üzrə 11 ay, 2007-ci il üzrə 7 ay (ümumilikdə 18 ay) öz əksini tapmadığı müəyyən edilmişdir. Qanunvericilikdə məcburi dövlət sosial sığorta haqları ödənilməyən dövrlər əmək pensiyası təyin edilərkən iş stajına aid edilmədiyi üçün (Qanunun 21.2-ci maddəsində qeyd edilənlər istisna olmaqla) yuxarıda qeyd edilən ayları iddiaçının iş stajına daxil etmək mümkün olmamışdır. Nəticə etibarilə, iddiaçının 12 il 06 aydan az, yəni 8 il 10 ay 3 gün (xx.xx.1997-xx.xx.1998-ci il, xx.xx.1999-xx.xx.2006-cı il, xx.xx.2006-xx.xx.2006-cı il, xx.xx.2007-xx.xx.2007-ci il, xx.xx.2007-xx.xx.2007-ci il, xx.xx.2007-xx.xx.2008-ci il tarixləri arasındakı dövrlər) güzəştli iş stajı vardır. İddiaçının cavabdeh orqana təqdim etdiyi sənədlərdə qeyd olunan məlumatlara əsasən, onun ümumi iş stajı 37 il 10 ay 8 gün (xx.xx.2006-cı il tarixinədək 24 il 8 gün (xx.xx.1980-xx.xx.1985-ci il, xx.xx.1985-xx.xx.1993-ci il, xx.xx.1994-xx.xx.1998-ci il, xx.xx.1999-xx.xx.2005-ci il), həmin tarixdən sonra 13 il 10 ay) təşkil edir. Tərəflərin iştirakı və izahatları: İddiaçının nümayəndəsi və vəkili iddia tələbini müdafiə edərək, iddia ərizəsinin dəlillərinə uyğun izahat vermiş və göstərilənlərin nəzərə alınaraq, iddianın təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdilər. Cavabdehin nümayəndəsi iddia ərizəsinə etiraz edərək, etirazın dəlillərinə uyğun izahat verərək, iddianın təmin edilməməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. ƏSASLANDİRMA HİSSƏSİ İddianın mümkünlüyü: Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı ilk növbədə qeyd edir ki, iddia ərizəsi onun mümkünlüyünü şərtləndirilən tələblərə cavab verməklə təqdim olunmuş və bu səbəbdən mümkün hesab edilir. Hazırkı iddianın növü məcburetmə haqqında iddiadır. İPM-in 2.1 və 2.2.2-ci maddələrinə görə inzibati məhkəmə icraatında inzibati orqanın üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı müvafiq öhdəliyin qoyulmasına dair iddialara və ya inzibati orqanın hərəkətsizliyindən müdafiəyə dair iddialara (məcburetmə haqqında iddia) baxılır. İddia ümumi mümkünlük şərtləri (iddianın lazımi qaydada qaldırılması, iddiaçının prosessual fəaliyyət qabiliyyətinə malik olması, iddianın ərazi və predmet aidiyyəti və s.) ilə yanaşı xüsusi mümkünlük şərtlərinə də cavab verir. Belə ki, iddiaçı iddia ərizəsində inzibati orqanın müəyyən hərəkətlərin edilməsindən imtina etməsi nəticəsində subyektiv hüquqlarının pozulduğunu irəli sürür. İddiaçı əvvəlcədən eyni məzmunlu tələblə inzibati orqana müraciət etmiş, sonuncu bundan imtina etdiyindən iddiaçı hazırkı tələblə məhkəməyə müraciət etmişdir. Cavabdeh iddiaçının müraciətini təmin emtəkdən xx.xx.2024-cü il tarixli məktubla imitna etmiş, iddiaçı xx.xx.2024-cü tarixdə iddia verərək iddia müddətinə riayət etmişdir. Tətbiq edilən hüquq: Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası: Maddə 38. Sosial təminat hüququ İ. Hər kəsin sosial təminat hüququ vardır. İİİ. Hər kəs qanunla müəyyən edilmiş yaş həddinə çatdıqda, xəstəliyinə, əlilliyinə, ailə başçısını itirdiyinə, əmək qabiliyyətini itirdiyinə, işsizliyə görə və qanunla nəzərdə tutulmuş digər hallarda sosial təminat hüququna malikdir. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu: Maddə 7. Yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi şərtləri 63 yaşına çatmış kişilərin və 60 yaşına çatmış qadınların fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatına imkan verdikdə sığorta stajından asılı olmayaraq, bu pensiya təminatına imkan vermədikdə isə azı 25 il sığorta stajı olduqda (2017-ci il iyulun 1-dək yaşa görə əmək pensiyası təyin edilmiş şəxslər istisna olmaqla) yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. Qeyd. Bu Qanunun 7-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş kişilərin yaş həddi 2017-ci il iyulun 1-dən başlayaraq 2021-ci il iyulun 1-dək, qadınların yaş həddi 2017-ci il iyulun 1dən başlayaraq 2027-ci il iyulun 1-dək hər il 6 ay artırılır. 9.1. Axırıncı iş yerindən asılı omayaraq yeraltı işlərdə, incəsənətin xüsusi sahələrində, həmçinin əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə (istehsalatın, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı trəfindən təsdiq olunan siyahısı üzrə) kişilər 60 yaşına çatdıqda, azı 25 il sığorta stajına malik olduqda, bu müddətin azı 12 il 6 ayını həmin işlərdə çalışmışlarsa və fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınmış pensiya kapitalı əmək pensiyasının minimum məbləğindən az olmayan pensiya təminatına imkan verirsə, əmək şəraitinə görə güzəştli şərrtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır. (xx.xx.2022-ci il tarixədək qüvvədə olan redaksiyasına əsasən) 1.0.2. sosial sığorta stajı (bundan sonra - sığorta stajı) əmək pensiyası hüququnun müəyyən edilməsi zamanı nəzərə alınan iş və ya digər fəaliyyət dövrlərinin (müvafiq icra hakimiyyəti orqanına məcburi dövlət sosial sığorta haqları ödəmək şərtilə) və eləcə də müvafiq qanunvericiliklə sığorta stajına daxil edilən digər dövrlərin məcmusudur. 21.1. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsi şərtilə mülkiyyət formasından, əmək fəaliyyətinin xarakterindən və müddətindən asılı olmayaraq müəssisə, idarə və təşkilatlarda əmək müqaviləsi (kontraktı) əsasında işləyənlərin hərbi qulluqçuların, eləcə də hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslərin, vəzifəyə seçilmiş və ya təyin edilmiş şəxslərin iş, hərbi xidmət və ya digər fəaliyyət müddətləri sığorta stajına daxil edilir. 21.2.3. müddətli həqiqi hərbi (alternativ) xidmət (1992-ci il yanvarın 1-dək keçmiş SSRİ-nin ərazisində müddətli həqiqi hərbi xidmət dövrü daxil olmaqla) və müvafiq icra hakimiyyəti orqanında qeydiyyatdan keçmiş özünümüdafiə dəstələrində və birləşmələrində olduğu müddət, müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarında və hərbi xidmət nəzərdə tutulmuş digər dövlət orqanlarında (dövlət orqanlarının strukturuna daxil olan qurumlarda) xidmət müddəti. “Vətəndaşların pensiya təminatı haqqında” Qanunun 67-ci maddəsinə əsasən mülkiyyət və təsərrüfatçılıq formalarından asılı olmayaraq müəssisələrdə, idarələrdə, təşkilatlarda və kooperativlərdə əmək müqaviləsi və ya üzvlük əsasında əmək fəaliyyəti xarakterindən və müddətindən asılı olmayaraq ümumi iş stajına daxil edilir. İş stajına bunlardan başqa aşağıdakılar daxil edilir: ...v) hərbi (alternativ) xidmət və Müdafiə Nazirliyində qeydiyyatdan keçmiş özünümüdafiə dəstələrində və birləşmələrində olmaq, milli təhlükəsizlik, daxili işlər, Dövlət sərhədini mühafizə və Prezidenti mühafizə orqanlarında xidmət müddəti;... ...