Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-1(112)-9933/2023 20.07.2023 BAKİ İNZİBATİ MƏHKƏMƏSİ Hakim Musayeva Ləman Samir qızının sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Əhmədov Rəşad Əhməd oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Bakı şəhəri Qaradağ rayon Polis İdarəsinə qarşı (zəruri cəlbetmə qaydasında üçüncü şəxslər X31, X52, X6, X53, X7, X35, X89, X54, X3, X55, X18, X90, X13, X56, X19, X20, X21, X22, X112, X23, X57, X24, X25, X14, X70, X8, X58, X9, X71, X50, X26, X72, X73, X113, X114, X91, X15, X27, X74, X92, X36, X37, X59, X75, X93, X38, X5, X76, X39, X94, X60, X16, X28, X77, X61, X62, X4, X78, X79, X29, X40, X2, X41, X34, X42, X87, X68, X96, X43, X97, X10, X17, X98, X80, X63, X81, X44, X82, X45, X30, X46, X47, X48) “yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılma öhdəliyinin inzibati orqanın üzərinə qoyulması”na dair iddia tələbi üzrə iş materiallarına məhkəmənin binasında (Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, N.Vəzirov küçəsi, 56) açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ : I. Mübahisəli hüquqi məsələnin qısa xülasəsi
1. İddiaçı cavabdeh Bakı şəhəri Qaradağ rayon Polis İdarəsinə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, X31, X52, X6, X53, X7, X35, X89, X54, X3, X55, X18, X90, X13, X56, X19, X20, X21, X22, X112, X23, X57, X24, X25, X14, X70, X8, X58, X9, X71, X50, X26, X72, X73, X113, X114, X91, X15, X27, X74, X92, X36, X37, X59, X75, X93, X38, X5, X76, X39, X94, X60, X16, X28, X77, X61, X62, X4, X78, X79, X29, X40, X2, X41, X34, X42, X87, X68, X96, X43, X97, X10, X17, X98, X80, X63, X81, X44, X82, X45, X30, X46, X47, X11 ünvan 1 ünvanından pasport qeydiyyatından çıxarılması vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
2. Tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətində qeydə alınmış ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinin əvvəlki mülkiyyətçisi, həyat yoldaşı X12 verdiyi ərizə ilə xx.xx.1973-cü il təvəllüdlü X31, xx.xx.1959-cu il təvəllüdlü X52, xx.xx.1961-ci il təvəllüdlü X6, xx.xx.1975-ci il təvəllüdlü X53, xx.xx.1961-ci il təvəllüdlü X7, xx.xx.1961-ci il təvəllüdlü X35, xx.xx.1987-ci il təvəllüdlü X89, xx.xx.1976-cı il təvəllüdlü X54, xx.xx.1972ci il təvəllüdlü X3, xx.xx.1973-cü il təvəllüdlü X55, xx.xx.1964-cü il təvəllüdlü X18, xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü X90, 28.11,2008-ci il təvəllüdlü X13, xx.xx.1976-cı il təvəllüdlü X56, xx.xx.1977-ci il təvəllüdlü X19, xx.xx.2011-ci il təvəllüdlü X20, xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X21, xx.xx.2013-cü il təvəllüdlü X22, xx.xx.2002-ci il təvəllüdlü X112,xx.xx.1989cu il təvəllüdlü X23, xx.xx.2017-ci il təvəllüdlü X57, xx.xx.1993-cü il təvəllüdlü X24, xx.xx.1962-ci il təvəllüdlü X25, xx.xx.1958-ci il təvəllüdlü X14, xx.xx.1959-cu il təvəllüdlü İsayev AzərƏlisurət oğlu, 21,02.1972-ci il təvəllüdlü X8, xx.xx.2007-ci il təvəllüdlü X58, xx.xx.2013-cü il təvəllüdlü X9, 22.01,1974-cü il təvəllüdlü X71, xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X50, xx.xx.1982-ci il təvəllüdlü X26, xx.xx.1964-cü il təvəllüdlü X72, xx.xx.1967-ci il təvəllüdlü