ğ) ali, orta ixtisas; texniki peşə məktəblərini bitirmiş şəxslərin təhsil müddəti, habelə kadr hazırlayan kurslarda, ixtisasartırma və yenidən ixtisaskeçmə kurslarında, aspiranturada, doktoranturada və klinik ordinaturada təhsil müddəti;... 22.1. Əmək pensiyası hüququ verən sığorta stajının hesablanması təqvim (illər, aylar, günlər) əsasında həyata keçirilir. 23.2. 1992-ci il yanvarın 1-dək keçmiş SSRİ-nin ərazisində qazanılmış əmək stajı bu maddədə göstərilən şərt nəzərə alınmadan ümumi qaydada sığorta stajına daxil edilir. Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi Kollegiyasının 2017-ci il 11 dekabr tarixli 17 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş ““Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən əmək pensiyalarının təyin edilməsi, yenidən hesablanması, bir növündən başqa növünə keçirilməsi və ödənilməsi Qaydaları” (xx.xx.2022-dək qüvvədə olan): 3.1. Sığortaolunanların qazanmış olduqları pensiya hüquqlarının müəyyən edilməsi zamanı nəzərə alınan sığorta stajı əhatə etdiyi dövrə uyğun olaraq aşağıdakılardan ibarətdir: 3.1.1. Qanunun qüvvəyə mindiyi xx.xx.2006-cı il tarixədək sığortaolunanların qazanılmış əmək pensiyası hüquqlarının nəzərə alınması üçün ümumi iş stajı; 3.1.2. Qanunun qüvvəyə mindiyi tarixdən sonra əmək pensiyası hüququnun yarandığı tarixədək olan müddət üzrə sosial sığorta stajı. 3.2. 2006-cı il yanvarın 1-dək sığortaolunanların qazanılmış əmək pensiyası hüquqlarının nəzərə alınması üçün iş stajı aşağıdakı sənədlər üzrə PAS-a daxil edilmiş məlumatlara əsasən müəyyən edilir: 3.2.1. əmək kitabçası; ... 4.1.10. Qanunun 9.8-ci maddəsinə uyğun olaraq pensiya o halda təyin oluna bilər ki, həmin şəxslər əvvəllər qüvvədə olmuş qanuna əsasən güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası təyin edilməsi üçün tələb olunan xüsusi və ümumi sığorta stajını Qanunun qüvvəyə mindiyi 2006-cı il yanvarın 1-dək qazanmış olsunlar. “Qaydalar”a 2 nömrəli əlavə olan “Əmək pensiyasının təyin olunması üçün zəruri sənədlərin Siyahısı”nın 2.4.1-ci bəndinə görə, Qanunun 9-cu maddəsinə əsasən yaşa görə pensiya təyin edilməsi üçün şəxsin güzəştli şərtlə pensiya hüququ verən işdə çalışmasına dair iş yerinin arayışı təqdim edilməlidir. Azərbaycan Respublikası İnzibati-Prosessual Məcəlləsi: 58.7. Sübutlar məhkəmə tərəfindən tam və hərtərəfli araşdırıldıqdan sonra qiymətləndirilir. 68.1. Məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. 68.2. Məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır. Məhkəmənin mövqeyi: İşin hallarına görə iddiaçı ona güzəştli şərtllə yaşa görə əmək pensiyasının təıyin edilməsi üçün cavabdehə müraciət etmiş, cavabdeh isə iddiaçının güzəştli stajını mübahisələndirərək iddiaçının müraciətinin təmin etməkdən imtina etmişdir. Hazırkı halda iddiaçıya güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya təyin olunması üçün üç şərt birlikdə mövcud olmalıdır: a) İddiaçının azı 25 il ümumi iş stajının mövcud olması; b) İddiaçının 12 il 6 ay güzəştli iş stajının mövcud olması; c) iddiaçının pensiya təyinatına imkan verən yaş həddinə çatması İddiaçının pensiya yaşına çatması, ümumi iş stajı ilə bağlı şərti ödəməsi cavabdeh tərəfindən mübahisələndirilməmişdir. İş materiallarına əlavə edilmiş əmək kitabçasının iş yeri üzrə təsdiq edilmiş surətindən müəyyən edilir ki, iddiaçının təhsil illəri