X73, xx.xx.1978-ci il təvəllüdlü X113, xx.xx.1985-ci il təvəllüdlü X114, 22.11 2002-ci il təvəllüdlü X91, xx.xx.1975-ci il təvəllüdlü X15, xx.xx.1980-cı il təvəllüdlü X27, xx.xx.2020-ci il təvəllüdlü X74, 01,03.1983-cü il təvəllüdlü X92, xx.xx.1982-ci il təvəllüdlü X36, xx.xx.1982-ci il təvəllüdlü X37, xx.xx.2014-cü il təvəllüdlü X59, xx.xx.2019-cu il təvəllüdlü X75, xx.xx.2003-cü il təvəllüdlü X93, xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X38, xx.xx.1993cü il təvəllüdlü X5, xx.xx.1987-ci il təvəllüdlü X76, xx.xx.1970-ci il təvəllüdlü X39, xx.xx.1985-ci il təvəllüdlü X94, 14.11,1994-cü il təvəllüdlü X60, 07.01,2005-ci il təvəllüdlü X16, xx.xx.2016-cı il təvəllüdlü X28, xx.xx.1962-ci il təvəllüdlü X77, xx.xx.1981-ci il təvəllüdlü X61, xx.xx.1980-cı il təvəllüdlü X62, xx.xx.1964-cü il təvəllüdlü X4, xx.xx.1974cü il təvəllüdlü X78, xx.xx.1989- cu il təvəllüdlü X79, xx.xx.1991-ci il təvəllüdlü X29, xx.xx.1975-ci il təvəllüdlü X40, 01 02.1961-ci il təvəllüdlü X2, xx.xx.1952-ci il təvəllüdlü X41, xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X34, xx.xx.1953-cü il təvəllüdlü X42, xx.xx.1937-ci il təvəllüdlü X87, xx.xx.1937-ci il təvəllüdlü X68, xx.xx.1982-ci il təvəllüdlü X96, xx.xx.1953cü il təvəllüdlü X43, xx.xx.1985-ci il təvəllüdlü X97, xx.xx.1978-ci il təvəllüdlü X10, xx.xx.1964-cü il təvəllüdlü X17, xx.xx.1972-ci il təvəllüdlü X98, xx.xx.1986-cı il təvəllüdlü X80, xx.xx.2000-ci il təvəllüdlü X63, xx.xx.1965-ci il təvəllüdlü X81, xx.xx.1959-cu il təvəllüdlü X44, xx.xx.1963-cü il təvəllüdlü X82, xx.xx.1953-cü il təvəllüdlü X45, xx.xx.1954cü il təvəllüdlü X30, xx.xx.2010-cu il təvəllüdlü X46, xx.xx.1978-ci il təvəllüdlü X47, xx.xx.1937-ci il təvəllüdlü X1 fərdi yaşayış evinə qeydiyyata alınmışlar. Yuxarıda qeyd olunan şəxslər iddiaçının evində faktiki yaşamırlar və oradan istifadə hüquqları yoxdur. Onların yaşayış yeri və olduqları yer barədə nə onda, nə də ailə üzvlərində heç bir məlumat yoxdur. Bu kimi hallar evinə qeydə alınmış şəxslərin başqa şəxslər, dövlət və cəmiyyət qarşısında vəzifələrinin icra edilməsi, insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının həyata keçirilməsi (sosial müdafiə, pensiya təminatı, hərbi xidmətə çağırış, məhkəmə qərarlarının icrası və s.) üçün çətinliklər yaradır, onların adına göndərilən bildiriş və sorğlar iddiaçının ünvanına daxil olur və nəticə etibarı ilə öz həllini tapmır. Qeyd olunanların qarşısının alınması üçün evin ə qeydə alınmış kənar şəxslər qeydiyyatdan çıxarılmalıdır. İddiaçı göstərilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir.
3. Cavabdeh Bakı şəhəri Qaradağ rayon Polis İdarəsi tərəfindən məhkəməyə ünvanlanan xx.xx.2023-cü il tarixli məktubunda iddiaya qarşı öz münasibətini (etirazını) yazılı şəkildə məhkəməyə bildirmədən məhkəmə iclasında cavabdeh qurumun iştirakı olmadan keçirilərək qərar qəbul edilməsi xahiş edilmişdir.
4. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, iddiaçı, cavabdeh və üçüncü şəxslər məhkəmə iclasına gəlməmişlər. Məhkəmə işə şifahi məhkəmə baxışı iclasında onların iştirakı olmadan baxılmasını və məhkəmə qərarı qəbul edilməsini mümkün hesab etmişdir.