də daxil olmaqla ümumi iş stajı 25 ildən çoxdur. Cavabdehin mübahisə etdiyi məsələ iddiaçının tələb olunan güzəştli iş stajının olmaması ilə bağlıdır. İddiaçı cavabdeh təşkilata ərizə ilə ilk dəfə müraciət edərkən iş yerindən güzəştli arayışlar təqdim etsə də, cavabdeh iddiaçının işlədiyi vəzifələrin sözügedən arayışlarda istinad edilən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 yanvar 2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin Siyahısında nəzərdə tutulan bütün adlarda aviasiya texnikləri (mexaniklər, motorçular) vəzifəsinə aid olmadığını əsas gətirərək iddiaçının müraciətini təmin etməkdən imtina etmiş və hazırda da eyni əsasa istinad edərək iddia tələbinə etiraz edir. Məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi əsaslı, cavabdehin imtinası isə əsassızdır. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş "xxxx" MMC-nin xx.xx.2024-cü il tarixli məktubunda qeyd edilmişdir ki, “Vətəndaş İddiaçı müəssisəmizdə güzəştli iş stajı barədə tələb olunan məlumatı Sizə təqdim edirik: xx.xx.1999-cu il tarixindən xx.xx.2011-ci il tarixinədək “X4” MMC-də aviasiya mexaniki vəzifəsində işləmişdir, daha sonra xx.xx.2011ci il tarixindən xx.xx.2019-cu il tarixinədək "Silk Way Aviaşirkəti” MMC-nin “GHC” filialında perronda xidmət üzrə supervayzer vəzifəsində işləmiş, hal hazırda xx.xx.2019-cu il tarixindən "xxxx" MMC-nin “GHC” filialında perronda xidmət üzrə supervayzer vəzifəsində işləyir. Qeyd etmək istəyirik ki, perronda xidmət üzrə supervayzer vəzifələrinin əmək funksiyaları aviasiya mexaniki vəzifəsini əmək funksiyaları ilə eynidir. Əmək funsiyaları barədə məlumat: - Korporativ informasiya sisteminə (KİS) reyslər üzrə daxil edilmiş məlumatlarla tanış olmaq, gündəlik fəaliyyətini bu məlumatlar əsasında qurmaq; - Bilavasitə HG-nin yan nda bütün xidmətlər tərəfindən texnoloji qrafikə uyğun olaraq HG-nin reysə hazırlanmasının təşkili və nəzarət; - HG-nin yanacaqla doldurulmasının (boşaldılmasının) təşkili, doldurulan (boşaldılan) yanacağın çəkisinin qeydiyyata alınması və nəzarət; - Perronda xidmət üzrə supervayzeri, texnoloji qrafikdən bütün yayınmalar, HG-nin uçuşunun gecikmə səbəbləri, HG-nin sərnişinlərin mindirilməsinə hazırlığı haqqında və digər kənar hallar haqqında məlumatlandırmaq; - Qarşılıqlı əlaqələr üzrə dispetçeri HG-nin hazırlıq mərhələləri üzrə vəziyyəti haqqında məlumatlandırmaq; - Yükləmə zamanı yük-baqaj bölmələrinin çəki və konstruktiv məhdudiyyətlərinin gözlənilməsinə nəzarəti təmin etmək; - Yükləmə işləri başa çatan zaman, LOADSHEET-də baqaj, yük və poçt haqqında məlumatları baqaj cədvəli və yük manifestinin göstəriciləri ilə tutuşdurmaq və zərurət olduqda LOADSHEET-in son dəqiqədə dəyişiklər drafasında qeydlər aparmaq; - HG-nin baqaj lyuklarını açıb-bağlamağını bacarmaq; - HG-nə xidmətin texnoloji qrafikinin pozulmasının qarşısını almaq üçün vaxtında tədbirlər görmək; Uçuşdan sonra mərkəzləşdirmə qrafikinin və LOADSHEET-in nüsxəsinin mərkəzləşdirmə qrupunun otağına çatdırılmaq; - Gəlib-gedən reysi qarşılayaraq LOADSHEET-in bir nüsxəsini və HG-nin uçub getməsinin rəsmilişdirilməsi üçün lazım olan informasiyanı heyətdən qəbul etmək və mərkəzləşdirmə qrupuna çatdırmaq; - Liter və nəzarət altında olan reyslərə xidmət göstərilərkən xüsusi nəzarəti həyata keçirmək; - Gələn