II. İddianın növü və mümkünlüyü
5. Məhkəmə hesab edir ki, hazırkı iddia inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında iddia) dair iddiadır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 28 avqust tarixli 136 nömrəli qərarına əsasən, Daxili İşlər Nazirliyinin ərazi və ixtisaslaşdırılmış polis rayon və şöbələri inzibati orqanların təsnifatına aid edilmişdir.
6. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçı mənzilin mülkiyyətçisidir.
7. Аzərbаycаn Rеspublikаsının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin: 2.2.3-cü maddəsinə əsasən inzibati orqan tərəfindən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsinə dair iddialara (öhdəliyin icrası haqqında) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. 34.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə iddiaçı cavabdehdən inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı olmayan (inzibati aktın qəbul edilməsinə yönəlməyən) müəyyən hərəkətlərin edilməsini tələb edə bilər. Öhdəliyin icrası haqqında iddia vasitəsi ilə həmçinin inzibati orqanlar tərəfindən ümumi-hüquqi öhdəliklərin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyana görə kompensasiyanın ödənilməsi də tələb edilə bilər. 35.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllədə başqa qayda nəzərdə tutulmamışdırsa, iddiaçının iddia ərizəsində inzibati aktın qəbul edilməsi və ya qəbul edilməsindən imtina olunması, yaxud inzibati orqanın hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində onun hüquqlarının və qanunla qorunan maraqlarının pozulduğunu əsaslandırdığı hallarda mübahisələndirmə haqqında, məcburetmə haqqında, öhdəliklərin icrası haqqında və müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia mümkün sayılır.
8. İddia mümkündür. Belə ki, iddiaçı iddia tələbini düzgün cavabdehə irəli sürmüş, iddia müddətinə əməl etmiş və iddia qaldırmaqda subyektiv hüquqa malik olmuşdur.
III. Məhkəmə tərəfindən tədqiq edilən sübutlar
9. Məhkəmənin hazırkı iş üzrə xx.xx.2023-cü il tarixli qərardadı ilə X31, X52, X6, X53, X7, X35, X89, X54, X3, X55, X18, X90, X13, X56, X19, X20, X21, X22, X112, X23, X57, X24, X25, X14, X70, X8, X58, X9, X71, X50, X26, X72, X73, X113, X114, X91, X15, X27, X74, X92, X36, X37, X59, X75, X93, X38, X5, X76, X39, X94, X60, X16, X28, X77, X61, X62, X4, X78, X79, X29, X40, X2, X41, X34, X42, X87, X68, X96, X43, X97, X10, X17, X98, X80, X63, X81, X44, X82, X45, X30, X46, X47, X48 inzibati məhkəmə icraatına zəruri cəlbetmə qaydasında üçüncü şəxs qismində cəlb olunmuşdurlar.
10. Bakı şəhəri Qaradağ rayon Polis İdarəsi tərəfindən iddiaçıya ünvanlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli məktubdan görünür ki, iddiaçının üçüncü şəxslərin ona məxsus mənzildən qeydiyyatdan çıxarılmalarına dair müraciətinə baxılmış və müraciətinin təmin edilməsindən imtina edilərək məhkəməyə müraciət edilməsi tövsiyə edilmişdir.