HG-nin yüklənməsinin pozulması haqqında perronda xidmət üzrə böyük supervayzerə məruzə eımək və bu pozulmaları dair aktların tərtib edilməsində iştirak etmək; - HG-nə bütün əsas və əlavə işləri əks etdirməklə, “Yerüstü xidmətlər aktı’’ blanklarının doldurulmar və KİS-ə daxil etmək; - Briqadaya təhkim olurmuş teleskopik trapların quruluşunu, istismar-xidmət qaydalarını və xüsusiyyətlərini bilmək və teleskopik trapı idarə etməyi bacarmaq; Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.1993-cü il tarixli 320 saylı qərarının “Hava gəmilərinə xidmət üzrə mühəndis-texniki heyətə əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya hüququ verən vəzifələri Siyahısı” bölməsində bütün adlarda aviasiya texnikləri (mexaniklər, motorçular) bəndinə uyğun olaraq 25 il 0 ay 25 gün güzəştli iş stajı olub”. Həmçinin Azərbaycan Respublikasının Milli Aviadaşıyıcısı "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin xx.xx.2024-cü il tarixli “Şəxsin güzəştli şərtlə əmək pensiyası hüququ verən işdə çalışmasına dair” arxiv arayışında qeyd edilmişdir ki, “Arayış verilir İddiaçı ondan ötrü ki, o, “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq, güzəştli şərtlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən yerüstü avadanlıq üzrə texnik, aviatexnik vəzifələrində (xx.xx.1994-cü il tarixdən “Azalavia” Bakı Nəqliyyat Aviaşirkətinin Aviasiya-texniki bazasına 4-cü dərəcəli yerüstü avadanlıq üzrə texnik vəzifəsinə qəbul olunmuşdur (xx.xx.1994-cü il tarixli 28/n nömrəli əmr), xx.xx.1995-ci il tarixdən Aviasiyatexniki bazasının 1 nömrəli sexinə 4-cü dərəcəli aviatexnik-stajçı vəzifəsinə keçirilmişdir (xx.xx.1995-ci il tarixli 44/л nömrəli əmr), xx.xx.1997-ci il tarixdən "xxxx" Milli Aviasiya Şirkətinə aviatexnik vəzifəsinə keçirilmişdir (xx.xx.1997-ci il tarixli 33 nömrəli əmr) və xx.xx.1998-ci il tarixdən Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 38-ci maddəsinin “b” bəndinə əsasən ştatın ixtisar olunması ilə əlaqədar əmək müqaviləsi ləğv edilmişdir (xx.xx.1998-ci il tarixli 55/л nömrəli əmr) xx.xx.1994-xx.xx.1998-ci il tarixləri arasındakı dövr ərzində işləmişdir. İşlədiyi vəzifələr üzrə sosial sığorta (əmək) stajı 4 il 6 ay 14 gün təşkil edir. İşlədiyi vəzifələrin güzəştli əmək pensiyası hüququna əsas olan xüsusiyyətləri YAK-40, TU-134 tipli təyyarələrə bütün növ reqlament işləri, nasazlığın aradan qaldırılması, sazlaması və tənzimlənməsi və YAK-40, TU-134 tipli təyyarələrə bütün növ reqlament işləri və mühərrikin dəyişdirilməsi üzrə texniki xidmət göstərilməsindən ibarət olmaqla, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 yanvar 2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin Siyahısı”nın 21.3-cü bəndinə (Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1993-cü il 21 iyun tarixli 320 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əmək şəraiti zərərli və ağır olan işlərdə çalışanlara yaşa, qocalığa görə güzəştli şərtlərlə pensiya hüququ verən istehsalatların, işlərin, peşələrin, vəzifələrin vəgöstəricilərin 2 №-li Siyahısı”nın “Hava gəmilərinə xidmət üzrə mühəndis-texniki heyətə əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə pensiya hüququ verən vəzifələrin Siyahısı” hissəsinə) uyğundur”. Göründüyü kimi iş üzrə iddiaçının güzəştli şərtlə pensiya hüququ verən işdə