11. Daxili İşlər Nazirliyinin yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında ******* nömrəli xx.xx.2022-cü il tarixli arayışına əsasən xx.xx.1973-cü il təvəllüdlü X31, xx.xx.1959-cu il təvəllüdlü X52, xx.xx.1961-ci il təvəllüdlü X6, xx.xx.1975-ci il təvəllüdlü X53, xx.xx.1961-ci il təvəllüdlü X7, xx.xx.1961-ci il təvəllüdlü X49, xx.xx.1987-ci il təvəllüdlü X89, xx.xx.1976-cı il təvəllüdlü X54, xx.xx.1972-ci il təvəllüdlü X3, xx.xx.1973-cü il təvəllüdlü X55, xx.xx.1964-cü il təvəllüdlü X18, xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü X90, 28.11,2008-ci il təvəllüdlü X13, xx.xx.1976cı il təvəllüdlü X56, xx.xx.1977-ci il təvəllüdlü X19, xx.xx.2011-ci il təvəllüdlü X20, xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X21, xx.xx.2013-cü il təvəllüdlü X22, xx.xx.2002-ci il təvəllüdlü X112,xx.xx.1989-cu il təvəllüdlü X23, xx.xx.2017-ci il təvəllüdlü X57, xx.xx.1993-cü il təvəllüdlü X24, xx.xx.1962-ci il təvəllüdlü X25, xx.xx.1958-ci il təvəllüdlü X14, xx.xx.1959cu il təvəllüdlü İsayev AzərƏlisurət oğlu, 21,02.1972-ci il təvəllüdlü X8, xx.xx.2007-ci il təvəllüdlü X58, xx.xx.2013-cü il təvəllüdlü X9, 22.01,1974-cü il təvəllüdlü X71, xx.xx.2012ci il təvəllüdlü X50, xx.xx.1982-ci il təvəllüdlü X26, xx.xx.1964-cü il təvəllüdlü X72, xx.xx.1967-ci il təvəllüdlü X73, xx.xx.1978-ci il təvəllüdlü X113, xx.xx.1985-ci il təvəllüdlü X114, 22.11 2002-ci il təvəllüdlü X91, xx.xx.1975-ci il təvəllüdlü X15, xx.xx.1980-cı il təvəllüdlü X27, xx.xx.2020-ci il təvəllüdlü X74, 01,03.1983-cü il təvəllüdlü X92, xx.xx.1982ci il təvəllüdlü X36, xx.xx.1982-ci il təvəllüdlü X37, xx.xx.2014-cü il təvəllüdlü X59, xx.xx.2019-cu il təvəllüdlü X75, xx.xx.2003-cü il təvəllüdlü X93, xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X38, xx.xx.1993-cü il təvəllüdlü X5, xx.xx.1987-ci il təvəllüdlü X76, xx.xx.1970-ci il təvəllüdlü X39, xx.xx.1985-ci il təvəllüdlü X94, 14.11,1994-cü il təvəllüdlü X60, 07.01,2005ci il təvəllüdlü X16, xx.xx.2016-cı il təvəllüdlü X28, xx.xx.1962-ci il təvəllüdlü X77, xx.xx.1981-ci il təvəllüdlü X61, xx.xx.1980-cı il təvəllüdlü X62, xx.xx.1964-cü il təvəllüdlü X4, xx.xx.1974-cü il təvəllüdlü X78, xx.xx.1989- cu il təvəllüdlü X79, xx.xx.1991-ci il təvəllüdlü X29, xx.xx.1975-ci il təvəllüdlü X40, 01 02.1961-ci il təvəllüdlü X2, xx.xx.1952-ci il təvəllüdlü X41, xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü X34, xx.xx.1953-cü il təvəllüdlü X42, xx.xx.1937-ci il təvəllüdlü X87, xx.xx.1937-ci il təvəllüdlü X68, xx.xx.1982-ci il təvəllüdlü X96, xx.xx.1953-cü il təvəllüdlü X43, xx.xx.1985-ci il təvəllüdlü X97, xx.xx.1978-ci il təvəllüdlü X10, xx.xx.1964-cü il təvəllüdlü X17, xx.xx.1972-ci il təvəllüdlü X98, xx.xx.1986cı il təvəllüdlü X80, xx.xx.2000-ci il təvəllüdlü X63, xx.xx.1965-ci il təvəllüdlü X81, xx.xx.1959-cu il təvəllüdlü X44, xx.xx.1963-cü il təvəllüdlü X82, xx.xx.1953-cü il təvəllüdlü X45, xx.xx.1954-cü il təvəllüdlü X30, xx.xx.2010-cu il təvəllüdlü X46, xx.xx.1978-ci il təvəllüdlü X47, xx.xx.1937-ci il təvəllüdlü X48 ünvan 1 ünvanında yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdadırlar.
12. Azərbaycan Respublikası ƏMDK yanında DƏDRX-in Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışının surətindən görünür ki, ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinə xüsusi mülkiyyət hüququ (tam) İddiaçı adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində xx.xx.2023-cü il tarixdə qeydiyyata alınmışdır.
13. Məhkəmənin sorğusuna cavab olaraq Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsi 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin xx.xx.2023-cü il tarixli məktubunda qeyd edilmişdir ki, İddiaçı mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, Lökbatan qəsəbəsi, Sabir küçəsi, 2a saylı fərdi yaşayış evində sorğuda qeyd olunan şəxslərin istifadə hüquqlarının dövlət reyestrində qeydə alınması ilə bağlı məlumat aşkar edilməmişdir.
İV. Məhkəmənin mövqeyi
14. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 13-cü maddəsinin İ hissəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur; 29-cu maddəsinin İİİ hissəsinə görə, hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir.
15. Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 29.1-ci maddəsinin tələbinə əsasən yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi ona mülkiyyət hüququ əsasında məxsus olan yaşayış sahəsi barəsində onun təyinatına uyğun olaraq və bu Məcəllə, həmçinin digər qanunlarla müəyyən edilmiş hüdudlarda sahiblik, istifadə və sərəncam vermək hüquqlarını həyata keçirir.
16. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 152.1-ci maddəsinə görə, mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Həmin Məcəllənin 178.1-ci maddəsinə uyğun olaraq, daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ qanunla müəyyənləşdirilmiş əsaslarla onun verilməsinin daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alındığı andan əldə edənə keçir. Əgər qanuna müvafiq olaraq daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət hüququnun dövlət reyestrində qeydə alınmadan başqa şəxsə keçməsi mümkündürsə, onda şəxs bu barədə dövlət reyestrinə məlumat verməlidir. Həmin Məcəllənin 178.2-ci maddəsinə əsasən, yeni yaranmış daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ onun daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alındığı andan əmələ gəlir.
17. İşin faktiki hallarından göründüyü kimi, ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evi daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində iddiaçının adına qeydə alınaraq onun mülkiyyətindədir. Üçüncü şəxslər həmin ünvanda faktiki olaraq yaşamır, istifadə hüququ daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınmamışdır, belə olan halda mülkiyyətçi ona məxsus evldə qeydiyyatda olan, lakin faktiki olaraq həmin evdə yaşamayan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılmasını tələb etmək hüququna malikdir. Bu səbəbdən cavabdeh qurumun imtinası iddiaçının hüquqlarının pozulmasına səbəb olan hal kimi qiymətləndirilməlidir.
18. Şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatı onun yaşadığı yerin dövlət tərəfindən rəsmi qaydada qeydə alınmasını təmin edən vasitədir və bu məhdud əşya hüququ mənasında istifadə hüququnu ehtiva etmir. Hazırda üçüncü şəxslər həmin fərdi yaşayış evində qeydiyyatda olsalar da, orada yaşamırlar. Həmçinin üçüncü şəxslərin mübahisələndirilən ünvana istifadə hüquqları qeydiyyata alınmamışdır.
19. Yаşаyış yеri və оlduğu yеr üzrə qеydiyyаt hаqqındа” Аzərbаycаn Rеspublikаsının Qаnununun” 2-ci maddəsinə əsasən, şəxsin yaşayış yeri — tam həcmdə fəaliyyət qabiliyyətli şəxsin mülkiyyətçi kimi icarə və kirayə müqaviləsi üzrə, yaxud Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər əsaslarla daimi və ya daha çox yaşadığı ev, mənzil, xidməti yaşayış sahəsi, yataqxana, ahıllar və əlilliyi olan şəxslər üçün sosial xidmət müəssisələri, xüsusi təhsil müəssisələri və digər bu kimi yaşayış yerləri başa düşülür.
20. “Yаşаyış yеri və оlduğu yеr üzrə qеydiyyаt hаqqındа” Аzərbаycаn Rеspublikаsının Qаnunundа şəxsin (şəхslərin) yаşаyış yеri üzrə qеydiyyаtdаn çıхаrılmаsının əsаslаrı Qanunun 9-cu maddəsində göstərilmişdir:
21. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən şəxs yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan aşağıdakı hallarda çıxarılır: 1) yaşayış yerini dəyişdikdə — yeni yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınması barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının məlumatına əsasən; 2) başqa ölkədə yaşayış yeri seçdikdə — müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının məlumatına əsasən; 3) ömürlük azadlıqdan məhrum edildikdə — məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü əsasında; 4) öldükdə və ya məhkəmə qətnaməsi ilə ölmüş elan edildikdə — ölüm aktının qeydə alınması haqqında müvafiq dövlət orqanının məlumatı əsasında; 5) yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında; 6) qeydiyyata alınma üçün əsas olmuş sənədlərin və ya məlumatların həqiqətə uyğun olmadığı və ya qeydiyyat məsələsi həll edilərkən vəzifəli şəxs tərəfindən qanunsuz hərəkətə yol verildiyi aşkar edildikdə — məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı əsasında.
22. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli qərarına əsasən: - Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228-ci, Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 30-cu və “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinin mənası baxımından şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatı onun yaşadığı yerin dövlət tərəfindən rəsmi qaydada qeydə alınmasını təmin edən vasitə olmaqla məhdud əşya hüququ mənasında istifadə hüququnu ehtiva etmir. - “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin mənasına görə mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında qeydiyyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsində faktiki yaşamayan və ya istifadə hüququ olmayan şəxsin qeydiyyatına mülkiyyətçinin inzibati orqana müraciəti əsasında xitam verilməlidir. - Yaşayış sahəsinə əmlak hüquqları mövcud olmayan şəxslərin mülkiyyətçinin tələbi əsasında qeydiyyatdan çıxarılmasından inzibati orqan tərəfindən imtina edildikdə, məhkəmələr bununla bağlı mübahisələrə inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxaraq şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyini həmin orqanın üzərinə qoya bilər.
23. “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin 5-ci bəndinə əsasən, yaşayış sahəsindən çıxarıldıqda və ya yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verildikdə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən şəxs yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılır.
24. Konstitusiya Məhkəməsinin qeyd edilən qərarda ifadə etdiyi mövqeyinə əsasən: ... mükiyyətçiyə məxsus yaşayış sahəsinə qeydiyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ olmayan və orada faktiki yaşamayan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi ilə əlaqədar Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, bu hallarda qeydiyyatda olan şəxslərin mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında inzibati orqan tərəfindən qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi qanunvericilikdə birmənalı qaydada tənzimlənməsə də, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin 1-ci bəndinin mənasına görə bu mümkün hesab edilməlidir. Belə ki, qeyd edilən norma məhz şəxsin yaşayış yerini dəyişdiyi halda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının məlumatı əsasında onun əvvəlki yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmasını müəyyən edir. Qanunun bu normasında nəzərdə tutulmuş “şəxsin yaşayış yerini dəyişməsi” ifadəsi “şəxsin həmin yaşayış sahəsində yaşamaması” mənasını da ehtiva edir. ...Qeyd edilməlidir ki, şəxsin yaşayış yerindən qeydiyyatdan çıxarılması onun üçün hər hansı əlverişsiz hüquqi nəticələr yaratmamaqla yanaşı, yaşayış sahəsi üzrə, ümumiyyətlə qeydiyyatsız qalmalarına da səbəb olmur. Belə ki, həmin şəxslər özlərinin yeni yaşayış yerləri üzrə və ya Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 9 aprel 2003-cü il tarixli, 55s nömrəli Sərəncamına uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin şəxsiyyət vəsiqəsi verən müvafiq orqanının ünvanı üzrə qeydiyyata alına bilərlər... ...Nəzərə alınmalıdır ki, Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun son illərdə qəbul etdiyi Qərarlar mülkiyyətçinin hüquqlarının müdafiəsinə, üçüncü şəxslərin yaşayış sahəsinə dair əmlak hüquqlarının mövcudluğunun mülkiyyətçinin hüquqlarının, o cümlədən sərəncam hüququnun realizəsinə maneəçilik yaratmamasına istiqamətlənmişdir. ...Mülkiyyətçinin iradə ifadəsi olan razılıq ərizəsi ilə ona məxsus yaşayış sahəsinə digər şəxsin qeydiyyata alınması nəticəsində yaranmış hüquqi münasibətlərə mülkiyyətçinin inzibati orqana müraciəti əsasında xitam verilə bilər. Belə ki, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunda əsas müddəa kimi təsbit edilən yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyatın yalnız Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş hallarda hüquqi nəticəyə səbəb ola biləcəyi nəzərə alınmaqla yaşayış sahəsinə münasibətdə əmlak hüquqları mövcud olmayan şəxslərin mülkiyyətçinin tələbi əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanı (inzibati orqan) tərəfindən qeydiyyatdan çıxarılması təmin olunmalıdır. Əks halda məhkəmələr bununla bağlı mübahisələrə inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxaraq şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyini həmin orqanın üzərinə qoya bilər....