çalışmasına dair iş yerinin arayışları təqdim edilmişdir. Bu arayışlarda iddiaçının çalışdığı peşələrin və istehsalat sahələrinin siyahıda göstərilən hansı bölməyə və hansı bəndə aid olması konkret olaraq göstərilmiş, iddiaçının yerinə yetirdiyi funksiyalar sadalanmış və perronda xidmət üzrə supervayzer vəzifələrinin əmək funksiyalarının aviasiya mexaniki vəzifəsinn əmək funksiyaları ilə eyni olması bildirilmişdir. Cavabdeh formal mülahizələrə əsasən və heç bir əsaslandırma etmədən öz mülahizəsinə əsasən supervayzer vəzifəsinin, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 23 yanvar 2007-ci il tarixli 12 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin siyahısı”nın nəqliyyat bölməsinin (21) mülki aviasiya bəndində (21.3) bütün adlarda aviasiya texnikləri (mexaniklər, motorçular) vəzifələrinə adi olmadığını bildirr. Məhkəmə qeyd edir ki, analoji işlər üzrə Ali Məhkəmənin İnzibati Kollegiyasının 2- 1(102)-2156/2024 nömrəli iş üzrə, xx.xx.2024-cü il tarixli qərarında məhkəmə kollegiyası qeyd etmişdir ki, “...kassasiya instansiyası məhkəməsinin analoji faktlara əsaslanan oxşar işlər üzrə qəbul etdiyi bir çox qərarlarda formalaşmış məhkəmə təcrübəsi ondan ibarətdir ki, iddiaçının bu və ya digər müəssisədə əmək fəaliyyəti və stajı onun əmək kitabçası ilə təsdiq olunduğundan və əmək kitabçasının mötəbərliyini şübhə altına alan hallar müəyyən edilmədiyindən digər sənədlərlə yenidən sübut olunmasına ehtiyac yoxdur. Həmçinin “İnzibati icraat haqqında” Qanunun 19-cu maddəsinin tələbləri baxımından güzəştli arayış, onun həqiqətə uyğun olmadığı sübuta yetirilməmişdirsə, mötəbər hesab olunmalı və həmin arayışda nəzərdə tutulmuş məlumatların həqiqiliyi qəbul edilməlidir. Əks təqdirdə həmin arayışın tələb olunması bir institut kimi mahiyyətini itirmiş olardı. Bu zaman həmçinin işçinin məşğul olduğu peşə üzrə yerinə yetirdiyi funksional vəzifələrin məzmununun daha dəqiq müəyyən edilməsi imkanına məhz onun işəgötürəninin malik olduğu da nəzərə alınmalıdır (Bununla bağlı bax: Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının 2-1(102)- 162/2023 nömrəli, 2-1(102)-139/2023 nömrəli, 2-1(102)-1019/2023 nömrəli, 2-1(102)-7/2023 nömrəli, 2-1(102)-88/2023 nömrəli, 2-1(102)-154/2023 nömrəli, 2-1(102)-2283/2023 nömrəli 2- 1(102)-2532/2023 nömrəli qərarları). Aparılmış qiymətləndirmənin nəticəsi olaraq, məhkəmə hеsаb еdir ki, iddia əsaslı olmaqla yuxarıda sadalanan qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olduğundan təmin edilməlidir. NƏTİCƏVİ HİSSƏ Azərbaycan Respublikasının İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 52, 68, 69, 75.4, 85.1ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə, qərara aldı: İddia tələbi təmin edilsin. İddiaçı hüququnun yarandığı vaxtdan, yəni 60 yaşının tamam olduğu xx.xx.2023-cü il tarixdən güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyasının təyin edilməsi və həmin tarixdən pensiya ödənişinin hesablanaraq ödənilməsi vəzifəsi Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialına həvalə edilsin. Qərardan təqdim olunduğu (elektron kabineti olan tərəflərin elektron kabinetinə yerləşdirildiyi) gündən 30 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov küçəsi 540-cı məhəllə) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Bəhlul Cəlalov