25. “Normativ hüquqi aktlar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Qanununun 13-cü maddəsinə görə konkret ictimai münasibətləri tənzimləyən qanunvericilik normaları olmadıqda hüququn analogiyasından və ya qanunun analogiyasından istifadə oluna bilər. Əvvəlcə qanunun analogiyasından istifadə olunur. Konkret ictimai münasibətləri tənzimləyən qanunvericilik normaları olmadıqda, həmin ictimai münasibətlərə oxşar ictimai münasibətləri tənzimləyən qanunvericilik normaları tətbiq edilir.
26. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 68.1-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə mübahisə ilə bağlı iş üzrə inzibati məhkəmə icraatı nəticəsində onda yaranmış daxili inam əsasında qərar qəbul edir. Qərarda məhkəmənin mövqeyi üçün əsas olmuş səbəblər göstərilməlidir. Həmin Məcəllənin 68.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qərarı yalnız məhkəmə icraatında tədqiq olunmuş və barələrində proses iştirakçılarının öz mülahizələrini bildirmək imkanına malik olduqları faktlar və sübutlarla əsaslandırılmalıdır.
27. Məhkəmə qeyd edir ki, inzibati icraat çərçivəsində “inzibati aktın qəbulu”ndan imtina, “inzibati aktın qəbulu ilə əlaqədar olmayan müəyyən hərəkətlərin edilməsi”ndən imtinadan inzibati münasibətlərin bəzi səciyyəvi xüsusiyyətləri istisna olmaqla mahiyyət etibarı ilə (hər ikisi publik hüquq sahəsində cavabdehin imtinasından və ya hərəkətsizliyindən yaranır) fərqlənmir. Həmin münasibətlər oxşar olduğundan, onlardan yaranan mübahisələr də oxşar qiymətləndirilir. Belə olan halda, “qanunun analogiyası”ndan istifadə zəruridir. Məhkəmənin qənaətinə görə inzibati məhkəmə icraatında “öhdəliyin icrası haqqında” iddialarda da İPM-in 33.1, 33.2, 73.1-ci maddələri tətbiq oluna bilər.
28. Məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməli, X31, X52, X6, X53, X7, X35, X89, X54, X3, X55, X18, X90, X13, X56, X19, X20, X21, X22, X112, X23, X57, X24, X25, X14, X70, X8, X58, X9, X71, X50, X26, X72, X73, X113, X114, X91, X15, X27, X74, X92, X36, X37, X59, X75, X93, X38, X5, X76, X39, X94, X60, X16, X28, X77, X61, X62, X4, X78, X79, X29, X40, X2, X41, X34, X42, X87, X68, X96, X43, X97, X10, X17, X98, X80, X63, X81, X44, X82, X45, X30, X46, X47, X11 ünvan 1 ünvanından yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyi Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Bakı şəhəri Qaradağ rayon Polis İdarəsinin üzərinə qoyulmalıdır.
29. Göstərilənlərə əsasən və İPM-in 2.3, 13, 52, 68, 69, 75, 85.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ:
İddia təmin edilsin. X31, X52, X6, X53, X7, X35, X89, X54, X3, X55, X18, X90, X13, X56, X19, X20, X21, X22, X112, X23, X57, X24, X25, X14, X70, X8, X58, X9, X71, X50, X26, X72, X73, X113, X114, X91, X15, X27, X74, X92, X36, X37, X59, X75, X93, X38, X5, X76, X39, X94, X60, X16, X28, X77, X61, X62, X4, X78, X79, X29, X40, X2, X41, X34, X42, X87, X68, X96, X43, X97, X10, X17, X98, X80, X63, X81, X44, X82, X45, X30, X46, X47, X11 ünvan 1 ünvanından yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması öhdəliyi cavabdeh Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Bakı şəhəri Qaradağ rayon Polis İdarəsinin üzərinə qoyulsun. Qərardan, təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində Bakı İnzibati Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasına (ünvan: Bakı şəhəri, Z.Xəlilov küçəsi-540) apellyasiya şikayəti verilə bilər.
Hakim Ləman Musayeva